II SA/Wa 338/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska - Matusiak Sędziowie WSA Andrzej Góraj Eugeniusz Wasilewski (spr.) Protokolant starszy referent Marcin Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2013 r. sprawy ze skargi K. W. na uchwałę Rady Gminy S. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o skontrolowanie procedur wyborczych w trakcie zebrania wiejskiego i stwierdzenie nieważności przeprowadzonych niezgodnie z prawem wyborów sołtysa 1. stwierdza w całości nieważność uchwały Rady Gminy S. nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r., 2. zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Rady Gminy S. na rzecz K. W. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 199/12 stwierdził w całości nieważność uchwały Rady Gminy [...] z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] i orzekł, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu w całości. Z uzasadnienia orzeczenia wynika, iż wymienioną uchwałą w sprawie rozpatrzenia wniosku K. W. o skontrolowanie procedur wyborczych w trakcie zebrania wiejskiego sołectwa [...] w dniu [...] marca 2011 r. i stwierdzenia nieważności przeprowadzonych niezgodnie z prawem wyborów sołtysa, Rada Gminy [...], działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) oraz art. 223 § 1 w zw. z art. 242 § 1 K.p.a., uznała wniosek skarżącego K. W. za bezzasadny. W ocenie Rady brak wskazania w zarządzeniu przez Wójta Gminy miejsca zebrania jest drobnym uchybieniem i nie miało wpływu na podjęte na nim decyzje, zaś warunki lokalowe, które utrudniały dokonanie wyborów w trybie tajnym nie dowodzą, iż tryb ten nie został zachowany. Natomiast Wójt Gminy nie prowadził zebrania, lecz jedynie informował o jego celu i zasadach prowadzonych wyborów, czyniąc to w ramach udzielonego mu głosu przez przewodniczącego, zaś protokołowanie odbywało się zgodnie ze statutem. Tym samym owe powyższe drobne uchybienia, nie miały wpływu na wynik wyborów. Sąd, uwzględniając skargę K. W. na powyższą uchwałę, stwierdził, iż zostały naruszone przepisy dotyczące głosowania na sołtysa w sposób mający wpływ na jego wybór. Wskazał, iż Wójt Gminy [...] w zarządzeniu z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] wyznaczył, zgodnie z przepisem § 23 ust. 2 statutu, radnego Rady Gminy T. C. jako przewodniczącego zebrania. Zatem to na przewodniczącym zebrania spoczywał obowiązek jego prowadzenia. Analizując protokół zebrania, Sąd stwierdził, że to nie przewodniczący zebrania – jak wywodzi organ – lecz Wójt Gminy [...] prowadził zebranie wyborcze w dniu [...] marca 2011 r. Mianowicie wskazuje się w nim w części "Przebieg zebrania" jednoznacznie, że: "Otwarcia zebrania dokonał Wójt Gminy [....] I. G.. Zapoznał zebranych z celem spotkania oraz przedstawił porządek zebrania. Proponowany porządek obrad został przyjęty", zaś pozostałe czynności są zaprotokołowane ogólnikowo i lakonicznie, nie wskazując w żadnej mierze na fakt prowadzenia zebrania przez radnego T. C., poza jego podpisem. Zatem skoro to Wójt Gminy, a nie przewodniczący zebrania dokonuje jego otwarcia oraz przedstawia również jego porządek, który następnie zostaje przyjęty, to zdaniem Sądu w rzeczywistości świadczy to o bierności i pasywnej postawie przewodniczącego zebrania w zakresie prowadzenia zebrania, oddającego inicjatywę w jego prowadzeniu wójtowi. Stąd też nie można zgodzić się ze stanowiskiem zaprezentowanym w zaskarżonej uchwale Rady Gminy [...] z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...], że Wójt Gminy jedynie informował o celu zebrania oraz o zasadach prowadzonych wyborów i to w ramach udzielonego mu głosu przez przewodniczącego. Z protokołu w żadnej mierze nie wynika, że przewodniczący udzielił głosu Wójtowi, natomiast wynika jednoznacznie, iż Wójt nie tylko informował o celu zebrania oraz zasadach prowadzonych wyborów, lecz przede wszystkim otworzył zebranie i przedstawił porządek obrad, który został następnie przyjęty. Ponadto z protokołu nie wynika, aby przewodniczący zebrania zabrał w ogóle głos i to w jakimkolwiek punkcie zebrania. Zatem nie do przyjęcia jest fakt, że organ wykonawczy gminy, jakim jest wójt w rozumieniu art. 26 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, ingerował w sposób władczy w zebranie wiejskie, będące organem uchwałodawczym w sołectwie w myśl art. 36 ust. 1 ustawy. Zdaniem Sądu fakt ten mógł mieć istotny wpływ na wybór sołtysa. Niezależnie od powyższego Sąd twierdził, że wprawdzie Rozdział V statutu "Tryb wyboru sołtysa i rady sołeckiej" nie reguluje wprost kwestii protokołowania zebrania wyborczego, to jednak w § 23 ust. 1 stwierdza się wprost, że to zebranie wiejskie dokonuje tej czynności. Zatem należy się odwołać do przepisów Rozdziału IV statutu "Zasady i tryb prowadzenia zebrań wiejskich oraz warunków ważności podejmowania uchwał" i § 21 ust. 1 tegoż rozdziału, w którym stanowi się, że zebrania wiejskie są protokołowane przez protokolanta, którym powinien być członek rady sołeckiej lub inna wyznaczona przez zebranie osoba. Skoro skarżący twierdzi, a organ temu nie zaprzecza, twierdząc jedynie ogólnikowo o protokołowaniu zgodnie ze statutem, że protokołująca zebranie E. S. jest pracownikiem Urzędu Gminy, nie zaś członkiem rady sołeckiej (z protokołu nie wynika również, że została wyznaczona przez zebranie, jako inna osoba), to bezsprzecznie – zdaniem Sądu – mogło to mieć wpływ na treść wyborów sołtysa, bowiem z tego właśnie powodu protokół, jako sporządzony przez pracownika podległemu organowi wykonawczemu, jest nieweryfikowalny. Po uprawomocnieniu się wyroku Rada Gminy [...] kolejną uchwałą nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r. w sprawie rozpatrzenia wniosku o skontrolowanie procedur wyborczych w trakcie zebrania wiejskiego w sołectwie [...] w dniu [...] marca 2011 r. i stwierdzenie nieważności przeprowadzonych niezgodnie z prawem wyborów sołtysa, na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym i art. 223 § 1 w zw. z art. 242 § 1 K.p.a. uchwaliła: § 1. Mając na względzie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2012 r. uznaje się wniosek Pana K. W. za bezzasadny. § 2 Wykonanie uchwały powierza się Przewodniczącemu Rady Gminy. § 3 Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia. W uzasadnieniu do uchwały podano, iż Rada Gminy zwróciła się do Wójta Gminy, radnego T. C. oraz do E. S. o złożenie dodatkowych wyjaśnień w przedmiotowej sprawie i na ich podstawie ustaliła, że wymieniony radny poprosił Wójta Gminy o pomoc w rozpoczęciu zebrania i zapoznaniu z procedurami wyborczymi, motywując to swoim brakiem doświadczenia w wystąpieniach publicznych. Ponieważ zebranie wiejskie nie zgłosiło i nie wybrało swojego protokolanta, Wójt Gminy zaproponował, aby zebranie protokołowała E. S. i zebrani zaakceptowali tę osobę jako protokolanta. Rada stwierdziła, iż uchybienia wskazane w uzasadnieniu wyroku nie miały wpływu na wynik wyborów. Wybory przeprowadziła wybrana zgodnie z procedurami komisja skrutacyjna i do jej czynności nikt nie zgłaszał uwag. Reasumując, Rada Gminy podtrzymała swoje stanowisko, iż podniesione uchybienia nie miały wpływu na wynik wyborów sołtysa wsi [...]. Po wezwaniu pismem z dnia [...] grudnia 2012 r. do usunięcia naruszenia prawa, Rada Gminy [...] w odpowiedzi na wezwanie wskazała, iż uchwała nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r. jest zgodna z rozstrzygnięciem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 199/12. Powyższa uchwała Rady Gminy [...] stała się przedmiotem skargi K. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzucając uchwale nr [...] rażące naruszenie prawa, polegające na wydaniu aktu uznającego jego wniosek za bezzasadny wbrew wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 199/12, wniósł o stwierdzenie jej nieważności i zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Rada Gminy [...] wskazała, iż nie znalazła podstaw do zmiany swojego stanowiska wyrażonego w zaskarżonej uchwale wraz z jej pisemnym uzasadnieniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Jak już wyżej podano, zaskarżona uchwała została podjęta po uprawomocnieniu się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 199/12, stwierdzającego nieważność uchwały Rady Gminy [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. w sprawie rozpatrzenia wniosku K. W. o skontrolowanie procedur wyborczych w trakcie zebrania wiejskiego sołectwa [...] w dniu [...] marca 2011 r. Podkreślić w tym miejscu należy, iż tej treści rozstrzygnięcie zostało podjęte z uwagi na naruszenie, jak stwierdził Sąd, przepisów dotyczących głosowania na sołtysa w sposób mający wpływ na jego wybór. Ocena Sądu w zakresie skutków naruszenia przepisów dotyczących głosowania została wyrażona w sposób jednoznaczny, jako mające wpływ na wybór sołtysa (str. 7 uzasadnienia wyroku). Stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, w którym zostało wydane zaskarżone rozstrzygnięcie. Zasięgiem jego oddziaływania objęte zostaje przyszłe – ewentualne postępowanie administracyjne w sprawie. Dla organu administracyjnego ponownie rozpatrującego sprawę charakter wiążący ma ocena prawna sądu administracyjnego, której logiczną konsekwencją było pozbawienie mocy wiążącej zaskarżonego aktu. W przedmiotowej sprawie było to naruszenie przepisów o głosowaniu na sołtysa w dniu [...] marca 2011 r. Związanie oceną prawną Sądu oznacza, iż organ nie może formułować nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonymi przez Sąd i obowiązany jest podporządkować się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Sądu. W przedmiotowej sprawie Rada Gminy [...] nie zastosowała się do oceny Sądu wyrażonej w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 sierpnia 2012 r. i podtrzymała swoje stanowisko, że wskazane wyrokiem Sądu uchybienia mogły, ale w tym konkretnym przypadku nie miały wpływu na wynik wyborów sołtysa wsi [...]. Niezastosowanie się przez Radę przy ponownym podjęciu uchwały do oceny prawnej wyrażonej przez Sąd w wyroku, narusza zasadę związania organu oceną prawną i oznacza, że podjęty akt jest wadliwy. Stanowisko takie konsekwentnie prezentuje Naczelny Sąd Administracyjny i wojewódzkie sądy administracyjne w swoim orzecznictwie (p. postanowienie NSA z 16 lutego 1998 r., IV SA 975/97, Lex nr 43847, wyrok NSA z 22 marca 1999 r., IV SA 527/97, Lex nr 47275). Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 i art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w wyroku.