II SA/Wa 549/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz, Sędziowie WSA Anna Mierzejewska (spr.), Adam Lipiński, Protokolant Beata Gibzińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2008 r. sprawy ze skargi E. T. działającej w imieniu małoletniego D. T. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] grudnia 2007 r., którą to decyzją wydaną na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 z późń. zm.) odmówił E. T., działającej w imieniu małoletniego D., przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji podał, że świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty – nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie te przesłanki winny być spełnione łącznie. Oznacza to, że brak choćby jednej z nich powoduje niemożność przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Organ wskazał, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności szczególne w rozumieniu art. 83 ustawy emerytalnej. Podkreślił, że nie wykazano żadnych szczególnych okoliczności dla jakich ojciec małoletniego D. nie pracował w latach 1978-1980, 1989-1990, 1991-1992, 1998-2000 i od sierpnia 2001 r. do powstania całkowitej niezdolności do pracy we wrześniu 2006 r., co oznacza, że ostatnia przerwa w ubezpieczeniu obejmuje okres 5 lat. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podał również, że wydając decyzję odmowną wzięto pod uwagę fakt, że ojciec dziecka posiada ponad 21 letni okres ubezpieczenia, jak też podkreślaną trudną sytuację materialną syna, jednak w tej ostatniej kwestii ustalono, że dochód na osobę w rodzinie wnioskującej wynosi 790 zł brutto miesięcznie, co nie wskazuje na brak niezbędnych środków utrzymania. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżąca wniosła o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi podkreśliła, że w jej ocenie zostały spełnione przesłanki z art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wskazała ponadto, że nieletni syn D. nie powinien ponosić konsekwencji, że płacący na niego alimenty ojciec w okresie od sierpnia 2001 r. do września 2006 r. uchylał się od pracy . W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do rozpoznawania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 . – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, ale z powodów całkowicie odmiennych aniżeli podnosi skarżąca. Zezwala na to treść art. 134 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a mianowicie Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany granicami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jednak Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego chyba, że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej kpa. W przedmiotowej sprawie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem decyzji w dniu [...] grudnia 2007 r. przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, odmawiającej przyznania świadczenia w drodze wyjątku, złożyła E. T. przez pełnomocnika, doradcę podatkowego E. D. Zgodnie z art. 41 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym (Dz. U z 2002 r., Nr 9, poz. 86 ze zm.) w postępowaniu przed organami administracji w sprawach zobowiązań podatkowych, pełnomocnikiem podatnika, płatnika i inkasenta może być również doradca podatkowy. Zaznaczyć trzeba, że występowanie w charakterze pełnomocnika jest ograniczone przedmiotowo, bo dotyczy postępowania w sprawach zobowiązań podatkowych, a także jest ograniczone podmiotowo, bo doradca nie może być pełnomocnikiem każdej bez wyjątku strony tego postępowania, a tylko tych, które są podatnikiem, płatnikiem lub inkasentem. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został podpisany nie przez skarżącą, tylko przez doradcę podatkowego, który nie był uprawniony występować jako pełnomocnik skarżącej w niniejszej sprawie. Wobec tego, że wniosek był dotknięty brakiem formalnym, organ powinien, pod rygorem art. 64 § 2 (pozostawienia wniosku bez rozpoznania), wezwać wnioskodawczynię do uzupełnienia braku, tj. podpisania wniosku. Mimo to, organ nie wezwał E. T. do uzupełnienia braku w trybie art. 64 § 2 kpa i rozpoznał wniosek, chociaż nie wywołał on skutków prawnych. Brak podpisu (strony/wnioskodawczyni), gdy nie zostanie on usunięty uniemożliwia wywołanie skutku prawnego wniesionego pisma, tj. możność jego rozpoznania. Wobec przytoczonych okoliczności, zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 1 kpa skutkującym stwierdzeniem jej nieważności. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.