II SA/Wa 508/18
WyrokWSA w Warszawie2018-12-04
Skład orzekający: Ewa Marcinkowska, Janusz Walawski, Danuta Kania
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zwolnienie policjanta ze służby na podstawie "ważnego interesu służby" (art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji) jest uzasadnione w przypadku, gdy policjant został warunkowo umorzony za przestępstwo z art. 152 § 2 k.k. i utrwalił swoją aktywność seksualną, a materiały te trafiły do sieci internetowej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że warunkowe umorzenie postępowania karnego za przestępstwo z art. 152 § 2 k.k. oraz utrwalenie aktywności seksualnej i umieszczenie jej w internecie, skutkuje utratą przez policjanta przymiotu "nieposzlakowanej opinii". Pozostawanie w służbie takiego funkcjonariusza narusza "ważny interes służby", który przeważa nad słusznym interesem strony. W związku z tym, zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji było uzasadnione i zgodne z prawem.Stan faktyczny
Skarżący, W. Z., został zwolniony ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji (ważny interes służby). Podstawą zwolnienia było warunkowe umorzenie postępowania karnego za nakłanianie do aborcji (art. 152 § 2 k.k.) oraz utrwalenie i udostępnienie w internecie materiałów o charakterze seksualnym. Skarżący kwestionował zasadność zwolnienia, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnoprawnych, w tym powagę rzeczy osądzonej. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając zwolnienie za zgodne z prawem.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędziowie WSA Janusz Walawski, Danuta Kania (spr.), Protokolant referent stażysta Monika Duma-Szymczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi W. Z. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji oddala skargę.
Komendant Główny Policji rozkazem personalnym z dnia [...] stycznia 2018r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), dalej: "k.p.a.", utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia W. Z. ze służby w Policji - na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2016 r., poz. 1782, ze zm.) - z dniem [...] listopada 2017 r.
W uzasadnieniu powyższego rozkazu personalnego organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy tok postępowania, wskazując co następuje:
W dniu [...] września 2017 r. Komendant Wojewódzki Policji w [...] zawiadomił W. Z. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Podstawą wszczęcia postępowania było wydanie w dniu [...] stycznia 2017 r. przez Sąd [...] w [...] sygn. akt. [...] wyroku warunkowo umarzającego postępowanie prowadzone przeciwko W. Z. o przestępstwo z art. 152 § 2 k.k. w zw. z art, 12 k.k. Przedmiotowym wyrokiem orzeczono wobec wymienionego: warunkowe umorzenie postępowania na okres próby wynoszący 2 lata oraz obowiązek zadośćuczynienia za doznaną krzywdę na rzecz pokrzywdzonej A. G. kwoty 5.000 zł.
Realizując obowiązek wynikający z treści art. 43 ust. 3 ustawy o Policji, pismem z dnia [...] października 2017 r. organ I instancji wystąpił do organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów o opinię w przedmiocie zwolnienia wymienionego ze służby w Policji. W decyzji nr [...] z dnia [...] października 2017r. Prezydium Zarządu Wojewódzkiego NSZZ Policjantów woj. [...] wyraziło stanowisko, że nie istnieją okoliczności uzasadniające zwolnienie policjanta ze służby w Policji.
Pismem z dnia [...] października 2017 r. pełnomocnik strony złożył wniosek o dołączenie do akt przedmiotowego postępowania: akt postępowania administracyjnego prowadzonego przez Komendanta Miejskiego Policji w [...] pod sygn. akt [...]; akt postępowania administracyjnego prowadzonego przez Komendanta Miejskiego Policji w [...] pod sygn. akt [...].
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 2017 r. Komendant Wojewódzki Policji w [...] odmówił dopuszczenia w prowadzonym postępowaniu dowodów z dokumentów zawnioskowanych przez pełnomocnika.
Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] listopada 2017 r. Komendant Wojewódzki Policji w [...], działając na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 w zw. art. 45 ust. 1 ustawy o Policji zwolnił W. Z. ze służby w Policji z dniem [...] listopada 2017 r. Decyzji tej, zgodnie z treścią art. 108 § 1 k.p.a., organ nadał rygor natychmiastowej wykonalności.
Pismem z dnia [...] grudnia 2017 r. pełnomocnik strony złożył odwołanie od ww. rozkazu personalnego zarzucając naruszenie:
- art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji poprzez jego niezasadne zastosowanie polegające na przyjęciu, że w sprawie zostały spełnione przesłanki uzasadniające zwolnienie ze służby w Policji ze względu na ważny interes służby,
- art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnianie wszystkich istotnych okoliczności sprawy mogących mieć wpływ na jej wynik,
- art. 77 k.p.a. poprzez naruszenie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz jego wadliwą subsumcję,
- art. 78 k.p.a. poprzez nieuzasadnione oddalenie wniosku dowodowego pełnomocnika odwołującego, którego uwzględnienie wykazałoby, że w sprawie zwolnienia policjanta ze służby postępowanie już się toczyło, a w niniejszej sprawie organ opierał się na tych samych dowodach, które uprzednio zostały rozpatrzone w sposób korzystny dla odwołującego,
- art. 80 k.p.a. poprzez zastosowanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów,
- art. 108 § 1 k.p.a. poprzez błędne uznanie, iż interes służby jest tożsamy z interesem społecznym, co skutkowało bezpodstawnym nadaniem zaskarżonemu rozkazowi personalnemu rygoru natychmiastowej wykonalności,
- art. 16 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady trwałości decyzji administracyjnej poprzez wydanie decyzji w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną.
W związku z powyższymi zarzutami pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, względnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Komendant Główny Policji nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania. Motywując powołany na wstępie rozkaz personalny z dnia [...] stycznia 2018 r. organ odwoławczy wskazał w pierwszej kolejności, że każda z podstaw wymienionych w art. 41 ust. 1 - 3 ustawy o Policji stanowi odrębną przesłankę umożliwiającą zwolnienie policjanta ze służby w Policji. Wybór pomiędzy poszczególnymi podstawami należy do organu. Wszczęcie postępowania na jednej z podstaw, nie stanowi przesłanki uniemożliwiającej wszczęcie postępowania w sprawie zwolnienia ze służby w Policji na innej podstawie. Wyłącznie decyzja merytoryczna o zwolnieniu ze służby w Policji wydana w jednym postępowaniu, w sytuacji jednoczesnego prowadzenia kilku postępowań w sprawie zwolnienia ze służby w Policji, zobowiązuje organ do zakończenia pozostałych umorzeniem wobec ich bezprzedmiotowości. Z kolei zakończenie postępowania w sprawie zwolnienia ze służby w Policji wydaniem decyzji o charakterze proceduralnym, nie stanowi przeszkody do kontynuacji innych postępowań w sprawie zwolnienia ze służby w Policji, a tym bardziej do wszczęcia postępowania na innej podstawie zwolnieniowej i zakończenia go rozstrzygnięciem merytorycznym rozwiązującym stosunek służbowy. Z tych względów nie jest trafny zarzut naruszenia zasady trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 k.p.a.), poprzez wydanie decyzji w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną.
Następnie organ odwoławczy wskazał, że podstawę materialnoprawną zwolnienia skarżącego ze służby stanowił art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, zgodnie z którym policjanta można zwolnić ze służby w przypadku, gdy wymaga tego ważny interes służby. Pojęcie "ważnego interesu służby" nie zostało w ustawie bliżej określone. W praktyce, na podstawie tego przepisu dokonuje się zwolnień funkcjonariuszy, którzy w ocenie przełożonych nie powinni z przyczyn pozamerytorycznych pełnić służby w Policji. Użycie w ww. przepisie zwrotu "można zwolnić" oznacza, że zwolnienie takie ma charakter fakultatywny i pozostawione zostało tzw. uznaniu administracyjnemu. Stąd też decyzja podejmowana na podstawie tego przepisu powinna uwzględniać zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes skarżącego (art. 7 k.p.a.).
Komendant Główny Policji zaznaczył, iż przyczyny zwolnienia ze służby policjanta, ustanowione w art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, zawierają tę wspólną cechę, że odwołują się do okoliczności lub zdarzeń związanych bądź z zachowaniem się policjanta w służbie lub w życiu prywatnym, bądź do okoliczności, na powstanie których nie miał on wprawdzie decydującego wpływu, lecz które utrudniają mu lub wręcz uniemożliwiają jej pełnienie. We wszystkich zatem przypadkach ocena końcowa poprzedzająca decyzję o zwolnieniu policjanta ze służby musi uwzględniać okoliczności konkretnego, indywidualnego przypadku.
Organ odwoławczy podkreślił, iż policjantów obowiązują szczególnie rygorystyczne wymagania w zakresie przestrzegania prawa i zasad etycznych. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o Policji, Policja jest umundurowaną, uzbrojoną formacją służącą społeczeństwu i przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Do podstawowych zadań tej formacji, w myśl art. 1 ust. 2 ww. ustawy, należy m.in. ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia, ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego, a ponadto wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców. Realizacja tak ważnych zadań wymaga, aby funkcjonariuszami Policji były osoby o odpowiednich kwalifikacjach merytorycznych oraz posiadające niezbędną zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach mundurowych. Służbę w Policji mogą przy tym pełnić wyłącznie obywatele polscy o nieposzlakowanej opinii (art. 25 ust. 1 ustawy o Policji). Funkcjonariusz Policji ma zatem obowiązek dochowania wierności deklaracjom, które złożył składając ślubowanie, a także postępować w sposób, który nie budzi wątpliwości co do jego kwalifikacji etycznych.
Organ odwoławczy wskazał, iż w przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że Sąd [...] w [...], [...] w wyroku z dnia [...] stycznia 2017 r. sygn. akt [...], ustalił, że W. Z. w okresie od dnia [...] października 2013 r. do dnia [...] grudnia 2013 r. w [...], działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, z naruszeniem ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży, nakłaniał kobietę ciężarną - A. G. w rozmowie telefonicznej oraz w wiadomościach wysyłanych poprzez pocztę e-mail, do przerywania ciąży, a także udzielał jej pomocy w przerywaniu ciąży poprzez przesyłanie A. G. linków do stron internetowych dotyczących metod usunięcia ciąży, proponowanie zakupu tabletek poronnych, znalezienie osoby, która podejmie się przeprowadzenia zabiegu przerywania ciąży, proponowanie przekazania pieniędzy na pokrycie kosztów zabiegu przerywania ciąży oraz pomocy psychologicznej po zabiegu, a którym to zachowaniem wymieniony wyczerpał znamiona przestępstwa z art. 152 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k., i na podstawie odpowiednich przepisów postępowanie karne wobec oskarżonego warunkowo umorzył na okres próby wynoszący 2 lata.
Mając na uwadze treść wskazanego orzeczenia Sądu, a także rodzaj i okoliczności popełnienia przez W. Z. przestępstwa z art. 152 § 2 k.k. organ odwoławczy stwierdził, że wymieniony utracił przymiot "nieposzlakowanej opinii", z zatem nie spełnia podstawowego warunku z art. 25 ust. 1 ustawy o Policji. Utracił on również autorytet oraz wiarygodność w odbiorze społecznym, które to elementy są niezbędne do właściwego i skutecznego wykonywania obowiązków łączących się ze służbą w organach ścigania. Stąd też pozostawanie w służbie policjanta, który nie legitymuje się wskazanymi przymiotami, narusza ważny interes służby.
W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy wskazał, iż nie bez znaczenia dla oceny postawy policjanta jest fakt utrwalania przez niego swojej aktywności seksualnej przy pomocy urządzenia rejestrującego obraz i dźwięk oraz zamieszczanie tych materiałów w sieci internetowej. Jak wynika z materiałów sprawy obraz utrwalony na nośniku dostarczonym przez A. G. wskazywał, że zamieszczone filmy pochodzą ze strony internetowej " [...] Logo tej strony widoczne jest w prawym dolnym rogu ekranu (...). U dołu ekranu widoczny jest napis " [...]". U góry ekranu widać [...]" (notatka służbowa z dnia [...] lipca 2017 r.). Elementy te wskazują, że utrwalony obraz został umieszczony na ww. stronie internetowej, a nie jak twierdzi skarżący, wykonany został wyłącznie do użytku prywatnego. Osoba skarżącego została w sposób niebudzący wątpliwości zidentyfikowana przez jego przełożonych. Skarżący nie zaprzeczył, że uczestniczył w tym nagraniu. Wskazał jednak na inny cel jaki przyświecał wykonaniu tego nagrania. Nie odniósł się natomiast w żaden sposób do okoliczności w jaki sposób elementy identyfikujące obrazy prezentowane na stronie internetowej [...] zostały umieszczone na filmie z jego udziałem, jak również nie wskazał okoliczności uzasadniających przypuszczenie, że mogło w tym przypadku dojść do zamierzonej manipulacji (ingerencji) pierwotnie sporządzonego nagrania.
Zdaniem organu, nie ma znaczenia to, czy umieszczenie materiału z udziałem skarżącego w internecie nastąpiło za jego wiedzą i zgodą, czy też nie. Jako funkcjonariusz powinien był zdawać sobie sprawę z konsekwencji utrwalania własnego wizerunku w sytuacjach intymnych, zwłaszcza, że w procesie tworzenia tych materiałów zaangażowana była osoba trzecia. Istotne jest nie tylko to, że materiał został umieszczony w sieci internetowej, ale że istnieje realna obawa, iż materiał ten nadal znajduje się w posiadaniu osób trzecich, które mogą nim swobodnie dysponować, w tym w szczególności przekazywać szerszemu gremium, nie wyłączając umieszczenia w internecie.
W ocenie organu odwoławczego, dostęp do tego rodzaju materiałów przez osoby trzecie (szersze audytorium niż sami wykonawcy i twórcy nagrania) niewątpliwie rzutuje w bezpośredni sposób na społeczny wizerunek Policji. Godzi to nie tylko w etos, jaki zobowiązani są reprezentować inni funkcjonariusze Policji, ale przede wszystkim deprecjonuje wartości, które stoją u podstaw tej formacji. Zachowanie skarżącego sprzeczne z przepisami prawa karnego, a także normami określonymi w zasadach etyki zawodu policjanta, umożliwia jednoznaczną ocenę jego postawy moralnej i etycznej. Stanowi jaskrawy przykład lekceważącego traktowania funkcji, którą skarżący pełnił jako policjant, a także braku szacunku do tego zawodu.
W świetle powyższego, zdaniem Komendanta Głównego Policji, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości co do konieczności rozwiązania z policjantem stosunku służbowego na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji.
W ocenie organu odwoławczego, nie są trafne zarzuty odwołania dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, bowiem organ I instancji zebrał materiał dowodowy niezbędny do podjęcia decyzji merytorycznej, a następnie - w granicach swobodnej oceny dowodów - dokonał jego oceny.
Organ odwoławczy wskazał również, że zaskarżony rozkaz personalny poprzedzony był wymaganą opinią organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów. Negatywne odniesienie się tejże organizacji do kwestii zwolnienia policjanta ze służby w Policji nie ma jednak mocy wiążącej dla organu.
Końcowo organ odwoławczy wskazał, że zaskarżona decyzja spełnia wymagania określone w art. 108 § 1 k.p.a., gdyż w jej uzasadnieniu przytoczono okoliczności wskazujące, że zachodzą przesłanki przemawiające za przedłożeniem interesu społecznego nad indywidualny interes strony. Organ I instancji mógł i powinien był użyć wszelkich przewidzianych prawem środków, aby jak najszybciej rozwiązać stosunek służbowy z osobą, której pozostawanie w służbie jest sprzeczne z ważnym interesem tejże służby.
Pismem z dnia 19 lutego 2018 r. W. Z., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższy rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2018 r. zarzucając naruszenie:
1) art. 156 § 1 pkt. 3 w zw. z art. 16 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, co doprowadziło do wydania decyzji w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, a co skutkuje nieważnością rozkazu personalnego z dnia [...] listopada 2017 r.,
2) art. 41 ust. 2 pkt. 5 ustawy o Policji poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że w okolicznościach niniejszej sprawy zaistniała przesłanka zwolnienia skarżącego ze służby w Policji w postaci "ważnego interesu służby", podczas gdy jego postawa oraz dotychczasowy przebieg służby, a także odpowiednie przygotowanie merytoryczne do wykonywania zawodu policjanta przeczą temu twierdzeniu,
3) art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych mogących mieć wpływ na wynik sprawy,
4) art. 77 k.p.a. poprzez naruszenie obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego oraz jego wadliwą subsumpcję, prowadzące w konsekwencji do ustaleń nie znajdujących oparcia w dowodach zgromadzonych w sprawie,
5) art. 78 k.p.a. poprzez niezasadne zaakceptowanie pominięcia przez organ I instancji zgłoszonych wniosków dowodowych,
6) art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów i zastosowanie dowolnej, a nie swobodnej interpretacji dowodów, co w konsekwencji spowodowało błędne przyjęcie, że ważny interes służby przemawia za zwolnieniem skarżącego ze służby.
W związku z powyższymi zarzutami pełnomocnik skarżącego wniósł o:
- stwierdzenie nieważności obu rozkazów personalnych, a w razie nieuwzględnienia przez Sąd zarzutu określonego w punkcie 1, o uchylenie obu wydanych rozkazów personalnych,
- zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W motywach skargi pełnomocnik wskazał w szczególności, że w niniejszej sprawie istnieje stan powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), bowiem rozstrzygnięcie będące podstawą zaskarżonej decyzji było przedmiotem wcześniejszego postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] września 2017 r. Decyzja organu administracji rozstrzygająca ponownie sprawę uprzednio rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną tegoż organu, a nie stanowiąca o uchyleniu tej pierwotnej decyzji na podstawie odpowiednich przepisów k.p.a., jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Ewentualne ponowne rozstrzygnięcie przez organ sprawy załatwionej wcześniej decyzją ostateczną, możliwe jest tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji w ustalonym przez prawo trybie.
Dalej pełnomocnik wskazał, że warunkowe umorzenie postępowania pociąga za sobą definitywną rezygnację z karania sprawcy, jeżeli ten w okresie ustalonej dla niego próby nie dał swym zachowaniem podstawy do podjęcia przeciwko niemu postępowania karnego. W tym kontekście istotne jest, że skarżący przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu i wyjaśnił wszelkie kwestie w przedmiotowej sprawie. Gdy ciąża A. G. była już widoczna, partycypował w kosztach, wspomagał ciężarną finansowo. Już wtedy żałował tego, że wcześniej namawiał ją do usunięcia ciąży. Skarżący wyraził skruchę, czego organ odwoławczy nie wziął pod uwagę. Organ pominął również okoliczność, że roztrząsane zdarzenie miało charakter incydentu w nieposzlakowanym dotychczas przebiegu służby skarżącego.
Odnosząc się do kwestii utrwalania aktywności seksualnej skarżącego pełnomocnik wskazał, że sprawa rzekomych nagrań nie została w żaden sposób udowodniona. Autentyczność nagrań nie została zweryfikowana, nie zostały one dołączone do akt sprawy, a co najważniejsze nie zostały okazane skarżącemu. Materiał zgromadzony w toku postępowania - ograniczający się do dwóch notatek urzędowych z rozpytania A. G. oraz skarżącego - opiera się na informacjach pozyskanych od A. G., z którą skarżący pozostaje w konflikcie. Ma ona interes w tym aby zaszkodzić skarżącemu i spowodować aby został zwolniony ze służby.
Zdaniem pełnomocnika, okoliczności zdarzenia, w których skarżący rzekomo uczestniczył z A. G., nie uzasadniają zwolnienia go ze służby, a ich ocena przez organy Policji jest dowolna, niesprawiedliwa i naruszająca interes skarżącego. Organy obu instancji nie dokonały wnikliwego zbadania sprawy, rozpoznały ją powierzchownie, w sposób tendencyjny, nadając sytuacji, w której znalazł się skarżący, nadmiernego znaczenia dla poczucia sprawiedliwości społecznej oraz etyki zawodu Policjanta.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu personalnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
Zgodnie z art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, przy czym sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że w niniejszej sprawie nie zaistniał stan powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), a co za tym idzie brak było podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonego rozkazu personalnego Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] oraz utrzymanego nim w mocy rozkazu personalnego Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] z przyczyn określonych w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. w związku z art. 16 § 1 k.p.a. Bezspornym jest, że wobec skarżącego - W. Z. organ Policji prowadził postępowanie w sprawie zwolnienia ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2016r., poz. 1782 ze zm.). Decyzją z dnia [...] września 2017 r. nr [...] Komendant Wojewódzki Policji w [...] uchylił w całości rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji w [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w sprawie zwolnienia ww. policjanta ze służby i umorzył postępowanie przed organem I instancji. Postępowanie to zostało zatem zakończone umorzeniem postępowania, a więc rozstrzygnięciem procesowym, a nie merytorycznym – załatwiającym sprawę co do istoty. Przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. dotyczy kolejno wydanych po sobie, jedna po drugiej, decyzji załatwiających sprawę co do jej istoty (por. J. Borkowski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 2017 r., s. 879). Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie.
Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że nie istnieje jedno ogólne postępowanie w przedmiocie zwolnienia funkcjonariusza ze służby w Policji. Przepisy ustawy o Policji określają różne podstawy zwolnienia ze służby. Rozwiązanie stosunku służbowego może nastąpić z inicjatywy samego funkcjonariusza, o ile złoży on wniosek o wystąpienie ze służby, o jakim mowa w art. 41 ust. 3 ustawy o Policji. Pozostałe wyszczególnione przez ustawodawcę przypadki dotyczą sytuacji, gdy postępowanie zwolnieniowe wyszczane jest przez organ z urzędu. Wykluczenie policjanta z grona funkcjonariuszy Policji może mieć przy tym charakter obligatoryjny - gdy zachodzą przesłanki wyszczególnione w art. 41 ust. 1 ww. ustawy oraz charakter fakultatywny - w sytuacjach określonych w art. 41 ust. 2. Każda z przewidzianych przez ustawodawcę przesłanek stanowi odrębną podstawę rozwiązania z policjantem stosunku służbowego. Na podstawie przepisów ustawy o Policji nie można zatem mówić o jednej zwolnieniowej sprawie administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 1481/14; wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 stycznia 2007 r. sygn. akt II SAB/Wa 173/06; publ. CBOSA).
Zatem skoro przepisy ustawy o Policji przewidują różne podstawy rozwiązania z policjantem stosunku służbowego, to oczywistym jest, że w sprawie zwolnienia ze służby na każdej z dopuszczalnych podstaw zwolnieniowych prowadzone jest odrębne postępowanie administracyjne. Każda z tych spraw ma bowiem odrębny charakter (badane są inne przesłanki zwolnienia ze służby). W tym kontekście podkreślenia wymaga, że w stosunku do skarżącego - przed niniejszym postępowaniem zainicjowanym zawiadomieniem Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] września 2017 r. - nie toczyło się postępowanie dotyczące rozwiązania stosunku służbowego ze skarżącym w trybie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, a wyłącznie w trybie art. 41 ust. 2 pkt 8 ww. ustawy, a więc w oparciu o inną podstawę prawną. Poprzednie postępowanie, o czym już była mowa powyżej, zakończone zostało decyzją procesową - o umorzeniu postępowania. Okoliczność ta pozostaje bez wpływu na możliwość wszczęcia i prowadzenia postępowania przez organ Policji w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji.
Zgodnie z powołanym przepisem policjanta można zwolnić ze służby, gdy wymaga tego ważny interes służby. Jest więc to uprawnienie przyznane organowi w sytuacji, gdy dojdzie do przekonania, że interes społeczny (interes służby) przeważa nad słusznym interesem strony.
Rozkaz personalny wydany na podstawie ww. przepisu ma charakter fakultatywny i podejmowany jest w ramach uznania administracyjnego. Wprawdzie akt o charakterze uznaniowym pozostaje pod kontrolą Sądu, jednak zakres tej kontroli jest ograniczony, bowiem Sąd bada wyłącznie zgodność z prawem podjętego rozstrzygnięcia, nie wnikając natomiast w jego celowość. Z tego względu kontrola sądowa decyzji uznaniowych zmierza do ustalenia, czy na podstawie obowiązujących przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w taki sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności. Badaniu podlega zatem, czy przy podjęciu decyzji spełniona została, zawarta w art. 7 k.p.a., powinność rozważenia interesu społecznego i słusznego interesu strony. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany przez organ na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza granicami kontroli sądowej. Sądy administracyjne nie są bowiem uprawnione do dokonywania oceny tego, w jaki sposób organy administracji - wypełniając treści pozasystemowych kryteriów słusznościowych, czy celowościowych - realizują określoną politykę stosowania prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 301/11, publ. CBOSA).
Powołany art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji mówi o możliwości zwolnienia funkcjonariusza Policji ze służby, gdy wymaga tego "ważny interes służby". Jest to pojęcie nieostre, niedookreślone, jednakże z uwagi na nieporównywalność sytuacji faktycznych jakie mogą zaistnieć, użycie przez ustawodawcę takiego właśnie zwrotu jest w pełni uzasadnione.
W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że przy odczytywaniu treści określenia "ważny interes służby" należy sięgnąć przede wszystkim do przepisów określających cele i zadania Policji oraz szczególny status funkcjonariuszy tej formacji, przy czym w rachubę może wchodzić jedna realnie istniejąca przyczyna albo szereg okoliczności czy zdarzeń świadczących o tym, że dalsze pozostawanie policjanta w służbie koliduje z ważnym interesem Policji, a zatem że funkcjonariusz dla dobra macierzystej formacji, z przyczyn pozamerytorycznych, nie powinien kontynuować służby.
Z art. 1 ust. 1 ustawy o Policji wynika, że Policja jest umundurowaną i uzbrojoną formacją służącą społeczeństwu i przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 1 - 4 ww. ustawy, do podstawowych zadań tej formacji należy m.in. ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia przed bezprawnymi zamachami naruszającymi te dobra; ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego (...); inicjowanie i organizowanie działań mających na celu zapobieganie popełnianiu przestępstw i wykroczeń oraz zjawiskom kryminogennym i współdziałanie w tym zakresie z organami państwowymi, samorządowymi i organizacjami społecznymi; wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców. Realizacja tak ważnych funkcji wymaga, aby funkcjonariuszami Policji były osoby nie tylko o wymaganych kwalifikacjach merytorycznych, ale również i etycznych, cieszące się nieposzlakowaną opinią, bezwzględnie przestrzegające obowiązującego prawa. Nierespektowanie obowiązującego porządku prawnego, jest zachowaniem niegodnym każdego policjanta, ewidentnie sprzecznym z rotą złożonego ślubowania, a ponadto zachowaniem nagannym w odbiorze społecznym, podważającym dobre imię i autorytet macierzystej formacji. Każdy kto decyduje się na dobrowolne podjęcie służby w Policji musi mieć świadomość tego, że sprawowanie funkcji publicznej łączy się nie tylko z przywilejami ale i z pewnymi ograniczeniami nieznanymi innym grupom zawodowym. Policjantom, podobnie jak funkcjonariuszom innych służb mundurowych, przysługuje zwiększona ochrona trwałości stosunku służbowego. Taka ochrona nie ma jednak charakteru bezwzględnego. Ustawodawca w interesie funkcjonariuszy reglamentuje dopuszczalne przyczyny zwolnienia ich ze służby. Jednakże dostrzega bezwzględną potrzebę ochrony również interesów każdej ze zmilitaryzowanych formacji, wyposażając organy właściwych służb w instrumenty prawne niezbędne do prowadzenia racjonalnej polityki kadrowej, a także do podejmowania działań umożliwiających sprawne funkcjonowanie wszystkich komórek organizacyjnych oraz do budowania autorytetu państwa i zaufania obywateli do jego organów (por. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1084/16; wyrok NSA z dnia 27 października 2016 r., sygn. akt I OSK 111/15; publ. CBOSA).
Pojęcie "ważnego interesu służby" należy również wiązać z art. 25 ust. 1 ustawy o Policji, który to przepis stawia warunek, aby służbę w Policji pełniły tylko osoby o nieposzlakowanej opinii, a więc takie, którym nie można zarzucić, czy przypisać takiego zachowania, które uniemożliwia kontynuowanie służby bez uszczerbku dla ważnych interesów formacji (por. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 1999r., sygn. akt II SA 426/99, publ. LEX nr 47389). Powyższe pojęcie odnosi się zarówno do sfery życia zawodowego, jak i prywatnego policjanta. Wprowadzenie takiego wymogu jest uzasadnione specyfiką pracy w organach ścigania, a także celami, jakie formacja ta ma realizować. Policja ma bowiem gwarantować obywatelom ochronę przed wszelkimi działaniami sprzecznymi z prawem. Stąd osoby egzekwujące przestrzeganie prawa same muszą przede wszystkim przestrzegać prawa oraz zasad etyki zawodowej. Winny to być zatem osoby cieszące się autorytetem w społeczeństwie, respektujące zasady współżycia społecznego oraz wartości i normy moralne (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 314/13; publ. CBOSA).
Powyższe prowadzi do konkluzji, że pozostawanie w służbie policjanta, który nie legitymuje się nieposzlakowaną opinią narusza ważny interes służby. Taka sytuacja niewątpliwie rzutuje na powstanie negatywnego wizerunku Policji w odbiorze społecznym, co przekłada się na utratę zaufania do organów Państwa. Wskazane, negatywne konsekwencje pozostawania w służbie policjanta, który utracił przymiot nieposzlakowanej opinii, należy oceniać jako przewyższające swoją wagą gatunkową uprawnienia policjanta określane mianem "słusznego interesu strony".
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że przesłanka zwolnienia skarżącego - Z. Z. ze służby w Policji z uwagi na ważny interes służby została przez organy Policji wystarczająco wykazana.
W przedmiotowej sprawie okolicznością niesporną jest, że Sąd Rejonowy w [...], [...] w wyroku z dnia [...] stycznia 2017 r. sygn. akt [...], ustalił, że W. Z. w okresie od dnia [...] października 2013 r. do dnia [...] grudnia 2013 r. w [...], działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, z naruszeniem ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży, nakłaniał kobietę ciężarną - A. G. w rozmowie telefonicznej oraz w wiadomościach wysyłanych poprzez pocztę e-mail, do przerywania ciąży, a także udzielał jej pomocy w przerywaniu ciąży poprzez przesyłanie A. G. linków do stron internetowych dotyczących metod usunięcia ciąży, proponowanie zakupu tabletek poronnych, znalezienie osoby, która podejmie się przeprowadzenia zabiegu przerywania ciąży, proponowanie przekazania pieniędzy na pokrycie kosztów zabiegu przerywania ciąży oraz pomocy psychologicznej po zabiegu, a którym to zachowaniem wymieniony wyczerpał znamiona przestępstwa z art. 152 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k., i na podstawie art. 66 § 1 i § 2 k.k. i art. 67 § 1 k.k. postępowanie karne warunkowo umorzył na okres próby wynoszący 2 lata.
Wskazać należy, że zgodnie art. 66 § 1 k.k. sąd może warunkowo umorzyć postępowanie karne, jeżeli wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości, a postawa sprawcy niekaranego za przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa.
Warunkowe umorzenie postępowania jest środkiem probacyjnym, który opiera się na zaniechaniu skazania i wymierzenia kary sprawcy winnemu popełnienia przestępstwa. Zastosowanie tej instytucji musi być poprzedzone stwierdzeniem winy sprawcy i brakiem wątpliwości co do okoliczności popełnienia przestępstwa, tym samym podstawą warunkowego umorzenia postępowania jest ustalenie wszystkich przesłanek odpowiedzialności (v. Zoll [w:] Wróbel, Zoll, Kodeks karny. Komentarz I/2, s. 274).
Powyższe okoliczności skutkowały tym, że W. Z. utracił przymiot "nieposzlakowanej opinii". To zaś sprawiło, iż organy Policji mogły uznać, że w interesie służby leży wydalenie skarżącego z szeregów tej formacji. Zgodzić należy się bowiem ze stanowiskiem organu, że pozostawienie w służbie funkcjonariusza, który dopuścił się popełnienia czynu z art. 152 § 2 k.k., nie daje się pogodzić z koniecznością zachowania zaufania społeczeństwa do Policji jako formacji stojącej na straży praworządności.
Odnośnie utrwalania przez skarżącego jego aktywności seksualnej przy pomocy urządzenia rejestrującego obraz i dźwięk oraz zamieszczania tych materiałów w sieci internetowej wskazać należy, że w istocie materiał zgromadzony w toku postępowania ogranicza się w tym przypadku do notatek urzędowych z rozpytania A. G. (z dnia [...] lipca 2017 r. i z dnia [...] lipca 2017 r.) oraz skarżącego (z dnia [...] lipca 2017 r. i z dnia [...] lipca 2017 r.), a także notatek służbowych sporządzonych przez funkcjonariuszy KMP w [...] w dniu [...] lipca 2017 r. Przy czym skarżący, co należy podkreślić, nie zaprzeczył, że uczestniczył w tym nagraniu. Wskazał natomiast, że "była to transmisja prywatna", a osoby postronne nie miały wglądu do tego materiału.
Rację ma organ wskazując, że jako funkcjonariusz Policji skarżący powinien był zdawać sobie sprawę z konsekwencji utrwalania własnego wizerunku w sytuacjach intymnych, zwłaszcza, że w procesie tworzenia tych materiałów zaangażowana była osoba trzecia. Nie można bowiem wykluczyć, że materiał ten może znajdować się w posiadaniu osób trzecich, które mogą go udostępniać szerszemu gremium, nie wyłączając umieszczenia w internecie. Ta właśnie kwestia pozostaje kluczowa dla oceny zachowania skarżącego z punktu widzenia interesu służby.
Policjantów obowiązują bowiem szczególnie rygorystyczne wymagania w zakresie przestrzegania prawa i zasad etycznych, co znajduje pełne uzasadnienie w przepisach ustawy o Policji. Policjant powinien mieć zawsze wzgląd na to, aby swoim postępowaniem umacniać powagę i zaufanie do pełnionych funkcji. Powinien też unikać wszelkich sytuacji zarówno w służbie jak i w życiu prywatnym, które godziłyby w dobre imię Policji. Przeciwdziałanie odmiennym zachowaniom ma stanowić fundament budowania zaufania do Policji w opinii publicznej, zwłaszcza że wiele przyznanych tej formacji prerogatyw łączy się z ingerowaniem w sferę wolności i praw obywatelskich. Uzasadniony jest zatem pogląd, że nie do pogodzenia z "ważnym interesem służby" jest realizacja zadań służbowych przez policjanta, który utracił przymiot nieposzlakowanej opinii.
W świetle powyższego, za niezasadny należy uznać zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Prawidłowo bowiem uznały organy orzekające w sprawie, że osoba, która dopuściła się opisanego powyżej zachowania nie może pozostawać w szeregach tej formacji.
Z uzasadnienia zaskarżonego rozkazu personalnego wynika, że organ zważył, stosownie do przepisu art. 7 k.p.a., słuszny interes strony oraz interes społeczny, zasadnie dając prymat temu drugiemu. Nie budzi bowiem wątpliwości, że w sytuacji popełnienia czynu z art. 152 § 2 k.k., interes społeczny zdecydowanie przeważa nad interesem strony. W interesie społecznym, tożsamym z interesem służby, pozostaje, aby służbę w Policji pełnili jedynie policjanci dający rękojmię godnego reprezentowania formacji i w pełni realizujący stawiane wymagania.
Zauważyć należy, że zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji może nastąpić po zasięgnięciu opinii organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów, o czym stanowi art. 43 ust. 3 ww. ustawy. W niniejszej sprawie przesłanka ta została spełniona. Rozkaz personalny organu I instancji został poprzedzony wystąpieniem do właściwej organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów, natomiast stanowisko zawarte w decyzji Zarządu Wojewódzkiego NSZZ Policjantów Województwa [...] nr [...] z dnia [...] października 2017 r. nie jest wiążące dla organu podejmującego rozstrzygnięcie w oparciu o ww. podstawę prawną.
Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., w sytuacji gdy organ dokonał ustaleń faktycznych w oparciu o prawidłowo zgromadzony materiał dowodowy oraz rozważył wszystkie okoliczności istotne dla podjętego rozstrzygnięcia. Subiektywna ocena skarżącego, iż zaskarżony rozkaz personalny jest nieprawidłowy, niesprawiedliwy i krzywdzący nie może mieć znaczenia dla oceny jego legalności w świetle obowiązujących przepisów prawa.
W sprawie nie doszło również do naruszenia art. 78 k.p.a. poprzez odmowę uwzględnienia przez organ Policji wniosków dowodowych pełnomocnika skarżącego o dopuszczenie w niniejszym postępowaniu dowodu z dokumentów w postaci akt postępowania administracyjnego: zakończonego wydaniem rozkazu KMP w [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] oraz zakończonego wydaniem decyzji KMP w [...] z dnia [...] maja 2017 r. nr [...]. Jak już wyżej wskazano, były to odrębne postępowania administracyjne prowadzone w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, a najważniejsze dokumenty dotyczące tych postępowań, w tym decyzja KWP w [...] z dnia [...] września 2017 r. nr [...], zostały włączone do akt niniejszej sprawy.
Reasumując, w przedstawionym stanie faktycznym zaskarżony rozkaz personalny, utrzymujący w mocy rozkaz personalny organu I instancji z dnia [...] listopada 2017 r. należy uznać za zgodny z prawem, zaś zarzuty skargi za nieuzasadnione. Sąd nie stwierdził bowiem dowolności w podjętym rozstrzygnięciu. Organ zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy istotny dla podjęcia rozstrzygnięcia, prawidłowo rozważył interes społeczny (interes służby) względem słusznego interesu skarżącego oraz w sposób przekonujący wyjaśnił przesłanki podjętej decyzji.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło