II SA/Wa 423/25

WyrokWSA w Warszawie2025-11-19

Skład orzekający: Sławomir Antoniuk, Iwona Maciejuk, Mateusz Rogala

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy umowa o opiekę nad osobą starszą, w zamian za którą sprawujący opiekę zamieszkuje w lokalu tej osoby, może być traktowana jako umowa najmu lokalu mieszkalnego w kontekście ubiegania się o pomoc mieszkaniową z zasobu gminy?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że umowa o opiekę, nawet jeśli przewiduje zamieszkiwanie w lokalu w zamian za świadczone usługi, nie stanowi umowy najmu lokalu mieszkalnego. Istotą umowy o opiekę jest świadczenie usług, a nie oddanie rzeczy do używania, co jest cechą umowy najmu. W związku z tym, skarżąca nie spełniła warunku posiadania odrębnej umowy najmu, wymaganego przez uchwałę Rady m.st. Warszawy do zastosowania przepisów dotyczących obliczania powierzchni mieszkalnej w specyficznych sytuacjach, co skutkowało odmową zakwalifikowania jej do pomocy mieszkaniowej.
Stan faktyczny
Skarżąca M.C. ubiegała się o pomoc mieszkaniową w formie zawarcia umowy najmu lokalu z zasobu Miasta. Zamieszkiwała w lokalu na podstawie umowy o opiekę nad osobą starszą, w zamian za co miała prawo tam mieszkać. Zarząd Dzielnicy odmówił jej zakwalifikowania, wskazując na niespełnienie kryterium metrażowego, ponieważ lokal, w którym mieszkała, był zbyt mały dla trzech osób zgodnie z uchwałą Rady m.st. Warszawy. Skarżąca kwestionowała tę decyzję, argumentując, że umowa o opiekę powinna być traktowana jako umowa najmu, a jej sytuacja życiowa uzasadnia zastosowanie przepisów łagodzących kryterium metrażowe.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Asesor WSA Mateusz Rogala, , Protokolant referent Marta Stec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2025 r. sprawy ze skargi M.C. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] stycznia 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej oddala skargę Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą z dnia [...] stycznia 2025 r. nr [...], na podstawie § 6 pkt 8 uchwały nr XLVl/1422/2008 Rady m.st. Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r. poz. 6725), § 35 ust. 1, § 4, § 5 ust. 1 w związku z ust. 2 pkt 1, § 7 ust. 1 pkt 2 uchwały nr XXIIl/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. poz. 14836 z późn. zm.) odmówił zakwalifikowania M. C. do udzielenia pomocy mieszkaniowej. Zarząd Dzielnicy w uzasadnieniu wskazał, że M. C. (gospodarstwo jednoosobowe) wystąpiła z wnioskiem o pomoc mieszkaniową w formie zawarcia umowy najmu lokalu z zasobu Miasta. Wnioskodawczyni we wniosku wskazała, że zamieszkuje w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w [...] na podstawie umowy o opiekę nad R. R. (ur. w 1938 r.). Umowa o opiekę została zawarta [...].05.2023 r. z właścicielem ww. lokalu – W. R. (synem R. R.) na czas nieokreślony. Zgodnie z tą umową, M. C. będzie zamieszkiwać w ww. lokalu w zamian za stałą opiekę nad R. R., a opiekunce nie będzie przysługiwać dodatkowe wynagrodzenie z tytułu tej umowy. Zarząd Dzielnicy wskazał, że zainteresowana poprzedni wniosek w sprawie zawarcia umowy najmu lokalu z zasobu Miasta złożyła, gdy zamieszkiwała w lokalu własnościowym nr [...] przy al. [...] w [...], udostępnionym jej nieodpłatnie w zamian za pomoc w opiece nad chorą i sędziwą matką właścicielki ww. lokalu. Wniosek ten został rozstrzygnięty odmownie uchwałą nr [...] Zarządu Dzielnicy [...] z [...].03.2023 r., ponieważ nie zostało spełnione kryterium metrażowe. Wnioskodawczyni pochodzi z Ukrainy. Do Polski przyjechała w 2009 r., a od 2019 r. ww. ma przyznane polskie obywatelstwo. Ze złożonych dokumentów wynika, że M. C. nie może mieszkać w poprzednich miejscach zamieszkania, ponieważ uprzednio zamieszkiwała w lokalach wynajmowanych jej przez osoby prywatne. Wnioskodawczyni nie może liczyć na pomoc najbliższych, ponieważ mąż, rodzice i dziadkowie ww. nie żyją. Zainteresowana oświadczyła, że jej dzieci nie mają warunków umożliwiających przyjęcie jej do siebie, ponieważ syn zamieszkuje w pokoju udostępnianym mu przez pracodawcę we wsi [...] (woj. [...], powiat [...]), zaś córka wraz ze znajomymi wynajmuje lokal przy ul. [...] w [...]. Nie może też wrócić do [...], z uwagi na toczącą się tam wojnę. Oświadczyła, że nie stać jej na zakup ani wynajęcie własnego mieszkania w [...], gdzie pracuje, a zawarcie umowy o opiekę było dla niej jedyną możliwością zapewnienia mieszkania. Zarząd Dzielnicy wskazał, że z załącznika nr 4 do wniosku wynika, że lokal nr [...] przy ul. [...] w [...] składa się z 2 pokoi (w tym jednego o powierzchni 24 m2 z aneksem kuchennym), o łącznej powierzchni mieszkalnej 33,00 m2, łazienki z wc oraz przedpokoju. Z informacji z kartoteki lokalu wynika, że powierzchnia użytkowa lokalu wynosi 41,09 m2 . W lokalu zamieszkują 3 osoby. Wnioskodawczyni oświadczyła, że właściciel lokalu z matką zajmują pokój z aneksem kuchennym, zaś ww. zajmuje mniejszy pokój o powierzchni 9 m2. Zarząd Dzielnicy wyjaśnił, że zgodnie z § 1 pkt 10 uchwały nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, ilekroć w uchwale jest mowa o powierzchni - należy przez to rozumieć łączną powierzchnię pokoi w lokalu, przy czym w przypadku lokali, w których nie ma wydzielonego pomieszczenia kuchennego lub w dokumentacji technicznej nie wskazano w powierzchni pokoju powierzchni aneksu kuchennego bądź wnęki kuchennej, powierzchnię pokoju, w którym znajduje się miejsce do przygotowania posiłków pomniejsza się o 20%, jednak nie więcej niż o 4 m2. Zatem powierzchnia mieszkalna ww. lokalu wynosi 29,00 m2 . Zgodnie z § 7 ust. 1 pkt 2 ww. uchwały, przez warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy uznaje się sytuację, w której gospodarstwo domowe zamieszkuje w lokalu, którego łączna powierzchnia mieszkalna w przypadku zamieszkiwania 2 osób w lokalu wynosi nie więcej niż 14 m2 powiększone o dodatkowe 6 m2 na każdą kolejną osobę zamieszkującą w lokalu. Zarząd Dzielnicy zaznaczył, że warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawczynię do ich poprawy w przypadku zamieszkiwania w lokalu 3 osób wynoszą nie więcej niż 20 m2 powierzchni mieszkalnej. W powyższej sprawie nie został więc spełniony warunek określony w § 7 ust. 1 pkt 2 ww. uchwały. Nie występują również przesłanki pozwalające na niestosowanie kryterium metrażowego, określone w § 7 ust. 2 ww. uchwały lub umożliwiające zwolnienie wnioskodawcy z konieczności spełnienia kryterium metrażowego, określone w § 7 ust. 4 ww. uchwały. Wnioskodawczyni nie przedstawiła dokumentów stwierdzających, że zamieszkuje w lokalu niedostosowanym do rzeczywistych udokumentowanych potrzeb wynikających z rodzaju niepełnosprawności lub udokumentowanego stanu zdrowia, jeżeli dostosowanie nie jest możliwe lub znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej w związku z warunkami mieszkaniowymi. Organ zwrócił uwagę, że zainteresowana we wniosku o pomoc mieszkaniową, w części zatytułowanej "Informacje o sytuacji zdrowotnej, rodzinnej i społecznej wnioskodawcy" (pkt 3 wniosku), stwierdziła, że nie zamieszkuje w lokalu lub pomieszczeniu niedostosowanym do rzeczywistych, udokumentowanych potrzeb wynikających z rodzaju niepełnosprawności lub udokumentowanego stanu zdrowia, a dostosowanie lokalu lub pomieszczenia nie jest możliwe (w pkt 3.5 wniosku). Nie stwierdziła również, że ma udokumentowany zły stan zdrowia (w pkt 3.25 wniosku). Zarząd Dzielnicy wyjaśnił, że w sytuacji gdy jeden lub więcej pokoi w lokalu zajmowanych jest przez osoby niespokrewnione z gospodarstwem domowym wnioskodawcy, które prowadzą odrębne gospodarstwa domowe, to dla oceny warunków zamieszkania kwalifikujących wnioskodawcę do ich poprawy stosuje się odpowiednio § 7 ust. 1, przy czym przy obliczaniu powierzchni liczy się wyłącznie powierzchnię wynajmowanego pokoju przez gospodarstwo domowe wnioskodawcy, o ile wnioskodawca nie jest uczniem lub studentem i co najmniej od 2 lat zamieszkuje w wynajmowanym pokoju na podstawie odrębnej umowy najmu oraz przez ostatnie 2 lata rozlicza podatek dochodowy od osób fizycznych w urzędzie skarbowym na terenie Miasta (§ 7 ust. 3 ww. uchwały). Organ wskazał, że wnioskodawczyni nie zajmuje pokoju na podstawie odrębnej umowy. W tej sytuacji w sprawie nie ma zastosowania § 7 ust. 3 ww. uchwały. Zgodnie z opinią Biura Polityki Lokalowej Urzędu m.st. Warszawy z 5.07.2022 r., w takim przypadku podstawą oceny wniosku powinien być § 7 ust. 1 ww. uchwały. Stosownie do § 5 ust. 3 ww. uchwały, o formie udzielenia pomocy mieszkaniowej decyduje wysokość dochodu gospodarstwa domowego. Łączny średni miesięczny dochód jednoosobowego gospodarstwa domowego wnioskodawczyni w okresie 12 miesięcy przed złożeniem deklaracji wyniósł 1 416,6 zł. Zarząd Dzielnicy wskazał, że łączny dochód uprawniający do udzielenia pomocy mieszkaniowej w formie najmu socjalnego lokalu w jednoosobowym gospodarstwie domowym (zgodnie z § 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ww. uchwały) nie może przekraczać kwoty 2 222,49 zł. Natomiast łączny dochód uprawniający do uzyskania pomocy mieszkaniowej w formie wynajęcia lokalu na czas nieoznaczony jednoosobowym gospodarstwie domowym (stosownie do § 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ww. uchwały) nie może przekraczać kwoty 5 333,96 zł. Organ wskazał, że zgodnie z § 4 ww. uchwały pomoc mieszkaniowa może być udzielona osobom, które spełniają kryteria określone w § 5 (kryterium dochodowe) oraz warunki określone w § 7 (kryterium metrażowe). Organ stwierdził, że wnioskodawczyni nie spełnia warunków określonych w § 7 ust. 1 ww. uchwały. Wnioskodawczyni nie wykazała również przesłanek, o których mowa w § 7 ust. 2 i 4 uchwały, pozwalających na stwierdzenie, że kryterium metrażowe jej nie dotyczy lub umożliwiających zwolnienie z tego warunku. Wniosek uzyskał negatywną opinię Komisji Mieszkaniowej. Biorąc pod uwagę powyższe, organ odmówił udzielenia pomocy mieszkaniowej. Uchwała Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] stycznia 2025 r. nr [...] stała się przedmiotem skargi M. C. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w warszawie. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały, zarzucając jej naruszenie § 7 ust. 4 uchwały Rady m.st. Warszawy nr XXIII/669/2019 i jego niezastosowanie, w sytuacji gdy z uwagi na zasady współżycia społecznego lokal powinien być przyznany skarżącej, § 7 ust 3 ww. uchwały w ten sposób, że pomimo, że skarżąca zajmuje pomieszczenie w lokalu na podstawie umowy o opiekę i zamieszkuje z obcymi jej osobami, w pomieszczeniu o powierzchni 9 m2 organ uznał, że nie przysługuje skarżącej prawo do zawarcia umowy najmu, § 7 ust. 1 ww. uchwały i stwierdzenie, że skarżąca nie spełnia warunków do otrzymania pomocy mieszkaniowej. Skarżąca w uzasadnieniu powołując się na treść § 7 ust. 4 ww. uchwały wyjaśniła, że aktualnie zamieszkuje w mieszkaniu składającym się z salonu z aneksem kuchennym, łazienką z wc i niewielkiego pokoju o pow. 9 m2. Skarżąca zajmuje mniejszy pokój, zaś w pokoju większym (salonie z aneksem kuchennym) zamieszkuje właściciel lokalu wraz ze swoją matką, nad którą - w związku z zawartą umową o opiekę (umowa o opiekę jest tak naprawdę umową najmu) i jej stanem zdrowia (trudności w poruszaniu się, zaawansowany wiek), zajmuje się skarżąca na podstawie umowy o opiekę. Skarżąca nie jest spokrewniona z zamieszkującymi z nią osobami. W mieszkaniu może zamieszkiwać w związku z zawartą umową o opiekę, w zamian za świadczone usługi opieki. Nie ma innego miejsca zamieszkania, a uzyskiwane wynagrodzenie za pracę nie daje możliwości wynajęcia i utrzymania się przy aktualnych cenach najmu. Skarżąca nie wie również jak długo, z uwagi na wiek i stan zdrowia matki (86 lat) właściciela lokalu, będzie mogła zamieszkiwać w lokalu. Skarżąca podniosła, iż jest obywatelką [...], od wielu lat mieszka w [...] i opłaca tutaj podatki, z uwagi na toczącą się w [...] wojnę utraciła możliwość podróżowania tam do pracy i wsparcia rodziny tam zamieszkującej. Zarząd Dzielnicy [...], reprezentowany przez pełnomocnika, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie skargi oraz zasądzenie od skarżącej kosztów postępowania wg norm przepisanych. Organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej uchwale. Organ w uzasadnieniu wniosku o odrzucenie skargi wskazał, że skarga nie została podpisana a w takim stanie nie sposób uznać, czy została wniesiona przez osobę upoważniona. Wskazał też dodatkowo, że skarżąca nie dołączyła do wniosku o pomoc mieszkaniową dokumentów potwierdzających jej wyjątkowo trudną sytuację zdrowotną, rodzinną lub społeczną. Nie dołączyła również odrębnej umowy najmu potwierdzającej, że od 2 lat zamieszkuje - jako najemca w jednym pokoju w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Organ podniósł, że zarządy dzielnic, przy rozstrzyganiu spraw, winny dążyć do racjonalnego wykorzystania mieszkaniowego zasobu. Natomiast przepis § 7 ust. 4 cyt. uchwały ma charakter fakultatywny i powinien być stosowany w "wyjątkowo trudnych sytuacjach". W tej sprawie – zdaniem Zarządu Dzielnicy [...] - zabrakło przymiotu wyjątkowości. Sytuacja życiowa wnioskodawczyni jest trudna, ale nie wyjątkowo trudna, gdyż w chwili obecnej ma zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe. Jeśli sytuacja mieszkaniowa wnioskodawczyni pogorszy się, to wówczas będzie mogła ponownie ubiegać się o pomoc mieszkaniową. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, w myśl art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty organów samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść́ skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). Zaskarżona uchwała stanowi akt, o jakim mowa w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40, ze zm.). Zgodnie z ww. przepisem każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Do zaskarżenia tego typu aktów zastosowanie ma art. 53 § 2a p.p.s.a., który stanowi, że w przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, skargę można wnieść w każdym czasie. Wskazać należy jednocześnie, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08 (orzeczenia.nsa.gov.pl) określił, iż uchwała Zarządu Dzielnicy w przedmiocie zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, jest innym niż prawo miejscowe aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. NSA stwierdził ponadto, że jest to rozstrzygnięcie indywidualne, gdyż rozstrzyga, czy określonej osobie może być udzielona pomoc w zakresie zaspokojenia jej potrzeb lokalowych z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy. Jakkolwiek powyższy pogląd został wyrażony przez NSA na podstawie przepisów uprzednio obowiązującej uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. nr LVIII/1751/2009 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937 ze zm.), to jednak zachowuje aktualność na gruncie niniejszej sprawy. Podkreślenia wymaga, że podjęta w niniejszej sprawie przez Zarząd Dzielnicy uchwała o niezakwalifikowaniu skarżącej do udzielenia pomocy mieszkaniowej stanowi akt z zakresu administracji publicznej, nie jest to rozstrzygnięcie sprawy o cywilnym charakterze. Działanie organu wykonawczego jednostki samorządowej w tego rodzaju sprawie nie ma charakteru cywilnoprawnego, ma charakter administracyjnoprawny i podlega kontroli sądu administracyjnego pod względem zgodności z prawem (v. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 2011/22, orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Odnośnie do aktów organów gmin, przepis ten pozostaje w związku z art. 91 ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Argumentując a contrario do treści art. 91 ust. 4 u.s.g., stanowiącego, że w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, że wydano je z naruszeniem prawa, należy przyjąć, że każde istotne naruszenie prawa uchwałą lub zarządzeniem organu gminy oznacza ich nieważność (por. T. Woś (w:) T. Woś., H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2012 r., s. 761-762). Skarga oceniana w świetle przedstawionych już wyżej kryteriów jest dopuszczalna. Podstawę prawną zaskarżonej uchwały indywidualnej w sprawie wniosku M. C. o udzielenie pomocy mieszkaniowej poprzez zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego stanowiła uchwała nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy, która zawiera zarówno przepisy materialne jak i procesowe – reguluje tryb podejmowania uchwały indywidualnej, jak również faktyczne podstawy jej przyjęcia. Uchwała ta wydana została na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1182 ze zm.). Zgodnie z art. 4 ust. 1 tej ustawy tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy. W celu realizacji zadań, o których mowa w art. 4 ustawy, gmina może tworzyć i posiadać zasób mieszkaniowy (art. 20 ust. 1 ustawy). Ustawa nie określa materialnoprawnych przesłanek zakwalifikowania do kategorii osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego z zasobów mieszkaniowych gminy, pozostawiając na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy radzie gminy kompetencję do ustalenia zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy. Z art. 21 ust. 3 pkt 5 ww. ustawy wynika, że zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy powinny określać́ tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali zawierany na czas nieoznaczony i o najem lokali socjalnych oraz sposób poddania tych spraw kontroli społecznej. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 stycznia 2017 r, wydanym w sprawie sygn. akt I OSK 2151/16 wyraźnie wskazał, że z przepisów uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r., a także z przepisów art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy o ochronie praw lokatorów oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, niewątpliwie wynika obowiązek, w sprawach wniosków o zawarcie umowy najmu i zamianę lokalu należącego do mieszkaniowego zasobu gminy, podejmowania przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W trakcie postępowania organy powinny także działać́ praworządnie oraz uwzględniać́ interes społeczny i słuszny interes wnioskodawcy. Stanowisko to należy odnieść do spraw rozstrzyganych przez Zarządy Dzielnic m.st. Warszawy na podstawie aktualnie obowiązującej regulacji prawnej, tj. uchwały nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. Za istotne naruszenie prawa uznaje się uchybienia prowadzące do takich skutków, które nie mogą zostać zaakceptowane w demokratycznym państwie prawnym, a które wpływają na treść uchwały lub zarządzenia. Z akt sprawy wynika, że skarżąca zamieszkuje w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w [...] na podstawie umowy o opiekę, która to umowa została zawarta [...] maja 2023 r. z właścicielem lokalu (synem osoby, nad którą opiekę sprawuje skarżąca). Zgodnie z tą umową skarżąca będzie zamieszkiwać w ww. lokalu w zamian za stałą opiekę, a opiekunce nie będzie przysługiwać dodatkowe wynagrodzenie z tytułu tej umowy. Organ ustalił, że lokal nr [...] przy ul. [...] w [...] składa się z 2 pokoi (w tym jednego o powierzchni 24 m2 z aneksem kuchennym), o łącznej powierzchni mieszkalnej 33,00 m2 łazienki z wc oraz przedpokoju. Z informacji z kartoteki lokalu wynika, że powierzchnia użytkowa lokalu wynosi 41,09 m2 W lokalu zamieszkują 3 osoby. Wnioskodawczyni oświadczyła, że właściciel lokalu z matką zajmują pokój z aneksem kuchennym, zaś ww. zajmuje mniejszy pokój o powierzchni 9 m2. Zgodnie z § 1 pkt 10 uchwały nr XXI11/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, ilekroć w uchwale jest mowa o powierzchni - należy przez to rozumieć łączną powierzchnię pokoi w lokalu, przy czym w przypadku lokali, w których nie ma wydzielonego pomieszczenia kuchennego lub w dokumentacji technicznej nie wskazano w powierzchni pokoju powierzchni aneksu kuchennego bądź wnęki kuchennej, powierzchnię pokoju, w którym znajduje się miejsce do przygotowania posiłków pomniejsza się o 20%, jednak nie więcej niż o 4 m2. Organ prawidłowo ustalił zatem, odwołując się do § 1 pkt 10 uchwały nr XXI11/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r., że powierzchnia mieszkalna ww. lokalu wynosi 29,00 m2 . Zgodnie z § 7 ust. 1 pkt 2 ww. uchwały, przez warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy uznaje się sytuację, w której gospodarstwo domowe zamieszkuje w lokalu, którego łączna powierzchnia mieszkalna w przypadku zamieszkiwania 2 osób w lokalu wynosi nie więcej niż 14 m2 powiększone o dodatkowe 6 m2 na każdą kolejną osobę zamieszkującą w lokalu. W tej sytuacji zgodnie z § 7 ust. 1 pkt 2 ww. uchwały, warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawczynię do ich poprawy w przypadku zamieszkiwania w lokalu 3 osób wynoszą nie więcej niż 20 m2 powierzchni mieszkalnej. Prawidłowo organ przyjął, że w takim przypadku nie został spełniony warunek określony w § 7 ust. 1 pkt 2 ww. uchwały. Organ prawidłowo jednocześnie stwierdził, że dochody uzyskiwane przez skarżącą kwalifikują do udzielenia pomocy mieszkaniowej, co w niniejszej sprawie nie było sporne między stronami i nie ma potrzeby w tym miejscu przywoływać ponownie prawidłowych i bezspornych ustaleń stanu faktycznego dokonanych przez organ w zaskarżonej uchwale. Z akt administracyjnych wynika, że we wniosku o pomoc mieszkaniową, w części zatytułowanej Informacje o sytuacji zdrowotnej, rodzinnej i społecznej wnioskodawcy (pkt 3 wniosku), strona stwierdziła, że nie zamieszkuje w lokalu lub pomieszczeniu niedostosowanym do rzeczywistych, udokumentowanych potrzeb wynikających z rodzaju niepełnosprawności lub udokumentowanego stanu zdrowia, a dostosowanie lokalu lub pomieszczenia nie jest możliwe (w pkt 3.5 wniosku). Nie stwierdziła również, że ma udokumentowany zły stan zdrowia (w pkt 3.25 wniosku. Prawidłowo zdaniem Sądu w tej sytuacji organ stwierdził, że nie występują również przesłanki pozwalające na niestosowanie kryterium metrażowego, określone w § 7 ust. 2 ww. uchwały lub umożliwiające zwolnienie wnioskodawcy z konieczności spełnienia kryterium metrażowego, określone w § 7 ust. 4 ww. uchwały. Z akt administracyjnych wynika, że wnioskodawczyni nie przedstawiła dokumentów stwierdzających, że zamieszkuje w lokalu niedostosowanym do rzeczywistych udokumentowanych potrzeb wynikających z rodzaju niepełnosprawności lub udokumentowanego stanu zdrowia, jeżeli dostosowanie nie jest możliwe lub znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej w związku z warunkami mieszkaniowymi. Odnosząc się do dokonanej przez organ i kwestionowanej przez skarżącą wykładni a w konsekwencji możliwości zastosowania w sprawie § 7 ust. 3 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. stwierdzić należy, że Sąd podzielił stanowiska organu, że w sprawie nie znajduje zastosowania § 7 ust. 3 powołanej uchwały, z uwagi na to, że skarżąca nie zajmuje pokoju na podstawie odrębnej umowy najmu. Zgodnie z powołanym przepisem, w sytuacji gdy jeden lub więcej pokoi w lokalu zajmowanych jest przez osoby niespokrewnione z gospodarstwem domowym wnioskodawcy, które prowadzą odrębne gospodarstwa domowe, to dla oceny warunków zamieszkania kwalifikujących wnioskodawcę do ich poprawy stosuje się odpowiednio § 7 ust. 1, przy czym przy obliczaniu powierzchni liczy się wyłącznie powierzchnię wynajmowanego pokoju przez gospodarstwo domowe wnioskodawcy, o ile wnioskodawca nie jest uczniem lub studentem i co najmniej od 2 lat zamieszkuje w wynajmowanym pokoju na podstawie odrębnej umowy najmu oraz przez ostatnie 2 lata rozlicza podatek dochodowy od osób fizycznych w urzędzie skarbowym na terenie Miasta. W sprawie tej organ nie wypowiedział się wprawdzie szerzej w przedmiotowym zakresie w zaskarżonej uchwale, a stwierdził jedynie, że umowa o opiekę nie jest odrębną umową o najem lokalu, jednakże powyższe nie stanowi uchybienia, które miałoby wpływ na wynik tej sprawy. W ocenie Sądu organ prawidłowo stwierdził, że umowa o opiekę nie stanowi umowy najmu, nie stanowi tytułu prawnego do zajmowania lokalu mieszkalnego. Nie ma w tej sytuacji znaczenia, czy umowa ta ma charakter odpłatny, czy nieodpłatny. Z samej istoty tej umowy wynika, że zawarta została ona w celu realizacja usługi opieki, a nie zamieszkania. W sprawie tej nie ma podstaw do dokonania rozszerzającej wykładni i zakwalifikowania umowy o opiekę jako umowy o najem lokalu. Z umowy opieki nie wynika, aby właściciel lokalu mieszkalnego oddał wnioskodawczyni rzecz (art. 659 § 1 k.c.) a wnioskodawczyni stała się jej posiadaczem zależnym w rozumieniu art. 336 k.c. To oznacza, że nie przysługują środki ochrony posesoryjnej przewidziane w art. 344 § 1 k.c. Jak wynika z umowy z [...] maja 2023 r. o opiekę, jej przedmiotem jest wykonanie usługi opieki nad osoba wskazana w umowie. Zamieszkiwanie w zamian za opiekę nie daje praw do rzeczy (lokalu). Nadto, z art. 681 k.c. wynika, jakie drobne nakłady obciążają najemcę (np. drobne naprawy, podłóg, drzwi i okien, malowanie ścian). W sytuacji, gdy nie mamy do czynienia z wydaniem skarżącej rzeczy do używania, nie może być mowy o umowie najmu. Zawarta przez skarżącą umowa stanowi umowę zlecenia usługi opieki. Okoliczność, że w umowie tej przewidziano, że wykonująca usługę opieki w zamian za tę usługę będzie zamieszkiwać w lokalu, w którym zamieszkuje osoba, nad którą opieka ma być sprawowana, nie daje podstaw do wyprowadzenia twierdzenia o zawarciu umowy najmu. Skarżąca korzysta z pokoju, jednakże umowa o opiekę dotyczy realizacji usługi opieki, jej istotą nie jest zaspokojenie potrzeby mieszkaniowej skarżącej. Najem natomiast zaspakaja potrzebę posiadania rzeczy i stąd w przepisie art. 659 § 1 k.c. mowa jest o "oddaniu najemcy rzeczy" a także o ochronie posesoryjnej wynikającej z art. 344 § 1 k.c. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 19 września 2019 r. sygn. akt II CSK 410/18, "Na podstawie art. 659 § 1 k.c. w zw. z art. 662 § 1 k.c., można zrekonstruować normę prawną określającą treść zobowiązania wynajmującego. Otóż, powinien on świadczyć poprzez wydanie najemcy do używania rzeczy w stanie przydatnym do umówionego użytku i utrzymywać ją w takim stanie przez czas trwania najmu. Zatem, z normy tej wynika obowiązek wynajmującego, polegający na wydaniu rzeczy w odpowiednim stanie oraz drugi obowiązek obejmujący dbałość o wynajętą rzecz w trakcie trwania stosunku najmu". Na gruncie uchwały Rady m.st. Warszawy nie można utożsamiać najmu z opieką nad inną osobą. W tej sytuacji prawidłowo organ stwierdził, że brak jest podstaw, aby przy obliczaniu powierzchni uwzględnić wyłącznie powierzchnię pokoju zajmowanego przez skarżącą, jako osobę samodzielnie prowadzącą gospodarstwo domowe i opiekująca się matką właściciela lokalu. Nadto, dodatkowo jedynie Sąd wskazuje, że na dzień wydania zaskarżonej uchwały skarżąca nie zamieszkiwała w zajmowanym pokoju od co najmniej 2 lat (umowa o opiekę zawarta została [...] maja 2023 r., zaś zaskarżona uchwała podjęta została [...] stycznia 2025 r.). Okoliczność ta, wobec prawidłowej wykładni dokonanej przez organ pozostaje bez znaczenia w sprawie, jednakże, gdyby nawet przychylić się do stanowiska skarżącej, że przepis § 7 ust. 3 znajduje zastosowanie, to nie zostały spełnione łącznie na dzień podjęcia uchwały wszystkie warunki określone w tym przepisie. Podniesione w skardze kwestie braku możliwości podróżowania do Ukrainy do pracy i wsparcia rodziny tam zamieszkującej, ewentualnej utraty miejsca zamieszkania w przypadku śmierci podopiecznej, nie dają podstaw do stwierdzenia niezgodności z prawem zaskarżonej uchwały. Kwestia zamieszkiwania od wielu lat w Warszawie i opłacania podatków także nie stanowi samodzielnej podstawy wyeliminowania zaskarżonej uchwały z obrotu prawnego. W sprawie tej zasadnie organ przyjął, iż nie ma podstaw do odstąpienia od warunku spełnienia kryterium metrażowego. Ustalenia organu dokonane w zaskarżonej uchwale są prawidłowe, co wykazano już wyżej. Wskazania wymaga, że w postępowaniu poprzedzającym udzielenie pomocy mieszkaniowej z zasobu gminy nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące wydawania decyzji administracyjnych, chociaż w art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu Cywilnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 172 ze zm.) ustawodawca określił działania organu gminy jako "rozpatrywanie i załatwianie" wniosków o najem lokali, co wyraźnie nawiązuje do pojęć z zakresu procedury administracyjnej (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 997/09, orzeczenia.nsa.gov.pl.). Organ niewątpliwie w toku postępowania o udzielenie pomocy mieszkaniowej powinien stać na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Postępowanie zainicjowane wnioskiem o pomoc mieszkaniową, jak każde postępowanie przed organami administracji publicznej, powinno odpowiadać regułom demokratycznego państwa prawnego, wynikającym z przepisów art. 2 i art. 7 Konstytucji RP. Wynikający z § 32 ust. 1 uchwały obowiązek poddania wnikliwej analizie wymienionych w tym przepisie okoliczności pozostaje w korelacji z zawartą w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, z której wynika dla organu nakaz podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Organ zobowiązany jest zatem do zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, a w toku postępowania stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W ocenie Sądu organ tych zasad w niniejszej sprawie nie naruszył. Zdaniem Sądu organ należycie przeprowadził postępowanie w niniejszej sprawie. W sposób wyczerpujący i wystarczający dokonał niezbędnych w sprawie ustaleń faktycznych i dokonał prawidłowej oceny tych okoliczności na gruncie znajdujących w sprawie zastosowanie przepisów prawa. Fakt, że skarżąca nie podziela oceny organu nie daje podstaw do uchylenia zaskarżonej uchwały. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło