II SA/Wa 52/18
WyrokWSA w Warszawie2018-07-05
Skład orzekający: Andrzej Góraj, Stanisław Marek Pietras, Piotr Borowiecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała zarządu dzielnicy odmawiająca zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego została wydana z naruszeniem przepisów prawa, w szczególności poprzez brak wnikliwej analizy sytuacji faktycznej wnioskodawcy?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność uchwały zarządu dzielnicy, uznając, że organ nie przeprowadził wnikliwej analizy sytuacji faktycznej wnioskodawczyni, w szczególności nie zbadał podniesionego przez nią konfliktu z ojcem i babką, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Brak wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego i pobieżna ocena okoliczności doprowadziły do naruszenia przepisów proceduralnych uchwały Rady Dzielnicy oraz zasad ogólnych KPA.Stan faktyczny
Skarżąca M. I. wniosła o umieszczenie na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego, wskazując na trudne warunki mieszkaniowe (5 osób w 38 m2) i samotne wychowywanie dziecka. Zarząd Dzielnicy odmówił, uznając, że skarżąca może zamieszkać z ojcem i babcią, którzy posiadają prawo do większego lokalu, oraz wskazując na sprzeczność w oświadczeniach dotyczących ojca dziecka. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów materialnych i proceduralnych, w tym brak wnikliwej analizy jej sytuacji rodzinnej i mieszkaniowej oraz niezebranie wyczerpującego materiału dowodowego.Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały oraz zasądzono od Miasta [...] na rzecz skarżącej kwotę 780 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędziowie WSA Stanisław Marek Pietras, Piotr Borowiecki, , Protokolant sekretarz sądowy Marcin Borkowski, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2018 r. sprawy ze skargi M. I. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały; 2. zasądza od Miasta [...] na rzecz skarżącej M. I. kwotę 780 (siedemset osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zarząd Dzielnicy [...], rozpoznając wniosek M. I. o najem lokalu z mieszkaniowego zasobu [...], uchwałą Nr [...] z dnia [...] października 2017 r. wydaną w oparciu o art. 11 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju [...] (Dz. U. z 2015 r. poz. 1438), § [...] pkt [...] uchwały Nr [...] Rady [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom [...] do wykonywania niektórych zadań i kompetencji [...] (Dz. Urz. Woj. [...] z 2016 r. poz. 6725), § [...] ust. [...] w związku z § [...], § [...] ust. [...] pkt. [...] lit. [...] i ust. [...] uchwały [...] Rady [...] z dnia [...] lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu [...] (Dz. Urz. Woj. [...], poz. 3937, z późn. zm.) postanowił nie zakwalifikować i nie umieszczać M. I. na liście osób oczekujących na najem lokalu jako gospodarstwa 2-osobowego.
W uzasadnieniu uchwały wyjaśniono, ze M. I. (ur. w 1991 r. st. cyw. panna) złożyła wniosek o zawarcie umowy najmu na podstawie § [...] uchwały nr [...] Rady [...] z dnia [...] lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu [...] (Dz. Urz. Woj. [...] poz. 3937 z późn. zm.).
Strona o najem lokalu ubiega się ze swoim synem A. B. (ur. [...].09.2016 r.). Wniosek uzasadniła następująco: "od 2009 roku ubiegam się o przyznanie mi lokalu. Mieszkamy w 5 osób w mieszkaniu, które mierzy 38 m2. Trzy lata temu, gdy byłam już 7 na liście oczekujących, zostałam odrzucona ze względu na śmierć dziadka. Stwierdziliście Państwo, że nie spełniam warunków. W tym roku urodziłam syna. Przez całe moje życie śpię na podłodze na materacu. Teraz na podłodze jest jeszcze mniej miejsca ze względu na łóżeczko i wózek dziecka. W 5 osób korzystamy z jednej toalety. Babcia nie trzyma moczu, często jest zasikane. Wyżej wymienione choroby babci są udokumentowane. Od każdej choroby jest inny specjalista, do którego babcia czeka około 3 miesięcy na wizytę. Nie jestem w stanie na ten moment dołączyć zaświadczeń. Posiadam umowę o pracę do lutego 2017. Jeszcze przez 10 miesięcy będę mieć wypłacane z ZUS macierzyńskie 2000 zł. Nie stać mnie na wynajmem mieszkania, nie zostałoby mi na życie, jestem samotną matką".
Jak ustalił organ, wnioskodawczyni z synem zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], którego właścicielem jest siostra i ciotka zainteresowanej. W lokalu tym zgłoszonych do opłat i zameldowanych jest 5 osób: zainteresowana, jej syn, siostra, matka i babcia. Na wniosku Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] poświadczyła iż lokal ten składa się z 1 pokoju i kuchni, o powierzchni mieszkalnej 21,00 m2, użytkowej 38,20m2. W lokalu tym nastąpiła przebudowa tj. kuchnia została przebudowana na pokój a kuchnia została przeniesiona do przedpokoju. Wg przedłożonego pomiaru powierzchni z dnia [...].03.2017 r. powyższy lokal składa się z 2 pokoi o powierzchni 20,15m2 i 7,04m2 łącznie 27,19m2 oraz kuchni 2,88 m2 o powierzchni użytkowej 36,33 m2.
Babcia od strony ojca oraz ojciec wnioskodawczyni zamieszkują w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] składającym się z 2 pokoi i kuchni o powierzchni użytkowej 45,60 m2, w tym powierzchni mieszkalnej 31,40 m2. W lokalu tym zameldowane i zgłoszone do opłat są 2 w/w osoby. Spółdzielcze lokatorskie prawo do w/w lokalu posiada babcia zainteresowanej.
Podniesiono też, iż z informacji uzyskanych z Wydziału Spraw Społecznych i Zdrowia tut. urzędu wynika, że wnioskodawczyni w dniu [...].11.2016 r otrzymała jednorazową zapomogę z tytułu urodzenia dziecka. We wniosku złożonym w dniu [...].10.2016 r. o w/w świadczenie zainteresowana wykazała M. B. (ur. [...].06.1993 r.) jako ojca dziecka i osobę, która wchodzi w skład jej rodziny. Również jego dochody zostały wykazane w powyższym wniosku. Jako adres zamieszkania pana M. B. zainteresowana wskazała lokal nr [...] przy ul. [...] w [...].
Jak podkreślił organ, M. I. wniosek o najem lokalu złożyła w dniu [...].12.2016 r. ubiegając się jako samotna matka. Wnioskodawczyni do powyższego wniosku złożyła następujące oświadczenie: "ojciec mojego syna A. – M. B. zamieszkuje pod adresem [...] m [...]. Zamieszkuje pod tym adresem ze swoją matką i ojcem (...) Jak składałam wniosek do WSSiZ o becikowe, to pani z Urzędu zasugerowała mi, żebym podała ojca mojego syna we wniosku. Pani zasugerowała mi, że jakbym podała tylko moje dochody to nie spełniłabym kryterium dochodowego, więc podałam też dochody mojego byłego partnera. Dochody wtedy były dzielone na 3. Tak jak pisałam z ojcem dziecka nie jestem od momentu zajścia w ciążę, czyli od stycznia 2016 r. Był on uwzględniony we wniosku o becikowe z w/w powodów. Mam dobry kontakt z ciocią M. i to ona dała mi PIT-y M. B. (jest jego księgową)".
Organ ustalił także, ze wykazany średni miesięczny dochód wnioskodawczyni wynosi 1544,77 zł. Źródłem dochodu w okresie 6 miesięcy przed złożeniem wniosku są: zasiłek chorobowy i zasiłek macierzyński wypłacany przez ZUS.
Rozpoznając sprawę wyjaśniono, iż zgodnie z § [...] ust. [...] pkt. [...] lit. [...] "przy rozpatrywaniu wniosków osób (...) należy poddać wnikliwej analizie (...) warunki mieszkaniowe wstępnych, zstępnych, współmałżonka wnioskodawcy lub osoby pozostającej we wspólnym pożyciu i uwzględnić możliwość zamieszkania wnioskodawcy w tych lokalach". Zgodnie z § [...] ust. [...] uchwały: odmowa złożenia oświadczeń (...), potwierdzenie w nich nieprawdy (...) jak również informacje uzyskane w toku analizy mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku.
Po przeprowadzeniu analizy wniosku organ ustalił, że w przedmiotowej sprawie zachodzi przesłanka do odmowy zakwalifikowania wniosku - warunki mieszkaniowe rodziny umożliwiają zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych wnioskodawczyni i jej syna we własnym zakresie. Babcia ze strony ojca zainteresowanej posiada spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] o powierzchni użytkowej 45,60 m2, w tym powierzchni mieszkalnej 31,40 m2. W lokalu tym zameldowane i zgłoszone do opłat są 2 osoby. Podnoszony przez nią konflikt z jej ojcem nie został w żaden sposób udokumentowany.
Ponadto organ zwrócił uwagę na to, że zachodzi sprzeczność co do faktycznej sytuacji rodzinnej wnioskodawczyni, która we wniosku o jednorazową zapomogę z tytułu urodzenia dziecka wykazała w składzie jej rodziny ojca dziecka, natomiast o najem lokalu ubiega się jako samotna matka.
Od powyższej uchwały skargę do tut. Sądu wywiodła M. I. zarzucając organowi :
1. Naruszenie przepisów prawa materialnego, która miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 21 ust. 1, 2 i 3 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu cywilnego w zw. z § [...] ust. [...] uchwały nr [...] Rady [...] z dnia [...] lipca 2009 roku (ze zmianami), poprzez nieprawidłowe zastosowanie tych przepisów i nieumieszczenie skarżącej na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu miasta [...], mimo iż zachodziły przesłanki umieszczenia M. I. na ww. liście, przewidziane w naruszonych przepisach, jak również poprzez brak wnikliwej analizy sytuacji lokalowej Skarżącej oraz członków jej rodziny;
2. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 1 pkt 2 k.p.a. poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a także niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego, zwłaszcza w zakresie ustalenia, czy Skarżąca pozostaje w konflikcie z ojcem oraz z babką od strony ojca;
3. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 1 pkt 2 k.p.a. poprzez nieprawidłową, sprzeczną z zasadami logicznego rozumowania ocenę zgromadzonego materiału dowodowego i poczynienie nieprawidłowych ustaleń faktycznych i ustalenie, że M. I. mieszka z ojcem swojego dziecka, w sytuacji, gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, zwłaszcza protokoły kontroli lokalu dokonane w ramach postępowania przeczą tej okoliczności;
4. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób, który nie budzi zaufania do władzy publicznej, tj. poprzez przerzucanie obowiązków organu w tym obowiązku ustalania właściwego stanu faktycznego, na stronę postepowania.
Podnosząc powyższe zarzuty wniosła o :
1. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonej uchwały;
2. na podstawie art. 145a p.p.s.a, o zobowiązanie Organu do wydania uchwały o wpisaniu M. I. na listę osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu [...];
W uzasadnieniu skargi podkreśliła, że pozostaje w konflikcie ze swoim ojcem, a także z babką od strony ojca, bowiem jej ojciec stosował wobec niej i jej matki przemoc. Wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] Wydział [...] Odwoławczy z dnia [...] lipca 2017 roku (sygn. akt [...]) został rozwiązany związek małżeński pomiędzy rodzicami Skarżącej. Jak wskazała skarżąca, faktycznie jednak już od wielu lat M. I. oraz T. I. pozostawali w separacji i konflikcie. W związku z powyższym wykluczone w ocenie skarżącej jest, by będąc matką niemowlęcia, zamieszkała wraz ze swoim Ojcem i babką w dwupokojowym, niewielkim mieszkaniu. Ponadto strona zwróciła uwagę na to, ze jej babka ze strony ojca jest osobą niepełnosprawną, poruszającą się na wózku inwalidzkim.
Podniosła także, ze wskazywanie przez Organ, że Skarżąca nie udokumentowała "w żaden sposób", że pozostaje konflikcie z Ojcem stanowi oczywiste naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a. To do zadań Organu należy ustalenie wszelkich istotnych okoliczności sprawy oraz przeprowadzenie niezbędnych dowodów.
W odniesieniu do podniesionej w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały okoliczności dotyczącej zamieszkiwania M. I. z ojcem swojego dziecka, strona wskazała, że zgromadzony w postępowaniu materiał dowodowy w żaden sposób nie pozwala na takie ustalenie. Wniosek o przyznanie jednorazowej zapomogi (tzw. "becikowego") był składany wiele miesięcy temu, stan faktyczny w tym zakresie mógł ulec zmianie wielokrotnie od tego czasu. Ponadto trzykrotnie przeprowadzane kontrole (w dniach [...] kwietnia 2017 roku, [...] maja 2017 roku oraz [...] marca 2017 roku wykazały, że w mieszkaniu przy ul. [...] m. [...] faktycznie zamieszkuje M. I. ze swoim synem A. B., a nie mieszka tam ojciec tego dziecka – M. B.
Wobec powyższego, w ocenie skarżącej należy uznać, że doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, w tym przepisów uchwały Rady [...] z dnia [...] lipca 2009 roku (ze zmianami). Zgodnie z § [...] ust. [...] pkt [...] ww. uchwały to na Zarządzie Dzielnicy ciąży obowiązek "wnikliwej analizy" stanu faktycznego dotyczącego możliwości zamieszkania wnioskodawcy w lokalach zajmowanych przez innych członków rodziny. W niniejszej sprawie Organ nie wywiązał się z tych obowiązków. Gdyby prawidłowo i wnikliwie przeanalizował materiał dowodowy to uznałby, że nie jest realnym zamieszkanie przez M. I. w mieszkaniu zajmowanym przez jej ojca i jego niepełnosprawną matkę.
Konsekwencją powyższych naruszeń jest także naruszenie art. 8 § 1 k.p.a. Organy wykonujące władzę publiczną (nawet jeśli w tym charakterze występują organy samorządu terytorialnego) mają obowiązek szczegółowego badania okoliczności sprawy. Niedopełnienie tego obowiązku skutkuje naruszeniem zasady działania w sposób, który zwiększa zaufanie społeczne do władzy publicznej.
Podkreślono też, że skarżąca spełnia pozostałe warunki umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu [...] przewidziane w § [...] ww uchwały.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.); zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
W myśl art. 147 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Zgodnie z oceną prawną wyrażoną w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08 (publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl), uchwała zarządu dzielnicy [...] w przedmiocie zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, w tym także lokalu będącego pracownią służącą prowadzeniu działalności w dziedzinie kultury i sztuki, jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. Uchwała ta dotyczy bowiem działań organów gmin, podejmowanych w innej niż umowa prawnej formie działania administracji, a mianowicie w drodze nienormatywnych aktów ogólnych organów jednostek samorządu terytorialnego, podejmowanych w sprawach z zakresu administracji publicznej.
Przepis art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej.
Skarga oceniania w świetle powyższych kryteriów jawiła się jako dopuszczalna co do zasady, a także merytorycznie uzasadniona.
W pierwszej kolejności zauważyć należało, że w postępowaniu poprzedzającym ustalenie listy osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczące wydawania decyzji administracyjnych, chociaż w art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 150 ze zm.) ustawodawca określił działania organu gminy jako "rozpatrywanie i załatwianie" wniosków o najem lokali, co wyraźnie nawiązuje do pojęć z zakresu procedury administracyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 997/09, publ.: j.w.). Nie oznacza to jednak, że podstawowe standardy określone zasadami ogólnymi Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 k.p.a., nie mają zastosowania do postępowania zakończonego wydaniem aktu z zakresu administracji publicznej. Powołany przepis stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Zaskarżoną uchwałą Zarząd Dzielnicy nie wyraził zgody na zakwalifikowanie skarżącej do umieszczenia na liście osób oczekujących do zawarcia umowy najmu lokalu. W podstawie prawnej uzasadnienia powołanej uchwały organ powołał m.in. § [...] ust. [...] w zw. z § [...] uchwały nr [...] Rady [...] z dnia [...] lipca 2009 r.
Zgodnie z § [...] tej uchwały lokale z mieszkaniowego zasobu mogą być wynajmowane osobom:
1) które są bezdomne albo pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych, przy czym za trudne warunki mieszkaniowe uznaje się zamieszkiwanie w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m2 powierzchni mieszkalnej, a także zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, a nadto
2) w których gospodarstwie domowym średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza minimum dochodowego.
Postanowień § [...] pkt [...] uchwały nie stosuje się m.in. do osób pozostających w związku z warunkami mieszkaniowymi w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej obejmującej m.in. ciężką, przewlekłą chorobę innej osoby uprawnionej do wspólnego zamieszkiwania (§[...] ust. [...] pkt [...] lit. [...]).
Natomiast zgodnie z § [...] powołanej uchwały, który określa tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o zawarcie umowy najmu lokalu, wnioski osób występujących o zawarcie umowy najmu lokalu (...) wraz z oświadczeniami dotyczącymi stanu majątkowego oraz dokumentacją potwierdzającą posiadane przez te osoby tytuły prawne do lokali, powinny być składane w urzędzie dzielnicy właściwym dla miejsca zamieszkania wnioskodawcy (ust. 1).
Przy rozpatrywaniu wniosków należy poddać wnikliwej analizie: 1) dotychczasowy sposób korzystania przez wnioskodawcę z lokalu, a w szczególności przestrzeganie przez wnioskodawcę warunków określonych w umowie najmu oraz wywiązywanie się z obowiązków najemcy, 2) zamieszkiwanie wnioskodawcy i innych osób zgłoszonych we wniosku do wspólnego zamieszkiwania w lokalu za zgodą właściciela, 3) posiadanie przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania innego tytułu prawnego do lokalu, niż wymienione w § [...] ust. [...] pkt [...]) rozporządzenie, przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania, pod jakimkolwiek tytułem posiadanym prawem do lokalu, budynku mieszkalnego lub jego części w okresie ostatnich pięciu lat przed dniem złożenia wniosku, a także fakt dokonania przez te osoby zamiany lokalu, budynku mieszkalnego lub jego części na lokal kwalifikujący ich do ubiegania się o poprawę warunków zamieszkiwania w ramach mieszkaniowego zasobu, oraz dodatkowo, 5) w przypadku osób ubiegających się o najem lokalu na podstawie [...]: a) warunki mieszkaniowe w poprzednich miejscach zamieszkania, b) warunki mieszkaniowe wstępnych, zstępnych, współmałżonka wnioskodawcy oraz osoby pozostającej we wspólnym pożyciu i uwzględnić możliwość zamieszkiwania wnioskodawcy w tych lokalach (ust. 2).
W myśl § [...] ust. [...] uchwały, burmistrz dzielnicy lub osoba przez niego upoważniona może zwrócić się do właściwego ośrodka pomocy społecznej o wydanie opinii na temat sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej wnioskodawcy oraz osób zgłoszonych przez niego do wspólnego zamieszkiwania. Wnioski, o których mowa w ust. 1, po przeanalizowaniu i weryfikacji, wskazany przez burmistrza dzielnicy pracownik komórki organizacyjnej urzędu dzielnicy właściwej do prowadzenia spraw lokalowych, przedstawia Komisji do zaopiniowania (ust. 4). Odmowa złożenia oświadczeń i dokumentów, o których mowa w ust. 1, potwierdzenie w nich nieprawdy, odmowa złożenia oświadczeń bądź dokumentów umożliwiających przeprowadzenie analizy, o której mowa w ust. [...], jak również informacje uzyskane w toku analizy, o której mowa w ust. [...], mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku (ust. 5).
Wynikający z § [...] ust. [...] ww. uchwały obowiązek poddania wnikliwej analizie wymienionych w tym przepisie okoliczności pozostaje w ścisłej korelacji z zawartą w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, z której wynika dla organu nakaz podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Wnikliwa analiza, do przeprowadzenia której obowiązany jest organ, powinna polegać na "sumiennym zgłębianiu, docieraniu do sedna rzeczy, dociekliwości" (por. Słownik języka polskiego pod red. M. Szymczak, PWN 1983, hasło "wnikliwie"). Organ zobowiązany jest zatem do zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa.
Pamiętać także należy, iż jedynie poprawnie i wyczerpująco sporządzone uzasadnienie uchwały organu, może stanowić dla Sądu administracyjnego podstawę do weryfikacji tego, czy organ przy rozpoznawaniu sprawy dochował należytej staranności stosując się do w/powołanych kryteriów. Tylko bowiem w uzasadnieniu organ może wyjaśnić motywy swojego działania czy zaniechania. W szczególności może w nim zaprezentować przyjęty sposób rozumowania i przyjętą ocenę ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Resumując, uzasadnienie uchwały winno zawierać nie tylko same wnioski wysnute przez organ, ale winno również prezentować ustalony stan faktyczny, sposób dochodzenia do wysnutych wniosków, jak też powinno zawierać ocenę całego stanu faktycznego a zwłaszcza okoliczności podniesionych przez stronę.
W przedmiotowej sprawie, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej uchwały, podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku inicjującego postępowanie stanowiło założenie poczynione przez organ, iż strona ma możliwość realizacji prawa do zamieszkania, przy pomocy swojego ojca i jego matki, posiadającej prawo do lokalu.
Odnosząc się do powyższego stanowiska organu nie można - w ocenie Sądu - przyjąć, że jest ono wynikiem dokonania wnikliwej analizy przesłanek określonych w § 22 ust. 2 powołanej uchwały a w szczególności że jest wynikiem wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Organ nie odniósł się bowiem do szeregu okoliczności faktycznych dotyczących sytuacji skarżącej, a wielce istotnych z punktu widzenia podjętego rozstrzygnięcia.
Jak wynika z akt sprawy, skarżąca wystąpiła z wnioskiem o najem lokalu z mieszkaniowego zasobu [...], powołując się m.in. na istnienie głębokiego konfliktu pomiędzy nią a jej ojcem i jego matką, biorącego swój początek z nadużywania przez ojca przemocy wobec matki strony. Biorąc powyższe pod uwagę (z zwłaszcza wnioski wysnute przez organ), organ rozpoznając sprawę winien przede wszystkim wyjaśnić podniesione przez skarżącą okoliczności, a w szczególności dotyczące jej relacji z ojcem i jego matką, a następnie ustalić, czy relacje te faktycznie umożliwiają stronie wspólne zamieszkanie z jej ojcem i jego matką.
Analiza treści skarżonej uchwały prowadzi do wniosku, iż organ rozpoznający wniosek nie podołał w/w, ciążącym na nim obowiązkom, a wynikającym z w/przywołanych przepisów. Nie odniósł się bowiem w żaden sposób do podniesionej przez wnioskodawczynię a kluczowej dla rozstrzygnięcia, kwestii jej konfliktu z ojcem. Mimo, iż o powyższych okolicznościach powziął wiedzę już z treści wniosku z [...] stycznia 2017r. to przez okres przeszło 9 miesięcy nie przeprowadził postępowania dowodowego dla wyjaśnienia omawianej materii. Wskazanych okoliczności organ nie wziął bowiem w ogóle pod uwagę, koncentrując się na przyjętym a priori wniosku, iż strona może zamieszkać wraz ze swym ojcem.
Takie postępowanie organu uznać jednak należało za niedopuszczalne. Nie do zaakceptowania jest bowiem sytuacja, w której organ nie bada i nie rozważa w/w materii konfliktu pomiędzy stroną a jej ojcem w sytuacji, gdy problematyka ta ma bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Zdaniem Sądu w celu dopełnienia obowiązku, o którym mowa w § [...] ust. [...] ww. uchwały, organ powinien przeprowadzić rzetelną ocenę sytuacji w jakiej znajduje się skarżąca, tj. poczynić wyjaśnienia w kierunku sygnalizowanym przez stronę i dopiero wówczas rozważyć, czy w sprawie zachodzą przesłanki do odmowy uwzględnienia wniosku.
Rozpoznając sprawę organ nie powiadomił także strony o tym, iż powziął wątpliwości co do istnienia konfliktu pomiędzy wnioskodawczynią a jej ojcem i jego matką. W takiej więc sytuacji, przedwczesnym było wywodzenie w uzasadnieniu skarżonej uchwały, iż strona nie udowodniła powyższej okoliczności. Organ nie może bowiem abstrahować od tego, iż wnioskodawczyni jest osobą młodą i nie posiadającą wykształcenia prawniczego. Prowadząc postępowanie winien więc w sposób należyty i wyczerpujący informować stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków. W szczególności winien wezwać wnioskodawczynię do złożenia konkretnych wniosków dowodowych dla wyjaśnienia spornych kwestii. Pominięcie zaś takiego wezwania pozbawia bowiem organ w przyszłości, możliwości przerzucania na stronę skutków danych zaniechań.
Reasumując Sąd stwierdza, że zaskarżona uchwała została wydana z istotnym naruszeniem przepisów procesowych zawartych w uchwale nr [...] Rady [...] z dnia [...] lipca 2009 r., poprzez niewłaściwe zastosowanie § [...] tej uchwały, co mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Organ bowiem, podejmując rozstrzygnięcie o niezakwalifikowaniu i nieumieszczeniu skarżącej na liście osób oczekujących na najem lokalu, nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący i wnikliwy całego istotnego w sprawie materiału dowodowego, nie czyniąc istotnych dla przyjętej podstawy prawnej ustaleń faktycznych. Przeciwnie, stanowisko organu zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały wskazuje na pobieżną i wybiórczą ocenę okoliczności faktycznych, co przeczy dyspozycji zawartej w § [...] ust. [...] w związku z ust. [...] powołanej uchwały. Brak zaś wyjaśnienia motywów przyjętego przez organ założenia, ze możliwe jest wspólne zamieszkanie wnioskodawczyni z jej ojcem powoduje, iż skarżona uchwała jawi się jako podjęta w sposób arbitralny.
Dodatkowo jako niezrozumiały jawił się użyty przez organ argument, iż istnieje rozbieżność pomiędzy danymi dotyczącymi miejsca zamieszkania strony i danymi osób z którymi zamieszkuje, wskazanymi przez nią w niniejszym wniosku a danymi podanymi we wniosku o zapomogę z tytułu urodzenia dziecka. Rozbieżność ta została przecież wyjaśniona przez organ, który na podstawie kilku wizji lokalnych ustalił, ze faktycznym miejscem zamieszkania strony jest mieszkanie wskazane przez nią we wniosku inicjującym niniejsze postępowanie i że w lokalu tym nie zamieszkuje z ojcem swojego dziecka. W świetle takich jednoznacznych ustaleń organu w tym zakresie, nie sposób skutecznie przyjąć, aby wspomniana rozbieżność rzutowała w jakikolwiek sposób na rozstrzygnięcie organu.
Na marginesie dodać należało, że powyższy (niepoprawny) sposób załatwienia sprawy nie spełnia także standardów obowiązujących w Państwie prawa. Choć Zarząd Dzielnicy prowadząc postępowanie w przedmiotowej sprawie był zobowiązany stosować przepisy procesowe zawarte w ww. uchwale, to jednak organ władzy publicznej nie powinien tracić z pola widzenia zasad prawnych określonych w art. 6 i 7 k.p.a. Przepisy te stanowią, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, a w toku postępowania stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Tych zasad w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie respektowano.
Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że zaskarżona uchwała wydana została z rażącym naruszeniem przepisów § [...] uchwały Nr [...] Rady [...] z dnia [...] lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu [...].
Zaszły zatem podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały na podstawie art. 147 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nadto mając na względzie to, że skoro od dnia podjęcia zaskarżonej uchwały, nie minął jeszcze jeden rok do dnia orzekania, to tym samym nie zachodziło wyłączenie o jakim mowa w art. 94 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r. poz. 594 z późn. zm.), który to przepis wyłącza możliwość stwierdzenia nieważności uchwały z uwagi na upływ jednego roku od jej podjęcia.
O kosztach orzeczono stosownie do dyspozycji art.200 P.p.s.a zasądzając je od organu na rzecz strony, w wysokości przez nią poniesionych.
Rozpatrując sprawę ponownie organ weźmie pod uwagę dokonaną powyżej ocenę prawną. W konsekwencji, mając na względzie procesowe i materialne przepisy uchwały z dnia [...] lipca 2009 r., w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości ustali stan faktyczny sprawy a następnie ustali, czy skarżąca spełnia przesłanki do zawarcia umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu [...] - uzasadniając swoje stanowisko w sposób umożliwiający Sądowi weryfikację jego poprawności.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło