I OSK 610/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-11-27
Skład orzekający: Wiesław Morys, Małgorzata Borowiec, Jerzy Bortkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, rozpoznając ponownie sprawę po uchyleniu jego decyzji przez sąd administracyjny, jest związany oceną prawną i wskazaniami zawartymi w prawomocnym wyroku sądu, nawet jeśli organ uważa, że ujawniły się nowe okoliczności?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej jest związany oceną prawną i wskazaniami zawartymi w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego na mocy art. 153 PPSA. Jeśli organ nie zgadza się z oceną prawną sądu, powinien zaskarżyć wyrok skargą kasacyjną. Ujawnienie się nowych okoliczności, które były znane organowi w dacie wydawania poprzedniej decyzji lub nie stanowią zmiany stanu prawnego, nie zwalnia organu z obowiązku stosowania się do wiążącej oceny prawnej sądu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy zmiany decyzji o przydziale kwatery tymczasowej na lokal mieszkalny dla funkcjonariusza Policji. Po serii decyzji administracyjnych i wyroków sądowych, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Komendanta Głównego Policji, uznając, że organy naruszyły art. 153 PPSA, nie stosując się do wcześniejszej oceny prawnej WSA. Komendant Główny Policji wniósł skargę kasacyjną, zarzucając m.in. błędną wykładnię art. 155 K.p.a. i naruszenie art. 153 PPSA, twierdząc, że ujawniły się nowe okoliczności. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Komendanta Głównego Policji.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Wiesław Morys, Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.), Sędzia del. WSA Jerzy Bortkiewicz, Protokolant starszy asystent sędziego Rafał Kopania, po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Policji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 2207/12 w sprawie ze skargi I.Z. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji o przydziale kwatery tymczasowej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz I.Z. kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 października 2013 r. sygn. akt II SA/WA 2207/12, po rozpoznaniu sprawy ze skargi I.Z. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji o przydziale kwatery tymczasowej, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta [...] Policji z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] (pkt 1), stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości (pkt 2) oraz zasądził od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącego I.Z. kwotę 240 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 3).
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 155 oraz art. 20 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U z 2010 r. Nr 98, poz.1071 ze zm., dalej w skrócie K.p.a.), art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j.: Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.) oraz § 14 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (Dz. U. Nr 105, poz. 884 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania I.Z., utrzymał w mocy decyzję Komendanta [...] Policji z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji Komendanta [...] Policji z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] o przydziale kwatery tymczasowej nr [...] przy ul. [...], w części dotyczącej przydziału kwatery tymczasowej i ustalenia, że strona na podstawie przedmiotowej decyzji otrzymała przydział lokalu mieszkalnego.
W uzasadnieniu decyzji podał, że I.Z. pełni służbę w Policji od dnia [...] maja 1994 r. W okresie od dnia [...] maja 1994 r. do dnia [...] września 2006 r. pełnił służbę w Komendzie [...] Policji. Na podstawie decyzji Komendanta [...] Policji z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] otrzymał przydział kwatery tymczasowej nr [...] przy ulicy [...].
Komendant [...] Policji, mając na uwadze fakt, że wyżej wymieniony rozkazem personalnym z dnia [...] września 2006 r. nr [...] został przeniesiony do dalszego pełnienia służby w Komendzie Głównej Policji, wszczął z urzędu postępowanie w sprawie opróżnienia zajmowanej kwatery tymczasowej i decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...]nakazał I.Z., wraz ze wszystkimi wspólnie zamieszkującymi osobami, opróżnienie i przekazanie w stanie wolnym zajmowanej kwatery tymczasowej. Komendant Główny Policji, po rozpatrzeniu odwołania strony, decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej przez I.Z. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 4 lutego 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 1762/09 oddalił skargę. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 listopada 2010 r. sygn. akt I OSK 842/10 uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzje organów obu instancji. W uzasadnieniu wyroku wskazał, że przydzielona I.Z. w 2003 r. kwatera tymczasowa odpowiadała normom przewidzianym dla lokali mieszkalnych, wyżej wymieniony był wówczas funkcjonariuszem w służbie stałej, a w złożonym wniosku domagał się przydzielenia lokalu mieszkalnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego I.Z. nie spełniał warunków określonych w art. 88 ust. 2 ustawy o Policji do przydzielenia mu kwatery tymczasowej. Ponadto powołane przepisy przewidują pokrywanie kosztów zakwaterowania w kwaterach tymczasowych ze środków budżetowych Policji, podczas gdy w tej sprawie zawarto z I.Z. umowę najmu i nałożono obowiązek uiszczania czynszu i opłat. W konsekwencji Sąd drugiej instancji stwierdził, że skoro przedmiot najmu nie odpowiadał warunkom przewidzianym dla kwatery tymczasowej, jak również nie zostały spełnione przesłanki podmiotowe, to nie można było stosować § 13 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów, gdyż opróżnienie lokalu naruszało omawiane w wyroku przepisy ustawy o Policji.
Następnie I.Z. wnioskiem z dnia 13 kwietnia 2010 r. wystąpił do Komendanta Głównego Policji o stwierdzenie nieważności decyzji Komendanta [...] Policji z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] oraz jej zmianę, poprzez uznanie, że zamiast kwatery tymczasowej przydzielono mu lokal mieszkalny. Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności w/w decyzji Komendanta [...] Policji, a Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpoznaniu odwołania strony, decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi I.Z. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który na skutek jej cofnięcia postanowieniem z dnia 24 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 1456/10 umorzył postępowanie.
Kolejnym wnioskiem z dnia 16 marca 2011 r. I.Z., tym razem na podstawie art. 155 K.p.a., wystąpił do Komendanta [...] Policji o zmianę decyzji wydanej przez Komendanta [...] Policji z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] w części dotyczącej przydziału kwatery tymczasowej i ustalenie, że strona na podstawie przedmiotowej decyzji otrzymała przydział lokalu mieszkalnego.
Komendant [...] Policji decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] odmówił zmiany przedmiotowej decyzji w trybie art. 155 K.p.a.
Na skutek wniesionego odwołania sprawę rozpoznawał Komendant Główny Policji, który decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Powyższa decyzja Komendanta Głównego Policji stała się przedmiotem skargi I.Z. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 29 grudnia 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 1786/11 uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Komendanta [...] Policji z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...]. W uzasadnieniu wyroku podał, że w niniejszej sprawie skarżący domaga się zmiany decyzji Komendanta [...] Policji przyznającej mu kwaterę tymczasową nr [...] w lokalu położonym w [...] przy ulicy [...], w części dotyczącej przydziału kwatery tymczasowej i ustalenia, że strona na podstawie przedmiotowej decyzji otrzymała przydział lokalu mieszkalnego.
Odnosząc powyższe żądanie do przesłanek z art. 155 K.p.a. stwierdził, iż bez wątpienia wniosek strony dotyczy decyzji ostatecznej przyznającej określone uprawnienie, strona wyraziła zgodę na zmianę wnioskowanej decyzji, za zmianą przemawia także słuszny interes strony, a przepisy szczególne nie sprzeciwiają się zmianie decyzji.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, w niniejszej sprawie spełniona została również przesłanka wystąpienia interesu społecznego, albowiem organ Policji przydzielając skarżącemu – funkcjonariuszowi w służbie stałej – kwaterę tymczasową w lokalu przy ul. [...] zrealizował uprawnienie policjanta do lokalu mieszkalnego w sposób sprzeczny z obowiązującymi w tym zakresie przepisami resortowymi. Zarówno w interesie strony, jak i interesie społecznym leży, aby naruszony porządek prawny, poprzez przydział skarżącemu lokalu służbowego o charakterze tymczasowym w miejsce lokalu mieszkalnego na stałe, został przywrócony. Co do zasady, tryb zmiany decyzji ostatecznej określony przepisem art. 155 K.p.a. jest przewidziany m.in. do korygowania decyzji wydanej z naruszeniem prawa, jeśli to naruszenie prawa nie ma postaci kwalifikowanej. Taka forma "naprawiania" aktów administracyjnych nie jest sprzeczna z interesem społecznym.
Jednocześnie Sąd ten wskazał, iż w sprawie nie można pomijać faktu, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 listopada 2010 r. sygn. akt I OSK 842/10 uchylił zaskarżony wyrok oraz obie decyzje wydane przez organy Policji w przedmiocie nakazania I.Z. opróżnienia i przekazania w stanie wolnym kwatery tymczasowej przy ul. [...]. W uzasadnieniu wyroku stwierdził, że w przypadku skarżącego nie jest możliwe stosowanie przepisów podustawowych, dotyczących opróżnienia kwatery tymczasowej w sytuacji, gdy zajmowany przez niego lokal spełnia wymagania dla służbowego "lokalu mieszkalnego", za najem którego strona uiszcza opłaty i czynsz, a z mocy ustawy jest uprawniona do lokalu mieszkalnego. Przepisy resortowe nie przewidują bowiem przydziału kwatery tymczasowej funkcjonariuszowi służby stałej w miejscu pełnienia służby.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu omawianego wyroku podał także, iż decyzje wydawane na podstawie art. 155 K.p.a. mają charakter uznaniowych, jednakże nie arbitralnych. Wymagania interesu społecznego lub słusznego interesu strony muszą być ustalone w konkretnej sprawie i uzyskać zindywidualizowaną treść, wynikającą ze stanu faktycznego i prawnego sprawy. W tego rodzaju postępowaniu badaniu podlega zatem w szczególności zgodność złożonego przez ubiegającego się wniosku z interesem społecznym przy uwzględnieniu słusznego interesu strony. Tego zaś badania organy Policji nie dokonały, w szczególności nie uwzględniły wszystkich istotnych okoliczności sprawy, na które uwagę zwraca skarżący.
Organy Policji w niniejszej sprawie odmowę zmiany decyzji o przydziale skarżącemu kwatery tymczasowej uzasadniły koniecznością zmiany statusu z kwatery tymczasowej na lokal mieszkalny, przez co uległby zmianie przedmiot postępowania. W ocenie organu, w tym przypadku nie występuje tożsamość spraw.
Sąd pierwszej instancji nie podzielił stanowiska organu. Po dokonaniu analizy regulacji prawnej i stanu faktycznego sprawy stwierdził, że należy przyjąć, iż pierwotny wniosek skarżącego o przydział lokalu mieszkalnego i obecny, w kwestii zmiany decyzji z dnia [...] sierpnia 2003 r., dotyczy tego samego stanu prawnego, a więc i tej samej sprawy – realizacji prawa do przydziału lokalu mieszkalnego. Ponadto wskazał, iż organy Policji całkowicie pominęły okoliczność znaną im z urzędu, że Prezydent W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. zmienił sposób użytkowania budynku przy ul. [...] z zamieszkania zbiorowego, na funkcję mieszkalną. Powyższe okoliczności mają podstawowe znaczenie dla rozpatrzenia zasadności wniosku skarżącego o zmianę decyzji przydziałowej z dnia [...] sierpnia 2003 r. Tymczasem organy Policji, wydając decyzję o odmowie zmiany w/w decyzji w części dotyczącej przydziału kwatery tymczasowej w miejsce lokalu mieszkalnego, nie wzięły wskazanych okoliczności pod uwagę i błędnie z góry założyły, iż w niniejszej sprawie nie występuje tożsamość przedmiotowa sprawy. Brak rozważań w tym zakresie powoduje, iż w sprawie nie wydano decyzji uznaniowych, lecz rozstrzygnięcia dowolne. Tym samym doszło do naruszenia przepisów procesowych art. 7, art. 77 § 1 i art. 155 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Komendant [...] Policji, rozpoznając ponownie sprawę, decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...], na podstawie art. 155, art. 104 i art. 20 K.p.a., odmówił zmiany decyzji z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...], wydanej przez Komendanta [...] Policji, o przydziale I.Z. kwatery tymczasowej nr [...] położonej [...] przy ul. [...] – w części dotyczącej przydziału kwatery tymczasowej i ustalenia, że strona na podstawie przedmiotowej decyzji otrzymała przydział lokalu mieszkalnego.
W uzasadnieniu decyzji podał, że w świetle zawartego przez Komendanta [...] Policji z Miastem W. porozumienia z dnia [...] października 1999 r., na mocy którego został wybudowany w [...] przy ul. [...] kompleks mieszkalno – hotelowy oraz umowy z dnia [...] marca 2003 r., kompleks ten został oddany do bezpłatnego użytkowania Komendzie [...] Policji na okres 25 lat dla zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych policjantów pełniących służbę w Komendzie [...] Policji oraz Komisariatach mieszczących się na terenie Gminy [...]. W ocenie organu, zmiana decyzji przydziałowej, o którą wnosi strona, jest sprzeczna z interesem społecznym. Naruszałaby postanowienia w/w Porozumienia oraz art. 90 ustawy o Policji i § 14 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów.
Na skutek złożenia przez I.Z. od powyższej decyzji odwołania sprawę rozpoznawał Komendant Główny Policji, który decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 155 oraz art. 20 K.p.a., art. 97 ust. 5 ustawy o Policji oraz § 14 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji przedstawił stan prawny, tj. kwestię możliwości stosowania w postępowaniu administracyjnym art. 155 K.p.a. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy podał, że zgodnie z § 7 w/w Porozumienia, zawartego w dniu [...] października 1999 r., Komenda [...] Policji będzie wykorzystywała kompleks hotelowo – mieszkalny wyłącznie na potrzeby zakwaterowania własnych policjantów oraz policjantów pełniących służbę w Komisariatach mieszczących się na terenie Gminy [...]. W dniu [...] marca 2003 r. na podstawie umowy zawartej między Miastem [...] a Komendantem [...] Policji kompleks mieszkalno – hotelowy został oddany do bezpłatnego użytkowania Komendzie [...] Policji na okres 25 lat, decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] wydano pozwolenie na użytkowanie m.in. budynków zamieszkania zbiorowego przy ul. [...].
Organ odwoławczy, odnosząc się do kwestii wskazanej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 grudnia 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 1789/11 wyjaśnił, że decyzje Prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] i nr [...] stanowią jedynie o możliwości zmiany sposobu użytkowania budynków [...] przy ul. [...] z zakwaterowania zbiorowego na funkcję mieszkalną dopiero po spełnieniu określonych przesłanek, nie stanowią jednak sposobu zmiany użytkowania przedmiotowych budynków. Potwierdzeniem tego jest pismo Zastępcy Prezydenta W. z dnia [...] maja 2010 r., skierowane do Stowarzyszenia Mieszkańców Osiedla [...], w którym przedstawiciele Miasta prezentują stanowisko w sprawie odmowy zmiany charakteru lokali mieszkalnych, a zarazem całego obiektu, gdyż byłoby to związane ze zmianą celowości w wydatkowaniu środków publicznych.
Komendant Główny Policji podał również, że kwatera tymczasowa nr [...] przy ul. [...] pozostaje w dyspozycji Komendanta [...] Policji, do którego powinności należy zabezpieczenie zasobów lokalowych dla podległych mu funkcjonariuszy. Decyzje podjęte przez Komendanta [...] Policji są autonomiczne i są zależne wyłącznie od sytuacji lokalowej w jednostce.
Uwzględniając uwarunkowania prawne oraz fakt, że nieruchomość przy ul. [...]jest zabudowana budynkiem zamieszkania zbiorowego, który jest przeznaczony do okresowego pobytu ludzi (zgodnie z zawartymi umowami na okres 25 lat), Komendant [...] Policji przeznaczył usytuowane tam lokale na kwatery tymczasowe.
Organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem wyrażonym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 grudnia 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 1789/11, że w niniejszej sprawie została spełniona przesłanka zarówno interesu strony, jak i interesu społecznego, gdyż naruszony porządek prawny, poprzez przydział skarżącemu lokalu służbowego o charakterze tymczasowym w miejsce lokalu mieszkalnego na stałe, powinien zostać przywrócony. W ocenie Komendanta Głównego Policji, w niniejszej sprawie rozważenia wymaga jednak również kwestia, czy zmiana decyzji Komendanta [...] Policji z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...], w trybie art. 155 K.p.a., nie jest sprzeczna z zapisami zawartych umów i porozumień z przedstawicielami Miasta [...] W.
Zmiana w/w decyzji w części dotyczącej przydziału kwatery tymczasowej i ustalenia, że strona na podstawie przedmiotowej decyzji otrzyma przydział lokalu mieszkalnego spowodowałby, iż decyzja ta byłaby wydana na czas nieokreślony, co jest sprzeczne z zawartą w dniu [...] marca 2003 r. umową z [...], która to przekazywała niniejsze lokale na okres 25 lat od dnia przejęcia kompleksu. Ponadto z uwagi na to, że § 13 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (Dz. U. Nr 105, poz. 884 ze zm.) ma zastosowanie wyłącznie do kwater tymczasowych, Komendant [...] Policji po zwolnieniu policjanta ze służby albo przeniesienia do służby w innej miejscowości lub do innej jednostki organizacyjnej Policji nie miałby podstaw prawnych do wydania decyzji o opróżnieniu lokalu.
W konsekwencji Komendant Główny Policji stwierdził, że mając na uwadze fakt, że gmina nie wyraziła zgody na zmianę charakteru lokali, a tym samym na zmianę sposobu użytkowania budynku zakwaterowania zbiorowego na funkcję mieszkaniową, zmiana przedmiotowej decyzji nie leży w interesie społecznym, gdyż naruszałaby zawarte w tej kwestii postanowienia.
Organ odwoławczy odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zagadnienia przydziału lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w W. podał, że stan prawny oraz postępowania dotyczące w/w lokalu nie są przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi I.Z. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił:
1. obrazę przepisów postępowania, tj. art. 155 w zw. z art. 7 K.p.a., która miała wpływ na treść wydanej decyzji, poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji naruszenie zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, poprzez uznanie, że obowiązujące przepisy prawa, w tym Porozumienie Miasta [...] z Komendantem [...] Policji z dnia [...] października 1999 r., a także umowa z dnia [...] marca 2003 r. zawarta pomiędzy [...] a Komendantem [...] Policji powodują, że realizacja wniosku odwołującego się byłaby sprzeczna z interesem społecznym,
2. obrazę przepisów postępowania, tj. art. 77 § 1 w zw. z art. 7 K.p.a., mającą wpływ na treść wydanej decyzji, poprzez niedopełnienie obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nieuwzględnienie wniosku dowodowego strony z dnia 21 czerwca 2012 r. oraz powołanie się na pismo z dnia 19 maja 2010 r. Zastępcy Prezydenta W. skierowane do Stowarzyszenia Mieszkańców Osiedla [...], które nie zostało załączone do akt niniejszej sprawy.
W uzasadnieniu skargi wskazał, że w niniejszej sprawie przesłanka wystąpienia interesu społecznego została spełniona – wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 grudnia 2011 r. sygn. II SA/Wa 1786/11. Skarżący nie zgodził się z argumentacją organu, że w/w Porozumienie zawarte z Miastem [...] W. stoi na przeszkodzie uwzględnienia jego wniosku. Zgodnie z § 1 powołanego Porozumienia, celem współpracy stron w zakresie wybudowania kompleksu hotelowo – mieszkaniowego dla zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych pracowników [...] policji było umożliwienie realizacji programu zwalczania przestępczości w W. Uwzględnienie wniosku skarżącego nie stoi zatem w opozycji do realizacji celu, o którym mowa w § 1 Porozumienia, bowiem I.Z. jest funkcjonariuszem Policji służącym w Komendzie Głównej Policji, realizującym swoje zadania z zakresu zwalczania przestępczości głównie na terenie W.
Ponadto skarżący powołał się na fakt przekazania przez Komendanta [...] Policji do dyspozycji Komendanta Głównego Policji 6 tymczasowych kwater na podstawie pisma z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...].
Skarżący wskazał także, iż w Komendzie [...] Policji prowadzenie gospodarki mieszkaniowej w zakresie przydziału lokali mieszkalnych wielokrotnie naruszało przepisy Porozumienia, na które powołuje się organ, co zostało stwierdzone w sprawozdaniu z kontroli doraźnej w zakresie oceny realizacji niektórych zadań służb logistycznych [...] w części dotyczącej gospodarki mieszkaniowej, a także w piśmie Komendy [...] Policji Zakładu Obsługowo – Produkcyjnego nr [...].
W ocenie skarżącego, przydział na jego rzecz lokalu mieszkalnego nie oznaczałby naruszenia w/w Porozumienia i Umowy zawartych przez Komendanta [...] Policji. Nietrafny jest argument organu, że uwzględnienie wniosku skarżącego spowodowałoby, że decyzja byłaby wydana na czas nieokreślony, co jest sprzeczne z zawartą w dniu [...] marca 2003 r. umową z [...], która przekazywała niniejsze lokale na 25 lat od dnia przejęcia kompleksu. Przedmiotowa Umowa dotyczy bowiem także budynków przy ul. [...] oznaczonych literami [...], w których mieszkania są przeznaczone na lokale mieszkalne, zaś decyzje administracyjne są wydane na czas nieokreślony.
Zdaniem skarżącego, nie istnieją żadne przeszkody prawne do zmiany decyzji z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...], wydanej przez Komendanta [...] Policji, a uwzględnienie jego wniosku w tym przedmiocie jest zgodne z interesem społecznym i słusznym interesem strony.
Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu wyroku stwierdził, że decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podał, że powyższe decyzje zostały wydane w następstwie uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 grudnia 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 1786/11 wcześniejszej decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia [...] czerwca 2011 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Komendanta [...] Policji z dnia [...] kwietnia 2011 r., odmawiających uwzględnienia wniosku skarżącego o zmianę w trybie art. 155 K.p.a. decyzji ostatecznej Komendanta [...] Policji z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...].
Powołując treść art. 153 p.p.s.a. przypomniał, że organy Policji, rozpatrując ponownie sprawę z wniosku I.Z. o zmianę w trybie art. 155 K.p.a. decyzji ostatecznej Komendanta [...] Policji z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] w części dotyczącej przydziału kwatery tymczasowej, były związane oceną prawną i wskazaniami zawartymi w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 grudnia 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 1786/11. W uzasadnieniu tego wyroku, dokonując analizy przesłanek z art. 155 K.p.a. w kontekście stanu faktycznego niniejszej sprawy uznano, że zostały one spełnione. Wyjaśniono, że co do zasady, tryb zmiany decyzji ostatecznej określony tym przepisem jest przewidziany m.in. do korygowania decyzji wydanej z naruszeniem prawa, jeśli to naruszenie prawa nie ma postaci kwalifikowanej. Taka forma "naprawiania" aktów administracyjnych nie jest sprzeczna z interesem społecznym. Jednocześnie zauważono, że Sąd w uzasadnieniu tego wyroku odwołał się do oceny prawnej wyrażonej przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 listopada 2010 r. sygn. akt I OSK 842/10, którym uchylony został wyrok Sądu pierwszej instancji oraz decyzje wydane przez organy Policji w przedmiocie nakazania I.Z. opróżnienia i przekazania w stanie wolnym kwatery tymczasowej przy ul. [...] w W.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowisko, że zmiana przedmiotowej decyzji nie leży w interesie społecznym, gdyż naruszałaby zawarte w tej kwestii postanowienia, pozwala na stwierdzenie, że organ Policji w toku ponownego rozpatrzenia sprawy dokonał oceny zaistnienia przesłanki interesu społecznego z art. 155 K.p.a. w sposób sprzeczny z oceną prawną zawartą w tym zakresie w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 grudnia 2011 r. Jak wyżej podano, Sąd w uzasadnieniu tego wyroku wyraźnie stwierdził, iż w stanie faktycznym niniejszej sprawy wszystkie przesłanki z art. 155 K.p.a. zostały spełnione, w tym także przesłanka interesu społecznego. Jeżeli Komendant Główny Policji nie zgadzał się z powyższą oceną prawną wyrażoną w powołanym wyroku, miał możliwość jego zaskarżenia skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sytuacji, gdy z tej możliwości nie skorzystał, jest związany oceną prawną zawartą w tym wyroku. Niezastosowanie się przez organy Policji w toku ponownego rozpatrzenia sprawy do oceny prawnej wyrażonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 29 grudnia 2011 r. narusza zasadę związania organu oceną prawną i oznacza, że podjęte decyzje są wadliwe (vide: postanowienie NSA z dnia 16 lutego 1998 roku, sygn. akt IV SA 975/97; wyrok NSA z dnia 22 marca 1999 roku, sygn. akt IV SA 527/97 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 grudnia 2006 roku, sygn. akt VII SA/Wa 1803/06).
W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wobec stwierdzonego naruszenia przez organy obu instancji art. 153 p.p.s.a., uznał za zasadne wyeliminowanie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji z obrotu prawnego. W tej sytuacji zbędne stało się rozważanie zarzutów skargi. Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 oraz art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Komendant Główny Policji, reprezentowany przez radcę prawnego i zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1) art. 155 K.p.a., poprzez przyjęcie, że przepis ten stanowi formę "naprawiania aktów administracyjnych";
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez niewskazanie organowi jakie konkretnie inne naruszenie przepisów postępowania miało miejsce w niniejszej sprawie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
3) art. 153 p.p.s.a., poprzez przyjęcie, że organ administracji nie zastosował się do oceny prawnej wyrażonej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 grudnia 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 1786/11 w sytuacji, gdy przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez organ administracji wyszły na jaw nowe okoliczności modyfikujące pierwotny stan sprawy.
Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, według norm przepisanych. Ponadto wniósł o przeprowadzenie rozprawy.
Autor skargi kasacyjnej uzasadniając pierwszy z zarzutów, tj. naruszenie art. 155 K.p.a., poprzez przyjęcie, że przepis te stanowi formę "naprawiania aktów administracyjnych", powtórzył argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Stwierdził, że organy Policji, stosując się do oceny prawnej zawartej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 grudnia 2011 r., muszą dokonywać naruszenia prawa poprzez nieuwzględnianie interesu strony Porozumienia z dnia 29 października 2009 r. między Miastem [...] W. a Komendantem [...] Policji, traktującym o przekazaniu budynków przy ul. [...] do dyspozycji organów Policji na cele kwaterunkowe. Jednostronne naruszenie przez organy Policji interesu Miasta [...] W. mogłoby spowodować negatywny skutek również dla samej strony, gdyż [...], jako właściciel budynku, w którym znajduje się kwatera tymczasowa strony, może nie być zainteresowany przekształceniem jej w lokal mieszkalny. Najpierw przedmiotowe Porozumienie musiałoby ulec zmianie, aby móc dokonać stosownych przekształceń kwater tymczasowych na lokale mieszkalne, gdyż organy Policji nie są właścicielem budynku i tym samym jednostronnie nie mogą dokonać stosownego przekształcenia. Podczas wyrokowania Sąd tego aspektu nie dostrzegł i tym samym naruszył art. 155 K.p.a., gdyż jakkolwiek regulacja tego przepisu zamieszczona została w rozdziale 13 K.p.a., to systematyka przepisów tam wskazanych jest wystarczająco czytelna, aby wysnuć wniosek, zgodnie z którym regulacje pozwalające na eliminowanie z obrotu prawnego orzeczeń administracyjnych zamieszczone są w przepisach art. 156 K.p.a., względnie w art. 145 K.p.a. Na uwagę zasługuje też okoliczność, że stanowisko takie stoi w sprzeczności z regulacjami art. 16 K.p.a., statuującymi zasadę trwałości orzeczeń administracyjnych. W tym ujęciu, przesłanki z art. 156 K.p.a. zostały wskazane enumeratywnie i tylko w takim zakresie na gruncie K.p.a. można mówić o procedurze "naprawiania" decyzji administracyjnych. Skoro strona kwestionuje prawidłowość podjętego przez Komendanta [...] Policji rozstrzygnięcia, polegającego na odmowie zmiany na jej wniosek decyzji o przyznaniu tymczasowej kwatery, to w przypadku dostrzeżenia naruszenia przez to orzeczenie prawa, zastosowanie powinny znaleźć regulacje z art. 156 K.p.a., a nie z art. 155 K.p.a., które dotyczą zmiany decyzji administracyjnej, a nie jej "naprawienia". W tym ujęciu, w sprzeczności ze stanowiskiem wyrażonym w zaskarżonym wyroku stoi wykładnia gramatyczna przepisów.
Komendant Główny Policji, argumentując drugi zarzut skargi kasacyjnej – naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., stwierdził, że Sąd pierwszej instancji nie podał organowi, jakie konkretnie inne naruszenie przepisów postępowania miało miejsce w niniejszej sprawie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie wskazał, że skoro powodem uchylenia decyzji jest przepis art. 153 p.p.s.a., to należało wyjaśnić jaki istotny wpływ na wynik sprawy miało naruszenie tego przepisu, aby nie było wątpliwości co do słuszności rozstrzygnięcia podjętego przez Sąd.
Autor skargi kasacyjnej, uzasadniając zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. wskazał, że Sąd pierwszej instancji uznając, że organ nie stosował się do oceny prawnej wyrażonej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 grudnia 2011 r. nie uwzględnił faktu, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy wyszły na jaw nowe okoliczności modyfikujące pierwotny stan sprawy. Sąd nie odniósł się do faktu istnienia Porozumienia między Miastem [...] W. a Komendantem [...] Policji z dnia [...] października 2009 r., traktującym o przekazaniu budynków przy ul. [...] do dyspozycji organów Policji na cele kwaterunkowe. Dokument ten jest o tyle istotny, że z jego treści wynika wprost charakter przedmiotowej kwatery tymczasowej strony. Ponadto inne dokumenty zebrane w toku ponownego rozpoznania sprawy miały wypływ na podjętą decyzję (m.in. pismo Zastępcy Prezydenta W. z dnia [...] maja 2010 r. traktujące o odmowie zmiany charakteru kwatery tymczasowej na lokal mieszkalny). W ocenie skarżącego kasacyjnie organu, interes społeczny nie może stanowić argumentu za zmianą decyzji organu, gdyż właściciel budynku, w którym znajduje się przedmiotowa kwatera tymczasowa strony, jakim jest W., działa w tym kontekście w interesie społecznym wszystkich mieszkańców Miasta [...] W.
I.Z. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, wskazując, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu.
Komendant Główny Policji w piśmie procesowym z dnia 15 września 2014 r. wyjaśnił, że w tej sprawie organem jest Komendant Główny Policji, który jest jednocześnie przedstawicielem Skarbu Państwa.
I.Z. w piśmie procesowym z dnia 8 października 2014 r. podtrzymał dotychczasową argumentację.
Komendant Główny Policji w piśmie procesowym z dnia 28 października 2014 r. podtrzymał stanowisko prezentowane w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu w rozpoznawanej sprawie nie występują. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z powyższego wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
W niniejszej sprawie, w pierwszej kolejności rozważenia wymagała kwestia, czy określenie w skardze kasacyjnej jako podmiotu ją wnoszącego Skarb Państwa – Komendant Główny Policji pozwalało na stwierdzenie, że została ona wniesiona przez podmiot nieuprawniony i winno skutkować jej odrzuceniem na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. W sprawie jest niesporne, iż postępowanie toczące się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie dotyczyło zaskarżonej decyzji administracyjnej wydanej przez Komendanta Głównego Policji. Autor skargi kasacyjnej w piśmie z dnia 15 września 2014 r. wyjaśnił, że zarówno Komendant Główny Policji, jak i Komendant [...] Policji, są przedstawicielami Skarbu Państwa. W tej sprawie dotyczyłoby to sytuacji naruszenia cywilnoprawnego porozumienia i związanej z tym kwestii odszkodowania.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została wniesiona przez podmiot uprawniony, tj. organ – Komendanta Głównego Policji. Przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego była zaskarżona decyzja organu, a nie kwestia cywilistycznych porozumień i umów zawartych przez Miasto W. z Komendantem [...] Policji.
Odnosząc się do trzeciego zarzutu skargi kasacyjnej, opartego na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., wskazać należy, iż istota sporu prawnego, w której przedmiot sądowoadministracyjnej kontroli stanowiła decyzja Komendanta Głównego Policji w przedmiocie odmowy zmiany decyzji o przydziale kwatery tymczasowej – w części dotyczącej przydziału kwatery tymczasowej i ustalenia, że strona na podstawie przedmiotowej decyzji otrzymała przydział lokalu mieszkalnego, dotyczy tego, czy uzasadnione jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, który uznał, iż kontrolowane w tej sprawie decyzje zostały wydane z naruszeniem art. 153 p.p.s.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Pozostałe podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia art. 155 K.p.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. wynikały z niedostrzeżenia przez autora skargi kasacyjnej prawnej podstawy uchylenia przez Sąd pierwszej instancji decyzji organów obu instancji.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że podstawą skorzystania przez Sąd pierwszej instancji z uprawnienia określonego w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. było stwierdzenie, że w trakcie ponownego rozpatrzenia sprawy nie została przez organy uwzględniona ocena prawna, jak i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 grudnia 2011 r. sygn. akt. II SA/Wa 1786/11. Natomiast według skarżącego kasacyjnie organu – wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji – zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, gdyż powołanego przepisu nie naruszył. Uznał bowiem, że stosując się do oceny prawnej naruszy prawo, poprzez nieuwzględnienie interesu strony Porozumienia z dnia [...] października 1999 r., zawartego między Miastem W. a Komendantem [...] Policji. Jednocześnie wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy wyszły na jaw okoliczności, które należało mieć na uwadze, a mianowicie w/w Porozumienie oraz pismo Zastępcy Prezydenta W. z dnia [...] maja 2010 r.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty skargi kasacyjnej nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach.
Przechodząc do trzeciego z zarzutów skargi kasacyjnej, tj. naruszenia art. 153 p.p.s.a. poprzez niedostrzeżenie, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez organ wyszły na jaw okoliczności modyfikujące stan sprawy, stwierdzić należy, iż jest on niezasadny.
Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny (Dz. U. z 2015 r. poz. 658), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przez ocenę prawną, o której mowa w tym przepisie rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w sprawie. Dotyczy ona właściwego zastosowania konkretnego przepisu prawa w indywidualnej sprawie. Z kolei wskazania co do dalszego postępowania z reguły stanowią konsekwencję oceny prawnej i dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznawania sprawy. Z treści powyższego przepisu wynika, że zarówno organy administracyjne, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, ilekroć dana sprawa będzie ponownie przez nie rozpoznawana będą związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w prawomocnym wyroku tracą swoja moc wiążącą w wypadku zmiany stanu prawnego. Ponadto w orzecznictwie przyjmuje się, że po wydaniu orzeczenia sądowego podobny skutek może spowodować zmiana istotnych okoliczności faktycznych, wzruszenie orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1998 r., III RN 130/97, z glosą B. Adamiak, OSP 1999, z. 5, poz. 101, s. 263) oraz w przypadku późniejszego podjęcia przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego uchwały zawierającej ocenę prawną odmienną od wyrażonej we wcześniejszym wyroku sądu administracyjnego (por. w tej kwestii m.in. wyroki NSA: z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 670/11 (w:) LEX nr 1145122; z dnia 4 listopada 2011 r., sygn. akt I FSK 1691/10 (w:) LEX nr 1131414; z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10 (w:) LEX nr 745376, a także WSA w Gliwicach z dnia 21 marca 2012r., sygn. akt II SA/Gl 23/12 (w:) LEX nr 1138408). W uzasadnieniach tych wyroków odwołano się do treści uchwały 7 sędziów NSA z dnia 30 czerwca 2008 r., I FPS 1/08 (w:) ONSA i WSA 2008, z. 5, poz. 75.
Następstwem prawomocnego wyroku sądu administracyjnego uwzględniającego skargę jest powrót sprawy do właściwego organu administracyjnego, który obowiązany jest rozpoznać sprawę ponownie, stosując się do wyrażonej w tym wyroku oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania. Przy czym związanie to dotyczy zarówno organu administracji publicznej, jak i sądu, który rozpoznaje skargę strony od ponownego orzeczenia organu administracyjnego. Pominięcie przez wojewódzki sąd administracyjny związania oceną prawną w danej sprawie na mocy art. 153 p.p.s.a. stanowi naruszenie prawa.
W sprawie jest niesporne, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 grudnia 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 1786/11, uwzględniając istniejący w sprawie stan faktyczny i prawny stwierdził, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy spełnione zostały wszystkie przesłanki określone w art. 155 K.p.a., w tym przesłanka interesu społecznego. Spełnienie przesłanki interesu społecznego polegało na tym, że organ przydzielając skarżącemu – funkcjonariuszowi w służbie stałej – kwaterę tymczasową w lokalu przy ul. [...] w W. zrealizował uprawnienie policjanta do lokalu mieszkalnego w sposób sprzeczny z obowiązującymi w tym zakresie przepisami resortowymi. Jednocześnie Sąd ten wskazał na stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 23 listopada 2010 r. sygn. akt I OSK 842/10 w przedmiocie nakazania I.Z. opróżnienia i przekazania w stanie wolnym kwatery tymczasowej przy ul. [...] w W.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że organy Policji orzekające w trakcie ponownego rozpoznania sprawy, stwierdzając, że zmiana przedmiotowej decyzji nie leży w interesie społecznym, naruszyły art. 153 p.p.s.a., albowiem nie zastosowały się do przedstawionej powyżej oceny prawnej.
Ponadto wskazać należy, iż podjęta przez autora skargi kasacyjnej próba wykazania, że ocena prawna zawarta w powołanym wyroku WSA w Warszawie z dnia 29 grudnia 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 1786/11 przestała być wiążąca z uwagi na ujawnienie się w sprawie nowych okoliczności, modyfikujących pierwotny stan sprawy, nie mogła odnieść zamierzonego skutku. Powołane w skardze kasacyjnej dokumenty z 1999 r., jak i z 2010 r., nie stanowią nowych okoliczności. W dacie orzekania przez WSA w wyżej wymienionym wyroku dokumenty te istniały w obrocie prawnym i były znane organowi. W związku z powyższym, fakt niepowołania się na ich treść na tamtym etapie postępowania i niezaskarżenie przedmiotowego wyroku skargą kasacyjną z uwagi na ich nieuwzględnienie skutkował związaniem organu oceną prawną zawartą w w/w wyroku.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że w przedmiotowej sprawie nie nastąpiła zmiana stanu faktycznego, czy też stanu prawnego, skutkująca utratą wyrażonej w tym wyroku oceny prawnej.
Odnosząc się do pierwszego zarzutu skargi kasacyjnej, dotyczącego naruszenia art. 155 K.p.a., wskazać należy, iż sposób jego sformułowania i uzasadnienia stanowi polemikę z wiążącą organ w tej sprawie oceną prawną wyrażoną przez WSA w Warszawie w wyroku 29 grudnia 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 1786/11, podważa również możliwość zmiany decyzji w tym trybie. W powołanym wyroku Sąd wskazał, że tryb zmiany decyzji ostatecznej określony przepisem art. 155 K.p.a. jest przewidziany m.in. do korygowania decyzji wydanej z naruszeniem prawa, jeśli to naruszenie prawa nie ma postaci kwalifikowanej. Taka forma "naprawiania" aktów administracyjnych nie jest sprzeczna z interesem społecznym. W analizowanym przypadku nie może być mowy o wydaniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2003 r. obarczonej kwalifikowaną wadą prawną, albowiem w obrocie prawnym pozostaje decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2010 r. utrzymująca w mocy decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2010 r., odmawiająca stwierdzenia nieważności spornej decyzji Komendanta [...] Policji z dnia [...] sierpnia 2003 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydając postanowienie (prawomocne) z dnia 24 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 1456/10 o umorzeniu postępowania na skutek cofnięcia skargi na w/w decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji uznał, iż to orzeczenie nie spowoduje utrzymania w mocy aktu dotkniętego wadą nieważności.
Zauważyć należy, iż uszło uwadze autora skargi kasacyjnej, że taka forma kwestionowania oceny prawnej wyroku jest niedopuszczalna. Sąd pierwszej instancji trafnie zauważył, że w tej sprawie istniała możliwość zaskarżenia przez organ przedmiotowego wyroku. Skoro organ tego nie uczynił, a w sprawie nie wystąpiły przesłanki skutkujące utratą mocy oceny prawnej, ma ona w sprawie zarówno dla organu, jak i dla sądu, moc wiążącą.
Jako chybiony uznać należy zarzut podany w punkcie drugim skargi kasacyjnej, dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sposób sformułowania zarzutu i jego uzasadnienia wskazuje, że autor skargi kasacyjnej nie dostrzegł, że powodem uchylenia wydanych w sprawie decyzji organów obu instancji było stwierdzenie naruszenia art. 153 p.p.s.a., zaś art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. stanowił podstawę rozstrzygnięcia. Wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie organu, Sąd pierwszej instancji w takim przypadku nie miał obowiązku wskazania jakich innych naruszeń przepisów dopuściły się organy, zaś stwierdzając naruszenie przez organ art. 153 p.p.s.a. wykazywania, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 p.p.s.a. podlega oddaleniu.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 i art. 209 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 490), z uwzględnieniem stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 19 listopada 2012 r. sygn. akt II FPS 4/12 (publ. LEX nr 1226661).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło