II SA/Wa 560/13
WyrokWSA w Warszawie2013-06-05
Skład orzekający: Ewa Pisula-Dąbrowska, Ewa Grochowska-Jung, Olga Żurawska-Matusiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy stwierdzenie nieważności rozkazu dziennego dotyczącego zaszeregowania żołnierza zawodowego do grupy uposażenia, w którym stwierdzono rażące naruszenie art. 224 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, pozwala na dochodzenie należnego uposażenia według grupy uposażenia wskazanej w uzasadnieniu decyzji o stwierdzeniu nieważności, czy też wymaga odrębnego postępowania w celu ustalenia właściwej grupy uposażenia?Ratio decidendi
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności aktu administracyjnego ma charakter nadzwyczajny i polega na ocenie aktu z punktu widzenia przesłanek skutkujących jego nieważnością, a nie na rozstrzyganiu co do istoty sprawy, która była przedmiotem wadliwego aktu. Stwierdzenie nieważności rozkazu dziennego dotyczącego zaszeregowania do grupy uposażenia nie jest równoznaczne z ustaleniem właściwej grupy uposażenia ani przyznaniem należnego wynagrodzenia; wymaga to odrębnego postępowania administracyjnego prowadzonego przez właściwy organ.Stan faktyczny
Skarżący, będący żołnierzem zawodowym i radcą prawnym, wystąpił o stwierdzenie nieważności rozkazu personalnego z 1998 r. w zakresie zaszeregowania go do niższej grupy uposażenia (U-[...]) niż przysługująca radcy prawnemu na stanowisku głównego specjalisty (U-[...]). Organ pierwszej instancji stwierdził nieważność rozkazu w części dotyczącej grupy zaszeregowania, uznając rażące naruszenie art. 224 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. Organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zaskarżył decyzję organu odwoławczego, domagając się uchylenia obu decyzji i przeprowadzenia postępowania w celu ustalenia właściwej grupy uposażenia oraz przyznania należnego wynagrodzenia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska, Sędziowie WSA Ewa Grochowska-Jung, Olga Żurawska-Matusiak (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi B. O. na decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności rozkazu dziennego w sprawie zaszeregowania do grupy uposażenia oddala skargę
Wnioskiem z [...] czerwca 2012 r. B. O. (dalej jako "skarżący") wystąpił do Dowódcy Sił Powietrznych o stwierdzenie nieważności rozkazu personalnego Dowódcy Jednostki Wojskowej nr[...] nr [...] (pkt 4) z [...] października 1998 r.
W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że przyznanie radcy prawnemu będącemu żołnierzem zawodowym uposażenia w wysokości niższej niż na stanowisku głównego specjalisty, tj. w grupie niższej niż U-[...], świadczy o rażącym naruszeniu art. 224 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 5 i art. 75 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawych (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 z późn. zm.) oraz stanowi przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. do stwierdzenia nieważności rozkazu w zakresie, w jakim dotyczył on zaszeregowania skarżącego w stawce niższej niż U-[...].
Dowódca Sił Powietrznych decyzją nr [...] z [...] listopada 2012 r., wydaną na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i art. 158 § 1 K.p.a. w zw. z pkt 2 ppkt 2 lit a i pkt 4 upoważnienia Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia 5 sierpnia 2011 r. (Dz. Urz. MON Nr 17, poz. 256), w części odnoszącej się do grupy zaszeregowania, stwierdził nieważność rozkazu dziennego nr [...] (pkt 4) Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] z [...] października 1998 r., w sprawie zaszeregowania skarżącego z dniem [...] października 1998 r. do grupy uposażenia U-[...], w części odnoszącej się do grupy zaszeregowania.
W uzasadnieniu decyzji organ podał, że Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] rozkazem dziennym nr [...] (pkt 4) z [...] października 1998 r. zaszeregował skarżącego z dniem [...] października 1998 r. do grupy uposażenia U-[...], w związku z wpisaniem go na listę radców prawnych. W wymienionym rozkazie dziennym, na podstawie decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] października 1997 r. w sprawie zaszeregowania stanowisk służbowych żołnierzy zawodowych – głównych specjalistów oraz radców prawnych oraz pisma Dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych [...] z [...] października 1998 r., orzeczono, że na zajmowanym stanowisku służbowym, skarżącemu przysługiwać będzie uposażenie zasadnicze w stawce przewidzianej dla grupy uposażenia U-[...].
Następnie organ wskazując, że skarżący został wyznaczony na stanowisko służbowe radcy prawnego wyjaśnił, że na to stanowisko służbowe mógł być wyznaczony wyłącznie żołnierz zawodowy posiadający uprawnienia do wykonywania zawodu radcy prawnego. Oznaczenie stanowiska służbowego specjalnością "radca prawny" przekładało się na ujęcie w karcie opisu tego stanowiska wymogu posiadania uprawnień do wykonywania zawodu radcy prawnego, jak też obowiązku świadczenia pomocy prawnej, przejawiającego się w szczególności udzielaniem porad i konsultacji prawnych, opinii prawnych, zastępstwem prawnym i procesowym. Przypisanie do stanowiska służbowego specjalności "radca prawny" i wymogu świadczenia pomocy prawnej oznaczało zatem, że żołnierzowi zawodowemu przysługiwało uposażenie na poziomie nie niższym niż wynikające z ustawy o radcach prawnych. W ocenie organu, w sprawie doszło do kwalifikowanego naruszenia prawa, skutkującego nieważnością aktu administracyjnego, bowiem doszło do oczywistego naruszenia konkretnego przepisu prawa. Powyższe pozwala na stwierdzenie, iż treść rozstrzygnięcia pozostaje w wyraźniej i oczywistej sprzeczności z treścią art. 224 ust. 1 ustawy o radcach prawnych oraz, że charakter tego naruszenia powoduje, iż rozstrzygniecie nie może zostać zaakceptowane jako akt pochodzący od organu praworządnego państwa.
Wyjaśniając powyższe stanowisko, organ podniósł, że zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 z późn. zm.), wysokość uposażenia zasadniczego żołnierza zawodowego jest uzależniona od grupy uposażenia, do której zostało zaszeregowane zajmowane przez niego stanowisko służbowe. W myśl ust. 4 tego artykułu, stanowiska służbowe żołnierzy zawodowych są zaliczane do odpowiednich grup uposażenia w zależności od: rangi stanowiska, zakresu wykonywanych zadań służbowych, ponoszonej odpowiedzialności i wymaganych kwalifikacji. Stanowiska służbowe wskazywane są w wewnętrznym dokumencie organizacyjnym, tj. etacie jednostki wojskowej. Zasadę tę stosuje się także do stanowisk służbowych radców prawnych, z uwzględnieniem jednak szczególnych regulacji wynikających z ustawy o radcach prawnych. Organ wskazał, ze skarżący w okresie zajmowania stanowiska służbowego radcy prawnego – na podstawie art. 224 ust. 1 ustawy o radcach prawnych – był uprawniony do otrzymywania uposażenia na zasadach i w wysokości obowiązującej w Dowództwie [...], przy czym jego uposażenie zasadnicze nie mogło być niższe od uposażenia przewidzianego dla stanowiska służbowego głównego specjalisty lub innego równorzędnego stanowiska służbowego. Zdaniem organu, porównania uposażenia należało dokonać w odniesieniu do stanowiska służbowego głównego specjalisty, występującego w jednostce wojskowej, w której radca prawny pełnił służbę wojskową, a w razie braku takiego stanowiska – do innych kluczowych stanowisk służbowych występujących w jednostce wojskowej. Takie działanie wynika z treści art. 224 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, w której nie wskazano wprost, że w razie gdy w jednostce wojskowej, w której radca prawny pełni służbę wojskową nie występuje stanowisko służbowe głównego specjalisty, to porównania należy dokonać w odniesieniu do stanowisk służbowych głównych specjalistów, występujących w innych jednostkach wojskowych. Mając powyższe na względzie, organ ustalił, że w Dowództwie [...] nie występowało stanowisko służbowe głównego specjalisty, dlatego też porównania uposażenia radcy prawnego dokonał w odniesieniu do innych równorzędnych stanowisk służbowych. Oceniając poziom zaszeregowania stanowiska służbowego radcy prawnego na tle innych kluczowych stanowisk służbowych występujących w tej jednostce wojskowej, organ wskazał, że stanowisko służbowe radcy prawnego było zaszeregowane do niższej grupy uposażenia względem tych stanowisk. W Dowództwie [...] występowało bowiem stanowisko służbowe zastępcy dowódcy brygady, które było zaszeregowane do grupy uposażenia U-[...]. Usytuowanie tego stanowiska w strukturze organizacyjnej jednostki wojskowej jako bezpośrednio podległego pod dowódcę jednostki wojskowej oraz zakres zadań realizowanych na tym stanowisku służbowym, pozwoliło na uznanie tego stanowiska jako stanowiska równorzędnego. Niższe – względem innych kluczowych stanowisk służbowych – zaszeregowanie stanowiska służbowego radcy prawnego, stanowi przesłankę rażącego naruszenia art. 224 ust. 1 ustawy o radcach prawnych.
Reasumując, organ stwierdził, że skarżący w okresie zajmowania stanowiska służbowego radcy prawnego, otrzymywał uposażenie zasadnicze na poziomie niższym od uposażeń otrzymywanych przez żołnierzy zawodowych zajmujących kluczowe stanowiska służbowe w [...], a także od uposażeń otrzymywanych przez żołnierzy zawodowych zajmujących stanowiska służbowe głównych specjalistów w innych jednostkach wojskowych. Zatem w sprawie doszło do oczywistego naruszenia przepisu art. 224 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, co oznacza, że taka sytuacja – zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego z [...] października 1998 r.
Od decyzji tej skarżący wniósł odwołanie, w którym zaskarżonej decyzji zarzucił przyjęcie niewłaściwego porównania uposażenia radcy prawnego do innego kluczowego stanowiska służbowego występującego w jednostce wojskowej, w której radca prawny pełni służbę wojskową, tj. porównanie do uposażenia zastępcy dowódcy brygady, które zaszeregowane było do grupy uposażenia U-[...], zamiast dokonanie ustaleń co do wysokości uposażenia na tle wszystkich stanowisk służbowych – głównego specjalisty, przeznaczonych dla żołnierzy zawodowych występujących w Siłach Zbrojnych. W związku z tym, skarżący wniósł o:
1. porównanie zaszeregowania uposażenia radcy prawnego do grupy uposażenia U-[...] przewidzianego dla stanowiska służbowego głównego specjalisty, poprzez dokonanie ustaleń co do wysokości uposażenia na tle stanowisk służbowych – głównego specjalisty, przeznaczonych dla żołnierzy zawodowych występujących w Siłach Zbrojnych i w tym zakresie,
2. przeprowadzenie przez organ odwoławczy w trybie art. 136 K.p.a. dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, poprzez dopuszczenie dowodu z archiwalnych dokumentów niejawnych pozostających w wyłącznym posiadaniu organu odwoławczego, tj. z etatu nr [...] Departamentu [...] nr archiwalny [...] w Kancelarii Tajnej nr [...] MON w SG WP; etatu nr [...] Departamentu [...] nr archiwalny [...]w Kancelarii Tajnej nr [...] MON w SG WP; etatu nr [...] Dowództwa [...] str. 6 – nr archiwalny [...] w Kancelarii Tajnej nr [...] MON w SG WP,
3. uchylenie zaskarżonej decyzji w trybie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w części dotyczącej porównania uposażenia radcy prawnego do uposażenia zastępcy dowódcy brygady, które zaszeregowane było do grupy uposażenia U-[...] i w tym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez uznanie zaszeregowania stanowiska służbowego radcy prawnego do grupy uposażenia U-[...] należnego na stanowisku głównego specjalisty,
4. wydanie decyzji przyznającej skarżącemu za czas zajmowania stanowiska służbowego radcy prawnego w Dowództwie [...] w okresie od [...] października 1998 r. do [...] października 2000 r. uposażenia zasadniczego w stawce przewidzianej dla grupy uposażenia U-[...] wraz z odsetkami ustawowymi od nieterminowo wypłaconego uposażenia.
W uzasadnieniu odwołania skarżący wskazał, że odwołuje się od zaskarżonej decyzji, w części dotyczącej porównania uposażenia radcy prawnego do uposażenia zastępcy dowódcy brygady, które zaszeregowane było do grupy uposażenia U-[...]. Ponadto podał, że w okresie zajmowania przez niego stanowiska służbowego radcy prawnego w Dowództwie [...], grupą uposażenia przewidzianą dla stanowiska służbowego głównego specjalisty w Siłach Zbrojnych RP była grupa U-[...]. Zatem przyznanie radcy prawnemu będącemu żołnierzem zawodowym uposażenia w wysokości niższej, niż przysługuje na stanowisku głównego specjalisty, tj. U-[...], świadczy o rażącym naruszeniu art. 224 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 5 i art. 75 ustawy o radcach prawych.
Jednocześnie skarżący podniósł, że przepis art. 224 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, stanowi gwarancję otrzymania przez radcę prawnego uposażenia nie niższego niż wynagrodzenie przysługujące w danej strukturze organizacyjnej na stanowisku głównego specjalisty lub stanowisku równorzędnym, jeśli w strukturze zatrudnienia nie przewidziano stanowiska głównego specjalisty. Powyższe zapewnia wszystkim radcom prawnym, którzy pełnią służbę w Siłach Zbrojnych RP uposażenie na tym samym poziomie, bez względu na to, czy na danym poziomie dowodzenia występuje stanowisko głównego specjalisty. Istotne jest bowiem to, że stanowisko takie w ogóle występuje w Siłach Zbrojnych, natomiast, gdy stanowiska takiego przepisy nie przewidują, wówczas organ powinien odnieść się do równorzędnego stanowiska służbowego.
Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego decyzją nr [...] z [...] stycznia 2013 r., wydaną na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy decyzję Dowódcy Sił Powietrznych nr [...] z [...] listopada 2012 r.
W uzasadnieniu decyzji organ podał, że kwestionowana przez skarżącego decyzja została wydana na jego wniosek z [...] czerwca 2012 r. o stwierdzenie nieważności rozkazu dziennego z [...] października 1998 r. w zakresie, w jakim dotyczył on grupy uposażenia. W wyniku rozpoznania tego wniosku Dowódca Sił Powietrznych uczynił zadość żądaniu skarżącego, mimo że decyzja organu I instancji nie rozstrzyga w przedmiocie ustalenia nowej grupy uposażenia, bowiem kwestia ta stanowić może przedmiot odrębnego rozstrzygnięcia. Organ wyjaśnił przy tym, że konieczne jest w tej sytuacji, aby organ po uprzednim stwierdzeniu nieważności rozkazu dodatkowo ustalił odpowiednią grupę uposażenia, uzupełniając tym samym istotny brak jakim jest pozostawienie stanowiska służbowego bez określonej grupy uposażenia. Skutkiem bowiem stwierdzenia nieważności decyzji jest powrót do etapu postępowania poprzedzającego wydanie decyzji. Unieważnienie decyzji organu I instancji powoduje konieczność ponownego rozpoznania i rozpatrzenia zawisłej sprawy administracyjnej. Zatem właściwy organ powinien wydać stosowną decyzję określającą grupę uposażenia.
Z tych względów organ za bezzasadny uznał wniosek skarżącego o uchylenie decyzji w części dotyczącej porównania uposażenia radcy prawnego do uposażenia zastępcy dowódcy brygady i w tym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez uznanie zaszeregowania stanowiska służbowego radcy prawnego do grupy uposażenia U-[...].
Z powyższych względów za bezzasadny organ uznał wniosek o przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów, gdyż zdaniem organu, nie wiadomo jakie okoliczności miałoby się w tym postępowaniu ustalić.
Reasumując, organ stwierdził, że decyzja Dowódcy Sił Powietrznych z [...] listopada 2012 r. stwierdzająca nieważność rozkazu dziennego nr [...] (pkt 4) Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] z [...] października 1998 r., w części odnoszącej się do grupy zaszeregowania, wydana została w sposób prawidłowy, organ wydający kwestionowaną decyzję podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi B. O. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący wnosił o:
1. uchylenie zaskarżonej decyzji Szefa Sztabu Generalnego WP z [...] stycznia 2013 r. oraz decyzji Dowódcy Sil Powietrznych z [...] listopada 2012 r.,
2. w przypadku uwzględnienia skargi o:
• przeprowadzenie dowodu uzupełniającego, w trybie art. 106 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z dokumentów niejawnych będących w wyłącznym posiadaniu organu odwoławczego, o dopuszczenie dowodu, z których wnosił w odwołaniu, gdyż jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie;
• zasądzenie kosztów postępowania wg. norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący przypomniał stan faktyczny sprawy i wskazał, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy naruszył prawo twierdząc, że organ I instancji w pełnym zakresie uczynił zadość jego wnioskowi, bowiem decyzja nie rozstrzyga w przedmiocie ustalenia nowej grupy uposażenia. Skarżący wskazał, że w świetle utrwalonego orzecznictwa sądowoadministracyjnego decyzja o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji jest tzw. prostym rozstrzygnięciem organu odwoławczego, które wyczerpuje unormowanie jednego zagadnienia prawnego. Organ odwoławczy wydaje decyzję o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji, jeśli stwierdzi, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Natomiast, jeżeli w sprawie organ odwoławczy uznał, iż nie jest w stanie stwierdzić jaką grupę uposażenia przyjąć należy dla radcy prawnego – żołnierza zawodowego, i wydaje decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji, to taka decyzja narusza prawo i nie można jej pozostawić w obrocie prawnym.
Zdaniem skarżącego, w jego sprawie doszło do naruszenia prawa, gdyż organ odwoławczy nie mogąc stwierdzić jaką grupę uposażenia przyjąć, nie uchylił decyzji i nie orzekł w tym zakresie co do istoty sprawy.
Ponadto skarżący zarzucił organowi, że ten nie uwzględnił jego wniosku o porównanie zaszeregowania uposażenia radcy prawnego do grupy uposażenia U-[...] przewidzianego dla stanowiska służbowego głównego specjalisty, poprzez dokonanie ustaleń co do wysokości uposażenia na tle stanowisk służbowych – głównego specjalisty, przeznaczonych dla żołnierzy zawodowych występujących w całych Siłach Zbrojnych i w tym zakresie nie przeprowadził, w trybie art. 136 K.p.a., dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, poprzez dopuszczenie dowodu z archiwalnych dokumentów niejawnych pozostających w wyłącznym posiadaniu organu odwoławczego. Jak również nie uchylił zaskarżonej decyzji w trybie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w części dotyczącej porównania uposażenia radcy prawnego do uposażenia zastępcy dowódcy brygady, które zaszeregowane było do grupy uposażenia U-[...] i w tym zakresie nie orzekł co do istoty sprawy, poprzez uznanie zaszeregowania stanowiska służbowego radcy prawnego do grupy uposażenia U-[...], należnego na stanowisku głównego specjalisty.
Skarżący podkreślił, że art. 224 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, stanowi gwarancję otrzymania przez radcę prawnego uposażenia nie niższego niż wynagrodzenie przysługujące w danej strukturze organizacyjnej na stanowisku głównego specjalisty lub stanowisku równorzędnym, jeśli w strukturze zatrudnienia nie przewidziano stanowiska głównego specjalisty. Zatem przepis ten zapewnia wszystkim radcom prawnym, którzy pełnią służbę w Siłach Zbrojnych RP, uposażenie na tym samym poziomie, bez względu na to, czy na danym poziomie dowodzenia występuje stanowisko głównego specjalisty. Istotne jest bowiem to, że takie stanowisko w ogóle występuje w Silach Zbrojnych, natomiast, gdy stanowiska takiego przepisy nie przewidują, wówczas organ powinien odnieść się do równorzędnego stanowiska służbowego. Przepis ten stanowi lex specialis w stosunku do przepisów ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Pismem z 8 maja 2013 r. skarżący podtrzymał w całości złożoną skargę i argumentację w niej zawartą. Wskazał, że brak ustosunkowania się organu odwoławczego do wniosku zawartego w odwołaniu o wydanie decyzji przyznającej za czas zajmowania stanowiska służbowego radcy prawnego w Dowództwie [...] w okresie od [...] października 1998 r. do [...] października 2000 r. uposażenia zasadniczego w stawce przewidzianej dla grupy uposażenia U-[...] wraz z odsetkami ustawowymi od nieterminowo wypłaconego uposażenia, czyni zaskarżoną decyzję ułomną, która winna podlegać konwalidacji.
Odwołał się także do wyroku WSA w Warszawie z 22 lutego 2013 r., II SA/Wa 1860/12, z treści którego wynika, iż w świetle art. 224 ust. 1 ustawy o radcach prawnych należało odnosić się do wszystkich stanowisk służbowych głównych specjalistów określonych w Siłach Zbrojnych, a nie tylko do stanowiska głównego specjalisty przewidzianego wyłącznie w jednostce wojskowej, w której radca prawny pełnił służbę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej w skrócie P.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany stosownie do art. 134 P.p.s.a. – zarzutami i wnioskami skargi, uznał, że decyzja Szefa Sztabu Generalnego WP nie narusza przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania w stopniu powodującym konieczność jej uchylenia, co czyni skargę niezasadną.
Wobec zarzutów i twierdzeń skargi w pierwszej kolejności należało ustalić, jaki był przedmiot sprawy, który pozostaje w bezpośrednim związku z zakresem wniosku skarżącego wszczynającego postępowanie w niniejszej sprawie.
Wnioskiem z [...] grudnia 2011 r., skierowanym do Ministra Obrony Narodowej, skarżący zwrócił się o stwierdzenie nieważności szeregu rozkazów personalnych i decyzji za okres wykonywania zawodu radcy prawnego w [...] [...], w części dotyczącej zaszeregowania stanowiska służbowego.
Zawiadomieniem z 7 maja 2012 r., po odebraniu od skarżącego stosownych wyjaśnień, skarżący został poinformowany o konieczności skierowania wniosku w zakresie żądania stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego nr [...] (pkt 4) Dowódcy Jednostki Wojskowej nr[...] z [...] października 1998 r. do organu wyższego stopnia względem Dowódcy Jednostki Wojskowej nr[...] .
Wobec powyższego pouczenia wnioskiem z [...] czerwca 2012 r., skierowanym do Dowódcy Sił Powietrznych, skarżący wystąpił o stwierdzenie nieważności rozkazu dziennego nr [...] (pkt 4) Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] z [...] października 1998 r., którym zaszeregowany został z dniem [...] października 1998 r. do grupy uposażenia U-[...] w związku z wpisaniem go na listę radców prawnych.
W uzasadnieniu tego wniosku skarżący podniósł, że przyznanie radcy prawnemu, będącemu żołnierzem zawodowym, uposażenia w wysokości niższej, niż przysługiwało wówczas na stanowisku głównego specjalisty, tj. grupy uposażenia U-[...], świadczy o rażącym naruszeniu art. 224 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 5 i art. 75 ustawy o radcach prawnych oraz stanowi przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. do stwierdzenia nieważności rozkazu dziennego w zakresie, w jakim dotyczył on zaszeregowania skarżącego w stawce niższej niż U-[...].
Treść powyższego pisma nie pozostawia jakichkolwiek wątpliwości co do zakresu postępowania wszczętego wnioskiem w nim zawartym. Wniosek został skierowany do organu wyższego stopnia, który w tym wypadku występował w roli organu nadzoru. Wszczął on postępowanie administracyjne prowadzone w trybie nadzwyczajnym. Żądanie stwierdzenia nieważności rozkazu dziennego stanowiło przedmiot nowej sprawy w stosunku do rozstrzygnięcia zawartego w decyzji, mającego być dotkniętym wadą nieważności. W konsekwencji inny był zakres orzekania niż w trybie zwykłym, gdyż w wyniku postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności mogła być wydana tylko decyzja typu kasacyjnego, a nie było możliwości rozstrzygania w tym przedmiocie, którego dotyczyła co do istoty, obalana decyzja (por. wyrok SN z 7 marca 1996 r., III ARN 70/95, OSNP 1996, nr 18, poz. 258).
Na podkreślenie zasługuje, w ślad za poglądami wyrażanymi w doktrynie, że działanie w trybie nadzoru na podstawie art. 156 K.p.a. wymaga innego podejścia do sprawy. Organ staje wobec kwestii czysto prawnych, które powinny być rozstrzygnięte wedle zasad stosowania kasacji. Organ nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej w wadliwej decyzji, a jedynie ocenia ją z punktu widzenia przesłanek skutkujących jej nieważnością.
Oznacza to, że w niniejszym postępowaniu Dowódca Sił Powietrznych był uprawniony jedynie do badania, czy określony przez skarżącego w jego wniosku rozkaz był dotknięty wadą nieważności. W sytuacji, gdyby we wniosku z [...] czerwca 2012 r., wszczynającym postępowanie w przedmiotowej sprawie, zawarte zostały inne żądania np. przyznania uposażenia zasadniczego w określonej stawce przewidzianej dla danej grupy uposażenia, to żądanie takie w sprawie prowadzonej w trybie nadzwyczajnym nie mogłoby być rozpatrzone. W przypadku zaistnienia takiego przypadku zgłoszone roszczenie winno być wyłączone i rozpatrzone w trybie zwykłym przez organ właściwy. W jednym postępowaniu nie mogą być bowiem prowadzone sprawy, które toczą się w różnych trybach.
We wniosku wszczynającym postępowanie brak było jednak innych żądań i organ prawidłowo rozstrzygał jedynie o tym, czy zaistniały przesłanki powodujące konieczność stwierdzenia nieważności zaskarżonego rozkazu dziennego.
Ze wzglądów podanych powyżej, jak również z uwagi na to, że organ odwoławczy może rozpoznać tylko sprawę, która była już wcześniej rozstrzygnięta decyzją organu I instancji, albowiem przedmiot postępowania odwoławczego wyznacza tożsamość pod względem przedmiotowym i podmiotowym sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją organu I instancji, zawarty w odwołaniu wniosek o wydanie decyzji przyznającej uposażenie zasadnicze w stawce przewidzianej dla grupy uposażenia U-[...] za okres od [...] października 1998 r. do [...] października 2000 r. wraz z ustawowymi odsetkami, nie mógł odnieść oczekiwanego skutku. Tak określone żądanie może stanowić przedmiot odrębnej sprawy administracyjnej. Oznacza to, że brak odniesienia się Szefa Sztabu Generalnego WP do tej kwestii – wbrew twierdzeniom skargi – nie czyni zaskarżonej decyzji ułomną. Dodatkowo zauważyć należy, że Szef Sztabu Generalnego WP nie jest organem właściwym do orzekania w zakresie uposażenia należnego skarżącemu.
Konkluzja organu przedstawiona w osnowie decyzji jest w ocenie Sądu prawidłowa. Nie kwestionuje jej też sam skarżący.
W sprawie niniejszej organ musiał orzec, czy zaszeregowanie stanowiska służbowego radcy prawnego w dowództwie [...], zajmowanego przez skarżącego, do grupy uposażenia U-[...], zostało dokonane z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie bowiem z art. 224 ust. 1 ustawy o radcach prawnych wynagrodzenie radcy prawnego wykonującego zawód na podstawie stosunku pracy nie może być niższe od wynagrodzenia przewidzianego dla stanowiska pracy głównego specjalisty lub innego równorzędnego stanowiska pracy.
W tym celu organ dokonał porównania uposażenia radcy prawnego w odniesieniu do uposażeń na innych równorzędnych stanowiskach służbowych, albowiem w Dowództwie [...] nie występowało stanowisko służbowe głównego specjalisty. Oceniając poziom zaszeregowania stanowiska służbowego radcy prawnego na tle innych kluczowych stanowisk służbowych, występujących w tej jednostce wojskowej, organ wskazał, że stanowisko służbowe radcy prawnego było zaszeregowane do niższej grupy uposażenia względem tych stanowisk. W jednostce wojskowej, w której służył skarżący, występowało bowiem stanowisko służbowe zastępcy dowódcy brygady, które było zaszeregowane do grupy uposażenia U-[...].
Jednocześnie organ wskazał, że skarżący otrzymywał uposażenie zasadnicze na poziomie niższym od uposażeń otrzymywanych przez żołnierzy zawodowych zajmujących się stanowiska służbowe głównych specjalistów w innych jednostkach wojskowych.
Powyższe ustalenia pozwoliły organowi na dokonanie oceny, że doszło do oczywistego naruszenia przepisu art. 224 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, a taka sytuacja z kolei stanowiła podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonego rozkazu na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.
W tym miejscu zasadnym jest odwołanie się do ugruntowanego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego poglądu o obligatoryjnym stosowaniu przepisu art. 224 ust. 1 ustawy o radcach prawnych wobec żołnierzy zawodowych będących radcami prawnymi niezależnie od faktu, czy w danej jednostce wojskowej, w której służy dany żołnierz jest stanowisko głównego specjalisty, jeżeli w strukturze organizacyjnej Sił Zbrojnych takie stanowisko jest przewidziane (por. np. wyrok NSA z 3 września 2009 r., I OSK 1494/08, wyrok NSA z 25 września 2009 r., I OSK 1493/11, wyrok NSA z 30 listopada 2011 r., I OSK 664/11, publ. https://cbois.nsa.gov.pl).
Odnotować trzeba jednak i pogląd przeciwny, wyrażony w wyroku NSA z 6 lutego 2012 r., I OSK 994/11 (publ. https://cbois.nsa.gov.pl), zgodnie z którym przy ocenie statusu prawnego żołnierza zawodowego, zajmującego stanowisko radcy pranego, uwzględnia się wyłącznie jednostkę organizacyjną, w której pełni on służbę.
W rozpoznawanej sprawie, na co zwrócono uwagę powyżej, organ, biorąc pod uwagę, że w Dowództwie [...] nie występowało stanowisko służbowe głównego specjalisty, dokonał porównania uposażenia radcy prawnego w odniesieniu do innych równorzędnych stanowisk służbowych w tej jednostce organizacyjnej występujących, jak również ocenił, że uposażenie to jest niższe od uposażeń otrzymywanych przez żołnierzy zawodowych zajmujących stanowiska służbowe głównych specjalistów w innych jednostkach wojskowych.
Biorąc pod uwagę rozbieżność występującą w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zważyć należy, że organ przeanalizował dwie sytuacje i na potrzeby przedmiotowej sprawy argumentację organu uznać należy za prawidłową i wystarczającą.
Wprawdzie odniesienie się do stanowisk służbowych głównych specjalistów występujących w innych jednostkach wojskowych jest niewątpliwie bardzo skrótowe, jednakże bardziej pogłębiona analiza dla wykazania poprawności stanowiska organu nie była niezbędna, a jedynie pożądana.
Wobec argumentacji skargi zwrócić bowiem należy uwagę na istotny aspekt rozpoznawanej sprawy.
Stwierdzenie nieważności rozkazu dziennego nr [...] (pkt 4) Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] z [...] października 1998 r. w sprawie zaszeregowania skarżącego z dniem [...] października 1998 r. do grupy uposażenia U-[...], w części odnoszącej się do grupy zaszeregowania, nie stanowi podstawy do dochodzenia należnego uposażenia według grupy uposażenia wskazanej w uzasadnieniu decyzji o stwierdzeniu nieważności. Decyzja ta, na co wskazano już wcześniej, nie rozstrzyga merytorycznie o istocie sprawy, czyli o grupie uposażenia należnej skarżącemu za czas obowiązywania powyższego rozkazu dziennego.
Ani organ, ani Sąd w przedmiotowym postępowaniu, z uwagi na jego charakter, nie są uprawnione do formułowania kategorycznego stanowiska w tej kwestii. Decyzja ta nie będzie bowiem wykonywana przez organ finansowy.
Zasadnie zatem organ odwoławczy wskazał, że pierwszym etapem pozwalającym na skorygowanie grupy uposażenia przysługującej skarżącemu z uwagi na zajmowanie stanowiska służbowego radcy prawnego było stwierdzenie nieważności rozkazu dziennego z [...] października 1998 r. Dopiero w dalszej kolejności właściwy organ powinien ustalić odpowiednią grupę uposażenia, uzupełniając tym samym brak, jakim jest pozostawienie stanowiska służbowego bez określonej grupy uposażenia i wydać w tym zakresie stosowną decyzję. Skutkiem stwierdzenia nieważności decyzji jest bowiem powrót do stanu postępowania administracyjnego sprzed wydania decyzji, której nieważność stwierdzono. W postępowaniu tym zaskarżona decyzja nie będzie miała charakteru przesądzającego w zakresie jaka grupa uposażenia powinna zostać przyznana skarżącemu.
W konsekwencji oznacza to, że zarzuty sformułowane w skardze nie zasługują na uwzględnienie.
Wbrew stanowisku skarżącego organ rozstrzygnął jego wniosek w całości, gdyż obejmował on jedynie żądanie stwierdzenia nieważności rozkazu nr [...] Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] z [...] października 1998 r. Organ odwoławczy nie twierdził, że nie jest w stanie stwierdzić jaką grupę uposażenia przyjąć dla radcy prawnego, lecz uznał, że to organ właściwy powinien kategorycznie określić, czy będzie to grupa uposażenia U-[...], czy też U-[...]. Dla potrzeb uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia zajęcie jednoznacznego stanowiska w tym zakresie nie było niezbędne. Zważyć przy tym należy, że zarzuty zawarte w skardze w zasadniczym stopniu dotyczyły przyjęcia przez organ nieprawidłowej grupy uposażenia przynależnej radcy prawnemu, które to zagadnienie nie było kluczowe w rozstrzyganej sprawie w tym znaczeniu, że wystarczająca była konstatacja organu, że grupa uposażenia przyznana skarżącemu w rozkazie z [...] października 1998 r. była niższa od grupy uposażenia przewidzianej dla radcy prawnego, co w konsekwencji uzasadniało zarzut rażącego naruszenia przepisu art. 224 ust. 1 ustawy o radcach prawnych.
Z naprowadzonych wyżej powodów Sąd uznał za zbędne przeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez skarżącego, uznając, że nie pozostają one w związku z istotą sprawy.
Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Sąd, na zasadzie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło