II SA/Wa 344/19
WyrokWSA w Warszawie2019-09-25
Skład orzekający: Sławomir Fularski, Izabela Głowacka – Klimas, Konrad Łukaszewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może stwierdzić wygaśnięcie decyzji o przydziale lokalu mieszkalnego na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. (bezprzedmiotowość decyzji) po tym, jak sąd administracyjny prawomocnym wyrokiem uznał, że decyzja ta stanowi tytuł prawny do lokalu i nie została wyeliminowana z obrotu prawnego?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może stwierdzić wygaśnięcia decyzji o przydziale lokalu mieszkalnego na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. z powodu rzekomej bezprzedmiotowości, jeśli sąd administracyjny prawomocnym wyrokiem przesądził, że decyzja ta stanowi tytuł prawny do lokalu i nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. Organy są związane oceną prawną sądu zawartą w prawomocnym wyroku, a tryb wygaśnięcia decyzji nie służy do eliminowania decyzji wadliwych prawnie.Stan faktyczny
Skarżący posiadali decyzję o przydziale kwatery tymczasowej z 2003 r. Po zwolnieniu A. J. ze służby w Policji, organy podjęły postępowanie w sprawie wygaśnięcia tej decyzji, uznając ją za bezprzedmiotową. Wcześniejszy wyrok WSA uchylił decyzję o opróżnieniu kwatery, wskazując, że przydzielony lokal nie spełniał warunków kwatery tymczasowej, a decyzja o przydziale stanowiła tytuł prawny do lokalu mieszkalnego. Organy administracji mimo to wydały decyzję o wygaśnięciu pierwotnej decyzji, co zostało zaskarżone przez strony.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Komendanta Głównego Policji oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta [...] Policji. Zasądzono od Komendanta Głównego Policji na rzecz stron skarżących zwrot kosztów postępowania w kwocie 680 zł.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Izabela Głowacka – Klimas, Sędzia WSA Konrad Łukaszewicz (spr.), Protokolant specjalista Wiesława Jesiotr po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2019 r. sprawy ze skargi A. J., E. J., S. J. małoletniego M. J. reprezentowanego przez przedstawicieli ustawowych A. J. i E. J. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia decyzji o przydziale kwatery tymczasowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta [...] Policji z dnia [...] października 2018 r. nr [...]; 2. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz stron skarżących A. J., E. J., S. J. i małoletniego M. J. 680 zł (słownie: sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie objęte zostało postępowanie administracyjne zakończone decyzją Komendanta Głównego Policji (zwanego dalej: "Komendantem Głównym") z dnia [...] stycznia 2019 r. o numerze [...] w przedmiocie wygaśnięcia decyzji o przydziale kwatery tymczasowej.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
W dniu [...] sierpnia 2003 r. Komendant [...] Policji (zwany dalej: "Komendantem [...]") wydał decyzję nr [...] o przydziale funkcjonariuszowi Policji w służbie stałej – A. J. (zwanemu dalej również: "Skarżącym") – kwatery tymczasowej nr [...] przy ul. [...] w [...]. Osobami uprawnionymi do wspólnego zamieszkiwania zostali członkowie rodziny policjanta, tj. żona E. J. i dwóch synów: S. J. i M. J. (zwani dalej: "Skarżącymi").
Rozkazem personalnym z dnia [...] grudnia 2016 r. A. J. został zwolniony ze służby w Policji z dniem [...] stycznia 2017 r. w związku z pisemnym zgłoszeniem wystąpienia ze służby.
Pismem z dnia [...] marca 2017 r. zawiadomiono Skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie opróżnienia kwatery tymczasowej.
Decyzją z dnia [...] września 2017 r. Komendant [...] nakazał Skarżącym – opróżnienie i przekazanie w stanie wolnym kwatery tymczasowej nr [...] przy ul. [...] w [...]. Decyzja ta została następnie utrzymana w mocy przez Komendanta Głównego – decyzją z dnia [...] października 2017 r.
Skarżący wystąpili ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Komendanta Głównego z dnia [...] października 2017 r. w przedmiocie opróżnienia i przekazania w stanie wolnym kwatery tymczasowej, który wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2018 r. o sygn. akt II SA/Wa 258/18 – uchylił zarówno decyzję Komendanta Głównego z dnia [...] października 2017 r., jak również utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta [...] z dnia [...] września 2017 r.
W uzasadnieniu do wyroku Sąd zauważył, iż przydzielona A. J. w 2003 r. kwatera odpowiadała normom przewidzianym dla lokali mieszkalnych, zaś Skarżący był wówczas funkcjonariuszem w służbie stałej, a nadto – że w złożonym wniosku domagał się przydzielenia lokalu mieszkalnego. Zdaniem Sądu, Skarżący nie spełniał zatem warunków do przydzielenia mu kwatery tymczasowej, bowiem nie był policjantem w służbie przygotowawczej, ani też policjantem w służbie stałej, który został przeniesiony z urzędu, bądź delegowany do służby w innej miejscowości. W ocenie Sądu, istotnym było również to, iż na policjanta nałożono obowiązek uiszczania czynszu i opłat, podczas gdy przepisy resortowe przewidują pokrywanie kosztów zakwaterowania w kwaterach tymczasowych ze środków budżetowych Policji.
W konsekwencji Sąd uznał, iż skoro przydzielony lokal nie odpowiadał warunkom przewidzianym w przepisach resortowych, tj. ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 161 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1170 ze zm.; zwanego dalej: "rozporządzeniem z dnia 18 maja 2005 r."), jak również nie zostały spełnione przesłanki podmiotowe, to nie można było stosować przepisu § 13 rozporządzenia z dnia 18 maja 2005 r., dającego podstawę do opróżnienia kwatery tymczasowej, gdyż opróżnienie lokalu naruszało wskazane przepisy ustawy o Policji.
Jednocześnie Sąd uznał, iż A. J. wraz z rodziną posiadał tytuł prawny do lokalu tymczasowego, co w jego ocenie, wynika z decyzji z dnia [...] sierpnia 2003 r., którą lokal został mu przydzielony. Decyzja ta nie została natomiast – jako wadliwa prawnie – wyeliminowana z obrotu prawnego poprzez jej uchylenie, zmianę bądź stwierdzenie jej nieważności.
Wyrok ten nie został zaskarżony kasacyjnie, wobec czego stał się prawomocny od dnia 5 czerwca 2018 r.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2018 r. zawiadomiono Skarżących o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wygaśnięcia decyzji o przydziale kwatery tymczasowej.
Decyzją z dnia [...] października 2018 r. o numerze [...], Komendant [...] – działając na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, ze zm.; zwanej dalej: "k.p.a.") – orzekł o wygaśnięciu decyzji własnej z dnia [...] sierpnia 2003 r. o przydziale A. J. kwatery tymczasowej nr [...] przy u. [...] w [...].
W uzasadnieniu decyzji organ przywołał przepisy ustawy o Policji oraz rozporządzenia z dnia 18 maja 2005 r. odnoszące się do przydziału kwatery tymczasowej, a następnie wskazał, iż prawo do zajmowania kwatery tymczasowej przysługuje wyłącznie policjantowi pełniącemu służbę. Zdaniem Komendanta [...], bezspornym w sprawie jest zarówno to, że zajmowany przez Skarżących lokal nosi status tymczasowej kwatery, jak również to, że A. J. – będący głównym najemcą – został z dniem [...] stycznia 2017 r. zwolniony ze służby w Policji. Oznacza to w konsekwencji, iż decyzja z dnia [...] sierpnia 2003 r. o przydziale tej kwatery tymczasowej stała się bezprzedmiotowa, bowiem nie jest ona zajmowana przez policjanta pełniącego służbę.
Zdaniem organu, z chwilą zwolnienia ze służby zmienił się zasadniczo stan faktyczny sprawy, przez co ustał byt elementu stosunku materialnoprawnego będącego przedmiotem decyzji, uniemożliwiającego jej wykonanie. Organ dodał, iż z chwilą zwolnienia ze służby nierealne stało się osiągnięcie celu ze względu na który decyzja o przydziale została wydana, tj. zapewnienie funkcjonariuszowi Policji efektywnego wykonywania obowiązków służbowych. Tym samym Komendant [...] uznał, iż spełniona została pierwsza z wymaganych przez art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. przesłanek stwierdzenia wygaśnięcia decyzji, tj. bezprzedmiotowość. Jeżeli chodzi natomiast o ziszczenie się drugiej z przesłanek, w ocenie organu, orzeczenie o wygaśnięciu decyzji o przydziale niewątpliwie leży w interesie społecznym. Motywując stanowisko w tym przedmiocie Komendant [...] wywiódł, iż wygaśnięcie decyzji o przydziale kwatery tymczasowej zajmowanej przez emeryta policyjnego, pozwoli na jej przyznanie w przyszłości innemu funkcjonariuszowi, pełniącemu służbę w garnizonie [...] Policji.
Podsumowując swoje stanowisko organ stwierdził, iż na skutek określonego zdarzenia faktycznego tj. zwolnienia A. J. ze służby w Policji, zmianie uległ stan faktyczny stanowiący przesłankę wydania decyzji, zaś w konsekwencji nierealne stało się osiągnięcie celu, ze względu na który decyzja została wydana, przez co stała się ona bezprzedmiotowa. Ponadto stwierdzenie nieważności decyzji leży w interesie społecznym pojmowanym jako troska o dobro wspólne, a przejawiającym się w konieczności zapewnienia prawidłowej realizacji zadań nałożonych na Policję.
Po rozpatrzeniu odwołania Skarżących, zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. Komendant Główny utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy w całości podzielił stanowisko wyrażone przez Komendanta [...], zgodnie z którym, w sprawie ziściły się przesłanki określone w art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., co skutkowało orzeczeniem o wygaśnięciu decyzji o przydziale. Na poparcie swojego stanowiska Komendant Główny przywołał te same argumenty, jak podniesione w uzasadnieniu decyzji organu I instancji.
Skarżący wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na decyzję Komendanta Głównego z dnia [...] stycznia 2019 r. wnosząc o jej uchylenie w całości, jak również poprzedzającej ją decyzji Komendanta [...] oraz zarzucając naruszenie:
1) przepisów postępowania, tj.:
a) art. 153 w zw. z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.") poprzez dokonanie przez organ oceny prawnej sprzecznej z oceną prawną wynikającą z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 kwietnia 2018 r. o sygn. akt II SA/Wa 258/18, wydanego w sprawie lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], co polegało na przyjęciu, że lokal ten ma status kwatery tymczasowej, podczas gdy w powołanym wyroku Sąd zajął stanowisko odmienne i przesądził, że jest to lokal mieszkalny;
b) art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji, orzekającej o wygaśnięciu decyzji nr [...], pomimo niezaistnienia którejkolwiek z ustawowych przesłanek uprawniających do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji;
c) art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 9 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez niedokonanie oceny materiału dowodowego w sposób wszechstronny i logiczny, w tym na skutek pominięcia, że w sprawie lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], toczyło się już postępowanie sądowoadministracyjne, w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że lokal ten nie stanowi kwatery tymczasowej lecz lokal mieszkalny, jak również nie odniesienie się do pozostałych zarzutów powołanych w odwołaniu Skarżących (co daje poczucie, że niniejsza sprawa nie została potraktowana w sposób zindywidualizowany), które to naruszenia skutkowały wydaniem decyzji niezgodnej z prawem;
2) przepisów prawa materialnego, tj.:
a) § 10 ust. 1 i 2 w zw. z § 14 rozporządzenia z dnia 18 maja 2005 r. poprzez ich błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji stwierdzającej wygaśnięcie decyzji nr [...] z powołaniem się na to, że dotyczy ona kwatery tymczasowej, do której A. J., jako emerytowany policjant nie jest uprawniony, pomimo, że okoliczności faktyczne i prawne niniejszej sprawy (potwierdzone wyrokiem WSA w Warszawie, wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 258/18), wskazują, że zajmowany przez Skarżących lokal nie ma statusu kwatery tymczasowej a przyznanie Skarżącemu lokalu nr [...] przy ul. [...], stanowiło w istocie realizację prawa funkcjonariusza (w tym emerytowanego funkcjonariusza) do lokalu mieszkalnego;
b) art. 88 ust. 2 w zw. z art. 96 ust. 4 i 5 ustawy o Policji poprzez uznanie, że lokal zajmowany przez Skarżących ma status kwatery tymczasowej, podczas gdy A. J. w dacie przyznania lokalu nr [...] przy ul. [...], jak również nigdy później, nie spełniał – wynikających z tych przepisów – przesłanek do otrzymania kwatery tymczasowej, lecz wyłącznie do otrzymania lokalu mieszkalnego;
c) art. 2 pkt 2 lit. c) w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 288 ze zm.; zwanej dalej: "ustawą zaopatrzeniową") poprzez ich pominięcie i nie uwzględnienie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, że A. J. – jako funkcjonariuszowi Policji zwolnionemu ze służby – przysługuje w ramach zaopatrzenia emerytalnego prawo do lokalu mieszkalnego zajmowanego w dacie przechodzenia na emeryturę.
Rozwijając zarzuty w obszernym uzasadnieniu Skarżący podnieśli, iż decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. Komendant [...] przydzielił w istocie lokal mieszkalny, a nie kwaterę tymczasową, do której posiadają oni tytuł prawny, co zostało potwierdzone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 kwietnia 2018 r. o sygn. akt II SA/Wa 258/18. Oznacza to w konsekwencji, iż wykonanie tej decyzji nie stało się bezprzedmiotowe, zatem jej wygaszenie na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. naruszało prawo.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż kontrolą Sądu w niniejszej sprawie objęte zostało postępowanie administracyjne w sprawie wygaśnięcia decyzji Komendanta [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. o przydziale kwatery tymczasowej nr [...] przy ul. [...] w [...], wszczęte z urzędu po uprawomocnieniu się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 kwietnia 2018 r. o sygn. akt II SA/Wa 258/18 w przedmiocie opróżnienia i przekazania w stanie wolnym tożsamej kwatery tymczasowej.
Dokonując zatem oceny decyzji zapadłych w postępowaniu w sprawie wygaśnięcia, należało mieć na względzie przede wszystkim to, iż w kwestii charakteru prawnego wygaszanej decyzji Komendanta [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. o przydziale, wypowiadał się uprzednio Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekający w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 258/18.
W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, nie ulega wątpliwości, iż Sąd orzekający w dniu 19 kwietnia 2018 r. przesądził, iż decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. przydzielono Skarżącym lokal mieszkalny, a nie kwaterę tymczasową, jak również to, iż decyzja ta stanowi tytuł prawny do tego lokalu. Jakkolwiek dostrzec należało, iż w uzasadnieniu do wyroku Sąd ten posłużył się określeniem "lokalu tymczasowego", to nie zmienia to faktu, iż z analizy tego uzasadnienia płynie jednoznaczny wniosek, iż chodzi w istocie o "lokal mieszkalny". Niezależnie bowiem od tego, iż przepisy ustawy o Policji, jak również przepisy rozporządzenia z dnia 18 maja 2005 r. nie statuują instytucji "lokalu tymczasowego", to Sąd uprzednio orzekający wyraźnie wskazał, iż A. J. nie można było w dniu [...] sierpnia 2003 r. przydzielić kwatery tymczasowej, bowiem zarówno sam lokal nie odpowiadał warunkom przewidzianym dla kwatery tymczasowej, jak również nie zostały spełnione przesłanki podmiotowe do takiego przydziału, skoro A. J. nie był ani policjantem w służbie przygotowawczej, ani też nie był policjantem przeniesionym z urzędu bądź delegowany do służby stałej w innej miejscowości. Dostrzec przy tym należało, iż Sąd wyraźnie wskazał, iż przydzielona A. J. w 2003 r. kwatera odpowiadała normom przewidzianym dla "lokali mieszkalnych", jak również kilkukrotnie posługiwał się w treści uzasadnienia pojęciem "lokalu", wskazując m. in. na niedopuszczalność jego opróżnienia w trybie § 13 rozporządzenia z dnia 18 maja 2005 r., czy też na posiadanie przez Skarżącego tytułu prawnego do "lokalu", wynikającego z decyzji, którą przedmiotowy "lokal" został mu przydzielony.
W tym stanie rzeczy, działające w sprawie organy nie były uprawnione do dokonywania odmiennej oceny prawnej decyzji z dnia [...] sierpnia 2003 r., jako że były związane – na podstawie art. 153 i art. 170 p.p.s.a. – prawomocnym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z dnia 19 kwietnia 2018 r. o sygn. akt II SA/Wa 258/18, jak również oceną prawną dokonaną w jego uzasadnieniu. Zgodnie bowiem z powołanymi przepisami, ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże działające w sprawie organy, a także sądy (art. 153), zaś orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe (art. 170).
W konsekwencji trafny okazał się zarzut naruszenia art. 153 i art. 170 p.p.s.a., skoro Komendant [...] orzekł o wygaśnięciu decyzji o przydziale kwatery tymczasowej, co zaaprobował następnie Komendant Główny.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu do wyroku z dnia 19 kwietnia 2018 r. o sygn. akt II SA/Wa 258/18, niezależnie od tego, iż również jest nią związany z mocy wskazanych przepisów. Dodatkowo za zasadne uznaje, by wyjaśnić organom, iż to nie nazwa lokalu w decyzji przydziałowej, a realizowane prawo funkcjonariusza wyznacza przedmiot sprawy. Innymi słowy, chodzi o cel jakiemu przydzielony lokal miał służyć. W stanie faktycznym niniejszej sprawy nie ulega zaś wątpliwości, iż lokal służył zaspokajaniu stałych potrzeb funkcjonariusza i jego rodziny w miejscu pełnienia służby. Powyższe prowadzi do konstatacji, iż zarówno wniosek Skarżącego o przydział lokalu mieszkalnego, jak i jego ułomna realizacja poprzez posłużenie się w decyzji przydziałowej pojęciem "kwatery tymczasowej", nastąpiła w oparciu o przepis art. 88 ust. 1 ustawy o Policji (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 grudnia 2011 r. o sygn. akt II SA/Wa 1786/11; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przechodząc natomiast do kontroli postępowania w sprawie wygaśnięcia, które swój wyraz znalazło w decyzji Komendanta [...] z dnia [...] października 2018 r., przypomnieć w pierwszej kolejności trzeba, iż jej materialnoprawną podstawę stanowił przepis art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., w myśl którego, organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. W doktrynie przyjmuje się, że bezprzedmiotowość wynika z ustania prawnego bytu elementu stosunku materialnoprawnego nawiązanego na podstawie decyzji administracyjnej, a to z powodu zgaśnięcia przedmiotu, zniszczenia lub przekształcenia rzeczy, rezygnacji z uprawnień przez stronę, czy też na skutek zmiany stanu faktycznego uniemożliwiającego wykonanie decyzji albo z powodu zmiany w stanie prawnym, ale tylko w przypadku, gdy powoduje ona taki skutek (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 2006, s. 785). Również w orzecznictwie podnosi się, iż bezprzedmiotowość decyzji oznacza jej nierealność z punktu widzenia osiągnięcia celu i wiąże się ze zmianą stanu faktycznego, gdyż każda decyzja wiąże tak długo, jak długo istnieją stosunki faktyczne stanowiące podstawę jej wydania (por. wyrok NSA z dnia 9 listopada 2001 r. o sygn. akt I SA 861/00). Istotne jest również podkreślenie, iż uregulowanie prawne zawarte w art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. ma charakter odesłania do przepisów szczególnych. Zatem, gdy kwestia wygaśnięcia decyzji nie jest uregulowana w przepisach szczególnych, stwierdzenie bezprzedmiotowości decyzji nie jest wystarczające do stwierdzenia jej wygaśnięcia, bowiem należy dodatkowo wykazać, że wymaga tego interes społeczny albo interes strony (por. wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2008 r. o sygn. akt I OSK 953/07).
Mając powyższe na względzie, w ocenie Sądu nie sposób podzielić stanowiska organu o ziszczeniu się w stanie faktycznym niniejszej sprawy przesłanek wskazanych w art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a.
Przede wszystkim nie może być mowy o bezprzedmiotowości decyzji Komendanta [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. o przydziale lokalu mieszkalnego z uwagi na zmianę stanu faktycznego sprawy. Jak to już wyżej wskazano, decyzją tą przydzielono Skarżącemu lokal mieszkalny, zatem okoliczność jego zwolnienia ze służby w Policji, mając na uwadze uprawnienie emeryta policyjnego wynikające z przepisu art. 29 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, nie skutkuje jej bezprzedmiotowością. Skoro bowiem Skarżącemu nie przydzielono kwatery tymczasowej, lecz lokal mieszkalny, to utrata statusu policjanta pozostaje bez wpływu na decyzję o przydziale takiego lokalu. Decyzja ta jest natomiast nadal wykonalna w odniesieniu do emeryta policyjnego (art. 29 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej).
Pamiętać również należy, iż przedmiotowa decyzja stanowi tytuł prawny do lokalu zajmowanego przez Skarżących, o czym przesądził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w prawomocnym wyroku z dnia 19 kwietnia 2018 r. o sygn. akt II SA/Wa 258/18. Nie bez znaczenia jest przy tym okoliczność, iż wyrok ten zapadł już po zwolnieniu Skarżącego ze służby w Policji, zatem powoływanie się na ten fakt przez organy działające w kontrolowanym postępowaniu, również z tego względu nie mogło być potraktowane jako zmiana stanu faktycznego, skutkująca bezprzedmiotowością decyzji o przydziale. To samo dotyczy innych okoliczności, znanych Sądowi orzekającemu w dniu 19 kwietnia 2018 r., bądź istniejących w tej dacie, w szczególności dotyczących porozumienia z dnia [...] października 1999 r. zawartego z Prezydentem Miasta [...], czy też umowy z dnia [...] marca 2003 r., a także decyzji tego Prezydenta z dnia [...] lipca 2003 r., które zdaniem organu mają wpływ na charakter prawny decyzji o przydziale, jak również na orzeczenie o jej wygaśnięciu. Jak to bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 listopada 2015 r. o sygn. akt I OSK 610/14, dokumenty takie nie stanowią nowych okoliczności, skoro w dacie orzekania przez WSA w Warszawie istniały one w obrocie prawnym. Z kolei niezaskarżenie wyroku skargą kasacyjną z uwagi na ich nieuwzględnienie skutkuje związaniem organu oceną prawną zawartą w wyroku.
Skoro zatem nie można było stwierdzić, by decyzja Komendanta [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. o przydziale lokalu mieszkalnego stała się bezprzedmiotowa, to w świetle regulacji art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., orzeczenie o jej wygaśnięciu uznać należało za niedopuszczalne.
Jakkolwiek już tylko brak przesłanki bezprzedmiotowości decyzji przesądza o wadliwości wydanych w sprawie decyzji, to nie sposób również podzielić stanowiska organów, by za stwierdzeniem wygaśnięcia decyzji o przydziale przemawiał interes społeczny. Nie można bowiem zgodzić się z tezą, by w interesie społecznym było pozbawienie emeryta policyjnego i jego rodziny lokalu (a tym samym miejsca zamieszkania), do którego posiada on tytuł prawny, który – co należy podkreślić – nie został wyeliminowany z porządku prawnego z uwagi na jego wadliwość prawną. Nawet jeśli założeniem organu było przywrócenie porządku prawnego, polegającego na przydzieleniu spornego lokalu – jako kwatery tymczasowej – innemu funkcjonariuszowi, spełniającemu warunki do jej otrzymania, to nie może się to odbywać w obranym przez Komendanta [...] trybie. Warto w tym miejscu odwołać się do podglądu wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnianiu do wyroku z dnia 18 czerwca 2008 r. o sygn. akt I OSK 953/07, zgodnie z którym, interes społeczny nie może być uzasadniany ani wadliwością podstawy prawnej przewidującej takie uprawnienie, ani wadliwością decyzji przyznającej to uprawnienie, gdyż tego rodzaju przesłanki związane są z odrębną kategorią nadzwyczajnego wzruszania decyzji ostatecznych jaką jest stwierdzanie nieważności decyzji, a nie ze stwierdzaniem wygaśnięcia takich decyzji.
Końcowo Sąd wskazuje, iż niezrozumiałym jest skorzystanie przez Komendanta [...] z trybu przewidzianego w art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., w sytuacji, gdy w uzasadnieniu do wydanego uprzednio w sprawie wyroku z dnia 19 kwietnia 2018 r., Sąd wyraźnie wskazał, iż decyzja o przydziale lokalu pozostaje w obrocie prawnym i stanowi tytuł prawny do przydzielonego Skarżącemu lokalu, skoro "nie została przez organ, jako wadliwa prawnie, wyeliminowana z obrotu prawnego". Oznacza to zatem, iż tylko w razie usunięcia z porządku prawnego decyzji z dnia [...] sierpnia 2003 r. – z uwagi na jej wadliwość prawną – można byłoby przyjąć, że Skarżący nie dysponuje tytułem prawnym do spornego lokalu. Nie może natomiast budzić wątpliwości, iż tryb z art. 162 § 2 pkt 1 k.p.a. nie jest trybem służącym do eliminowania z obrotu prawnego decyzji wadliwych prawnie. Opisana w tym przepisie bezprzedmiotowość decyzji nie oznacza, że decyzja została dotknięta wadą prawną. Usuwaniu z obrotu prawnego decyzji wadliwych prawnie służą natomiast inne, nadzwyczajne tryby postępowania administracyjnego, na co zresztą wskazywał już Sąd orzekający w sprawie II SA/Wa 258/18.
Reasumując Sąd uznał, iż wobec stwierdzonego naruszenia przez organy obu instancji postanowień art. 153 i art. 170 p.p.s.a., jak również art. 162 § 1 pkt 2 k.p.a., zasadnym stało się uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. – orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. Zwarte w punkcie drugim postanowienie w przedmiocie kosztów sądowych oparte zostało na przepisie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło