II SA/Wa 385/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung, Sędziowie WSA Danuta Kania (spr.), Sławomir Antoniuk, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi R. Z. na postanowienie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia, 2. zasądza od Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżącego R. Z. kwotę 580,00 (słownie: pięćset osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...], Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych (dalej: "Generalny Inspektor", "GIODO") odmówił uwzględnienia wniosku w sprawie ze skargi R. Z. (dalej: "skarżący") na przetwarzanie jego danych osobowych przez Kancelarię Sejmu z siedzibą w W.. Przedmiotowa decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 13 sierpnia 2015 r. Pismem nadanym w placówce pocztowej w dniu [...] września 2015 r. pełnomocnik skarżącego, powołując art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej: "k.p.a.", złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu pełnomocnik wskazał, że niezłożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie zostało spowodowane faktem, iż w dniu [...] sierpnia 2015 r. uległ wypadkowi i był hospitalizowany w Centrum Leczniczo-Rehabilitacyjnym i Medycyny Pracy [...] Sp. z o.o., który opuścił w dniu [...] sierpnia 2015 r. Na okoliczność powyższego pełnomocnik złożył zaświadczenie z ww. Centrum, z treści którego wynika, iż został on przyjęty na leczenie i przebywał w szpitalu do dnia [...] sierpnia 2015 r. W związku z powyższym, jak wskazał pełnomocnik, "pismo wysłano dopiero w dniu [...] września 2015 r. Przekroczenie terminu nastąpiło bez winy strony, zaś termin wskazany w art. 58 § 2 k.p.a. został zachowany, tym samym wniosek jest uzasadniony". Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] Generalny Inspektor odmówił przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...]. W postanowieniu tym organ zawarł pouczenie, że zgodnie z art. 59 § 1 w zw. z art. 141 § 2 k.p.a. stronie służy zażalenie, które powinno być wniesione do Generalnego Inspektora w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia. Pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. (data wpływu: 14 grudnia 2015 r.), skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W treści zażalenia pełnomocnik wskazał m.in.: "Nie ulega wątpliwości, że wykonanie czynności polegającej na nadaniu przesyłki pocztowej, może być dokonane przez członka rodziny lub sąsiada. Jednakże napisanie dwóch poważnych pism w postępowaniu administracyjnym wymaga udziału prawnika znającego procedurę administracyjną. Autor niniejszego pisma prowadzi jednoosobową kancelarię, nie zatrudnia innych prawników i nie miał możliwości przekazania innej osobie zlecenia sporządzenia obu wniosków. Sam fakt umieszczenia w pełnomocnictwie prawa udzielenia substytucji nie przesądza o możliwości skorzystania z pomocy substytuta w szczególnych warunkach wyłączenia z aktywnej działalności.", a nadto: "(...) choroba nagła, nie przewlekła, ale uniemożliwiająca powstanie z łóżka, może być czynnikiem egzonerującym. Ocena braku winy pozostaje w gestii GIODO". Generalny Inspektor postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...], powołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 oraz art. 58 § 1 i § 2, art. 59 § 1 i § 2 k.p.a. oraz art. 22 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2015 r., poz. 2135 ze zm.), dalej: "u.o.d.o.", utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. ustanowione zostały cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie. Pierwszą z nich jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy w uchybieniu terminu, drugą - wniesienie prośby (wniosku) o przywrócenie terminu, trzecią - dochowanie terminu do wniesienia wniosku, czwartą - dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony termin. Organ zaznaczył, że w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia wymaga kwestia, czy pełnomocnik skarżącego uprawdopodobnił brak swej winy w uchybieniu terminu, a zatem czy została spełniona pierwsza z przesłanek określonych w art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. Organ wskazał, że jako dowód potwierdzający uchybienie terminu pełnomocnik skarżącego przedstawił zaświadczenie Centrum Leczniczo-Rehabilitacyjnego i Medycyny Pracy [...] Sp. z o.o. z dnia [...] sierpnia 2015 r., z którego wynika, że w dniu [...] sierpnia 2015 r. został on przyjęty do ww. placówki na leczenie i przebywał tam do dnia [...] sierpnia 2015 r. Z powyższego wynika, że pełnomocnik nie uległ wypadkowi w pierwszym dniu od otrzymania decyzji GIODO, tj. w dniu 13 sierpnia 2015 r., lecz po upływie [...] dni od otrzymania ww. dokumentu. Z treści pełnomocnictwa wynika, że obejmuje ono upoważnienie do udzielenia substytucji i odbioru kosztów postępowania. W związku z powyższym, profesjonalny pełnomocnik mógł sporządzić wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w ciągu [...] dni dzielących moment otrzymania przez niego decyzji od momentu, w którym uległ on wypadkowi, jak również mógł on udzielić substytucji na rzecz innego podmiotu profesjonalnego, co wynika wprost z pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącego. Organ podniósł, iż według ustalonego w doktrynie i orzecznictwie stanowiska, o braku winy zainteresowanego podmiotu można mówić wyłącznie wtedy, gdy podmiot ten działał z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej. Brak winy w uchybieniu terminu można zatem przyjąć tyko wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie braku winy organ powinien przyjmować obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Te same reguły stosuje się do pełnomocnika strony postępowania administracyjnego, jeżeli pełnomocnik taki nie został ustanowiony. Mając powyższe na względzie, Generalny Inspektor stwierdził, iż w niniejszej sprawie nie zostało uprawdopodobnione w wystarczającym stopniu, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy pełnomocnika, w związku z czym podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Pismem z dnia 4 lutego 2016 r. R. Z., reprezentowany przez pełnomocnika, złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. postanowienie Generalnego Inspektora z dnia [...] grudnia 2015 r., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie: 1) art. 124 k.p.a. w zw. z art. 22 u.o.d.o. poprzez powołanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia sprzecznej z jego treścią, 2) art. 138 § 1 ust. 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w treści rozstrzygnięcia i uzasadnieniu postanowienia, 3) art. 58 § 1 k.p.a. w zw. z art. 22 u.o.d.o. poprzez jego niezastosowanie, 4) art. 80 k.p.a. w zw. z art. 22 u.o.d.o. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego, 5) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 22 u.o.d.o. poprzez sprzeczność uzasadnienia z powołaną podstawą prawną rozstrzygnięcia, 6) art. 8 oraz art. 11 k.p.a., tj. zasady zaufania do organów administracji publicznej oraz zasady wyjaśniania stronie przesłanek rozstrzygnięcia - poprzez sprzeczność podstawy prawnej rozstrzygnięcia z uzasadnieniem postanowienia. W odpowiedzi na skargę Generalny Inspektor wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), dalej: "p.u.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w trybie egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów. Zgodnie natomiast z art. 134 § 2 p.p.s.a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn, aniżeli zostały powołane w skardze. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 12 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych, do zadań Generalnego Inspektora należy wydawanie decyzji administracyjnych i rozpatrywanie skarg w sprawach wykonania przepisów o ochronie danych osobowych. Z kolei w myśl art. 21 ust. 1 u.o.d.o. strona może zwrócić się do Generalnego Inspektora z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Na decyzję organu w przedmiocie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stronie przysługuje skarga do sądu administracyjnego (ust. 2). Natomiast zgodnie z art. 22 u.o.d.o. postępowanie w sprawach uregulowanych w niniejszej ustawie prowadzi się według przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. W niniejszej sprawie przedmiotem oceny Sądu jest postanowienie Generalnego Inspektora z dnia [...] grudnia 2015 r. utrzymujące w mocy postanowienie tegoż organu z dnia [...] grudnia 2015 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zauważyć należy, że instytucja przywrócenia terminu procesowego w postępowaniu administracyjnym została uregulowana w art. 58 i art. 59 Kodeksu Postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 58 k.p.a. przesłankami przywrócenia terminu są: uprawdopodobnienie braku winy w jego uchybieniu, złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia, równoczesne dopełnienie czynności, której dokonania w terminie uchybiono. W niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie ma jednak właściwa wykładnia i zastosowanie przez organ art. 59 k.p.a. Zgodnie z treścią art. 59 § 1 k.p.a. o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie. Natomiast stosownie do treści art. 59 § 2 k.p.a. o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Powyższy przepis w sposób odmienny reguluje zatem tryb rozpoznawania wniosków o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) lub zażalenia (§ 2) oraz wniosków o przywrócenie terminu do dokonania pozostałych czynności w postępowaniu administracyjnym (§ 1). W tym ostatnim przypadku przepis ten wskazuje, że na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu służy stronie zażalenie. Użyte natomiast w art. 59 § 2 k.p.a. sformułowanie "postanawia ostatecznie" wskazuje, że od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) lub zażalenia, zażalenie nie przysługuje. Postanowienie takie, jako kończące postępowanie, podlega zaskarżeniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego, stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Powyższa wykładnia art. 59 § 2 k.p.a. znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 24 stycznia 2006 r. sygn. akt II OSK 50/05, publ. LEX nr 220815 oraz z dnia 28 stycznia 2002 r. sygn. akt I SA 1543/00, publ. LEX nr 82671). W zależności zatem od rodzaju czynności, której terminowi uchybiono, różna jest właściwość organów do rozpoznania takiego wniosku oraz różne są konsekwencje dotyczące środków zaskarżenia. W niniejszej sprawie Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, w wyniku rozpatrzenia zażalenia R. Z., reprezentowanego przez pełnomocnika, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. utrzymał w mocy swoje wcześniejsze postanowienie z dnia [...] grudnia 2015 r. odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] sierpnia 2016 r. Mając na względzie poczynione wyżej uwagi należy stwierdzić, że postanowienie z dnia [...] grudnia 2015 r. wydane zostało bez podstawy prawnej. Organ wydając to postanowienie rozpoznał bowiem zażalenie od postanowienia, od którego przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują możliwości wniesienia takiego środka odwoławczego. Stąd też postanowienie to wyczerpuje określone w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przesłanki skutkujące stwierdzeniem jego nieważności. Należy także zwrócić uwagę, że pouczenie o możliwości złożenia zażalenia zawarte w postanowieniu Generalnego Inspektora z dnia [...] grudnia 2015 r. jest błędne. Stosownie do treści art. 112 k.p.a. błędne pouczenie co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Błąd w pouczeniu może w tej sytuacji stanowić podstawę do przywrócenia terminu do wniesienia skargi (por. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2005 r. sygn. akt I OSK 271/05, publ. LEX nr 188813 oraz postanowienie NSA z dnia 27 października 1998 r. sygn. akt III SA 6382/97, publ. LEX nr 43739). Konkludując stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie jako dotknięte wadą kwalifikowaną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., podlegało eliminacji z obrotu prawnego. Przy czym z uwagi na treść rozstrzygnięcia przedwczesne było na obecnym etapie rozpoznawanie sprawy pod kątem merytorycznych zarzutów skargi. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. W oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a., Sąd postanowił o kosztach postępowania - jak w punkcie 2 sentencji.