II SA/Wa 553/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Góraj po rozpoznaniu w dniu 06 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku uczestnika postepowania – J. S. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 553/15 w sprawie ze skargi [...] S.A. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia - odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 września 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 553/15 uchylił zaskarżoną przez [...] S.A. z siedzibą w W. decyzję Prezesa Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej (pkt 1 wyroku) oraz zasądził od Prezesa Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa na rzecz skarżącej [...] S.A. z siedzibą w W. kwotę 457 złotych (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 2 wyroku). Przesyłka zawierająca odpis przedmiotowego wyroku wraz z uzasadnieniem została nadana na wskazany przez uczestnika postępowania J. S. adres do doręczeń w Polsce, tj. [...]. Ww. adres J. S. wskazał w piśmie zaadresowanym do Wiceprezesa Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2013 r., które to pismo znajduje się w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy. Wymieniona przesyłka została dwukrotnie awizowana (pierwsze awizo – 28 września 2016 r., drugie awizo – 06 października 2016 r.), zwrócona do Sądu w dniu 14 października 2016 r. z adnotacją doręczającego "zwrot nie podjęto w terminie" a następnie uznana za doręczoną w dniu 12 października 2016 r. Uwzględniając treść art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej: ppsa, zgodnie z którym skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem, termin do wniesienia skargi kasacyjnej od przedmiotowego wyroku ww. uczestnikowi postępowania upłynął z dniem 14 listopada 2016 r. Pismem z dnia 25 kwietnia 2017 r. (25 kwietnia 2017 r. - data stempla pocztowego) uczestnik postępowania – J. S., reprezentowany przez pełnomocnika - r. pr. A. K., zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od ww. wyroku. Do przedmiotowego wniosku dołączona została skarga kasacyjna. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu uczestnik postepowania podniósł, że J. S. uchybił ww. terminowi nie z własnej winy. W ocenie uczestnika postepowania, Sąd I instancji błędnie doręczał kierowaną do niego korespondencję. Wyjaśnił, że informację o tym, iż w dniu 6 września 2016 r. zapadł wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o sygn. akt II SA/Wa 553/15, J. S. uzyskał od [...] S.A. (pismo z dnia 18 kwietnia 2017 r. załączone do wniosku o przywrócenie terminu) - w dniu 18 kwietnia 2017 r. Uczestnik postępowania podniósł, że do czasu ustanowienia r. pr. A. K. pełnomocnikiem w rozpoznawanej sprawie, tj. do dnia 19 kwietnia 2017 r., nie ustanawiał pełnomocnika w sprawie przed Sądem I Instancji ani też nie upoważniał jakiejkolwiek osoby fizycznej od odbioru pism w postępowaniu sądowym w jego imieniu. Uczestnik postępowania zwrócił uwagę, iż w toku postępowania sądowego przed Sądem I Instancji i dokonywania "doręczenia" wyroku J. S. nie był akcjonariuszem [...] ani jej pracownikiem, dlatego też Sąd I Instancji zobowiązany był stosować przepisy właściwe dla doręczeń osobom fizycznym. Wyjaśnił, że jest obywatelem polskim mającym jednak miejsce zamieszkania za granicą (w [...]). W konsekwencji wszelkie pisma sądowe wysyłane przez Sąd I Instancji do J. S. powinny być kierowane na jego adres zamieszkania, tj. J. S. [...]. Powyższy adres zamieszkania był Sądowi I Instancji znany, gdyż znajdował się w aktach administracyjnych sprawy. Adres zamieszkania J. S. wskazany został w piśmie organu z dnia 22 listopada 2013 r. skierowanym do J. S., w którym organ zwracał się o wyrażenie zgody przez J. S. na udostępnienie [...] kopii Ugody. Pismo to znajduje się w aktach administracyjnych sprawy. J. S. miał zatem uzasadnione podstawy by przypuszczać, że w przypadku, gdyby zostało zainicjonowane postępowanie sądowoadministacyjne, Sąd skieruje do niego korespondencję na powyższy adres. Podniósł, że w piśmie procesowym do Wiceprezesa Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa z dnia 16 grudnia 2013 r. (pismo to znajduje się w aktach administracyjnych sprawy) wyznaczył dla celów postępowania przed organem następujący adres do doręczeń: J. S., [...]. Wskazał jednocześnie, że doręczenia mają być dokonywane do niego bezpośrednio ("do jego rąk"). Nie ustanawiał pełnomocników do doręczeń, wymagając, aby korespondencja była kierowana bezpośrednio do niego. Podał, że ww. adres wyznaczony został jedynie do postępowania przed organem, co wynika bezpośrednio z treści ww. pisma. A postępowanie sądowe jest postępowaniem odrębnym od postępowania administracyjnego. Zatem Sąd, doręczając J. S. pisma w trakcie postępowania sądowego, nie powinien korzystać z powyższego adresu do doręczeń. Winien za to wysyłać korespondencję na adres zamieszkania J. S., tj. na adres w [...] - znany Sądowi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 177 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 powołanej ustawy, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 87 § 1, 2 i 4 cyt. ustawy, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wynika, że informację o tym, iż w dniu 6 września 2016 r. WSA w Warszawie wydał wyrok w sprawie sygn. akt II SA/Wa 553/15, J. S. uzyskał od [...] S.A. (pismo z dnia 18 kwietnia 2017 r. załączone do wniosku o przywrócenie terminu) - w dniu 18 kwietnia 2017 r. W takim przypadku za dzień ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od ww. wyroku należy uznać dzień 18 kwietnia 2017 r. Natomiast pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej uczestnik postępowania wniósł do Sądu w dniu 25 kwietnia 2017 r. (data stempla pocztowego na kopercie zawierającej przedmiotowy wniosek), tj. zachowując siedmiodniowy termin do dokonania tej czynności, określony w art. 87 § 1 ww. ustawy. Równocześnie z wnioskiem uczestnik postepowania - reprezentowany przez pełnomocnika - wniósł skargę kasacyjną od ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wniosek o przywrócenie terminu powinien zawierać uzasadnienie, w którym strona uprawdopodobni brak winy w przekroczeniu terminu. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej uczestnik postępowania podniósł, że Sąd, doręczając J. S. pisma w trakcie postępowania sądowego, w tym odpis nieprawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem, nie powinien korzystać z adresu do doręczeń: J. S. [...], który to adres ww. wyznaczył jedynie dla celów postępowania przed organem, co wynika bezpośrednio z treści pisma J. S. adresowanego do Wiceprezesa Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa z dnia 16 grudnia 2013 r. (pismo to znajduje się w aktach administracyjnych sprawy). Natomiast postępowanie sądowe jest postępowaniem odrębnym od postępowania administracyjnego. Zaznaczył, że nie ustanawiał pełnomocników do doręczeń, wymagając, aby korespondencja była kierowana bezpośrednio do niego. Również A. K. nie była uprawniona do odbioru pisma z Sądu, zawierającego odpis skargi i odpis odpowiedzi na skargę. Zatem Sąd, doręczając J. S. pisma w trakcie postępowania sądowego, nie powinien korzystać z powyższego adresu do doręczeń. Winien za to wysyłać korespondencję na adres zamieszkania J. S., tj. adres w [...] - znany Sądowi, gdyż znajdował się w aktach administracyjnych sprawy. Tym samym, błędne uznanie przez Sąd przesyłki zawierającej odpis nieprawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem za doręczoną w dniu 12 października 2016 r. spowodowało, że wniesienie skargi kasacyjnej od ww. wyroku w ustawowym terminie nie było możliwe, a jego przekroczenie nastąpiło bez winy uczestnika postępowania. W ocenie Sądu wniosek uczestnika postępowania o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy w stosunku do uczestnika postepowania J. S. Sąd dokonywał doręczeń na wskazany przez niego adres do doręczeń w Polsce, tj. J. S. [...]. W trakcie trwania postępowania ww. uczestnik nie zmodyfikował oznaczenia przedmiotowego adresu. W związku z powyższym doręczenia pism procesowych przez Sąd – w tym odpisu nieprawomocnego wyroku z uzasadnieniem – również były dokonywane na ten adres – zgodnie z wolą samego uczestnika. Ww. adres J. S. wskazał w piśmie zaadresowanym do Wiceprezesa Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa z dnia 16 grudnia 2013 r., które to pismo znajduje się w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy. Przesyłka zawierająca odpis nieprawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem skierowana do J. S. została dwukrotnie awizowana (pierwsze awizo – 28 września 2016 r., drugie awizo – 06 października 2016 r.), zwrócona do Sądu w dniu 14 października 2016 r. z adnotacją doręczającego "zwrot nie podjęto w terminie" a następnie uznana za doręczoną w dniu 12 października 2016 r. Stosownie bowiem do treści art. 73 § 1 ppsa, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (§ 2 ww. art.). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3 ww. art.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (§ 4 ww. art.). Wskazać należy, że fikcja prawna doręczenia, przewidziana w art. 73 powołanej ustawy, jest skuteczna w tym znaczeniu, że pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia. Doręczenie to jest oparte na domniemaniu, że zawiadomienie o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym dotarło do rąk adresata. W uzasadnieniu wyroku II SA/Wa 553/15 Sąd uznał, że uczestnik postepowania J. S. był prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy, na której wydano wyrok w sprawie. Doręczenie zawiadomienia o terminie rozprawy do ww. było dokonywane na wskazany przez niego adres do doręczeń w Polsce, tj. J. S. [...]. Kwestionowanie przez J. S. prawidłowości ww. doręczenia, jak również prawidłowości doręczenia wcześniejszych pism procesowych kierowanych przez Sąd do ww., w tym pisma Sądu zawierającego odpis skargi i odpowiedzi na skargę, którego odbiór potwierdził upoważniony pracownik [...] S.A. – A. K. jest, w ocenie Sądu, niezasadne. Przepisy dotyczące doręczeń mają charakter obligatoryjny. Jeżeli więc strona ustanowiła pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism, doręczenia należy dokonywać wyłącznie tym podmiotom. Żaden z tych podmiotów nie może skutecznie domagać się wysłania korespondencji wprost do strony. Osobą upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym może być praktycznie każdy, kto ma pełną zdolność do czynności prawnych. Najczęściej będzie to osoba fizyczna (por. postanowienie SN z 22 kwietnia 1998 r. I CKN 856/97 OSNC 1999, nr 1 poz. 4). Z powyższego wynika więc, że zarówno doktryna, jak i judykatura dopuszczają możliwość ustanawiania adresem dla doręczeń adresu osoby prawnej, a w każdym razie nie wykluczają takiej możliwości. Sama strona przyznaje też przecież, iż taki właśnie adres dla doręczeń ustanowiła. Nadto dodać należało, że umocowanie osoby fizycznej do odbioru pism adresowanych do osoby prawnej może być dorozumiane. Nie jest koniczne posiadanie przez odbierającego korespondencję pisemnego upoważnienia do dokonania tej czynności i okazanie go w chwili działania (patrz: postanowienie NSA z 29 czerwca 2011 r. II OZ 525/11 i z 9 lipca 2009 r. II FSK 1456/08). Wnioskując a contrario w odniesieniu do wyżej zaprezentowanych tez, uznać więc należało, że umocowanie osoby prawnej do odbioru pism adresowanych do osoby fizycznej, może być także dorozumiane. Skutki obydwu rodzajów doręczeń pozostają bowiem tożsame. Tutejszy Sąd nie musiał wiec dysponować w niniejszej sprawie pełnomocnictwem sporządzonym przez mocodawcę w jakiejś szczególnej formie. Wystarczającym było oświadczenie J. S. o możliwości kierowania korespondencji na adres wskazanej osoby prawnej. Odnosząc się do twierdzeń zawartych w rozpoznawanym wniosku, iż korespondencja kierowana na adres firmy [...] S.A., winna być doręczana do rąk własnych J. S., tutejszy Sąd podkreśla, że taki wymóg nie mógł zostać spełniony. Korespondencja kierowana do osoby prawnej, aby mogła być uznana za skutecznie doręczoną, winna być przyjęta przez osobę upoważnioną do działania w imieniu tej osoby prawnej lub osobę upoważnioną do takiego działania. Skutek prawny doręczenia pisma osobie prawnej, zgodnie z treścią art. 67 § 2 ppsa, następuje w chwili doręczenia przesyłki w siedzibie osoby prawnej, do rąk osoby uprawnionej do odbioru pism. Doręczenie następuje w dacie potwierdzenia przez tę osobę odbioru pisma. W realiach faktycznych sprawy, omawiany zapis o doręczaniu korespondencji do rąk własnych J. S. może więc być rozumiany tylko w taki sposób, że firma [...] S.A. zobowiązała się wobec J. S. do doręczania mu do rąk własnych kierowanej do niego na adres firmy korespondencji. Oczywistym przecież jest, że J. S. nie mógł osobiście ingerować w sposób odbioru korespondencji przez spółkę prawa handlowego. W konkluzji uznać więc należało, że wszelkie doręczenia dokonane na adres J. S. [...], były skuteczne, a tym samym brak jest przesłanki do przywrócenia uchybionego terminu. Zważywszy zaś na to, że pierwsza przesyłka skierowana przez Sąd na ww. adres zostało odebrana przez adresata, późniejsze adnotacje doręczycieli na kopertach zwrotnych stały się podstawą do zastosowania fikcji prawnej doręczenia. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 86 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.