II SA/Wa 3520/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Danuta Kania, Asesor WSA Michał Sułkowski (spr.), , Protokolant referent stażysta Katarzyna Jaszczołt, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2022 r. sprawy ze skargi K.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] maja 2021 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej K.M. kwotę 697 zł (słownie: sześciuset dziewięćdziesięciu siedmiu złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. K. M., pracodawca prowadzący działalność pod nazwą Bar Mleczny [...] w [...], we wniosku z [...] marca 2021 r. zwróciła się do Wójta Gminy [...] o przyznanie na podstawie art. 122 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (dalej "Prawo oświatowe"), dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika – K. A. z tytułu ukończenia nauki zawodu młodocianego pracownika w zawodzie kucharz. Wójt Gminy [...] decyzją z [...] maja 2021 r. odmówił przyznania wnioskowanego dofinansowania. Organ pierwszej instancji stwierdził, że: 1. pracodawca przedłożył umowę o pracę zawartą z młodocianym pracownikiem w celu przygotowania zawodowego, zgodnie z art. 122 ust. 7 pkt 2 Prawa oświatowego i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (dalej "rozporządzenie"); 2. umowa została zawarta na okres od [...] września 2017 r. do dnia [...] września 2020 r., a okres nauki zawodu wyniósł 36 miesięcy, co wypełnia warunki określone w § 6 ust. 1 rozporządzenia oraz pozostaje w zgodzie z przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 13 marca 2017 r. w sprawie klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego – w załączniku do powołanego rozporządzenia zawód kucharz występuje pod symbolem 512001; 3. zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 1 Prawa oświatowego i § 2 ust. 1 rozporządzenia, przygotowanie zawodowe młodocianych może prowadzić pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy, pod warunkiem posiadania kwalifikacji wymaganych od instruktorów praktycznej nauki zawodu, określonych w § 10 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 grudnia 2010 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu; 4. naukę zawodu prowadził pracownik pracodawcy – M. G., posiadający kwalifikacje zawodowe; 5. pracodawca przedłożył, zgodnie z art. 122 ust. 7 pkt 3 Prawa oświatowego, zaświadczenie o wyszkoleniu ucznia rzemieślniczego, potwierdzające zdanie w dniu [...] grudnia 2020 r., z wynikiem pozytywnym, egzaminu przez K. A., przed Komisją Egzaminacyjną powołaną przez [...] Izbę Rzemiosła i Przedsiębiorczości w W.; 6. zgodnie z § 11 ust. 4 rozporządzenia egzamin czeladniczy powinien być zdawany przez młodocianego zatrudnionego przez pracodawcę będącego rzemieślnikiem. 7. z oświadczenia złożonego przez pracodawcę wynika, że nie jest on rzemieślnikiem. 8. w tej sytuacji, zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego, aby pracodawcy przysługiwało dofinasowanie, młodociany pracownik powinien zdać egzamin zawodowy, a nie rzemieślniczy. Wobec powyższego, Wójt Gminy [...] uznał, że skarżąca nie spełnia warunków określonych art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego, uprawniających pracodawcę do uzyskania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika. K. M. w skierowanym do Wójta Gminy [...] piśmie z 10 czerwca 2021 r. wskazała, że w decyzji zawarto błędne pouczenie. Stwierdziła ponadto, że organ błędnie ustalił stan faktyczny, gdyż przyjął, że skarżąca nie jest rzemieślnikiem po złożonym przez nią oświadczeniu. Wniosła o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i prawidłowe pouczenie. Wójt Gminy [...] postanowieniem z [...] czerwca 2021 r. uzupełnił decyzję z [...] maja 2021 r. co do prawa odwołania. K. M. w piśmie z 28 czerwca 2021 r. wniosła odwołanie od decyzji z [...] maja 2021 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Podniosła, że organ pierwszej instancji błędnie ustalił, że skarżąca nie jest rzemieślnikiem po złożonym przez nią oświadczeniu. Organ odwoławczy decyzją z [...] sierpnia 2021 r. znak:[...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu opisał przebieg postępowania przed Wójtem Gminy [...], przywołał mające w sprawie zastosowanie przepisy Prawa oświatowego i przedstawił powody odmowy przyznania dofinansowania podane przez organ pierwszej instancji. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło, że K. M. złożyła oświadczenie, że nie jest rzemieślnikiem, co potwierdziła również w piśmie z 10 czerwca 2021 r. Oświadczenie to nie zostało odwołane w toku postępowania przed organem odwoławczym, a do akt nie został przedłożony przez stronę dokument potwierdzający status rzemieślnika. W tej sytuacji nie było podstaw do przyznania dofinansowania. Organ odwoławczy zauważył ponadto, że umowa z uczniem została zawarta [...] września 2017 r. Jest to umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego, w zawodzie kucharz, natomiast uczeń [...] grudnia 2020 r. zdał egzamin czeladniczy i uzyskał świadectwo czeladnicze. Jak zaznaczyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], zmiana przepisów dotyczących dofinansowania nastąpiła od 1 września 2019 r. Pracodawca miał zatem dwa lata na dostosowanie procedury szkolenia do wymagań nowej regulacji, z której wynika, że w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem nauka powinna zostać zakończona egzaminem zawodowym. K. M., reprezentowana przez adwokata, zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] sierpnia 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie: 1. art. 8 w zw. z art. 77 § 4 K.p.a. "poprzez uznanie, że fakty znane Organowi I instancji z urzędu, tj. dokumentacji dołożonej do wniosku zawierającej informację, że młodocianego pracownika będzie szkolić zatrudniony pracownik – M. G., posiadający kwalifikacje zawodowe technika gastronomii (...)"; 2. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 - 2 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz niewyczerpujące rozpatrzenie i błędne zbadanie materiału dowodowego zebranego w aktach spraw, w tym w szczególności oświadczeń złożonych przez skarżącą i przyjęcie, że nie posiada ona statusu rzemieślnika; 3. art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. a Prawa oświatowego przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżą nie posiada statusu rzemieślnika, albowiem na podstawie wprowadzających w błąd informacji złożyła takie oświadczenie, choć zgodnie z dokumentacją dołączoną do wniosku uprawnienia takie posiada zatrudniony u skarżącej pracownik, a ponadto sama skarżąca, na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle, posiada status rzemieślnika; 4. art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i pominięcie okoliczności, że wystarczające jest posiadanie odpowiednich kwalifikacji zawodowych przez zatrudnionego u skarżącej pracownika, i w konsekwencji całkowite pominięcie okoliczności, że pracownik skarżącej takie uprawnienia posiadał. Podnosząc powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto K. M. wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z: 1. umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego nr [...]na okoliczność wskazania, że w dokumentacji został wskazany zatrudniony u skarżącej pracownik, który posiadał stosowne uprawnienia i status rzemieślnika; 2. zaświadczenia z [...] sierpnia 2021 r. wydanego przez Powiatowy Cech Rzemiosł Różnych i Małej Przedsiębiorczości na okoliczność ustalenia, że skarżąca posiada status rzemieślnika w branży gastronomicznej – kucharz. Do skargi dołączono poświadczone za zgodność z oryginałem odpisy wymienionych dokumentów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując w odpowiedzi na skargę argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 24 maja 2022 r. uwzględnił wniosek o przeprowadzenie dowodu z zaświadczenia z [...] sierpnia 2021 r., natomiast oddalił wniosek w zakresie umowy z dnia [...] kwietnia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlegała uwzględnieniu. Zgodnie z art. 122 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r. poz. 1082 ze zm. – stan prawny na dzień wydania zaskarżonej decyzji; dalej powoływana jako "Prawo oświatowe"), który stanowił materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji, pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli: 1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania; 2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał: a) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem - egzamin czeladniczy zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle, b) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem - egzamin zawodowy; 3) młodociany pracownik ukończył przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1. Organy administracji obu instancji zgodnie stwierdziły, że skarżącej nie przysługuje dofinansowanie, o którym mowa w powołanym przepisie z uwagi na to, że nie spełnia przesłanki określonej w art. 122 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego. K. A. zdał bowiem egzamin czeladniczy, a nie zawodowy, natomiast skarżąca jest pracodawcą niebędącym rzemieślnikiem. Odnosząc się do tak uzasadnionej odmowy uwzględniania wniosku skarżącej, należy podkreślić, że postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne (art. 15 K.p.a.). Istotą dwuinstancyjności jest natomiast dwukrotne merytoryczne rozstrzygnięcie tej samej sprawy przez dwa różne organy administracji. Właściwe zachowanie zasady dwuinstancyjności postępowania wymaga więc nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez właściwe organy, ale konieczne jest, aby rozstrzygnięcia te zapadły w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego tak, aby dwukrotnie oceniono dowody i przeanalizowano wszystkie istotne okoliczności sprawy. Działanie organu odwoławczego nie ma zatem charakteru jedynie kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym. Nie oznacza to, że organ odwoławczy powtarza całe postępowanie wyjaśniające, ale bazując zasadniczo na dowodach zebranych w toku postępowania przed organem pierwszej instancji, ponownie ocenia materiał dowodowy, przy czym ma to miejsce między innymi w kontekście zarzutów podniesionych w rozpatrywanym środku odwoławczym. Kierując się zasadą wynikającą z art. 7 K.p.a., organ odwoławczy w równym stopniu jak organ pierwszej instancji, zobowiązany jest stać na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmując wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W świetle art. 136 § 1 K.p.a., organ odwoławczy może też przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Mając powyższe na względzie, należy zauważyć, że wbrew twierdzeniu zawartemu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, skarżąca w piśmie z 10 czerwca 2021 r. (k. 40 akt postępowania administracyjnego) bynajmniej nie potwierdziła złożonego w toku postępowania przed organem pierwszej instancji oświadczenia z 14 kwietnia 2021 r., w którym faktycznie podała, że nie jest rzemieślnikiem (k. 29 akt postępowania administracyjnego). Przeciwnie, w piśmie z 10 czerwca 2021 r. strona stwierdziła, że organ błędnie ustalił stan faktyczny, gdyż błędnie przyjął, że nie jest ona rzemieślnikiem. Również w odwołaniu z 28 czerwca 2021 r. K. M. zarzuciła, że organ błędnie ustalił, że nie jest ona rzemieślnikiem. Fakt, że tak w piśmie z 10 czerwca 2021 r., jak i w odwołaniu z 28 czerwca 2021 r., skarżąca stwierdziła, że organ pierwszej instancji błędnie ustalił wskazaną okoliczność faktyczną po złożonym przez nią oświadczeniu, z pewnością nie świadczy o tym, że strona potwierdziła, iż nie jest rzemieślnikiem. Takie twierdzenie skarżącej mogło natomiast wskazywać na to, że w oświadczeniu z 14 kwietnia 2021 r. strona błędnie podała, że nie jest rzemieślnikiem. W świetle powołanych wyżej przepisów K.p.a., twierdzenie zawarte w piśmie K. M. z 10 czerwca 2021 r. i zarzut podniesiony przez nią w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, skutkowało obowiązkiem organu odwoławczego dokładnego wyjaśnienia tej kluczowej przecież dla odmowy przyznania wnioskowanego doświadczenia okoliczności faktycznej sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], stosując się do art. 7 K.p.a., zobowiązane było przynajmniej wezwać skarżącą do wyjaśnienia rozbieżności między oświadczeniem z 14 kwietnia 2021 r., a argumentacją podniesioną przez nią w piśmie z 10 czerwca 2021 r. i odwołaniu z 28 czerwca 2021 r. W celu wyjaśnienia wątpliwości, organ drugiej instancji miał też możliwość zobowiązania strony do nadesłania dokumentu potwierdzającego, że jest pracodawcą będącym rzemieślnikiem i przeprowadzenia dowodu z tego dokumentu na podstawie art. 136 § 1 K.p.a. Nie podejmując tych czynności, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] naruszyło powołane wyżej przepisy K.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem w postępowaniu nie ustalono prawidłowo okoliczności, która przesądziła o odmowie przyznania skarżącej wnioskowanego dofinansowania. Z tych względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca złożyła do akt sprawy odpis zaświadczenia podpisanego przez Starszego Cechu Powiatowego Cechu Rzemiosł Różnych i Małej Przedsiębiorczości w [...] z [...] sierpnia 2021 r., w którym stwierdzono, że "K. M. prowadząca działalność gospodarczą na terenie Powiatu [...], nieprzerwanie od 2016 roku jest rzemieślnikiem w branży gastronomicznej - kucharz – kod klasyfikacji zawodowej 512001 oraz czynnym członkiem Powiatowego Cechu Rzemiosł Różnych i Małej Przedsiębiorczości w [...]". Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Jakkolwiek opisane wyżej zaświadczenia zostało sporządzone po wydaniu zaskarżonej decyzji ([...] sierpnia 2021 r.) i decyzji organu pierwszej instancji ([...] maja 2021 r.), to odnosi się do istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznej istniejącej przed wydaniem obu tych decyzji, a nieznanej organom rozstrzygającym sprawę. Wskazuje bowiem, że skarżąca pozostaje rzemieślnikiem nieprzerwanie od 2016 r. Z powyższych względów, na podstawie art. 135 w zw. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. – dalej powoływana jako "P.p.s.a.") w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., Sąd uchylił również decyzję Wójta Gminy [...] z [...] maja 2021 r. W okolicznościach rozpoznanej sprawy należało bowiem zgodzić się z poglądem wyrażanym w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym, nie ma podstaw, by pojęcie "naruszenia prawa", w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit b P.p.s.a. ograniczać jedynie do części przesłanek wznowienia postępowania. Naruszenie prawa nie może bowiem być odnoszone tylko do sytuacji, gdy zachodzi prosta sprzeczność między treścią przepisu a sposobem jego zastosowania przez organ administracji. Każda zatem podstawa wznowienia postępowania administracyjnego jest tożsama z "naruszeniem prawa" i powinna być brana pod uwagę w toku sądowej kontroli decyzji (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 25 lutego 2020 r. sygn. akt II OSK 145/20, z 23 marca 2016 r. sygn. akt I OSK 2947/14, z 9 grudnia 2011 r. sygn. akt II OSK 807/11, z 13 marca 2019 r. sygn. akt II OSK 3632/18, z 5 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OSK 815/11 – niepublikowane; poza dwoma ostatnimi z wymienionych dostępne: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ administracji, ustalając, czy skarżąca jest pracodawcą będącym, czy niebędącym rzemieślnikiem, weźmie pod uwagę, że w aktach sprawy znajduje się odpis opisanego wyżej zaświadczenia z [...] sierpnia 2022 r. Został on dołączony do akt Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wraz za odpisem skargi K. M. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. Objęły one uiszczony wpis od skargi (200 zł), wydatek w postaci opłaty skarbowej za złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie adwokata (480 zł) ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 ze zm.).