II SA/Wa 473/18
WyrokWSA w Warszawie2018-12-05
Skład orzekający: Stanisław Marek Pietras, Sławomir Antoniuk, Maria Werpachowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił przyznania świadczenia w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, uwzględniając przesłanki dotyczące szczególnych okoliczności, niezdolności do pracy oraz niezbędnych środków utrzymania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo ocenił przesłanki przyznania świadczenia w drodze wyjątku, w tym brak spełnienia warunków dotyczących okresu ubezpieczenia, niezdolności do pracy potwierdzonej orzeczeniem lekarza orzecznika oraz niezbędnych środków utrzymania. Decyzja organu była zgodna z prawem i nie naruszała przepisów proceduralnych.Stan faktyczny
Małoletni W. P. i D. P., reprezentowani przez matkę K. P., wnieśli skargę na decyzję Prezesa ZUS z 2018 r. odmowną w sprawie przyznania renty rodzinnej po zmarłym ojcu L. P., który zmarł w 2016 r. Organ odmówił świadczenia, wskazując na niespełnienie warunków dotyczących okresu ubezpieczenia, braku potwierdzonej niezdolności do pracy przed śmiercią oraz wystarczające środki utrzymania rodziny. Skarżący zarzucili błędną wykładnię prawa materialnego i proceduralnego oraz niewłaściwą ocenę dowodów i sytuacji materialnej.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Sędzia WSA – Sławomir Antoniuk Asesor WSA – Maria Werpachowska Protokolant – specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi małoletnich W. P. i D. P. – reprezentowanych przez przedstawicielkę ustawową K. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku – oddala skargę –
Po rozpoznaniu wniosku skarżących W. P. (ur. [...] czerwca 2004 r.) i D. P. (ur. [...] grudnia 2005 r.) – reprezentowanych przez przedstawicielkę ustawową K. P. z dnia 25 września 2017 r., Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...], działając na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1383), odmówił przyznania dla wymienionych małoletnich renty rodzinnej po ich zmarłym w dniu [...] października 2016 r. ojcu L. P. (ur. [...] lipca 1983 r.). W uzasadnieniu podał, że powyższe świadczenie może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, a powyższe warunki muszą być spełnione łącznie. W związku z tym, że renta rodzinna jest pochodną osoby zmarłej, to w pierwszej kolejności bada się spełnienie powyższych przesłanek przez osobę zmarłą, a następnie przez wnioskodawcę – członka rodziny osoby zmarłej. Tymczasem zmarły ojciec dzieci w wieku 33 lat, kiedy stał się całkowicie niezdolny do pracy, miał udokumentowany łącznie okres ubezpieczenia wynoszący 4 lata 9 miesięcy i 14 dni. Ponadto w 10-leciu przypadającym przed powstaniem częściowej niezdolności do pracy, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym, miał on udokumentowany okres ubezpieczenia wynoszący 1 rok 5 miesięcy i 28 dni. Nie bez znaczenia pozostaje też fakt, że w latach 2007 – 2009, 2009 – 2011, 2011 – 2016 ojciec dziecka nie wykonywał zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym. Zatem w ocenie organu nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia, bowiem w wymienionych przerwach nie orzeczono wobec niego całkowitej niezdolności do pracy, zaś przez szczególne okoliczności rozumie się wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, które wbrew zamiarom i woli ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę w kontynuowaniu zatrudnienia. W sprawie była również oceniana sytuacja materialna i wykazany dochód przypadający na jednego członka rodziny nie wskazuje, aby małoletnie dzieci pozostawały bez niezbędnych środków utrzymania.
We wniosku z dnia [...] grudnia 2017 r. do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o ponowne rozpatrzenie sprawy, wniesiono o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków na okoliczność stanu zdrowia zmarłego ojca dzieci. Natomiast w uzasadnieniu podano, że L. P. zmarł wskutek popełnienia samobójstwa i dalece przed śmiercią cierpiał na silna depresję, co uniemożliwiło mu podjęcie zatrudnienia oraz innej działalności gospodarczej. Zatem w sprawie zaistniały szczególne okoliczności, uniemożliwiające mu przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia. Niezależnie od powyższego podano, że po jego śmierci, małoletnie dzieci nie mają niezbędnych środków utrzymania,, bowiem K. P. otrzymuje miesięczne wynagrodzenie 3000 zł brutto.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...]. W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny i argumenty w niej zawarte – podał, że w okresach od [...] lipca 2007 r. do [...] lutego 2009 r., od [...] października 2009 r. do [...] stycznia 2011 r. i od [...] czerwca 2011 r. do [...] października 2016 r., zmarły ojciec dzieci nie wykonywał pracy ani innej działalności podlegającej opłaceniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Dodano, że lekarz orzecznik ZUS nie potwierdził u zmarłego przed śmiercią, chociażby częściowej niezdolności do pracy. Ponadto łączny średni dochód miesięczny w rodzinie K. P. stanowi kwota 3912.39 zł (średnie miesięczne wynagrodzenie matki dzieci liczone z ostatnich trzech miesięcy 3633,85 zł, zasiłki z MOPS w kwocie 278,84 zł) i na jedną osobę w rodzinie przypada kwota 1304,23 zł brutto, a zatem dzieci nie pozostają bez niezbędnych środków utrzymania. Z tego mianowicie powodu, że pojęcie "niezbędne środki utrzymania" nie jest zdefiniowane w ustawie i w tej sytuacji jego kryterium ocenia się na podstawie najniższej emerytury, która od 1 marca 2017 r. wynosi 1000,00 zł brutto, zaś przez niezbędne środki utrzymania nie należy utożsamiać z niewystarczającymi środkami utrzymania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych zarzucając:
1. naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że:
a) niezbędne środki utrzymania należy oceniać na tle wysokości najniższej emerytury, a w konsekwencji przyjęcie, że dochód uzyskiwany przez matkę skarżących pozwala na zaspokojenie niezbędnych środków utrzymania pomimo, że brak w orzecznictwie uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z mocą wiążącą, z której wynikałaby definicja pojęcia "niezbędnych środków utrzymania";
b) szczególne okoliczności, w wyniku których wnioskodawca nie spełnia warunków do uzyskania świadczenia w drodze wyjątku na zasadach ogólnych musza wynikać z niezdolności do pracy ubezpieczonego stwierdzonego orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS, a w konsekwencji przyjęcie, że skoro lekarz orzecznik ZUS ustalił, iż ubezpieczony stał się całkowicie niezdolny do pracy z dniem śmierci, to brak jest podstaw do uznania, że w sprawie zachodzą szczególne okoliczności;
2. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie sprzecznej z doświadczeniem życiowym oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego polegającego na uznaniu, iż przypadająca na jedną osobę w rodzinie z dwójką dzieci uczęszczających do szkoły kwota 1304,23 zł brutto mieści się w pojęciu niezbędnych środków utrzymania, podczas gdy kwota ta nie wystarcza na zaspokojenie minimum egzystencji skarżących;
b) art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału polegającej na wyprowadzeniu z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS wniosku, jakoby niezdolność do pracy ubezpieczonego powstała z dniem jego śmierci pomimo, że przed tym dniem lekarz orzecznik ZUS nie badał ubezpieczonego, a zatem nie było faktycznej możliwości jej wystąpienia;
c) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak podjęcia wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, w szczególności co do okoliczności stanu zdrowia ubezpieczonego w okresie przed jego śmiercią, szczególnych okoliczności, w wyniku których skarżący nie spełniają warunków do uzyskania renty rodzinnej na zasadach ogólnych;
d) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak odniesienia się przez organ do argumentacji skarżących uzasadniających istnienie szczególnych okoliczności, w wyniku których skarżący nie spełniają warunków do uzyskania renty rodzinnej na zasadach ogólnych, tj. choroby ubezpieczonego (depresji) uniemożliwiającej ubezpieczonemu podjęcie zatrudnienia i wskazania dlaczego organ nie uwzględnił tej okoliczności.
W uzasadnieniu – wskazując na opisany powyżej stan faktyczny – podano, że żadne inne orzeczenia sądów administracyjnych, poza ewentualną uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie są wiążące dla ustalenia pojęcia "niezbędnych środków utrzymania", zaś inne potrzeby ma osoba przebywająca na emeryturze, a inne dziecko uczęszczające do szkoły. Doświadczenie życiowe bowiem daję podstawę do wyprowadzenia wniosku, że kwota 1304,23 zł brutto przypadająca na dziecko uczęszczające do szkoły nie stanowi wystarczającej kwoty do zaspokojenia niezbędnych potrzeb dziecka. Trzeba mieć mianowicie na względzie, że na tę kwotę nie składa się jedyne kwota wydatków związanych z wyżywieniem czy ubraniem, lecz kwota związana z utrzymaniem mieszkania, w którym dziecko przebywa, koszty związane z wyprawką oraz środkami higieny i lekarstwami. Ponadto uznanie, że przesłanką do przyznania renty w drodze wyjątku jest ustalenie niezdolności do pracy ubezpieczonego przez lekarza orzecznika ZUS, jest błędne, a lekarz orzecznik nie badał wcześniej, tj. przed śmiercią ojca dzieci i nie mógł ocenić jego stanu zdrowia, stąd też nie było możliwości faktycznej możliwości stwierdzenia tej niezdolności z datą wcześniejszą. Niezależnie od powyższego organ po złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie podjął wszystkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu zdrowia poprzez przesłuchanie świadków.
W odpowiedzi na skargę, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne podał, że trudno uznać, aby ojciec dzieci w 10-leciu poprzedzającym zgon, tylko 1,5 roku pozostawał w zatrudnieniu, zatem trudno przyjąć, by istotnie znacząco przyczynił się do utrzymania swoich dzieci, natomiast świadczenie w drodze wyjątku nie jest nie jest świadczeniem socjalnym i nie jest formą odszkodowania przyznawaną za samą śmierć. Na marginesie zaś wskazano, że do dochodu skarżącej nie wliczono 1000-złotowego świadczenia z programu 500+. Niezależnie od powyższego stwierdzono, że zgodnie z zasadą oficjalności, to osobą zainteresowana winna wskazać wszelkie dowody i okoliczności wiążące się z dochodzeniem świadczenia, zaś w aktach sprawy nie ma jakichkolwiek dokumentów świadczących o depresji ojca dzieci, zaś matka dzieci takich dokumentów nie przedstawiła organowi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Stosownie do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. z 2017 r., poz. 1383), ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.
Na tle całej ustawy określającej zasady nabywania prawa do świadczeń typu ubezpieczeniowego, a więc finansowanych i pozostających w związku z funduszem gromadzonym na ten cel ze składek ubezpieczeniowych przyszłych świadczeniobiorców, jest to regulacja szczególna, pozwalająca na uzyskanie świadczenia odpowiadającego świadczeniu ubezpieczeniowemu przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczeń w zwykłym trybie. Świadczenia z tego przepisu nie mają charakteru roszczeniowego, ponieważ są finansowane z budżetu państwa (art. 84 ustawy), a nie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zaś ustawa pozostawia ich przyznanie uznaniu Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Przepis ten posługuje się bowiem sformułowaniem "Prezes Zakładu może przyznać..." świadczenie w drodze wyjątku, co wskazuje na uznaniowy charakter decyzji podejmowanej w tym trybie. Jednak pozostawienie tego uprawnienia uznaniowej decyzji organu nie oznacza, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ma całkowitą i niekontrolowaną swobodę podczas rozpatrywania wniosku o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. W postępowaniu w sprawach o świadczenia w drodze wyjątku stosuje się, zgodnie z art. 124 ustawy, przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podejmując decyzję administracyjną w tego rodzaju sprawach jest zatem związany rygorami procedury administracyjnej określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania administracyjnego i orzekania. Musi więc przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), której realizacja wymaga, aby dopuścić jako dowód w sprawie wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia stanu faktycznego, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 k.p.a.). Ponadto jest zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a.
Z kolei w rozpoznawanej sprawie – w ocenie Sądu – zarówno z akt sprawy, jak i z uzasadnienia decyzji wynika, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zbadał wyczerpująco wszystkie okoliczności faktyczne i dokonał obiektywnej oraz wnikliwej ich oceny.
Z treści cytowanego już wyżej przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wynikają cztery przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, które wyznaczają jednocześnie granice uznania administracyjnego. Po pierwsze, przesłanka bycia ubezpieczonym lub pozostałym po ubezpieczonym członkiem jego rodziny; po drugie, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty na zasadach ogólnych spowodowane szczególnymi okolicznościami; po trzecie, brak możliwości podjęcia pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku przez ubiegającego się o to świadczenie i po czwarte, brak niezbędnych środków utrzymania osoby ubiegającej się o świadczenie, przy czym przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich czterech wymienionych przesłanek, a brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość.
Tymczasem w rozpoznawanej sprawie organ miał podstawę do przyjęcia, że nie została spełniona przesłanka szczególnej okoliczności uniemożliwiającej spełnienia przez ojca dziecka warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty. Wszak miał on udokumentowany łączny okres ubezpieczenia wynoszący jedynie 4 lata 9 miesięcy oraz 14 dni i – w ocenie Sądu – był on nieadekwatny do wieku wynoszącego 33 lata, kiedy nastąpił jego zgon. Tym bardziej owo stanowisko jest zasadne jeśli się zważy, że nie orzeczono wobec niego przed śmiercią całkowitej niezdolności do pracy, zaś okres jego aktywności zawodowej wynosił jedynie niespełna 1/3 możliwej działalności zarobkowej lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym.
Godzi się w tym miejscu stwierdzić, że stosownie do treści art. 14 ust. 1 ustawy, oceny niezdolności do pracy, jej stopnia oraz ustalenia:
1) daty powstania niezdolności do pracy,
2) trwałości lub przewidywanego okresu niezdolności do pracy,
3) związku przyczynowego niezdolności do pracy lub śmierci z określonymi okolicznościami,
4) trwałości lub przewidywanego okresu niezdolności do samodzielnej egzystencji,
5) celowości przekwalifikowania zawodowego
– dokonuje w formie orzeczenia lekarz orzecznik Zakładu, zwany dalej "lekarzem orzecznikiem".
Z kolei w myśl ust. 2a tegoż przepisu, od orzeczenia lekarza orzecznika osobie zainteresowanej przysługuje sprzeciw do komisji lekarskiej Zakładu, zwanej dalej "komisją lekarską", w ciągu 14 dni od dnia doręczenia tego orzeczenia.
Tymczasem w rozpoznawanej sprawie matka dzieci K. P. nie wniosła takiego sprzeciwu od orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] marca 2017 r. nr akt [...], mocą którego uznano zmarłego ojca dzieci za trwale niezdolnego do pracy w dniu zgonu, zaś jak wynika z opinii lekarskiej tego orzecznika z tego samego dnia, podstawą rozstrzygnięcia były badania pośmiertne i historia choroby z POZ. W tej sytuacji orzeczenie owo było dla Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wiążące, bowiem według ust. 3 tegoż przepisu, orzeczenie lekarza orzecznika, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości, albo orzeczenie komisji lekarskiej, stanowi dla organu rentowego podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji.
Nie bez znaczenia jest w rozpoznawanej sprawie okoliczność, że łączny średni miesięczny dochód w rodzinie K. P. wynosi 3912.39 zł (średnie miesięczne wynagrodzenie matki dzieci liczone z ostatnich trzech miesięcy 3633,85 zł, zasiłki z MOPS w kwocie 278,84 zł) i na jedną osobę w rodzinie przypada kwota 1304,23 zł brutto. Dodać się godzi, że do powyższej kwoty nie doliczono kwoty w wysokości 1000 zł z tytułu świadczenia w kwocie 500+. Zauważyć należy, że pojęcie "niezbędne środki utrzymania" nie jest zdefiniowane w ustawie, jednakże zgodnie z utrwalonym już stanowiskiem judykatury i np. tezą wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 2012 r. sygn. akt I OSK 2248/12 (LEX nr 1291381), którą niniejszy Sąd przyjmuje jako własną, "Skoro przesłanka braku niezbędnych środków utrzymania nie jest pojęciem zdefiniowanym w ustawie z 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, to należy ją oceniać, porównując sytuację materialną ubiegającego się o świadczenie z wysokością świadczeń określonych w przepisach jako minimalne. Wówczas ocena sytuacji materialnej osób ubiegających się o świadczenie na podstawie art. 83 ust. 1 u.e.r.f.u.s. przez pryzmat osiąganych dochodów jest najbardziej obiektywna. Uznaje się, że najniższe świadczenie przyznawane w trybie zwykłym umożliwia zabezpieczenie podstawowych potrzeb uprawnionej osoby. Chodzi przy tym jedynie o potrzeby natury podstawowej, które swym zakresem mogą znacznie odbiegać od potrzeb w szerszym znaczeniu.".
Tymczasem zgodnie z Komunikatem Prezesa ZUS, kwota najniższej emerytury, renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i renta rodzinna wynosi 1000 zł miesięcznie. Oznacza to zaś, że nie została spełniona kolejna przesłanka do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, a mianowicie niezbędnych środków utrzymania, nie zaś niewystarczających środków utrzymania.
Na marginesie zauważyć należy, że zupełnie niepotrzebnym jest przeciwstawiania w skardze "potrzeb" dziecka z emerytem, bo po pierwsze – co już wyżej zaznaczono – niezbędne środki utrzymania nie oznaczają "potrzebnych" środków utrzymania, zaś emeryt, trzymając się tez z uzasadnienia skargi, również utrzymuje mieszkanie, potrzebuje środki na utrzymanie higieny i na zakup niezbędnych lekarstw. W ocenie Sądu, mimo zrozumiałej i niekwestionowanej w naszym kręgu kulturowym bezgranicznej troski o dzieci, jest to zupełnie niepotrzebne antagonizowanie poszczególnych grup wiekowych. Tym bardziej, że osoby w podeszłym wieku, zazwyczaj bardzo schorowane, wymagają również niezbędnej opieki i pomocy ze strony Państwa. Co zaś się tyczy tzw. "wyprawki", o której mowa w skardze, to wskazać należy, że w chwili wydania zaskarżonej decyzji, obowiązuje bezpłatny dostęp do podręczników, tj. bezpłatne książki, ćwiczenia, materiały edukacyjne przeznaczone do obowiązkowych zajęć edukacyjnych otrzymują wszyscy uczniowie klas I-VIII szkoły podstawowej oraz w okresie przejściowym, w latach szkolnych 2017/2018 i 2018/2019, uczniowie dotychczasowych gimnazjów. Ponadto – wprawdzie już po wydaniu zaskarżonej decyzji – w ramach programu "Dobry Start", dzieci otrzymały od 1 września 2018 r., 300 zł jednorazowego wsparcia dla wszystkich uczniów rozpoczynających rok szkolny i to bez względu na dochód.
Na koniec zaś wskazać należy, że Sąd z pełnym zrozumieniem odnosi się do sytuacji K. P. i jej dzieci, jednakże z drugiej strony podkreślić trzeba, że sama trudna sytuacja nie jest wystarczająca do przyznania świadczenia typu ubezpieczeniowego, a więc uzależnionego – co do zasady – od zaistnienia przesłanek składających się na jego podstawę prawną. Świadczenie z art. 83 ust. 1 przedmiotowej ustawy nie jest bowiem świadczeniem socjalnym i nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby ubiegającej się o to świadczenie, nawet gdy są one uzasadnione. Potrzeby te mogą co najwyżej uzasadniać ubieganie się o świadczenia z tytułu pomocy społecznej.
Reasumując, Sąd mając na uwadze powyższe ustalenia, nie dopatrzył się naruszenia przez organ przepisów art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 83 ust. 1 cytowanej ustawy. Tym samym uznać należy, że postępowanie administracyjne było prowadzone rzetelnie i nie został przekroczony zakres uznania administracyjnego.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 i art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018, poz. 1302), należało orzec jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło