II SA/Wa 3086/21
WyrokWSA w Warszawie2022-03-03
Skład orzekający: Andrzej Góraj, Izabela Głowacka-Klimas, Andrzej Wieczorek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, rozpatrując ponownie sprawę dotyczącą wyłączenia stosowania przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, uwzględnił ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej naruszył art. 153 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego. Sąd uznał, że organ nie dokonał wyczerpującej oceny, czy w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
Skarżący S.G. złożył wniosek o wyłączenie stosowania wobec niego przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, dotyczących służby na rzecz państwa totalitarnego. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił uwzględnienia wniosku. Po uchyleniu pierwszej decyzji przez WSA i oddaleniu skargi kasacyjnej organu przez NSA, organ ponownie wydał decyzję odmowną. Skarżący zarzucił naruszenie art. 153 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wskazań sądu oraz błędną wykładnię art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2021 r. i zasądził od Ministra na rzecz S.G. kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.), Protokolant starszy referent, Agnieszka Fidor, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2022 r. sprawy ze skargi S. G. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz S. G. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwany dalej MSWiA/organem) decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] (zwaną dalej decyzją z dnia [...] lipca 2021 r.) po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] lutego 2017 r. Pana S.G. (zwanego dalej wnioskodawcą/skarżącym) postanowił odmówić wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy
z dnia 18 lutego 1994 roku o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno- Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2018 roku poz. 132, z późn. zm. zwanej dalej ustawą zaopatrzeniową).
Skarżący opisał swoją służbę w Służbie Bezpieczeństwa oraz w Urzędzie Ochrony Państwa i Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Zaznaczył, że
w Organach Bezpieczeństwa Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej służył przez niecałe 3 lata. Poinformował, że jego cała kariera zawodowa miała miejsce dopiero po okresie "transformacji" i po pozytywnej weryfikacji. Wskazał, że został zatrudniony
w Urzędzie Ochrony Państwa a w 1994 r. objął stanowisko Zastępcy Naczelnika Wydziału [...] w Urzędzie Ochrony Państwa, natomiast w 2002 r. objął stanowisko [...] Wydziału Przeciwdziałania Korupcji Terroryzmowi
i Przestępczości Zorganizowanej w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Wskazał, że w grudniu 2006 r. został awansowany na stanowisko głównego [...] Centralnego Ośrodka Szkolenia w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a w latach: 2010 - 2013 pełniła służbę na stanowisku [...] Samodzielnej Sekcji Inspektoratu Nadzoru Kontroli i Bezpieczeństwa Wewnętrznego w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Zauważył, że w trakcie 26-letniej służby swoje obowiązki wykonywał jak najlepiej, co było doceniane przez jego przełożonych, gdyż był wielokrotnie awansowany, wyróżniany oraz nagradzany. Dodał, że został wyróżniony medalem srebrnym "Za Długoletnią Służbę" oraz orderem "Brązowy Krzyż Zasługi".
Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
Wyrokiem z dnia 18 lipca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Warszawie (sygn. akt II SA/Wa 386/19) uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] grudnia 2018 r.
WSA w Warszawie ustalił, że służba skarżącego na rzecz totalitarnego państwa, o którym mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pełniona była przez okres 2 lat, 9 miesięcy i 16 dni. Ustalenie to zostało poczynione w oparciu o pismo IPN z 12 maja 2017 r. stanowiące informację o przebiegu służby.
Z dokumentów przedstawionych przez Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA wynika, że wysługa skarżącego (całkowity okres służby) wynosi 28 lat, 6 miesięcy i 15 dni. Jak wskazał Sąd, biorąc pod uwagę długość całkowitego okresu służby zarówno w ujęciu bezwzględnym, jak i proporcjonalnym, stwierdzić należało, że służba przez okres 2 lat, 9 miesięcy i 16 dni była służbą krótkotrwałą
w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym.
Sąd wskazał, że organ nie kwestionował rzetelnego wykonywania przez skarżącego zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.
Sąd podniósł, że o ile organ – na gruncie niniejszej sprawy – wypowiedział się w kwestii przesłanki "krótkotrwałości służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.", o tyle opisując rozumienie przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" (jako legitymowanie się osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi na tle pozostałych funkcjonariuszy) w ogóle nie zajął stanowiska w tym zakresie.
W szczególności organ nie odniósł się do odznaczeń skarżącego w postaci Medalu za Długoletnią Służbę oraz Brązowego Krzyża Zasługi.
Wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę, organ przyjmie, że zostały spełnione przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz dokona wyczerpującej oceny co do tego, czy sprawa skarżącego stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ust. 1 tej ustawy. W razie braku wystarczających informacji dla dokonania oceny szczególnie uzasadnionego przypadku, Minister zwróci się do skarżącego o udzielenie niezbędnych informacji
w tym zakresie. W ocenie Sądu zwrot "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" jest pojęciem nieostrym, zawierającym elementy ocenne. Dlatego organ winien doprecyzować, skonkretyzować to pojęcie przy uwzględnieniu okoliczności faktycznych indywidualnej sprawy oraz kontekstu normatywnego, w którym pojęcie to funkcjonuje. Dokonując oceny, czy przypadek skarżącego jest przypadkiem szczególnie uzasadnionym. Minister powinien przywołać fakty, które wziął w tym aspekcie pod uwagę. Zależnie od dokonanej ponownie, wyczerpującej oceny tych okoliczności, organ podejmie stosowną decyzję.
Wyżej powołanym wyrokiem z dnia 18 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 386/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobligował organ
do ponownego rozpatrzenia sprawy skarżącego z uwzględnieniem wyczerpującej oceny, czy sprawa niniejsza stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu ww. przepisu.
Organ wniósł skargę kasacyjną a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 listopada 2020 r. (sygn. akt I OSK 50/20) oddalił skargę kasacyjną organu.
MSWiA decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] lutego 2017 r. skarżącego postanowił odmówić wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy przepisów ustawy zaopatrzeniowej. Organ stwierdził, że skarżący spełnił przesłankę zawartą w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej oraz rzetelnie wykonywał zadania i obowiązków w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. Nadto ustalił, że służba wykonywana była w szczególności
z narażeniem zdrowia i życia, o czym świadczą informacje zawarte w opiniach służbowych, udzielone liczne wyróżnienia pieniężne oraz przyznane odznaczenia, mianowanie na kolejne stopnie służbowe i stanowiska służbowe, podwyższenia uposażenia zasadniczego i podwyższenia dodatku służbowego. Ponadto nadanie ww. wysokiej rangi odznaczenia państwowego, tj. Brązowego Krzyża Zasługi, co potwierdza, że wnioskodawca legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, wyróżniającymi go na tle pozostałych funkcjonariuszy. W aktach sprawy znajduje się zaświadczenie potwierdzające, że służba ww. była pełniona z narażeniem zdrowia
i życia. Świadczenie emerytalne wypłacane Panu S.G. było podwyższone na podstawie § 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celnej, Służby Celno-Skarbowej
i Służby Więziennej (Dz. U. z 2005 r. Nr 86 poz. 734, z późn. zm.).
Organ przyjął spełnienie przez wnioskującego w niniejszej sprawie przesłanki stypizowanej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.
Organ stwierdził, że analiza materiału dowodowego, pozwala na domniemanie, iż zainteresowany utożsamiał się z ustrojem totalitarnym, co zdaniem organu nie pozostaje bez znaczenia w kontekście dokonywania przez organ oceny, czy sprawa wnioskodawcy stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Nadmienił, że Wydział [...] Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych zajmował się "strukturami [....]". Swoje coroczne sprawozdania ww. Wydział przedkładał do Biura Studiów Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Było ono specjalną komórką analityczną Ministerstwa Spraw Wewnętrznych zajmującą się "wypracowywaniem strategii, taktyki, a także formami metod działania wobec grup
i osób naruszających prawo lub podejmujących próby organizowania szkodliwych społecznie procesów i tendencji". Celem Biura było "zapobieganie i udaremnianie działalności godzącej w podstawy ustroju Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej. Praca operacyjna Biura skoncentrowano na zwalczaniu, infiltrowaniu i kontroli Środowisk kierowniczych Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego "Solidarność", "Solidarności Walczącej", a w drugiej połowie lat osiemdziesiątych także Ruchu "Wolność i Pokój" ("Pamięć i Sprawiedliwość", Pismo Instytutu Pamięci Narodowej, 2003 r., str. 78).
Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, zarzucając naruszenie:
- art. 153 p.p.s.a. poprzez brak uwzględnienia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 386/19 uchylającego decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych Nr [...] z dnia
[...] grudnia 2018 r.,
- przepisu prawa materialnego w postaci art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w tym konkretnym przypadku nie mamy do czynienia ze wskazanym w treści tego przepisu "szczególnie uzasadnionym przypadkiem", mogącym wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13 b cyt. wyżej ustawy, która miała wpływ na wynik przedmiotowego postępowania.
Wskazał, że organ ustalił, iż w niniejszej sprawie została spełniona przesłanka z art. 8a ust.1 pkt 1 i pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej, jednak całościowa ocena materiału dowodowego w postaci analizy akt osobowych o sygn. [...] pozwala stwierdzić, że w tym konkretnym stanie faktycznym nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający zastosowanie względem skarżącego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Zdaniem organu analiza wskazanych powyżej akt osobowych pozwala na domniemanie, iż zainteresowany utożsamiał się z ustrojem totalitarnym, co nie pozostawało bez znaczenia w kontekście dokonywania przez ten organ oceny, czy sprawa skarżącego stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający zastosowanie wobec niego w/wyżej przepisu.
W ocenie skarżącego zaskarżona decyzja w swojej treści choć zawiera zmienione (w stosunku do pierwotnej, uprzednio uchylonej przez Sąd decyzji argumenty, np. co do kryterium krótkotrwałości), to wzbogacona została jedynie
o aspekt rzekomo indywidualnego, ponadnormatywnego zaangażowania skarżącego w pracę w strukturach Służby Bezpieczeństwa. Za takie okoliczności organ uznał takie fakty jak np: ukończenie przez skarżącego kursu "0", zakończonego zdanym egzaminem na pierwszy stopień podoficerski. Wskazał, że taki pogląd organu świadczy o całkowitej nieznajomości przez organ pragmatyki służbowej, bowiem taka procedura jest od przeszło 40 lat standardową procedurą w służbach mundurowych (również w chwili obecnej). Jego zdaniem organ poszukuje jakichkolwiek nawet najbardziej niedorzecznych argumentów na poparcie lansowania swojej chybionej tezy.
Skarżący uznał, że procedowanie przez organ w ponownie rozpoznawanej sprawie prowadzone było jednostronnie, pod z góry założoną tezę, z pominięciem jakiegokolwiek obiektywizmu, zasad logiki i znajomości doktryny, którym powinien wykazać się organ ponownie rozpoznający przedmiotową sprawę.
Zdaniem skarżącego organ ponownie rozpoznając sprawę naruszył przepis materialny stypizowany w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej poprzez przyjęcie jego błędnej wykładni polegającej na bezpodstawnym przyjęciu braku wystąpienia
w rozpoznawanym stanie faktycznym przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", będącego podstawą wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a
w stosunku do osób pełniących służbę, w rozumieniu art. 13b cyt. wyżej ustawy. Podniósł, że organ zupełnie pominął niewygodne dla siebie uwagi o charakterze generalnym poczynione w wyroku NSA z dnia 12 grudnia 2019 w sprawie o sygn. akt I OSK 2114/19, w którym Sąd przesądził, że "szczególnie uzasadniony przypadek - stawowi jedną przesłankę obejmującą swym zakresem sytuacje wymienione w art. 8a ust. 1 pkt 1 (krótkotrwała służba w organach wymienionych w art. 13b ustawy przed dniem 31 lipca 1990 r.) i art. 8a ust. 1 pkt 2 (rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r ), które muszą być spełnione łącznie. "Szczególnie uzasadniony przypadek" może wystąpić również wówczas, gdy uprawniony nie spełnia warunków określonych w pkt 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy, jednakże, jak wynika to z zasady sprawiedliwości społecznej, przepis powinien mieć w danym przypadku zastosowanie, np. w sytuacjach, gdy służba w formacjach wymienionych w art. 13b ustawy nie charakteryzowała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma - z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - konotacji pejoratywnych, a zatem wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu."
Zdaniem skarżącego MSWiA wydając zaskarżoną decyzją naruszył art. 153 p.p.s.a..
W uzasadnieniu skargi szczegółowo rozwinięto argumentację.
W związku z powyższym wnosił o uchylenie decyzji MSWiA z dnia [...] lipca 2021 r. i zobowiązanie MSWiA do wydania w terminie wskazanym przez Sąd decyzji na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko przedstawione
w decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Kontrola ta jest dokonywana według stanu faktycznego
i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego aktu.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.
MSWiA decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. odmówił wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej.
Powyższa decyzja została wydana w następstwie uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lipca
2019 r., sygn. akt II SA/Wa 386/19 (wyrok NSA z dnia 19 listopada 2020 r. sygn. akt
I OSK 50/20 oddalający skargę kasacyjną organu), który uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] grudnia
2018 r. o odmowie wyłączenia stosowania przepisów ustawy zaopatrzeniowej
w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a..
W tym stanie rzeczy Sąd był obowiązany dokonać oceny zaskarżonej decyzji w świetle art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
W pojęciu "ocena prawna" mieści się wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego, która zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych
i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości
w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. np. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 2101/11, publ. CBOSA).
Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem zarówno organ administracji, jak i sąd, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej i zaleceń zawartych w prawomocnym wyroku (por. wyrok NSA z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, publ. LEX 745376). Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa czyniącej pogląd Sądu nieaktualnym, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów
i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Powyższe przesłanki nie zaistniały
po uprawomocnieniu się wyroku WSA w Warszawie z dnia 18 lipca 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 386/19.
W niniejszej sprawie zastosowanie ma również art. 170 p.p.s.a., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych, także inne osoby.
W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, wydając zaskarżoną decyzję organ dopuścił się naruszenia art. 153 w związku z art. 170 p.p.s.a., co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji. Pominął bowiem ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w ww. prawomocnym wyroku Sądu z dnia 18 lipca 2019 r. (sygn. akt II SA/Wa 386/19). Sąd podkreślił, że w sprawie zostały spełnione dwa warunki (z art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ww. ustawy) a obowiązkiem organu było zbadanie, czy w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek". Zaniechanie organu w tym zakresie skutkowało, zdaniem Sądu, naruszeniem przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa.
w związku z art. 107 § 3 Kpa.) w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie Sąd dokonał wykładni pojęcia "szczególnie uzasadniony przypadek" wskazując, iż nie ogranicza się ono do sytuacji, w których funkcjonariusz wyróżnia się, czy też podsiada nadzwyczajne, ponadprzeciętne zasługi i jednocześnie legitymuje się krótkim okresem pełnienia służby na rzecz totalitarnego państwa. Jak wskazał Sąd, "szczególnie uzasadnionym przypadkiem może być bowiem przykładowo sytuacja, gdy zastosowanie reguły z art. 15c ust. 3 ustawy zaopatrzeniowej prowadziłoby do utraty uprawnień nabytych w trakcie służby na rzecz niepodległej Polski w - ponadprzeciętnych dla służb mundurowych - warunkach narażenia życia, a - w świetle dostępnych informacji - danemu funkcjonariuszowi nie można przypisać konkretnych, godzących w wolności obywatelskie, działań
w ramach pełnienia służby w okresie istnienia totalitarnego państwa". Powołując się na uzasadnienie ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym (...) Sąd wskazał, iż przyjęte rozwiązania mają służyć wyeliminowaniu stanu, gdy określone osoby miałyby czerpać nadal korzyści z tytułu służby na rzecz totalitarnego państwa np. wobec korzystniejszych niż ogólne reguł ustalania wysokości świadczeń dla służb mundurowych. W uzasadnieniu do ww. ustawy trafnie podkreślano, że uzyskane z tego tytułu przywileje nie podlegają ochronie na równi z innymi prawami nabytymi. Nie może to jednak w pełni niweczyć uprawnień wynikających z późniejszego pełnienia służby według rygorów określonych przez prawodawcę i znanych osobie kontynuującej służbę. Wolą prawodawcy było niewątpliwie wykluczenie sytuacji prowadzących do pokrzywdzenia takich osób - utraty wypracowanych oddaną służbą przywilejów emerytalnych.
Rzeczą organu było zatem dokonanie oceny, czy w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek" we wskazanym wyżej rozumieniu tego pojęcia. Tymczasem organ nie uwzględnił wykładni ww. pojęcia dokonanej przez Sąd, co stanowi o naruszeniu art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 8 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.
Stwierdzając, że w sprawie nie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek" organ w zaskarżonej decyzji wskazał, że w opinii służbowej za okres pełnienia służby przez wnioskodawcę w organach bezpieczeństwa od dnia [...] października 1987 r. do dnia [...] grudnia 1988 r. (strona [...]) wskazano, że: "(...) Posiada odpowiednie przygotowanie ogólne i zawodowe do wykonywania zadań służbowych (...) Zna zasady pracy operacyjnej, organizacji tej pracy oraz umiejętność wykorzystania wiedzy teoretycznej w praktycznym działaniu (...) Mimo krótkiego stażu pracy
w organach [...] /od 1987 r./ dobrze poznał problematykę związaną z organizacją pracy operacyjnej (...) Nie ma braków w kwalifikacjach zawodowych (...) Jest pracownikiem obowiązkowym i zdyscyplinowanym, wykazującym inicjatywę
w realizacji zleconych mu zadań służbowych (...) Jako młodszy inspektor Sekcji IV organizuje działania operacyjne po zagadnieniu mniejszości narodowych, stowarzyszeń i legalnie działających organizacji społeczno-politycznych.
Organ nie przedstawił natomiast żadnych przekonujących argumentów, że skarżącemu można przypisać konkretne, godzące w wolności obywatelskie, działania w ramach pełnienia służby w okresie istnienia totalitarnego państwa", a właśnie
w przypadku stwierdzenia takich działań, jak wskazał NSA w wyżej cytowanym orzeczeniu, można by przyjąć, że brak jest podstaw do zastosowania uprawnienia
z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.
Jednocześnie, wbrew zaleceniom Sądu, organ pominął przebieg służby skarżącego po dniu 12 września 1989 r. i mające wówczas miejsce podwyższanie uposażenia zasadniczego oraz dodatku służbowego, awanse w stopniu służbowym, pozytywne opinie służbowe, wyróżnienia nagrodami pieniężnymi oraz odznaczenia: Medalem "Za Długoletnią Służbę" oraz orderem "Brązowy Krzyż Zasługi" Przy czym, nie sposób a priori uznać, że ww. okoliczności nie mogły mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Wobec stwierdzonych naruszeń prawa materialnego oraz procesowego Sąd orzekający orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.
Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o zobowiązanie organu, na podstawie art. 145a § 1 k.p.a., do wydania w określonym terminie decyzji na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej wyłączającej stosowanie art. 15c i 22a ww. ustawy. Przepis ten nie znajduje bowiem zastosowania w przypadku, gdy rozstrzygnięcie pozostawiono uznaniu organu, a z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Rozpatrując sprawę ponownie MSWiA zobowiązany będzie uwzględnić ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lipca 2019 r. (sygn. akt II SA/Wa 386/19) wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2020 r. (sygn. akt I OSK 50/20) oraz w niniejszym wyroku. W związku z tym organ zważy, że wobec spełnienia w przypadku skarżącego kryteriów z art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej, winien dokonać oceny, czy w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek" stosując wykładnię tego pojęcia dokonaną przez Sądy
w ww. wyrokach oraz realizując sformułowane tam zalecenia co do dalszego postępowania, wskazane ponownie w niniejszym wyroku.
Nadto organ winien uwzględnić fakt, iż w trakcie prowadzenia przedmiotowego postępowania w Sądzie Okręgowym w K. [...] Wydziale Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zapadł wyrok (sygn. akt 422/21 z dnia 2 czerwca br.), w którym Sąd uchylił decyzję Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA z dnia [...] sierpnia 2017 r., obniżającą świadczenie emerytalne. Ze wskazań zawartych w tym wyroku wynika, że skarżącemu nie można przypisać świadczenia "służby na rzecz totalitarnego państwa" w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego zadań i funkcji, co
w konsekwencji skutkowało obniżeniem świadczeń emerytalnych, które z tego właśnie względu zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego. Fakt ten był znany organowi, pomimo tego poczynił on zupełnie odmienne niż Sąd ustalenia w tym zakresie, przyjmując błędną wykładnię cyt. wyżej przepisu.
Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.
w związku z art. 153 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów orzekł w oparciu o przepis art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a..
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło