II SA/Wa 438/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędziowie WSA Izabela Głowacka-Klimas, Andrzej Wieczorek (spr.), Protokolant specjalista Aleksandra Weiher, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę - Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zwany organem/Prezesem ZUS) decyzją z dnia [...] stycznia 2018 roku nr [...] po rozpatrzeniu odwołania [...] (zwanego stroną/skarżącym) od decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zwanego organem I instancji) z dnia [...] listopada 2017 roku, [...] o odmowie przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Ustalono, że skarżący złożył wniosek o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy na podstawie artykułu 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2017 poz. 1383. zwanej ustawą). Organ I instancji decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. odmówił skarżącemu przyznania tego świadczenia. Wskazał, że zgodnie z art. 83 ustawy ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze wzglądu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Prezes Zakładu może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Warunki określone w przywołanym przepisie muszą być spełnione przez wnioskodawcę łącznie, zatem niespełnienie któregokolwiek z warunków, wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Wskazał, że warunki wskazane w art. 83 ustawy nie zostały łącznie spełnione. Orzeczeniem komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zwanego ZUS) z dnia [...] listopada 2017 r. skarżący uznany został za osobę całkowicie niezdolną do pracy od 13 listopada 2013 r. Orzeczenie to jest dla organu wiążące. Oznacza ono, że do 55 roku życia skarżący nie legitymował się całkowitą niezdolnością do pracy, choć okresowo był osobą częściowo niezdolną do pracy (1994-2006, 2010-2011) natomiast w tym czasie wykazał łącznie 20 lat i 8 miesięcy ubezpieczenia, z czego w 10-leciu ocenianym do uprawnień wykazano jedynie niespełna 3 lata. Sam skarżący nie pracował i nie podlegał ubezpieczeniu w latach 2006-2013 i nie stwierdzono, by przyczyną przerw w ubezpieczeniu były okoliczności szczególne. Ustalono także, że skarżący posiada na swe potrzeby z tytułu dochodów w jego gospodarstwie domowym 1455,13 zł brutto miesięcznie - zatem nie jest też pozbawiony środków utrzymania w wymiarze niezbędnym. Skarżący wniósł o ponowne rozpoznanie sprawy i wskazał, że jest osobą chorą, od dawna jest całkowicie niezdolną do pracy i nie posiadającą środków do życia. Jego zdaniem powinna mu być przyznana renta. Wskazał, że wszyscy orzekający w jego sprawie orzecznicy ZUS, biegli sadowi i sędziowie sadów ubezpieczeń społecznych mylą się bądź poświadczają nieprawdę i z tego powodu podejmie dalsze działania. Prezes ZUS decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r., utrzymał decyzję organu I instancji w mocy i wskazał, że nie znajduje nowych okoliczności mających wpływ na zmianę decyzji odmawiającej prawa do świadczenia w drodze wyjątku. Jego zdaniem brak okolicznością szczególnych, uzasadniających pozostawanie bez zatrudnienia. Powołując się na stanowisko Naczelnego Lekarza Zakładu uznał, że kwestie dotyczące stanu zdrowia skarżącego opisane w orzeczeniach komisji lekarskich z dnia [...] stycznia 2007 r., [...] czerwca 2009 r. i [...] marca 2011 r. są zgodne z zasadami orzecznictwa lekarskiego i nie budzą wątpliwości pod względem swej prawidłowości. Wskazał na wysokość dochodów w rodzinie skarżącego – i uznał, że dochodem jest renta żony skarżącego w kwocie [...] zł brutto, co na osobę w gospodarstwie domowym daje [...] zl brutto. Wskazał, że dochód przekraczający wysokość najniższej emerytury nie daje podstaw do stwierdzenia, ze skarżący jest pozbawiony niezbędnych środków utrzymania. Uznał, że niezdolność do pracy, nawet w powiązaniu ze szczególną i wyjątkową obecną sytuacją życiową, nie jest wystarczającą podstawą do przyznania świadczenia. Podobnie trudna sytuacja materialna, choć jest brana pod uwagę przy podejmowaniu decyzji, nie stanowi wystarczającej przestanki do przyznania świadczenia, nie jest to bowiem świadczenie socjalne, przyznawane tylko stosownie do potrzeb wnioskodawcy, nie jest też świadczeniem należnym każdej osobie, której stan zdrowia, po dłuższym okresie pozostawania przez nią poza! wszelkim ubezpieczeniem, obecnie się pogorszył. Wbrew przekonaniu skarżącego fakt, że jest obecnie - niezaprzeczalnie - całkowicie niezdolny do pracy i pozbawiony prawa do świadczeń w trybie zwykłym nie daje mu automatycznie prawa do świadczenia w drodze wyjątku. Organ ustalił, ze z przebiegu ubezpieczenia skarżącego wynika, że okresowo częściowo był niezdolny do pracy (III grupa inwalidzka) od 1994 r. do 2006 r. ale nigdy w tym okresie - ani tez potem, aż do 2013 r. - nie był całkowicie niezdolny do pracy. Organ wskazał, że przy wydawaniu decyzji związany jest wydanymi w sprawie orzeczeniami lekarskimi, które są prawomocne i wiążące a to, że skarżący jest z orzeczeń niezadowolony, nie jest wystarczająca przesłanką do zakwestionowania dokumentu. Po przeanalizowaniu sprawy organ orzekł jak w sentencji decyzji. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, zarzucając naruszenie przepisów postępowania oraz nieuwzględnienie jego sytuacji życiowej polegającej na "...ciężkiej sytuacji życiowej i braku jakichkolwiek dochodów...". Wskazał, że "...od 2006 do 26,08,2010 byłem "zdrowy" tylko żaden lekarz medycyny pracy nie chciał mnie dopuścić do wykonywania żadnej pracy, od 26,08,2010 do 30,04,2011 orzecznik ZUS stwierdza, że jestem nie zdolny do pracy ale renty nie dostanę bo przerwa była większa niż 18 miesięcy, jaka przerwa czy ona była z mojej winy? Czy z nie udolności i braku kompetencji ZUS-u... ". Wskazał, że wielu przywoływanych w skardze lekarzy stwierdzało trwałą niezdolność do podjęcia jakiejkolwiek pracy a ZUS tego nie uwzględniał. W związku z powyższym wnosił bardzo wnikliwe zajęcie się jego sprawą. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest decyzja organu z dnia [...] stycznia 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] listopada 2017 r o odmowie przyznaniu renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w świetle kryteriów opisanych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej ppsa), Sąd nie dopatrzył się w działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy Podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Zgodnie z art. 83 ustawy ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku na podstawie art. 83 jest możliwe, gdy spełnione są następujące przesłanki: - wnioskodawca jest lub był osobą ubezpieczoną w rozumieniu ustawy emerytalnej lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, - nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności, - nie może podjąć pracy i innej działalności uwagi na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek. Przyznanie świadczenia w drodze wyjątku wymaga spełnienia wszystkich warunków określonych w art. 83 ustawy emerytalnej, a niespełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Powołany wyżej przepis może mieć ponadto zastosowanie tylko do sytuacji wyjątkowych, gdy mimo dołożenia wszelkiej staranności zaistniały niemożliwe do przezwyciężenia przeszkody w uzyskaniu świadczenia na zasadach ogólnych. Należy zauważyć, że warunki określone w cytowanym przepisie muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W świetle art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej tylko udowodnione szczególne okoliczności, które spowodowały brak wymaganego okresu ubezpieczenia, połączonego z należytym opłacaniem składek, mogą stanowić podstawę do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Przy orzekaniu w przedmiocie świadczeń w drodze wyjątku kluczowe są powody niespełnienia przez wnioskodawcę wymogów koniecznych do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. Konieczne jest zbadanie okoliczność czy brak uprawnień był spowodowany szczególnymi okolicznościami w postaci trudnych do przezwyciężenia przeszkód, zdarzeń lub trwałych stanów, na które osoba ubezpieczona nie miała wpływu. Po analizie zebranego materiału dowodowego Organ prawidłowo uznał, że nie stwierdza istnienia przesłanki szczególnych okoliczności, na skutek, których skarżący nie nabył uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Organ zasadnie podniósł, że skarżący nie wykazał, aby niespełnienie warunków do świadczenia w trybie zwykłym spowodowane było okolicznościami, na które nie miał wpływu. Analizując ustalanie prawa do świadczenia w drodze wyjątku Organ zasadnie wskazał, że bierze się pod uwagę łączny okres ubezpieczenia na przestrzeni całego życia ubezpieczonego. Okres ten powinien być adekwatny do wieku ubezpieczonego, a niespełnienie przez ubezpieczonego warunków do uzyskania świadczenia na zasadach ogólnych musi być skutkiem szczególnych okoliczności, które w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły. Organ ustalił, że w 10-leciu przed dniem powstania całkowitej niezdolności do pracy przesuniętym o okres pobierania renty, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia na zasadach ogólnych – skarżący udowodnił tylko 2 lata, 11 miesięcy, 10 dni tych okresów. Przeprowadzone przez Organ ustalenia nie mogą być zakwestionowane. Organ prawidło wskazał, że z przeprowadzonej analizy akt sprawy nie wynika aby w wykazanej przerwie skarżący nie mógł kontynuować zatrudnienia na skutek szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia. Organ wykazał, że po analizie dostępnej dokumentacji medycznej orzeczenie komisji lekarskiej ZUS z [...].11.2017 r., [...].01.2007 r., [...].06.2009 r. i [...].03.2011 r. są zgodne z zasadami orzecznictwa lekarskiego. Nadto Organ w oparciu o akta sprawy prawidłowo wykazał, że miesięczny dochód skarżącego w 2 osobowej rodziny stanowi renta żony w kwocie [...] zł brutto. Na jedną osobę w rodzinie przypada kwota [...] zł brutto, a więc zdaniem Sądu nie został spełniony jeden z koniecznych warunków wymaganych do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, a mianowicie skarżący nie pozostaje bez niezbędnych środków utrzymania. Zasadne jest twierdzenie, że przepis art. 83 ust. 1 ustawy uzależnia przyznanie świadczenia w drodze wyjątku od wykazania braku niezbędnych, a nie niewystarczających środków utrzymania. Zdaniem Sądu należy uznać, iż organ wyczerpująco zbadał istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organ rozstrzygając sprawę - oparł się na materiale prawidłowo zebranym, i dokonał jego wszechstronnej oceny. Ponadto należy uznać, iż stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, organy nie uzasadniły w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Z przytoczonych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.151 ppsa orzekł jak w sentencji.