II SA/Wa 434/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędziowie WSA Piotr Borowiecki, Adam Lipiński (spr.), Protokolant referent stażysta Monika Duma-Szymczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2018 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. utrzymał poprzedzającą decyzję z dnia [...] grudnia 2017 r. o odmowie przyznania J. S. renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Jak wynika z treści decyzji, została ona wydana w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1383, ze zm.). W uzasadnieniu decyzji Prezes ZUS wskazał, iż zainteresowany nie spełniał przesłanek wskazanych w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, albowiem: - na przestrzeni 65 lat życia, tj. do dnia osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego udokumentował jedynie 8 lat i 2 miesiące okresów składkowych i nieskładkowych; - w 10-leciu przed dniem powstania niezdolności do pracy zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych (wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym) udokumentował tylko 2 lata, 3 miesiące i 29 dni tych okresów; - od [...] grudnia 1968 r. do [...] czerwca 1986 r., od [...] października 1989 r. do [...] lipca 1996 r., od [...] maja 1998 r. do [...] czerwca 2009 r. nie wykonywał zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi i we wskazanych okresach nie była wobec zainteresowanego orzeczona całkowita niezdolność do pracy, zatem przyczyną braku uprawnień do renty w trybie zwykłym nie był stan zdrowia lub inne zdarzenie zewnętrzne, niezależne od woli zainteresowanego, którego nie można było przewidzieć i któremu nie można było zapobiec; - komisja lekarska ZUS orzeczeniem z [...] lutego 2017 r. ustaliła, że zainteresowany jest trwale całkowicie niezdolny do pracy od [...] sierpnia 2014 r., zatem ww. przerwach nie była wobec niego orzeczona całkowita niezdolność do pracy, która uniemożliwiała podjęcie zatrudnienia. Z tych przyczyn organ uznał brak istnienia w niniejszym przypadku szczególnych okoliczności wskazanych w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, których powodem było niespełnienie warunków do przyznania zainteresowanemu świadczenia na zasadach ogólnych. Natomiast podnoszone przez stronę trudne warunki materialne nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania prawa do świadczenia w drodze wyjątku. J. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2018 r., prosząc o jej zmianę i przyznanie żądanej renty w drodze wyjątku. Zaskarżanej decyzji zarzucił: Naruszenie prawa materialnego tj. art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, poprzez uznanie iż nie zaszły w jego przypadku szczególne okoliczności, o których mowa w tym przepisie aby przyznać rentę w drodze wyjątku. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 Kpa, poprzez błędne zastosowanie tj. niepodjęcie przez Prezesa ZUS wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 77 § 1 oraz art. 80 Kpa, poprzez błędne zastosowanie tj. dokonanie oceny o niezaistnieniu szczególnych okoliczności w sprawie tylko na podstawie części a nie całokształtu zebranego materiału dowodowego poprzez nieuwzględnienie przez Prezesa ZUS dowodów przebytych chorobach i podeszłego wieku odwołującego się (72 lata). Błąd w ustaleniach faktycznych, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, polegający na wadliwym uznaniu, iż skarżący udokumentował tylko 2 lata 3 miesiące i 29 dni okresów składkowych (według decyzji z dnia [...].03.2012 znak [...] ZUS ustalił 14 lat składkowych 11 miesięcy i 12 dni), co w efekcie doprowadziło do naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych poprzez jego błędne zastosowanie i odmowę przyznania świadczenia w drodze wyjątku podczas, gdy w dostateczny sposób skarżący udowodnił, iż spełnia wszelkie przesłanki wymagane do przyznania ww. świadczenia. W odpowiedzi na skargę Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w zakresie braku w niniejszej spawie szczególnych okoliczności usprawiedliwiających niespełnienie warunków do ubezpieczenia w trybie zwykłym oraz podkreślając związanie organu orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS i znacznym okresem przerw w świadczeniu przez skarżącego pracy, sięgających już końca lat 60-tych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2004 r. nr 39, poz. 353 ze zm.) ubezpieczonym, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków. Analizując zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy, należy podzielić stanowisko organu w przedmiocie braku w niniejszej sprawie szczególnie uzasadnionych okoliczności, które usprawiedliwiałyby dlaczego skarżący nie spełnił warunków do przyznania mu świadczenia na zasadach ogólnych, co przekłada się na odmowę przyznania żądanego świadczenia w trybie wyjątku. Skarżący, w związku z obowiązującymi w 2014 r. przepisami uzyskał wiek emerytalny w dniu [...] sierpnia 2014 r. i stał się z ta datą niezdolny do pracy. Komisja lekarska ZUS orzeczeniem z [...] lutego 2017 r. ustaliła, że skarżący stał się trwale całkowicie niezdolny do pracy od [...] sierpnia 2014 r. i jednocześnie nie orzekła aby wcześniej istniała całkowita niezdolność do pracy, która uniemożliwiałaby skarżącemu podjęcie zatrudnienia. Z tych przyczyn stan zdrowia nie może stanowić uzasadnienia przerw w zatrudnieniu skarżącego, związanych z brakiem odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne. Nadto skarżący nie wskazuje żadnych usprawiedliwionych przyczyn dlaczego pracy nie świadczył. Przerwy w zatrudnieniu skarżącego są znaczne: od [...] grudnia 1968 r. do [...] czerwca 1986 r. – ponad 16 lat; od [...] października 1989 r. do [...] lipca 1996 r. – ponad 7 lat; od [...] maja 1998 r. do [...] czerwca 2009 r. ponad 10 lat. Łącznie ponad 23 lata. Gdy dla porównania, na przestrzeni 65 lat życia, tj. do dnia osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego (wg. przepisów obowiązujących w chwili orzekania przez organ) skarżący udokumentował jedynie 8 lat i 2 miesiące okresów składkowych i nieskładkowych, a w ostatnim dziesięcioleciu tylko 2 lata, 3 miesiące i 29 dni takich okresów. Tak długiego okresu lekceważenia przez skarżącego opłacania składek ubezpieczenia społecznego nie sposób nie zauważyć. Bowiem niedostrzeganie okresu zatrudnienia prowadziłoby w prosty sposób do przyznawania świadczeń, niewiele różniących się co do wysokości, osobom powołującym się na nieporównywalne okresy zatrudnienia, co w ostatecznym rachunku naruszałoby interes społeczny, a także zasady sprawiedliwości (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 maja 2001 r., sygnatura II SA 249/01, dostępny w LEX nr 55035). Przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest możliwe tylko wtedy, gdy do wymaganego okresu ubezpieczenia brakuje niewielki okres, który dodatkowo muszą usprawiedliwiać szczególne okoliczności. Trafnie zatem organ powołuje wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z 13 maja 2005 r., II SA/Wa 373/05: z 6 grudnia 2007 r., II SA/Wa 1010/07; z 6 listopada 2007 r. II SA/Wa 1056/07. Wyjaśnić także należy skarżącemu, iż organ obliczając jego łączny staż ubezpieczeniowy zobowiązany był uwzględniać okresy nieskładkowe w ułamkowej ich wysokości 1/3 i dlatego staż ten, w taki sposób liczony, wynosi nie 14 lat 11 miesięcy i 12 dni, ale odpowiednio mniej tu: 8 lat i 2 miesiące okresów składkowych i nieskładkowych do okresu uzyskania całkowitej niezdolności do pracy, a w ostatnim dziesięcioleciu tylko 2 lata, 3 miesiące i 29 dni takich okresów. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostaje także obecna sytuacja materialna i zdrowotna skarżącego, albowiem jak wspomniano na wstępie, do przyznania świadczenia w drodze wyjątku niezbędne jest łączne spełnienie wszystkich warunków, wymienionych w art. 83 ust. 1 ustawy. W niniejszej sprawie brak jest szczególnych okoliczności usprawiedliwiających brak składek na ubezpieczenie społeczne przez łączny okres ponad 23 lat. Wszystkie zarzuty skargi, zarówno dotyczące naruszenia prawa materialnego jak i procesowego, są chybione i nie znajdują żadnego potwierdzenia w materiale sprawy. Podjęta w niniejszej sprawie ostateczna decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz utrzymana nią w mocy decyzja poprzedzająca, o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia w drodze wyjątku, są zasadne. Rozstrzygając sprawę organ prawidłowo zastosował zarówno przepisy prawa materialnego jak i przepisy postępowania. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się naruszenia prawa i dlatego na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.