II SA/Wa 590/24

WyrokWSA w Warszawie2025-02-13

Skład orzekający: Joanna Kruszewska-Grońska, Ewa Radziszewska-Krupa, Dorota Kozub-Marciniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoby zamieszkujące lokal mieszkalny będący w dyspozycji Policji, po śmierci funkcjonariusza, który posiadał tytuł prawny do tego lokalu, wstępują w stosunek najmu na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego, czy też podlegają szczególnym przepisom ustawy o Policji i rozporządzenia wykonawczego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że lokale mieszkalne będące w dyspozycji Policji podlegają szczególnym przepisom ustawy o Policji i rozporządzenia wykonawczego, a nie przepisom Kodeksu cywilnego dotyczącym wstąpienia w stosunek najmu. W związku z tym, osoby zajmujące taki lokal bez tytułu prawnego, po śmierci funkcjonariusza, mogą zostać zobowiązane do jego opróżnienia na podstawie decyzji administracyjnej, a organy Policji nie mają obowiązku badania ich sytuacji mieszkaniowej ani zapewniania lokalu zastępczego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Komendanta Głównego Policji utrzymującej w mocy decyzję nakazującą opróżnienie lokalu mieszkalnego przez skarżących, którzy zamieszkiwali go po śmierci ojca/dziadka – byłego funkcjonariusza Policji. Skarżący twierdzili, że wstąpili w stosunek najmu na podstawie Kodeksu cywilnego, podczas gdy organy administracji wskazywały na brak tytułu prawnego i konieczność opróżnienia lokalu na podstawie przepisów ustawy o Policji.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, , Protokolant starszy referent Agnieszka Fidor po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2025 r. sprawy ze skargi B. Z. i P. S. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie opróżnienia i przekazania w stanie wolnym lokalu mieszkalnego oddala skargę I. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. Komendant Główny Policji (zwany dalej "KGP") decyzją z [...] lutego 2024r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Komendanta [...] Policji (zwany dalej "K[...]P") z [...] listopada 2023r. nr [...], nakazującą B. Z. i P. S. (zwani dalej "Skarżącymi") opróżnienie i przekazanie w stanie wolnym lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...] (zwany dalej "Lokalem"). W podstawie prawnej KGP powołał art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023r., poz. 775, zwana dalej "k.p.a."), art. 6a, art. 95 ust. 3 pkt 3 oraz art. 97 ust. 5 ustawy o Policji (Dz.U. z 2023r., poz. 171, zwana dalej "u.P.") i § 14 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 18 maja 2005r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (Dz.U. z 2020r., poz. 947, zwane dalej "Rozporządzeniem"). KGP w uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że Lokal przydzielono J. G. (zwany dalej "Policjantem") i jego żonie H. do wspólnego zamieszkania z córkami B. i B., na podstawie decyzji Komendanta Milicji Obywatelskiej (zwany dalej "KMO") z [...] maja 1964r. żona Policjanta zmarła w 2011r. a Policjant w 2022r. W lokalu obecnie zamieszkuje jego córka i wnuk - Skarżący. K[...]P zawiadomieniem z [...] stycznia 2023r. nr [...], na mocy art. 61 k.p.a., powiadomił Skarżących o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie opróżnienia ww. Lokalu i o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzeniu się co do zebranych dowodów i materiałów. K[...]P ww. decyzją z [...] listopada 2023r. nakazał Skarżącym opróżnienie i przekazanie w stanie wolnym ww. Lokalu. KGP po rozpatrzeniu sprawy w wyniku wniesionego przez Skarżących odwołania, podzielił argumentację K[...]P zawartą w ww. decyzji z [...] listopada 2023r. KGP zwrócił uwagę, że przedmiotem sprawy jest kwestia legalności zobowiązania stron do opróżnienia zajmowanego Lokalu. Skarżący korzystają z ww. Lokalu, bez tytułu prawnego. Dlatego podstawą wydania decyzji był art. 95 ust. 3 pkt 3 u.P., według którego decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego wydaje się także, w przypadku zajmowania lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 90, przez policjanta lub członków jego rodziny albo inne osoby – bez tytułu prawnego. Posiadanie tytułu prawnego do lokalu jest istotnym elementem do oceny zgodności z prawem decyzji. Zgodnie z art. 90 u.P. na lokale mieszkalne dla policjantów przeznacza się lokale będące w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów. Dysponowanie lokalem jest specyficznym pojęciem prawnym, różnym od własności, czy posiadania, czy innego stanu władania prawem. Jest oderwane zwłaszcza od prawa własności. Organy Policji mogą dysponować lokalami, których właścicielami nie są. Dyspozycja lokalami nie musi wynikać z obowiązujących norm prawnych. Prawo do dysponowania jest bowiem przesłanką faktyczną i ma charakter niezależny od prawa własności danego lokalu. Zasady przydziału i opróżniania lokali mieszkalnych pozostających w dyspozycji organów resortowych, mają charakter przepisów odrębnych od przepisów ustawy z 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2023r., poz. 725 zwana dalej "u.o.p.l."), bowiem art. 95 ust. 2 i 3 u.P. wprowadził administracyjny tryb opróżniania lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów. Przepisy te w sposób odrębny i uzależniony od potrzeb służb regulują powstanie uprawnienia do zajmowania lokalu mieszkalnego pozostającego w dyspozycji organów Policji oraz kwestie związane z opróżnianiem takiego lokalu. Tytuł prawny do lokalu może otrzymać tylko i wyłącznie funkcjonariusz Policji. Osoby uwzględnione przy przydziale lokalu mieszkalnego policjantowi – nie posiadają samodzielnego tytułu prawnego do lokalu. Dlatego też uprawnienie do zamieszkiwania przez osoby uwzględnione przy przydziale mieszkania, wywodzi się z tytułu prawnego, jaki posiada policjant. Z chwilą śmierci funkcjonariusza posiadającego tytuł prawny, uprawnienie dla tych osób wygasa. Krąg osób uprawnionych do lokalu mieszkalnego pozostającego w dyspozycji organów Policji zawężono i wyczerpująco wymieniono w u.P. (funkcjonariusze, ich małżonkowie, wstępni i dzieci) i w art. 29 ust. 1 ustawy z 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2023r. poz. 1280, zwana dalej "u.z.e.f."). Zgodnie z art. 29 ust. 1 u.z.e.f. prawo do zajmowania takich mieszkań przysługuje także emerytom i rencistom policyjnym. Gdyby zatem Skarżący byli uprawnieni do pobierania emerytury lub renty policyjnej przysługiwało by im prawo do lokalu mieszkalnego. Niestety Skarżący nie spełniają ww. warunków. Decyzja, jaką wydano wobec Skarżących jest konsekwencją zajmowania przez nich lokalu mieszkalnego bez tytułu prawnego. KGP, odnosząc się do zarzutu odwołania dotyczącego wywodzenia prawa Skarżących do ww. Lokalu z umowy najmu zawartej przez Policjanta i jego żonę, wskazał, że art. 30 ust. 1 pkt 7 obowiązującej wówczas ustawy z 30 stycznia 1959r. Prawo lokalowe (Dz.U. z 1962r. nr 47 poz. 227, zwana dalej "u.P.l.") przewidywał, że nie podlegają publicznej gospodarce lokalami budynki i lokale przeznaczone na zakwaterowanie Milicji Obywatelskiej oraz funkcjonariuszy służby więziennej i zakładów poprawczych. Analogiczną regulację otrzymywały kolejne uchwalane w tej materii ustawy (ustawa z 16 lipca 1987r. Prawo lokalowe - Dz.U. z 1987r., poz. 165; ustawa z 2 lipca 1994r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych - Dz.U. z 1998r., poz. 787), jak również obowiązująca obecnie u.o.p.l. Zdaniem KGP Skarżący nie mogą uzyskać tytułu prawnego do spornego lokalu mieszkalnego. Tytułu tego nie mogą również uzyskać na podstawie art. 691 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2023r., poz. 1610, zwany dalej "k.c."), w świetle którego w razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego w stosunek najmu lokalu wstępują: małżonek niebędący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych, oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą, a osoby wymienione w § 1, jak stanowi § 2 tego przepisu wstępują w stosunek najmu lokalu mieszkalnego, jeżeli stale zamieszkiwały z najemcą w tym lokalu do chwili jego śmierci. Przepis ten, jak wskazano wyżej, nie ma zastosowania w sprawach dotyczących mieszkań, o których mowa w art. 90 u.P. Skoro prawo do lokali będących w dyspozycji Policji, w tym możliwość uzyskania do nich tytułu prawnego przez członka rodziny zmarłego policjanta, podlega szczególnej regulacji, tj. wskazanym powyżej przepisom, to regulacje zawarte w k.c. zostają w tej materii wyłączone. Pogląd ten nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyroki NSA z: 6 grudnia 2012r. sygn. akt I OSK 1122/10; 30 stycznia 2013r., sygn. akt I OSK 220/12; publ. CBOSA). Zdaniem KGP niezasadny był zarzut Skarżących o naruszeniu art. 75 Konstytucji RP, gdyż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 15 listopada 2018r. sygn. akt SK 29/16, stwierdził, że u.P. nie nakłada na organy wydające decyzję, z których wynika obowiązek opróżnienia lokalu mieszkalnego, obowiązku badania w toku postępowania administracyjnego, czy osoby zobowiązane do opróżnienia lokalu będą w stanie samodzielnie zaspokoić swoje potrzeby mieszkaniowe. Zdaniem TK obowiązek zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych gospodarstw o niskich dochodach należy do gminy, a nie do organów administracji publicznej realizujących zadania publiczne w zakresie swojej właściwości. Ten obowiązek ciąży na gminie także w stosunku do osób, które w wyniku realizacji decyzji administracyjnej, nakazującej opróżnienie lokalu, musiały opuścić dotychczasowe mieszkanie. Regulacje rozdziału 8 u.P. "Mieszkania funkcjonariuszy Policji" mają służyć zapewnieniu prawa do lokalu mieszkalnego policjantowi i członkom jego rodziny. Nie jest powinnością organów Policji zabezpieczenie potrzeb mieszkaniowych obywatelom niezwiązanym z resortem. To na organach gminy spoczywa obowiązek zabezpieczania tych potrzeb jej mieszkańcom. Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.o.p.l., zadaniem organów samorządu terytorialnego jest tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej. Z art. 4 ust. 2 u.o.p.l. wynika, że do zadań własnych gminy należy zapewnienie lokalu socjalnego lub zamiennego, a także zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych gospodarstw domowych o niskich dochodach. W razie braku dostarczenia lokalu socjalnego przez gminę, właściwą ze względu na miejsce położenia lokalu podlegającego opróżnieniu, strony mogą wystąpić do sądu cywilnego z powództwem o ustalenie uprawnienia do zawarcia z gminą umowy o najem lokalu socjalnego, o ile spełniają przesłanki z art. 14 u.o.p.l. 2. Skarżący, reprezentowani przez adwokata w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z [...] marca 2024r. wnieśli o uchylenie ww. decyzji KGP i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie: - art. 7 i art. 77 k.p.a. - poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz przyjęcie, że: - Skarżący nie należą do kategorii osób wskazanych w art. 88 i 89 u.P. i art. 29 u.z.e.f., gdy w dacie, w której została zawarta umowa najmu lokalu obowiązywała u.P.l., której przepisy miały zastosowanie m.in. do mieszkań służbowych i która przewidywała, że w przypadku śmierci najemcy, jego małżonek i inni członkowie rodziny mieszkający z nim stale w chwili śmierci wstępują w stosunek najmu (art. 17 ust. 2 u.Pl.), więc Skarżący [...] września 2022r. - w chwili śmierci Policjanta (odpowiednio ojca i dziadka) wstąpili w stosunek najmu ww. Lokalu; - regulacja prawna dotycząca problematyki mieszkań dla funkcjonariuszy Policji, emerytów policyjnych i członków ich rodzin została odrębnie określona w przepisach resortowych i w tym zakresie nie mają zastosowania przepisy ogólne dotyczące najmu zawarte w k.c., w szczególności w art. 691 § 1 k.c., gdy w dacie odejścia ze służby Policjanta obowiązywała ustawa z 31 stycznia 1959r. o służbie funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej (Dz.U. Nr 23, poz. 136, zwana dalej "u.s.f.MO"), zgodnie z którą funkcjonariusz zwolniony ze służby zachowywał prawo do przydzielonego mieszkania służbowego lub do mieszkania zastępczego według norm powszechnie obowiązujących - bez wskazania przepisów szczególnych, które miałyby zastosowanie do najmu lokalu służbowego; - art. 95 ust. 3 pkt 3 u.P. - przez jego zastosowanie i przyjęcie, że w sprawie zachodziły przesłanki do wydania decyzji o opróżnieniu lokalu, gdy Skarżący po śmierci Policjanta wstąpili w stosunek najmu Lokalu; - art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności – przez jego niezastosowanie i w konsekwencji nieposzanowanie prawa do mieszkania i uwzględnienie tytułu do zajmowania go, wynikającego ze wstąpienia przez Skarżących w stosunek najmu ww. Lokalu na podstawie art. 691 § 1 k.c., co w konsekwencji spowodowało naruszenie prawa do mieszkania i orzeczenie wobec Skarżących opróżnienia lokalu mieszkalnego; - art. 75 ust. 1 Konstytucji RP – przez niewłaściwe zastosowanie, co doprowadziło do naruszenia dyrektyw prowadzenia polityki sprzyjającej zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych obywateli, w tym w szczególności przeciwdziałania bezdomności oraz obowiązkowi szczególnej pomocy osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej. Skarżący w uzasadnieniu skargi wskazali, że nie zgadzają się z argumentacją zawartą w zaskarżonej decyzji. KGP w sposób nieuzasadniony przyjął, że regulacja prawna dotycząca problematyki mieszkań funkcjonariuszy Policji, emerytów policyjnych i członków ich rodzin została odrębnie określona w przepisach resortowych i w tym zakresie nie mają zastosowania przepisy ogólne dotyczące najmu zawarte w k.c., w szczególności w art. 691 § 1 i 2 k.c. Skarżący podnoszą również, że ww. Lokal stanowi dla Skarżącej, już od prawie 60 lat, ośrodek życiowy. Ponadto problemy zdrowotne i brak możliwości finansowych nie pozwalają Jej na znalezienie innego lokalu, do którego mogłaby się przenieść. 3. KGP w odpowiedzi na skargę z [...] kwietnia 2024r. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 2. Sąd na wstępie wyjaśnia, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024r., poz. 1267, zwana dalej "P.u.s.a.") kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a. sprawowana jest przez Sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej (np. decyzję) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w niej do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c), pkt 2 P.p.s.a.). Sąd wyjaśnia również, że stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a. Ostatni z ww. przepisów nie miał jednak zastosowania w sprawie, gdyż organ administracyjny wydał w sprawie decyzję administracyjną, którą zaskarżył Skarżący, a nie interpretację indywidualną, o której mowa w art. 57a P.p.s.a. Zgodnie z art. 151 P.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. 3. Sąd, oceniając zaskarżoną decyzję KGP, w świetle wskazanych wyżej kryteriów, stwierdził, że była ona zgodna z prawem. Na wstępie zwrócić należy uwagę, że wbrew zarzutom skargi, prawidłowe było przyjęcie przez KGP, że z obowiązujących przepisów, także w chwili śmierci Policjanta (ojca Skarżącej i dziadka Skarżącego) wynika odrębny reżim prawny regulujący status prawny lokali mieszkalnych, będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 2 u.o.p.l. przepisy tej ustawy stosuje się do lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów, do lokali będących w dyspozycji jednostek organizacyjnych Służby Więziennej oraz do lokali pozostających i przekazanych do dyspozycji Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Szefa Agencji Wywiadu, Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego lub Szefa Służby Wywiadu Wojskowego, jeżeli przepisy odrębne dotyczące tych lokali nie stanowią inaczej. W przypadku więc lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów - a do takich należy sporny Lokal - przepisami odrębnymi, dotyczącymi lokali mieszkalnych, jest rozdział 8 u.P. Zgodnie z art. 95 ust. 3 pkt 3 u.P., decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego wydaje się w przypadku zajmowania lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 90 ust. 1 u.P., przez policjanta lub członków jego rodziny albo inne osoby - bez tytułu prawnego. Treść wskazanego przepisu jednoznacznie wskazuje, że określa on nie tylko formę rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy opróżnienia lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów (art. 90 ust. 1 u.P.), ale też z postanowień powołanego przepisu wynika, że wyłącznymi przesłankami do jego zastosowania jest występowanie lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub organów jemu podległych oraz zajmowanie go bez tytułu prawnego. W tym miejscu należy więc odnieść się do wyjaśnienia pojęcia dyspozycyjności organów Policji na gruncie u.P. Pojęciem "dyspozycyjność" posługuje się ww. art. 90 u.P., stanowiąc, że: "na lokale mieszkalne dla policjantów przeznacza się lokale będące w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów". Lokale te uzyskiwane są w wyniku działalności inwestycyjnej, albo od terenowych organów rządowej administracji ogólnej, są to lokale stanowiące własność gmin lub zakładów pracy, a także zwolnione przez osoby, które decyzje o przydziale uzyskały z jednostek podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych. Sąd Najwyższy w tezie wyroku z 20 czerwca 2001r. sygn. akt CKN 683/00 wskazał, że lokalem będącym w dyspozycji Ministra Spraw Wewnętrznych w rozumieniu ww. artykułu jest lokal, co do którego decyzja o jego przydziale lub o jego opróżnieniu należy do kompetencji jednostek podległych temu organowi. Dyspozycyjność jest zatem związana z prawem organu Policji do decydowania kto jest uprawniony do zamieszkiwania lokalu lub nie, przy uwzględnieniu zapisów ustawy o Policji. Dyspozycja organów Policji nie wiąże się automatycznie z prawem własności co do lokalu. Nadto podnieść należy, że kwestie dotyczące przekazania lokalu do dyspozycji organom policyjnym, czy też zrzeczenie się przez organ prawa dysponowania lokalem nie następuje ani w formie decyzji administracyjnej, ani w formie postanowienia, ani w drodze innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej. W przepisach prawa powszechnie obowiązującego brak bowiem umocowania do rozstrzygania w kwestii przekazania lokalu do dyspozycji organom policyjnym w jednej z wymienionych form przewidzianych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. Tym samym do kognicji Sądu administracyjnego nie należą sprawy dotyczące przekazania lokalu mieszkalnego do dyspozycji organów policyjnych (por. postanowienie NSA z 3 lipca 2009r. sygn. akt I OSK 834/09 – dostępne na stronie https://cbois.nsa.gov.pl), czy też ewentualne spory powstałe na tle tego w czyjej dyspozycji pozostaje dany lokal mieszkalny. W sprawie nie jest sporne, że ww. Lokal pozostaje w dyspozycji organów policyjnych i przeznaczony jest na cele związane z zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych funkcjonariuszy Policji. Poza sporem pozostaje też, że ww. Lokal zajmowany obecnie przez Skarżących pozostawał już w 1964r. (przydział Policjantowi i jego żonie) w dyspozycji resortu spraw wewnętrznych jako mieszkanie funkcyjne dla funkcjonariusza Milicji Obywatelskiej, co było zgodne z ówcześnie obowiązującym i późniejszym ustawodawstwem. Analiza akt postępowania administracyjnego wskazuje również, że w okresie od 1964r. nie wystąpiły jakiekolwiek zdarzenia prawne, które mogłyby stanowić podstawę do podważenia statusu ww. Lokalu. Przyjęcie, że w dacie przydziału lokalu ojcu Skarżącej (dziadkowi Skarżącego) ww. lokal nie pozostawał w dyspozycji służb podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych, oznaczałoby, że decyzja przydziałowa nie mogła wywrzeć żadnych skutków prawnych, a tym samym objąć swym działaniem rodziców Skarżącej (dziadków Skarżącego). Sąd wyjaśnia, że tytuł prawny do lokalu należy rozumieć tylko i wyłącznie w znaczeniu u.P. Tytułem prawnym o lokalu będzie decyzja o jego przydziale. Taką decyzją Skarżący nie dysponowali i nie dysponują, Zgodnie z art. 97 ust. 5 u.P. przydział i opróżnianie mieszkań oraz załatwianie spraw, o których mowa w art. 91, art. 92, art. 94 i art. 96 ust. 2-4, następuje w formie decyzji administracyjnej. Rozważając przesłanki zastosowania art. 95 ust. 3 pkt 3 u.P. w realiach rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że skoro ww. Lokal nie został przydzielony Skarżącym w drodze decyzji administracyjnej, na podstawie art. 88 ust. 1 u.P., jak również nie posiadają Oni prawa do tego lokalu na podstawie art. 29 ust. 2 u.z.e.f., to organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że Skarżący nie posiadali i nie posiadają tytułu prawnego do ww. Lokalu, który był przydzielony ojcu Skarżącej (dziadkowi Skarżącego) - funkcjonariuszowi Milicji Obywatelskiej. Po śmierci ww. Policjanta - prawo do zajmowania ww. Lokalu mogli nabyć członkowie rodziny zmarłego, ale wyłącznie na podstawie art. 29 ust. 2 u.z.e.f. Z akt administracyjnych nie wynika, że miało to miejsce. Skarżący korzystali z ww. Lokalu w sposób pochodny na mocy art. 89 u.P. Stosownie zaś do art. 29 ust. 2 u.z.e.f. prawo do lokalu mieszkalnego, określone w ust. 1, przysługuje również członkom rodzin uprawnionym do renty rodzinnej po funkcjonariuszach, którzy w chwili śmierci spełniali warunki wymagane do uzyskania emerytury lub renty policyjnej, oraz po zmarłych emerytach i rencistach. Przepis art. 89 u.P. wymienia członków rodziny policjanta, których uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego - są to pozostający z policjantem we wspólnym gospodarstwie domowym: 1) małżonek; 2) dzieci (własne lub małżonka, przysposobione lub przyjęte na wychowanie w ramach rodziny zastępczej) pozostające na jego utrzymaniu, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 25 lat życia; 3) rodzice policjanta i jego małżonka będący na jego wyłącznym utrzymaniu lub jeżeli ze względu na wiek albo inwalidztwo, albo inne okoliczności są niezdolni do wykonywania zatrudnienia; za rodziców uważa się również ojczyma i macochę oraz osoby przysposabiające, przy czym uprawnienie członków rodziny policjanta do zajmowania lokalu pozostającego w dyspozycji Policji wynika z posiadanego przez policjanta tytułu prawnego do lokalu. Wyszczególnienie zatem w decyzji o przydziale lokalu członków rodziny policjanta nie daje im samodzielnego tytułu prawnego do lokalu, ponieważ uprawnienie to ma charakter pochodny i jest związane z prawem do lokalu, które posiada policjant. Czym innym jest bowiem uprawnienie do lokalu na podstawie art. 88 ust. 1 u.P., a czym innym uwzględnienie danej osoby przy przydziale lokalu na podstawie art. 89 ust. 2 u.P. Prawidłowo zatem organy administracyjne uznały w sprawie, że ww. Lokal nigdy nie został przydzielony Skarżącej i jej synowi (Skarżącemu), a ich prawo miało charakter pochodny, gdyż wynikało z uprawnienia Policjanta – ojca Skarżącej (dziadka Skarżącego). W stosunku do dzieci funkcjonariusza nie wydano indywidualnej decyzji o przydziale Lokalu. Osoby te były ujęte przy przydziale jako członkowie rodziny funkcjonariusza. Nabyły zatem prawa do lokalu z tytułu uprawnienia przysługującego ww. Policjatowi. Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniu zawartemu w skardze – prawidłowe było uznanie przez KGP, że status lokalu zajmowanego przez Skarżących, a więc lokalu pozostającego w dyspozycji Policji, przesądza o tym, że do lokalu takiego nie mają zastosowania przepisy k.c., w tym art. 691 § 1 k.c. Prawo do takich lokali nie jest, bowiem regulowane przepisami prawa cywilnego, lecz podlega szczególnej regulacji - przepisom u.P., a także ww. rozporządzenia. Analogiczne stanowisko jest ugruntowane w judykaturze, na co prawidłowo powołał się KGP w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (por. wyroki NSA z: 16 grudnia 2012r. sygn. akt I OSK 1122/10; 30 stycznia 30 stycznia 2013r. sygn. akt I OSK 220/12 - dostępne na stronie http://cbois.nsa.gov.pl). Trafne było też wskazanie w zaskarżonej decyzji, że przepisy u.P. mają bezpośrednie zastosowanie do funkcjonariuszy Policji, a przez art. 29 u.z.e.f. mają również zastosowanie do emerytów i rencistów policyjnych i członków ich rodzin. Skoro prawo do takiego lokalu i możliwość uzyskania do niego tytułu prawnego przez członka rodziny zmarłego policjanta podlega szczególnej regulacji (ww. przepisów u.P.), to regulacje zawarte w k.c. zostają w tej materii wyłączone. Tym samym nie mają racji Skarżący, twierdząc, że wstąpili w stosunek najmu na podstawie art. 691 § 1 i 2 k.c. Poza sporem pozostaje również, że Skarżący nie byli osobami uprawnionymi do renty rodzinnej po zmarłym Policjancie, który w chwili śmierci spełniał warunki wymagane do uzyskania emerytury lub renty policyjnej, czy też po zmarłym emerycie czy renciście policyjnym. Tym samym również z tego względu KGP prawidłowo wskazał, że Skarżący nie posiadali tytułu prawnego do ww. Lokalu, a nadto w świetle obowiązujących przepisów nie mogli takiego tytułu prawnego uzyskać. Skoro więc ww. Lokal pozostaje w dyspozycji organów podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, a Skarżący nie są uprawnieni do zajmowania ww. Lokalu i zajmują go bez tytułu prawnego, to wydane w sprawie decyzje K[...]P i KGP w przedmiocie opróżnienia ww. Lokalu odpowiadały prawu. Nie ma bowiem możliwości, aby nabycie prawa do ww. Lokalu przeszło z trybu administracyjnego na tryb cywilny. Przydział lokalu nastąpił na podstawie ww. decyzji KMO i wówczas uprawnienie Skarżącej do zamieszkiwania w lokalu wywodziło się z tytułu prawnego, jaki posiadał Policjant. Bezpodstawne są zatem oczekiwania Skarżących co do możliwości wstąpienia w stosunek najmu lokalu po zmarłym Policjancie, na podstawie art. 691 k.c. Status zajmowanego przez Skarżących ww. Lokalu, a więc lokalu pozostającego w dyspozycji Policji, przesądza, że do lokalu takiego nie mają zastosowania przepisy k.c. - w tym ww. art. 691 § 1 k.c. Wbrew twierdzeniu Skarżących w sprawie nie miała również zastosowania u.P.l., a KGP w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odniósł się do tej kwestii, powołując się na art. 30 ust. 1 pkt 7 u.P.l. Z przepisu tego wynika, że nie podlegają publicznej gospodarce lokalami budynki i lokale przeznaczone na zakwaterowanie Milicji Obywatelskiej oraz funkcjonariuszy służby więziennej i zakładów poprawczych. Analogiczną regulację otrzymywały kolejne uchwalane w tej materii ustawy wskazane trafnie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przez KGP (ustawa z 16 lipca 1987r. Prawo lokalowe - Dz.U. z 1987r., poz. 165; ustawa z 2 lipca 1994r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych - Dz.U. z 1998r., poz. 787), jak również obowiązująca obecnie u.o.p.l. Zdaniem Sądu w sprawie decydującego znaczenia, wbrew zarzutom podnoszonym w skardze, nie miała również data przyznania lokalu Policjantowi, lecz data śmierci osób uprawnionych do zajmowania lokalu służbowego. Matka Skarżącej zmarła [...] kwietnia 2011r., natomiast ojciec Skarżącej – uprawniony Policjant – zmarł [...] września 2022r. W chwili śmierci ww. Policjanta (ojca Skarżącej, dziadka Skarżącego) zastosowanie miała u.P, a nie u.P.l. Dodatkowo w dniu przyznania zmarłemu Policjantowi ww. Lokalu obowiązywała u.s.f.MO, która odrębnie od u.P.l. określała zasady przyznawania mieszkań milicjantom. Art. 36 ust. 2 u.s.f.MO stanowił, że funkcjonariusz otrzymuje dla siebie i członków rodziny mieszkanie służbowe w miejscowości, w której stale pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej - na zasadach i według norm określonych przez Ministra Spraw Wewnętrznych w porozumieniu z Ministrem Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska. Zasady przyznawania mieszkań milicjantom i członkom jego rodziny były zatem analogiczne, jak te określone w obecnie obowiązującej u.P. Sąd, uwzględniając powyższe rozważania, za nieusprawiedliwione uznał wszelkie podnoszone w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego – art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W rozpatrywanej sprawie w sposób należyty ustalono stan faktyczny sprawy oraz wyjaśniono przesłanki, które wskazywały na potrzebę wydania zarówno zaskarżonej decyzji KGP, jak również utrzymanej nią w mocy ww. decyzji K[...]P - powinność orzeczenia o opróżnieniu przez Skarżących zajmowanego lokalu. W sprawie prawidłowo zebrano materiał dowodowy i ustalono stan faktyczny. Wydane w sprawie decyzje K[...]P i K[...]P spełniają ponadto wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., czyli zawierają uzasadnienie faktyczne i prawne, w którym przytoczono zastosowane przepisy i szczegółowo wyjaśniono podstawę prawną rozstrzygnięcia, odnosząc się do podnoszonych przez Skarżących zarzutów. Sąd uznał też, że organy obu instancji (KGP i K[...]P) w sposób należyty zastosowały normy prawa materialnego, stanowiące podstawy prawne wydanych decyzji. Sąd wskazuje również, mając podnoszone w skardze zarzuty na względzie, że kwestii opróżnienia lokalu - w świetle art. 95 ust. 3 pkt 3 u.P. - nie pozostawiono uznaniu organu administracyjnego, który jeśli stwierdzi wystąpienia warunków, o których mowa w art. 95 ust. 3 pkt 3 u.P. - zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego - obowiązany jest wydać decyzję o opróżnieniu lokalu. Zdaniem Sądu powyższe okoliczności wykazano w wydanych w sprawie decyzjach, o czym świadczą powyższe rozważania Sądu. Organy obu instancji, mając na uwadze zasadę praworządności, wywodzoną z art. 6 k.p.a., działały na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Nie mogły więc być brane pod uwagę podnoszone w skardze zarzuty słusznościowe. W sprawach, w których wprowadzona jest instytucja tzw. decyzji związanej, nie ma podstaw do stosowania zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, ze względu na jednoznaczne zdeterminowanie treści decyzji wolą ustawodawcy. Tym samym za prawidłowe należało uznać przyjęcie przez organy administracyjne, że Skarżąca, jako dziecko Policjanta oraz Skarżący, jako wnuk Policjanta posiadali prawo zamieszkiwania w ww. Lokalu, ale nie posiadali i nadal nie posiadają samodzielnego prawa do lokalu z zasobów resortu spraw wewnętrznych i administracji. Skoro Skarżący do tej pory zamieszkują w ww. Lokalu, to do tego lokalu i osób go zajmujących zastosowanie mają unormowania u.P. Sąd w związku z tym w całości podzielił stanowisko organów, co do zajścia przesłanek uprawniających do żądania opróżnienia lokalu, zgodnie z art. 95 ust. 3 pkt 3 u.P. Sąd w związku z tym za nieusprawiedliwiony uznał zarzut naruszenia art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Sporny lokal nie stanowił bowiem mieszkania Skarżących, lecz pozostawał w dyspozycji Policji, a w zaskarżonej decyzji prawidłowo wyjaśniono, z powołaniem się na stosowne przepisy prawa, że Skarżący mogą realizować prawo do mieszkania przez wystąpienie do właściwiej gminy o przyznanie uprawnienia do lokalu socjalnego lub komunalnego. Powinnością organów Policji nie jest bowiem zabezpieczenie potrzeb mieszkaniowych obywateli niezwiązanych z resortem. To na organach gminy spoczywa obowiązek zabezpieczania tych potrzeb jej mieszkańcom. Zgodnie z art. 7 u.o.p.l. zadaniem organów samorządu terytorialnego jest tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej. Prawidłowe było również powołanie się przez KGP na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 15 listopada 2017 r. sygn. akt SK 29/16 (opub. w OTK-A 2017/75). W tym kontekście niezasadny był więc zarzut skargi o naruszeniu art. 75 ust. 1 Konstytucji RP. Ocenie Trybunału Konstytucyjnego poddano bowiem zagadnienie, czy zgodne z normami konstytucyjnymi są normy art. 90 w związku z art. 95 ust. 3 pkt 3, w związku z art. 95 ust. 4, w związku z art. 97 ust. 5 u.P., w związku z art. 3 ust. 2 i 3 u.o.p.l. w zakresie, w jakim nakazują w drodze decyzji administracyjnej opróżnienie lokalu mieszkalnego znajdującego się w chwili jej wydania w dyspozycji organu podległego Ministrowi Spraw Wewnętrznych ze wszystkich zamieszkujących w nim, innych niż policjant czy też członek jego rodziny osób, w tym osób małoletnich w sytuacji, gdy osobom, które zajmują tenże lokal bez tytułu prawnego, nie został wskazany lokal, do którego miałoby nastąpić przekwaterowanie, nawet tymczasowy, a nie są one w stanie we własnym zakresie zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych. Trybunał Konstytucyjny ww. wyroku orzekł, że art. 90 w związku z art. 95 ust. 3 pkt 3, w związku z art. 95 ust. 4, w związku z art. 97 ust. 5 u.P., w związku z art. 3 ust. 2 i 3 u.o.p.l. są zgodne z art. 30, art. 71 ust. 1 oraz art. 75 ust.1 Konstytucji RP. 4. Sąd, mając powyższe na względzie – wobec braku stwierdzenia jakiegokolwiek naruszenia prawa - na mocy art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło