II SA/Wa 567/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędziowie WSA Agnieszka Góra – Błaszczykowska (spr.), Anna Mierzejewska, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2012 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku - oddala skargę - Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Departamentu Kadr MON nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. odmawiającą uwzględnienia wniosku T. P. o ustalenie należności pieniężnych z tytułu zawodowej służby wojskowej za okres od dnia [...] marca 2007 r. do dnia [...] marca 2009 r. wraz z odsetkami oraz wypłatę tych należności. Rozstrzygnięcie to zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Minister Obrony Narodowej, na podstawie art. 114 ust. 2 i ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.) – decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r. wypowiedział T. P. stosunek zawodowej służby wojskowej. Po rozpatrzeniu środka odwoławczego wniesionego przez oficera, Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2005 r. utrzymał w mocy wydaną w pierwszej instancji decyzję nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r. Zainteresowany został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] czerwca 2005 r. T. P. skierował na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, żądając uchylenia obydwu powołanych decyzji. Wyrokiem z dnia 16 marca 2007 r. (sygn. akt II SA/Wa 2370/06) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] lutego 2005 r., pozostawiając w obrocie prawnym poprzedzającą ją decyzję Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że w postępowaniu w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej organ nie wykazał spełnienia przesłanki w postaci braku możliwości wyznaczenia zainteresowanego na inne stanowisko służbowe odpowiadające jego kwalifikacjom zawodowym. Sąd zalecił, aby organ ponownie rozpatrując przedmiotową sprawę przeprowadził z urzędu, stosownie do art. 136 kpa, dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów, a następnie, na podstawie tak zgromadzonego materiału dowodowego dokonał oceny, czy dana okoliczność została udowodniona. Od wyroku tego zainteresowany złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2008 r. cofnął jego pełnomocnik. Naczelny Sąd Administracyjny, uznając wycofanie skargi kasacyjnej za skuteczne, postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2008 r. (sygn. akt I OSK 1213/07) umorzył postępowanie w sprawie prowadzonej przed tym Sądem. Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2009 r. utrzymał w mocy decyzję Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r. Wyrokiem z dnia 21 października 2009 r. (sygn. akt II SA/Wa 712/09) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na powyższą decyzję, natomiast Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 lipca 2010 r. (sygn. akt I OSK 186/10) oddalił skargę kasacyjną wniesioną przez T. P. W dniu 22 października 2011 r. zainteresowany wystąpił do Ministra Obrony Narodowej z wnioskiem o "ustalenie należności pieniężnych z tytułu zawodowej służby wojskowej za okres od dnia [...] marca 2007 r. do dnia [...] marca 2009 r. wraz z odsetkami oraz o wypłatę tych należności". Oficer podniósł, że uchylając decyzję Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] lutego 2005 r. wyrokiem z dnia 16 marca 2007 r. (sygn. akt II SA/Wa 2370/06), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie równocześnie wstrzymał jej wykonanie na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Zdaniem skarżącego pozostawał on w stosunku służbowym zawodowej służby wojskowej od dnia [...] marca 2007 r. do dnia [...] marca 2009 r., tj. od dnia wydania wymienionego wyroku WSA z dnia 16 marca 2007 r. (sygn. akt II SA/Wa 2370/06) do dnia wprowadzenia decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] marca 2009 r. do obrotu prawnego. Z powyższego T. P. wywiódł roszczenie o ustalenie i wypłatę uposażenia wraz z odsetkami za wymieniony okres. Dyrektor Departamentu Kadr decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. odmówił uwzględnienia wniosku zainteresowanego z dnia 22 października 2011 r. Po rozpatrzeniu odwołania, Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Departamentu Kadr nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. Organ wskazał, że zgodnie z art. 152 wymienionej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie uwzględnienia skargi, sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. Zastosowanie tego przepisu przez sąd w stosunku do zaskarżonej decyzji administracyjnej oznacza zatem, że nie podlega ona wykonaniu, nie wywołuje skutków prawnych jeszcze przed uprawomocnieniem się wyroku. Wstrzymanie wykonania decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] lutego 2005 r. spowodowało ten skutek, że decyzja Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r. nie posiadała przymiotu ostateczności. Brak przymiotu ostateczności decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r. nie powodował jednak, w ocenie organu, w opisanym przypadku restytucji stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Zgodnie z art. 114 ust. 5 wymienionej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zwolnienie z zawodowej służby wojskowej żołnierza zawodowego wskutek dokonanego wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej następuje po upływie sześciu miesięcy od dnia doręczenia wypowiedzenia dokonanego przez organ wojskowy, w ostatnim dniu miesiąca. Określenie ustawowego okresu wypowiedzenia oznacza, że w stosunku do decyzji o zwolnieniu ze służby z zastrzeżeniem terminu wypowiedzenia nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, uzależniające wykonalność decyzji, czy raczej jej skuteczność, od uzyskania przymiotu ostateczności (art. 130 § 1 kpa). W tym zakresie przepisy pragmatyki wojskowej stanowią lex specialis w stosunku do przepisów kpa regulujących generalnie kwestię wykonalności decyzji administracyjnych. Zdaniem organu nie ulega wątpliwości, że T. P. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z upływem ustawowego terminu wypowiedzenia stosunku służbowego, wynikającym z daty doręczenia mu decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r., tj. z dniem [...] czerwca 2005 r., co jest równoznaczne z ustaniem z tym dniem stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Minister wskazał, że wyrokiem z dnia 16 marca 2007 r. (sygn. akt II SA/Wa 2370/06) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pozostawił w obrocie prawnym decyzję Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r., która skutkowała zwolnieniem zainteresowanego z zawodowej służby wojskowej w terminie wynikającym z ustawy, a nadto Sąd orzekł, iż wykonaniu nie podlega jedynie uchylona decyzja drugiej instancji. W tej sytuacji, zdaniem organu, skutek w postaci zwolnienia zainteresowanego z zawodowej służby wojskowej mocą decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r., który nastąpił z mocy prawa z dniem [...] czerwca 2005 r., nie został usunięty, gdyż decyzja ta pozostała w obrocie prawnym. Powołanym wyrokiem Sądu nie został też restytuowany stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. Minister stwierdził, iż sprawa zwolnienia oficera z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] czerwca 2005 r. wskutek wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez Ministra Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r. korzysta z powagi rzeczy osądzonej. Powyższe oznacza, że w okresie od dnia [...] marca 2007 r. do dnia [...] marca 2009 r. zainteresowany nie pozostawał w stosunku służbowym zawodowej służby wojskowej, a zatem, jak stwierdził organ, za ten okres nie przysługuje mu prawo do uposażenia z tytułu pełnienia tej służby, o którym mowa w art. 71 i nast. wymienionej ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Minister podkreślił, że zainteresowany w okresie od dnia [...] marca 2007 r. do dnia [...] marca 2009 r. nie tylko nie pozostawał w stosunku służbowym zawodowej służby wojskowej, ale również nie pełnił faktycznie zawodowej służby wojskowej (został z niej prawnie i faktycznie zwolniony z dniem [...] czerwca 2005 r.). Powyższe stwierdzono wydanym dla celów ewidencyjnych rozkazem personalnym Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r., a dodatkowo zaświadczeniem wystawionym w dniu [...] czerwca 2005 r. przez Szefa Wydziału Ogólnego Departamentu Kadr. Z przepisów wojskowej ustawy pragmatycznej wynika, że prawo żołnierza zawodowego do uposażenia jest związane z faktycznym pełnieniem zawodowej służby wojskowej, nie zaś z samym pozostawaniem w stosunku służbowym zawodowej służby wojskowej. Wobec powyższego organ stwierdził, że roszczenie oficera jest całkowicie i oczywiście bezzasadne. Nadto, zdaniem Ministra, roszczenie to jest także częściowo przedawnione, gdyż zgodnie z art. 75 ust. 1 wojskowej ustawy pragmatycznej roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych należności związanych z pełnieniem zawodowej służby wojskowej ulegają przedawnieniu z upływem trzech lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Skargę na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2012 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T. P., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, jak również uchylenia decyzji Dyrektora Departamentu Kadr MON nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: - art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, - art. 71 ust. 1, art. 75 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 114 ust. 5 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, - art. 6, art. 7 i art. 77 kpa. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł m.in., iż w jego ocenie z chwilą wydania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 marca 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 2370/06, ustały wszystkie skutki wydanej wobec niego decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego. Tym samym od chwili wydania powyższego wyroku do wejścia do obrotu prawnego decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...], tj. do dnia [...] marca 2009 r., powinien być uznany za osobę pozostającą w zawodowej służbie wojskowej. Skarżący zakwestionował także argumentację organu, dotyczącą przedawnienia roszczeń, zgłoszonych w niniejszej sprawie. Powołując się na treść art. 75 ust. 2 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, skarżący stwierdził, iż kwestionowanie przez niego na drodze administracyjnej oraz sądowoadministracyjnej wypowiedzenia stosunku służbowego, przerwało bieg przedawnienia roszczeń wynikających z tego stosunku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W sprawie poza sporem pozostaje, że skarżący pozostawał w służbie wojskowej do dnia [...] czerwca 2005 r., po tej dacie nie pełnił faktycznie zawodowej służby wojskowej. Z akt sprawy wynika ponadto, że skarżący nie pozostawał w służbie wojskowej w okresie od dnia [...] marca 2007 r. do dnia [...] marca 2009 r., za który żąda wypłacenia mu wynagrodzenia. Należy zatem ustalić czy, a jeśli tak, to jakie znaczenie dla zasadności jego roszczenia ma wyrok z dnia 16 marca 2007 r. (sygn. akt II SA/Wa 2370/06), którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] lutego 2005 r. (działającego jako organ II instancji) oraz wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji (czyli decyzji z dnia [...] lutego 2005 r.) stosując art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podkreślenia wymaga, że wskazanym wyrokiem w obrocie prawnym pozostawiono decyzję organu I instancji – Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r. o wypowiedzeniu T. P. stosunku zawodowej służby wojskowej. W konsekwencji zainteresowany został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] czerwca 2005 r. Powyższe wynika z treści art. 114 ust. 2 (w brzmieniu obowiązującym w dacie dokonania wypowiedzenia), zgodnie z którym dokonanie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej przez właściwy organ może nastąpić, gdy jednostka wojskowa, w której żołnierz zawodowy pełni zawodową służbę wojskową, uległa rozformowaniu lub zmniejszył się jej stan etatowy w korpusie kadry zawodowej Sił Zbrojnych, w którym żołnierz pełni służbę, albo gdy uległo likwidacji stanowisko służbowe, które żołnierz zajmował, a brak jest możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko, odpowiadające jego kwalifikacjom zawodowym. Zdaniem Sądu orzekającego w sprawie niniejszej, wyrok z dnia 16 marca 2007 r. nie wpłynął w żadnym stopniu na okres pozostawania skarżącego w zawodowej służbie wojskowej, gdyż w obrocie pozostała decyzja organu I instancji o zwolnieniu go z tej służby. Z tej przyczyny w dacie wydania decyzji organu I instancji ([...] listopada 2004 r.) rozpoczął bieg termin 6 – miesięczny od dnia wypowiedzenia, termin ten zakończył swój bieg dnia [...] czerwca 2005 r. Jak zasadnie zauważył NSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 kwietnia 2011 r. (I OSK 1903/10, LEX 852010), wniesienie odwołania od decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej nie wstrzymuje biegu terminu z cytowanego przepisu. Dzieje się tak dlatego, że – zdaniem NSA – przepisy pragmatyki wojskowej, w zakresie dotyczącym trybu zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej, w związku z art. 130 § 3 pkt 2 kpa, wyłączają stosowanie przepisów art. 130 § 1 i § 2 kpa co do rozpoczęcia biegu terminu wypowiedzenia oraz jego zakończenia ze skutkiem w postaci zwolnienia ze służby. W tym zakresie przepisy pragmatyki wojskowej stanowią lex specialis w stosunku do przepisów kpa, regulujących generalnie kwestię wykonalności decyzji administracyjnych. Dokonanie wypowiedzenia stosunku zawodowej służby wojskowej to moment, w którym wypowiedzenie weszło do obrotu prawnego i nie należy go utożsamiać z uzyskaniem przez tę decyzję przymiotu ostateczności i wykonalności (wyrok NSA z dnia 29 listopada 2000 r., sygn. akt II SA 1788/00). W konsekwencji należy uznać, że wypowiedzenie, dokonane skarżącemu decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. weszło do obrotu prawnego i nigdy nie zostało z niego wyeliminowane. Świadczy o tym również fakt, że z dniem [...] czerwca 2005 r. zakończył się bieg okresu wypowiedzenia i po tej dacie skarżący nie pełnił już nigdy faktycznie służby wojskowej. Niesłusznie zatem skarżący powołuje się na stanowisko NSA, wyrażone w wyroku z dnia 22 października 2009 r. (I OSK 248/09) na temat skutków uchylenia decyzji wyrokiem WSA. Otóż zaprezentowane stanowisko jest adekwatne do stanu faktycznego, mającego miejsce tylko w sprawie, będącej przedmiotem zainteresowania NSA, w której Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zarówno decyzję zaskarżoną, jak decyzję organu I instancji o wypowiedzeniu zawodowej służby wojskowej. Tymczasem w sprawie niniejszej, decyzja organu I instancji o wypowiedzeniu zawodowej służby wojskowej nie została uchylona przez WSA w Warszawie, podczas kontroli sprawy WSA w Warszawie uchylił tylko decyzję organu II instancji. Tym samym wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 marca 2007 r. nie wpłynął w żadnym stopniu na kwestię pozostawania skarżącego w zawodowej służbie wojskowej. Brak wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji organu I instancji spowodował, że wywołała ona skutek w postaci zwolnienia z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] czerwca 2005 r. Od tej daty skarżący nie pozostawał w służbie, nie przysługiwały mu więc żadne świadczenia z tego tytułu. Rozważania skarżącego na temat skutków prawnych wstrzymania przez WSA w Warszawie – w wyroku z dnia 16 marca 2007 r. – wykonania zaskarżonej decyzji, wynikają z niezrozumienia instytucji wstrzymania wyroku oraz jego skutków dla zaskarżonej decyzji. Podkreślenia wymaga więc, że wstrzymanie wykonania dotyczyło tylko zaskarżonej decyzji, a więc decyzji organu II instancji z dnia [...] lutego 2005 r. Wyeliminowanie z obrotu prawnego tylko decyzji organu II instancji, bez eliminacji decyzji organu I instancji, nie wywołało żadnych skutków w sytuacji prawnej (stosunku służbowego) skarżącego, w stosunku do którego skutecznie rozpoczął się bieg okresu wypowiedzenia. Oceny tej nie zmienia fakt wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wyrokiem z dnia 16 marca 2007 r. Wstrzymanie wykonania dotyczyło tylko decyzji z dnia [...] lutego 2005 r. Trafnie zatem organy wskazywały skarżącemu, że zastosowanie art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ma miejsce w razie uwzględnienia skargi. Wówczas sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. Zastosowanie tego przepisu przez sąd w stosunku do zaskarżonej decyzji administracyjnej – z dnia [...] lutego 2005 r. – oznacza zatem, że tylko ta decyzja nie podlega wykonaniu. Wstrzymanie wykonania decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] lutego 2005 r. spowodowało tylko, że decyzja Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r. nie posiadała przymiotu ostateczności, ale nie została wyeliminowana z porządku prawnego i wywołała wszystkie skutki procesowe. Jej wykonanie nigdy nie zostało wstrzymane. Wydany przez WSA w Warszawie wyrok z dnia 16 marca 2007 r. nie spowodował restytucji stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, ani nie wstrzymał wykonalności decyzji organu I instancji. Powołane przez skarżącego orzeczenia NSA dotyczą odmiennej sytuacji faktycznej i prawnej – wyeliminowania z obrotu prawnego zarówno decyzji I, jak i II instancji. Wówczas istotnie dochodzi do usunięcia wypowiedzenia z obrotu prawnego, a stosunek służby wojskowej ulega reaktywacji. W sprawie niniejszej reaktywacja nie miała miejsca, gdyż nie wyeliminowano decyzji organu I instancji z dnia [...] listopada 2004 r. Dlatego też skarżący nie może skutecznie dochodzić wynagrodzenia za czas, w którym nie pozostawał faktycznie w zawodowej służbie wojskowej, okres ten nie może zostać uznany za reaktywację stosunku służbowego na mocy wyroku sądu. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270).