II SA/Wa 339/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras (spraw.) Sędzia WSA - Ewa Marcinkowska Sędzia WSA - Olga Żurawska - Matusiak Protokolant - Eliza Kusy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2010 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia o zwrocie wniosku dotyczącego roszczeń odszkodowawczych - stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...], - zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...], utrzymał w mocy postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie roszczeń odszkodowawczych skarżącego J. R. z tytułu obniżenia w roku 1993 uposażenia zasadniczego i dodatku za stopień. W wyniku wniosku skarżącego z dnia [...] stycznia 2008 r. o stwierdzenie nieważności powyższego postanowienia, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...], utrzymał w mocy swoje własne postanowienie z dnia [...] lutego 2008 r. przekazujące powyższy wniosek do rozpoznania przez Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej, jako organowi właściwemu. W wyniku skargi na powyższe postanowienie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 października 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 748/08, uchylił zaskarżone i poprzedzające je postanowienie oraz uznał, że nie podlega ono wykonaniu w całości. W uzasadnieniu natomiast stwierdził, że organem właściwym do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] stycznia 2008 r., jest Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, zaś Naczelny Sąd Administracyjny w wyniku wniesionej przez organ skargi kasacyjnej, oddalił ją wyrokiem z dnia 1 września 2009 r. sygn. akt I OSK 14/09. Jednakże w międzyczasie, Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej postanowieniem z dnia [...] maja 2008 r. nr [...], rozpoznał wniosek skarżącego z dnia [...] stycznia 2008 r. i odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...], a następnie postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...], utrzymał je w mocy, zaś po wniesieniu skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 listopada 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 1079/08, oddalił ją. Z kolei Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...], działając na podstawie art. 157 § 3 k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...], utrzymującego w mocy postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie roszczeń odszkodowawczych skarżącego związanych z wydaniem decyzji przez Komendanta Rejonowego Państwowej Straży Pożarnej w G. z dnia [...] października 1993 r. W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – podał, że niedopuszczalne jest uruchomienie nadzwyczajnego trybu postępowania przewidzianego w art. 156 § 1 k.p.a. w stosunku do postanowienia Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...], ponieważ było ono przedmiotem kontroli przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia [...] listopada 2008 r. sygn. akt II SA/1079/08 oddalił skargę na wymienione postanowienie. Zatem ostatecznie przesądzono, iż nie wystąpiły przesłanki uzasadniające stwierdzenie jego nieważności na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. i oddalenie przez Sąd skargi na niezgodność decyzji z prawem, zamyka organowi administracyjnemu drogę do stwierdzenia nieważności decyzji w odniesieniu do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego ze względu na związanie go oceną prawną zawartą w wyroku Sądu. Reasumując, próba stwierdzenia nieważności decyzji poddanej już wcześniej kontroli sądowej, w wyniku której skarga na tę decyzję została oddalona, jest w istocie – w odniesieniu do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego – niedopuszczalną ingerencją w prawomocne orzeczenie sądu. We wniosku do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2009 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący stwierdził, że powyższa decyzja narusza prawo oraz jest dowolna. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...], mając za podstawę art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] i w uzasadnieniu powołał się na zawartą w niej argumentację. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący J. R. zarzucił zaskarżonej decyzji rażące naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy oraz rażące naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6 – 11 k.p.a., art. 107 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jak również dowolne zastosowanie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W tej sytuacji wniósł o stwierdzenie jej nieważności oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] listopada 2009 r. i postanowienia z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...]. Natomiast w uzasadnieniu skargi podał, że zaskarżone rozstrzygnięcie jest niesłuszne i nie odpowiada prawu, jak również niezasadne i bezpodstawne, bowiem decyzja zapadła poza sferą regulacji prawnej. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów, aniżeli podniesione przez skarżącego. Zezwala na to treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w myśl którego, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, lecz nie może wydać orzeczenie na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). Stosownie zatem do treści art. 157 § 3 k.p.a., odmowa wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji – jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie – następuje w drodze decyzji. Jednakże w myśl art. 126 k.p.a., do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 107 § 2 – 5 oraz art. 109 – 113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie – również art. 145 – 152 oraz art. 156 – 159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 149 § 3, 151 § 1, 157 § 1 i 158, wydaje się postanowienie. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżący żądał stwierdzenia nieważności postanowienia Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...], które utrzymało w mocy – po wniesieniu zażalenia przez skarżącego – postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...]. Zatem po pierwsze nie budzi wątpliwości fakt, że skarżący mógł żądać – po myśli wskazanego już wyżej art. 126 k.p.a. – stwierdzenie nieważności tegoż postanowienia i w sprawie miał zastosowanie, o ile zostały spełnione stosowne przesłanki, przepis art. 157 § 3 k.p.a., będący materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji. Po drugie jednakże i co jest bezsporne w doktrynie: "Stosownie do aktualnego brzmienia przepisu art. 126 przepisy art. 157 stosuje się do stwierdzenia nieważności postanowienia zaskarżalnego zażaleniem. W przepisie art. 126 jest jawna pomyłka w odesłaniu do art. 157, ponieważ powinno być odesłanie do § 3 (a nie do § 1), co widać z porównania z innymi odesłaniami. Odmowa wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności postanowienia powinna następować przez wydanie postanowienia." (vide: B. Adamczak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz wyd. 8, C.H.Beck. Warszawa 2006, s. 759); "Odmowa wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia następuje w formie postanowienia, co wynika z art. 126 k.p.a. (błędne jest w nim wskazanie art. 157 § 1)." (vide: Komentarz do art. 126 kodeksu postępowania administracyjnego, (w:) G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. T. II. Komentarz do art. 104-269, LEX 2007, wyd. II. stan prawny: 2007.10.01); "Odmowa wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności postanowienia powinna następować przez wydanie postanowienia". (vide: B. Sygit, Krytyczne uwagi do kodeksu postępowania administracyjnego, teza nr 2, CASUS 1998.3.20). Takie stanowisko znajduje również odzwierciedlenie w judykaturze, np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 września 2008 r. sygn. akt III SA/Gi 803/089 (LEX nr 566799) lub wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lutego 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 1328/09 (niepublikowany). Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela powyższy pogląd, stąd też zaskarżone orzeczenie winno mieć formę postanowienia, a nie decyzji. Skoro zaś zostało wydane w formie niedopuszczalnej, to doszło do rażącego naruszenia – w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. – przepisu art. 157 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. Wobec treści rozstrzygnięcia, zbędne staje się odnoszenie do pozostałych zarzutów ze skargi. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 152 i art. 132, cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.