II SA/Wa 3958/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz (spr.), Sędzia WSA Tomasz Szmydt, Asesor WSA Michał Sułkowski, Protokolant referent Edyta Brzezicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2022 r. sprawy ze skargi M. K. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] października 2021 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej uchyla zaskarżone orzeczenie Wojskowy Komendant Uzupełnień w [...] w dniu [...] lipca 2021 r. skierował M. K. do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...], celem ustalenia jego aktualnej zdolności do zawodowej służby wojskowej. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] w orzeczeniu z [...] sierpnia 2021 r. (nr [...]), wydanym na podstawie art. art. 5 ust. 1,ust. 6 i ust. 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 860) oraz § 4, § 11, § 16 pkt 1, pkt 2 i § 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. z 2015 r. poz. 761 ze zm.) oraz § 5 pkt 1 i § 7 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dn. 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz.U. z 2012 r. poz. 1013 ze zm.), stwierdziła, że M. K. jest niezdolny do zawodowej służby wojskowej (kategoria N). Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] podała, że rozpoznała u badanego m. in. uogólnione zmiany skórne o typie zapalenia i rogowacenia mieszkowego upośledzające sprawność ustroju i zakwalifikowała to schorzenie jako przewlekłą chorobę skóry upośledzającą sprawność ustroju, o której mowa w § 2 pkt 3 załącznika nr 1 do powołanego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. M. K. w odwołaniu od tego orzeczenia zarzucił Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] nieuzasadnione zakwalifikowanie zmian skórnych jako przewlekłej choroby upośledzającej sprawność ustroju. Odwołujący się podniósł, że komisja lekarska nie przeprowadziła jakichkolwiek badań specjalistycznych, w celu określenia charakteru zmian skórnych i ewentualnie stopnia w jakim mogą szpecić lub wpływać na upośledzenie sprawności ustroju. M. K. stwierdził, że istniejące zmiany skórne należało zakwalifikować jako przewlekłą chorobę skóry nieupośledzającą sprawności ustroju i na tę okoliczność dołączył do odwołania wyniki badań i zaświadczenie lekarskie z 10 września 2021 r., w którym lekarz dermatolog-wenerolog stwierdził, że obserwowane zmiany na skórze są rogowaceniem mieszkowym i nie upośledzają sprawności ustroju ani jego funkcji. M. K. wniósł o uchylenie orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z [...] sierpnia 2021 r. oraz wydanie orzeczenia o jego zdolności do zawodowej służby wojskowej, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Z akt sprawy wynika, że Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] skierowała M. K. na ponowne badanie lekarskie, celem oceny stwierdzonych zmian skórnych w aspekcie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Lekarz dermatolog konsultujący skarżącego stwierdził u badanego zmiany na tułowiu i kończynach o cechach nadmiernego rogowacenia mieszkowego, uwarunkowanego genetycznie. Lekarz dermatolog podał, że zmiany na skórze są najbardziej nasilone w okolicach ud i na tułowiu oraz że możliwe jest ich zaostrzenie pod wpływem wysiłku fizycznego. W tych okolicznościach faktycznych i prawnych, Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...], w orzeczeniu z [...] października 2021 r. (nr [...]), utrzymała w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z [...] sierpnia 2021 r. (nr [...]). W podstawie prawnej rozstrzygnięcia podała § 7 pkt 1, § 23 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 roku w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach oraz § 3, § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości. W uzasadnieniu orzeczenia wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia przedstawiła przebieg postępowania orzeczniczego i powołując się na badanie dermatologiczne przeprowadzone w postępowaniu przed Rejonową Wojskową Komisją Lekarską w [...] oraz w postępowaniu przed Centralną Wojskową Komisją Lekarską w [...] stwierdziła, że organ I instancji prawidłowo zakwalifikował zmiany skórne u skarżącego jako przewlekłe choroby skóry szpecące lub upośledzające sprawność ustroju (§ 2 pkt 3 wykazu chorób i ułomności) i w konsekwencji prawidłowo stwierdził, że M. K. jest niezdolny do zawodowej służby wojskowej. M. K. w piśmie z 17 listopada 2021 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na opisane orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z [...] października 2021 r. Skarżący zarzucił orzeczeniu naruszenie art. 7, art. 15, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. i w konsekwencji nieprawidłowe zakwalifikowanie stwierdzonego schorzenia jako przewlekłej choroby skóry szpecącej lub upośledzającej sprawność ustroju (§ 2 pkt 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 2 czerwca 2015 r.), powodującej jego niezdolność do zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu skargi podniósł m. in., że wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia wydając zaskarżone orzeczenie pominęła dokumentację medyczną załączoną do odwołania przez skarżącego (zaświadczenie wydane w dniu 10 września 2021 r. przez prof. dr hab. n. med. A. P., specjalistę dermatologii i wenerologii oraz wyniki badań dodatkowych), z której wynika, że zmiany na skórze nie upośledzają sprawności ustroju. W uzasadnieniu orzeczenia, wbrew wymaganiom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., Centralna Wojskowa Komisja Lekarska nie wyjaśniła powodów zakwalifikowania "uogólnionych zmian skórnych o typie zapalenia i rogowacenia mieszkowego" jako przewlekłej choroby skóry upośledzającej sprawność ustroju, nie odniosła się do odwołania, w którym powołując dokumentację medyczną wskazywał, że istniejące zmiany skórne należało zaklasyfikować jako przewlekłą chorobę skóry nieupośledzającą sprawności (§ 2 pkt 1 wykazu chorób i ułomności). Skarżący dodał, że w jego ocenie nie sposób porównać stwierdzonych u niego zmian na skórze, z chorobami skóry wymienionymi w objaśnieniach do § 2 pkt 2 i 3 załącznika do rozporządzenia (łuszczyca, rybia łuska czy wyprysk kontaktowy), które mogą być kwalifikowane nawet wg pkt 2, a więc jako nieznacznie upośledzające sprawność ustroju. M. K. wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z [...] sierpnia 2021 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. W zaskarżonym orzeczeniu Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...], po przeprowadzeniu dodatkowej konsultacji dermatologicznej skarżącego, podzieliła zapatrywanie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...], że M. K. jest niezdolny do pełnienia zawodowej służby wojskowej z uwagi na rozpoznaną u niego przewlekłą chorobę skóry upośledzającą sprawność ustroju, o której mowa w § 2 pkt 3 wykazu chorób i ułomności, zawartego w załączniku nr 1 do rozporządzenia MON z 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. z 2015 r., poz. 761). Za taką chorobę Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] uznała uogólnione zmiany skórne o typie zapalenia i rogowacenia mieszkowego. M. K. w skardze do Sądu zakwestionował tę kwalifikację schorzenia i powołując się na dokumentację medyczną stwierdził, że zmiany na jego skórze nie upośledzają sprawności ustroju oraz że Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] w uzasadnieniu orzeczenia nie odniosła się do jego zarzutów i dowodów przedstawionych na ich uzasadnienie, dotyczących nieprawidłowej kwalifikacji stwierdzonego schorzenia. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w rozpatrywanej sprawie Centralna Wojskowa Komisja Lekarska naruszyła przepisy postępowania, tj. art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2019 r. poz. 330 ze zm.) zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej ustala wojskowa komisja lekarska, która wydaje w tej sprawie orzeczenie. Orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej jest decyzją. Orzeczenie o zaliczeniu danego żołnierza lub innej osoby, która zgłosiła chęć pełnienia zawodowej służby wojskowej do jednej z kategorii zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej, o których mowa w ust. 6, właściwe wojskowe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do służby w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych i rodzajach wojsk oraz na poszczególnych stanowiskach służbowych, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby również obserwacji w podmiocie leczniczym (ust. 7). Zgodnie z § 11 tego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. z 2015 r. poz. 761 ze zm.) przy orzekaniu o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej i zaliczaniu do jednej z kategorii zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej wojskowe komisje lekarskie uwzględniają wykaz chorób i ułomności, stanowiący załącznik nr 1 do rozporządzenia. Wojskowa Komisja Lekarska wydaje orzeczenie niezwłocznie po przeprowadzeniu niezbędnych badań i skompletowaniu dokumentów (§ 18 pkt 1). Centralna Wojskowa Komisja Lekarska zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania ma obowiązek ponownego, wszechstronnego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie oraz jest obowiązana ustosunkować się do wszelkich zarzutów i wniosków strony zawartych w odwołaniu. Organ II instancji, według § 23 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, rozpoznając odwołanie orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. W razie potrzeby Centralna Wojskowa Komisja Lekarska może jednak przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dokumentów (§ 23 ust. 2 rozporządzenia). W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że rozstrzyganie o zdolności do zawodowej służby wojskowej odbywa się w postępowaniu administracyjnym z gwarancjami przewidzianymi w przepisach k.p.a. Istotne znaczenie ma w tym zakresie ustalenie okoliczności sprawy, a w szczególności zebranie odpowiednich danych medycznych, gdyż tylko pełna wiedza medyczna pozwala na rozstrzygnięcie o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz o zakwalifikowaniu do kategorii tej służby (por. powołany wyżej wyrok NSA z 16 lutego 2022 r. sygn. akt III OSK 5019/21, wyrok NSA z 17 września 2020 r., sygn. akt I OSK 391/20, LEX nr 3057098, wyrok NSA z 26 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 851/14, LEX nr 1771990). Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 k.p.a., organ ma obowiązek dokładnie zbadać sprawę, tak aby w sposób prawidłowy ustalić jej stan faktyczny. Wzmocnieniem tej reguły jest obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). Dysponując całokształtem materiału dowodowego organ może ocenić daną okoliczność i uznać ją za udowodnioną (art. 80 k.p.a.). Wyłącznie należycie ustalony stan faktyczny pozwala na prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego i rozstrzygnięcie sprawy w sposób odpowiadający prawu. Motywy organu zarówno w zakresie ustalenia stanu faktycznego jak i jego oceny prawnej powinny zostać przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, spełniającym wymogi art. 107 § 3 k.p.a. Kontrola przez sąd administracyjny orzeczeń komisji lekarskich w zakresie dotyczącym ustalenia kategorii zdolności (niezdolności) do służby sprowadza się do sprawdzenia prawidłowości postępowania poprzedzającego zaliczenie badanego do jednej z kategorii zdolności do służby, w szczególności do zbadania, czy organ rozstrzygając o zaliczeniu do kategorii zdolności do służby miał do tego odpowiednie podstawy faktyczne i prawne, a więc np. czy badanie stanu zdrowia zostało przeprowadzone prawidłowo, znajduje oparcie w wyczerpującym wywiadzie chorobowym i odpowiedniej dokumentacji medycznej. Sąd administracyjny nie dokonuje natomiast oceny stanu zdrowia badanego we własnym zakresie (por. np. wyrok NSA z 16 lutego 2022 r., sygn. akt III OSK 5019/21, LEX nr 3308008). Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] uznała skarżącego za niezdolnego do pełnienia zawodowej służby wojskowej (kategoria N) z powodu uogólnionych zmian skórnych o typie zapalenia i rogowacenia mieszkowego, zakwalifikowanych jako upośledzające sprawność ustroju. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia Komisja ograniczyła się do lakonicznego przedstawienia stanu faktycznego i zacytowania fragmentu wyniku konsultacji dermatologicznej skarżącego i na tej podstawie stwierdziła, że organ I instancji prawidłowo ustalił, że skarżący jest niezdolny do zawodowej służby wojskowej. Zdaniem Sądu, to uzasadnienie nie jest dostateczne, zwłaszcza w kontekście zarzutów skarżącego zawartych w odwołaniu od orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] oraz faktu, że w opisie badania przeprowadzonego przez lekarza dermatologa na zlecenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] nie znajduje się jednoznaczne stwierdzenie, że zmiany skórne rozpoznane u M. K. upośledzają sprawność ustroju, a nie np. nieznacznie upośledzają sprawność ustroju (§ 2 pkt 2) czy wręcz nie upośledzają sprawności ustroju (§ 2 pkt 1 wykazu chorób ułomności), jak podnosi skarżący. W tej sytuacji Sąd, który nie dysponuje wiedzą medyczną nie ma podstaw do przyjęcia, że lekarz dermatolog konsultujący skarżącego na zlecenie wojskowej komisji lekarskiej wyższego stopnia potwierdził kwalifikację schorzenia, dokonaną przez lekarza dermatologa w postępowaniu przed Rejonową Wojskową Komisją Lekarską w [...]. Sąd administracyjny jest oczywiście świadomy, że wiele aspektów rozpoznania czy kwalifikacji, dla doświadczonych lekarzy zasiadających w komisjach jawi się jako oczywiste. Nie można jednak tracić z pola widzenia tego, że orzeczenia dotyczą osób, nieposiadających najczęściej tak rozległej wiedzy medycznej i doświadczenia zawodowego. Uzasadnienia orzeczeń winny więc uwzględniać tę okoliczność i być sporządzane w taki sposób, aby nie tylko wyjaśniać rozstrzygnięcie, ale też przekonać do jego prawidłowości osobę, której dotyczy. Wady czy niedoskonałości w uzasadnieniu rozstrzygnięcia nie mogą być skutecznie usuwane w odpowiedzi na skargę, która stanowi przecież zwykłe pismo procesowe w postępowaniu sądowym i z oczywistych powodów nie rozstrzyga o kwalifikacji zdolności do służby wojskowej osoby orzekanej. Mając to wszystko na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uchylił zaskarżone orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z [...] października 2021 r. (nr [...]), na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) Sąd nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania, ponieważ skarżący na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. d powołanej ustawy, nie miał obowiązku uiszczania kosztów sądowych i nie wykazał ich poniesienia.