II SA/Wa 468/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędziowie WSA Olga Żurawska-Matusiak, Janusz Walawski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2016 r. sprawy ze skargi H. L. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu zamiennego oraz odmowy zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem odrębnego lokalu zamiennego oddala skargę. Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r., na podstawie § 6 ust.1 pkt 2, § 45 pkt 5 i § 50 ust.1 Statutu Dzielnicy [...] stanowiącego załącznik nr [...] do Uchwały Nr LXX/2182/2010 Rady m.st. Warszawy z dnia 14 stycznia 2010 r. w sprawie nadania Statutów dzielnicom miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 32, poz. 453 ze zm.), § 6 Uchwały Nr XLVI/1422/2008 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom do wykonywania zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 220, poz. 9485) na podstawie § 5 ust. 1 pkt. 2 w związku z § 7 ust.1 pkt 2 oraz § 8 ust. 1 pkt 2 lit a Uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132 poz. 3937 z póżn. zm.) w §1.1. rozstrzygnął o zakwalifikowaniu i umieszczeniu H. L. i M. L. zamieszkałych w [...] przy ul. [...] na liście osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu zamiennego, stwierdzając, że córka A. L. zostanie uprawniona do zamieszkania w lokalu zamiennym. W § 1.2. uchwały, po rozpatrzeniu wniosku dotyczącego rozkwaterowania rodziny i przydziału H. L. odrębnego lokalu, Zarząd rozstrzygnął o odmowie zakwalifikowania i umieszczenia H. L. na liście osób oczekujących na zawarcie umowy najmu odrębnego lokalu zamiennego. W § 2 uchwały wskazano, że wykonanie uchwały powierza się Naczelnikowi Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...]. W § 3 stwierdzono, że uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia. W uzasadnieniu uchwały Zarząd Dzielnicy [...] wskazał, że decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, budynek przy ul. [...] w [...] został przeznaczony do rozbiórki w związku z budową, tj. "Budowa [...] na odcinku od ul. [...] do ul. [...] ul. [...] - ul. [...]". Organ wskazał, że inwestycja realizowana jest w trybie art. 17 ust.4 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 20013r. poz. 687). Obowiązek wskazania lokali zamiennych ciąży na właściwym zarządcy drogi. W ramach opróżnienia budynku przy ul. [...], wnioski o najem i przydział trzech odrębnych lokali zamiennych złożyły wszystkie trzy osoby zajmujące dotychczas jeden lokal mieszkalny przy ul. [...] w [...], podlegający opróżnieniu w związku z rozbiórką, tj. H. L., M. L. i córka A. L. H. L. wskazała, że ubiega się o przydział odrębnego lokalu zamiennego, z uwagi na trudną sytuację rodzinną. Podała, że jest po rozwodzie z M. L. (wyrok z dnia [...] lutego 2009 r. sygn. akt [...]). Z dokumentów załączonych do sprawy wynika, że H. L. pobiera emeryturę w wysokości 1 056,13 zł brutto. Organ wskazał, że z informacji zawartych we wnioskach wynika, że rozwiedzeni małżonkowie prowadzą odrębne gospodarstwo domowe. W dalszej części uzasadnienia uchwały organ podniósł, że obowiązujące przepisy zawarte w § 5 ust.1 pkt. 2 uchwały nr VI11/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy stanowią, że postanowień § 4 nie stosuje się do osób: zamieszkujących za zgodą właściciela w budynkach przeznaczonych do rozbiórki ze względu na planowane inwestycje miejskie, z zastrzeżeniem § 8 ust. 5 ; tzn. dopuszcza się możliwość dokonania zamiany w trybie § 8 ust. 1 pkt 2 lit. a - na większą liczbę lokali w sytuacji, gdy osoby uprawnione do wspólnego zamieszkiwania wraz z najemcą, tworzące poszczególne gospodarstwa domowe, spełniają kryterium określone w § 4 pkt 2 ww. uchwały. Organ wskazał, że z uwagi na konieczność opróżnienia budynku przy ul. [...] w [...], w związku z realizacją inwestycji drogowej, Zarząd Dzielnicy [...] rozstrzygnął wniosek o przydziale jednego lokalu zamiennego dla wszystkich trzech osób tj. H. L., M. L., a córka A. L. - uprawniona do zamieszkiwania w przydzielonym lokalu zamiennym. Zarząd Dzielnicy podał, że zgodnie z wyżej wymienionymi przepisami kryterium dochodowe jednej z osób ubiegających się o najem odrębnego lokalu zamiennego zostało przekroczone. Z tego względu organ odmówił rozkwaterowania i przydziału odrębnego lokalu zamiennego. Wnioski M. L. i A. L. rozpatrzone zostały przez Zarząd dzielnicy [...] odrębnymi uchwałami. Pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. H. L. wezwała Zarząd Dzielnicy do usunięcia naruszenia prawa. Wskazała, że organ bezpodstawnie potraktował wnioskodawców jako jedną rodzinę chociaż skarżąca jest po rozwodzie z M. L. i prowadzą odrębne gospodarstwa domowe. Jedynym wspólnym mianownikiem jest fakt zamieszkiwania we wspólnym domu. W odpowiedzi Prezydent [...] odmówił uwzględnienia wniosku. Pismo doręczono stronie w dniu [...] stycznia 2015 r. Uchwała Zarządu Dzielnicy [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r. stała się przedmiotem skargi H. L. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (skarga z dnia 25 lutego 2015 r.). Zaskarżając uchwałę w całości, skarżąca wniosła o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie: art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego sprawy, a przez to niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy co doprowadziło do naruszenia słusznego interesu skarżącej polegające na przyjęciu, że dochód skarżącej przekracza minimum dochodowe określone w § 4 pkt 2 Uchwały nr LVIIII/1751/2009 z dnia 9 lipca 2009 r. Rady m. st. Warszawy w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy; § 8 ust. 5 uchwały nr LVIIII/1751/2009 z dnia 9 lipca 2009r. Rady m. st. Warszawy w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że hipotezą tego przepisu objęty jest także główny najemca lokalu podczas gdy przepis ten dotyczy jedynie osób uprawnionych do wspólnego zamieszkiwania z najemcą, tworzących poszczególne gospodarstwo domowe i spełniających kryterium dochodowe opisane w § 4 pkt 2 ww. Uchwały. Skarżąca wniosła o: dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań skarżącej na okoliczność warunków lokalowych oraz relacji z innymi domownikami, dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków: M. L. i A. L. na okoliczność warunków lokalowych skarżącego oraz relacji z innymi domownikami, oraz przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z opłaty od skargi oraz przyznania adwokata. Skarżąca wskazała, że w domu przy ul. [...] zamieszkują trzy osoby. Skarżąca wraz z byłym mężem oraz dorosłą córką. Podniosła, że każda z tych osób prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, uzyskując swoje dochody z różnych źródeł. Były mąż otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości średnio ok. 3659 zł brutto. Komornik potrąca z wynagrodzenia za pracę kwotę średnio ok. 960 zł. Córka A. L. otrzymuje rentę socjalną w wysokości 709,34 zł brutto oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł. Komornik potrąca z renty kwotę 177,33 zł miesięcznie. Skarżąca otrzymuje emeryturę w wysokości 899,08 zł netto (1056,13 zł brutto). Każda z zamieszkujących osób zajmuje jeden pokój oraz korzysta z części wspólnych mieszkania tj. kuchni, łazienki, toalety, korytarza. W ocenie skarżącej zaskarżona uchwała nie jest prawidłowa. Podkreśliła, że z M. L. są po rozwodzie, prowadzą odrębne gospodarstwa domowe, uzyskują odrębne środki do życia, zajmują odrębne pokoje, a jedynym wspólnym mianownikiem jest fakt zamieszkiwania w jednym domu co stanowi sytuację przymusową i nadzwyczajną spowodowaną brakiem możliwości finansowych zwłaszcza H. L. Skarżąca podniosła, że spełnia kryterium dochodowe wskazane w § 4 pkt 2 uchwały z dnia 9 lipca 2009r. Rady m. st. Warszawy. Podniosła, że zaskarżona uchwała niesłusznie odmówiła jej prawa do otrzymania odrębnego lokalu zamiennego powołując się na nieprawdziwe kryterium braku spełnienia przez jedną ze stron w rodzinie skarżącej kryterium dochodowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia. Wskazano nadto, że H. L. pozostawała dotychczas współnajemcą lokalu przy ul. [...], na podstawie umowy z dnia [...] czerwca 1989 r. zawartej z P. Pismem z dnia [...] lipca 2015 r. H. L. i M. L. skierowano – w ramach wykonania decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2014 r. nr [...], w związku z rozbiórką budynku przy ul. [...] – do zawarcia umowy najmu lokalu nr [...] położonego w budynku przy ul. [...] w [...] składającego się z trzech pokoi i kuchni o powierzchni użytkowej 68,54 m2, w tym mieszkalnej 40,63 m2. Córka A. L. wskazana została jako osoba uprawniona do wspólnego zamieszkiwania. W dniu [...] sierpnia 2015 r. zawarta została pomiędzy ZGN dla Dzielnicy [...] a H. L. i M. L., na podstawie skierowania, umowa najmu na czas nieoznaczony lokalu mieszkalnego. Zgodnie z umową wraz z najemcą w przedmiotowym lokalu zamieszka A. L. Na rozprawie w dniu 23 lutego 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem połączył sprawy ze skargi H. L., ze skargi M. L. (sygn. akt II SA/Wa 469/15) i ze skargi A. L. (sygn. akt II SA/Wa 467/15) do wspólnego rozpoznania i odrębnego rozstrzygnięcia. Sąd nie uwzględnił wniosków dowodowych zawartych w skardze. Skarżącą na rozprawie reprezentowana była przez adwokata M. P. ustanowionego z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest dopuszczalna, nie jest natomiast zasadna. W ocenie Sądu, zaskarżona uchwała odpowiada prawu. W sprawie jest bezsporne, że wskutek decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, budynek przy ul. [...] w [...], w którym lokal mieszkalny zajmowała skarżąca wraz z byłym mężem i pełnoletnią niepełnosprawną córką (na podstawie umowy najmu z P.), został przeznaczony do rozbiórki w związku z budową Trasy [...] na odcinku od ul. [...] do ul. [...] ul. [...] - ul. [...]. Inwestycja realizowana jest w trybie art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 20013 r. poz. 687). Z zaskarżonej uchwały, tj. jej § 1.1. wynika, że H. L. (wraz z M. L.), jako dotychczasowi najemcy lokalu znajdującego się w budynku podlegającym rozbiórce – w związku z realizacją inwestycji drogowej – uzyskali prawo do lokalu zamiennego, a A. L. – w tym stanie faktycznym – wskazana została w zaskarżonej uchwale jako osoba uprawniona do zamieszkania wraz z najemcami w lokalu zamiennym. W ocenie Sądu organ prawidłowo powołał się na § 5 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 7 ust. 1 pkt 2 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937 ze zm.). Za trafne Sąd uznał wymienione rozstrzygnięcie organu. W związku z decyzją o realizacji inwestycji drogowej i wynikającą stąd rozbiórką budynku przy ul. [...] w [...], konieczne stało się bowiem przydzielenie lokalu zamiennego. Zasadnie przy tym organ przydzielił tylko jeden lokal zamienny. Prawidłowo tym samym organ odmówił H. L. – w tym stanie faktycznym (w ramach realizacji wniosku o najem lokalu zamiennego w związku z rozbiórką budynku wynikającą z decyzji zrid) – przydziału odrębnego lokalu zamiennego. Złożony przez H. L. [...] października 2014 r. wniosek miał na celu w istocie uzyskanie zgody Zarządu Dzielnicy na rozkwaterowanie i przydzielenie odrębnego lokalu zamiennego w związku z rozbiórką budynku przy ul. [...] w [...]. Odmawiając w § 1.2. zaskarżonej uchwały rozkwaterowania dotychczasowych współnajemców lokalu znajdującego się w budynku przy ul. [...] i przyznania H. L. odrębnego lokalu zamiennego – Zarząd Dzielnicy [...] nie naruszył prawa. Lokal zamienny ma zapewnić swego rodzaju "odtworzenie" sytuacji mieszkaniowej lokatorów w porównaniu z dotychczasowym lokalem, który zajmowali. Sąd podziela pogląd prezentowany dotychczas w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie z którym, przy konieczności dostarczenia lokalu zamiennego w ramach realizacji obowiązku ustawowego, nie rozstrzyga się o poprawie warunków mieszkaniowych wnioskodawców (zamianie lokali), do czego zmierzał wniosek skarżącej. Odbyłoby się to bowiem z naruszeniem ogólnych zasad zamiany lokali mieszkalnych z mieszkaniowego zasobu miasta, przewidzianych w § 8 ust. 1 pkt 1) lit. e) uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (v. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 marca 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 2010/11, wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2013 r. sygn. akt I OSK 1713/12, orzeczenia.nsa.gov.pl). Lokal zamienny to lokal znajdujący się w tej samej miejscowości, w której jest położony lokal dotychczasowy, wyposażony w co najmniej takie urządzenia techniczne, w jakie był wyposażony lokal używany dotychczas, o powierzchni pokoi takiej jak w lokalu dotychczas używanym; warunek ten uznaje się za spełniony, jeżeli na członka gospodarstwa domowego przypada 10 m2 powierzchni łącznej pokoi, a w wypadku gospodarstwa jednoosobowego – 20 m2 tej powierzchni (art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.)). Warunek ten został spełniony. Nie ma takiej możliwości, aby w ramach realizacji ustawowego obowiązku dostarczenia lokalu zamiennego – w związku z rozbiórką budynku – dokonane zostało w istocie rozkwaterowanie osób zajmujących jeden lokal mieszkalny poprzez przydzielenie odrębnych lokali zamiennych. Organ prawidłowo więc nie zakwalifikował H. L. do zawarcia umowy najmu odrębnego lokalu zamiennego. Nieprawidłowo wprawdzie organ powołał w tym zakresie w podstawie prawnej uchwały § 8 ust. 1 pkt 2 lit. a uchwały Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r., albowiem przepis ten dotyczy zamiany lokali (z inicjatywy wynajmującego, co wymaga podkreślenia) i nie miał w tej sprawie zastosowania, jednakże powyższe nie wpływa na wynik sprawy. Zarzuty dotyczące niewłaściwej wykładni powołanego przepisu – w aspekcie podnoszonym w skardze – Sąd uznał tym samym za nie mające wpływu na wynik sprawy. Uchwała Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy zawiera regulacje dotyczące zamiany lokali, w tym przepis przewidujący możliwość dokonania zamiany lokali z inicjatywy najemcy (§ 8 ust. 1 pkt 1 lit. e). Sprawa niniejsza zagadnienia tego jednak nie dotyczyła. Zaskarżona uchwała nie rozstrzygała w przedmiocie zamiany wynajmowanego lokalu (wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu [...]). Z akt sprawy nie wynikało nadto, aby strona taki wniosek o zamianę lokalu złożyła. Za niezasadne Sąd uznał zarzuty naruszenia przepisów k.p.a., albowiem nie mają one zastosowania w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w wyroku.