II SA/Wa 592/19

WyrokWSA w Warszawie2019-09-24

Skład orzekający: Sławomir Antoniuk, Agnieszka Góra – Błaszczykowska, Ewa Marcinkowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba zamieszkująca lokal mieszkalny będący w dyspozycji organów Policji, która nie jest funkcjonariuszem Policji ani nie posiada uprawnień do renty rodzinnej po zmarłym funkcjonariuszu, ma tytuł prawny do zajmowania tego lokalu i czy decyzja o jego opróżnieniu jest zgodna z prawem?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że lokal mieszkalny będący w dyspozycji organów Policji podlega szczególnym przepisom ustawy o Policji, które wyłączają zastosowanie przepisów Kodeksu cywilnego i ustawy o ochronie praw lokatorów. Tytuł prawny do takiego lokalu może uzyskać jedynie funkcjonariusz Policji lub, w określonych przypadkach, emeryt/rencista policyjny lub członek rodziny uprawniony do renty rodzinnej po zmarłym funkcjonariuszu. Osoba, która nie spełnia tych kryteriów, zajmuje lokal bez tytułu prawnego, co uzasadnia wydanie decyzji o jego opróżnieniu na podstawie art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi J. J. na decyzję Komendanta Głównego Policji utrzymującą w mocy decyzję nakazującą opróżnienie lokalu mieszkalnego. Lokal został pierwotnie przydzielony ojcu skarżącej, C. S., jako mieszkanie służbowe. Po śmierci ojca, w lokalu zamieszkiwała jego żona, a następnie córka, skarżąca J. J. Organ uznał, że skarżąca nie posiada tytułu prawnego do lokalu, ponieważ nie jest funkcjonariuszem Policji ani nie jest uprawniona do renty rodzinnej po zmarłym ojcu, a przepisy ustawy o Policji mają pierwszeństwo przed innymi regulacjami dotyczącymi ochrony lokatorów.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Góra – Błaszczykowska, Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Protokolant specjalista Monika Gieroń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2019 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego oddala skargę Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, z późn. zm.); zwanej dalej K.p.a., art. 6a, art. 95 ust. 3 pkt 3 oraz art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2017 r. poz. 2067, z późn. zm.) w związku z § 14 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (Dz. U. z 2013 r. poz. 1170, z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję Komendanta [...] Policji z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] nakazującego J.J. opróżnienie i przekazanie w stanie wolnym lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że zgodnie z art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 90 ustawy (czyli pozostającego w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów) wydaje się w przypadku zajmowania lokalu przez policjanta lub członków jego rodziny albo przez inne osoby bez tytułu prawnego. Niewątpliwie tytułem prawnym będzie decyzja o jego przydziale i jej brak świadczy o tym, że osoba zajmująca lokal nie posiada tytułu prawnego do jego zajmowania w rozumieniu ustawy o Policji. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w [...] został przydzielony ojcu J. J. – C. S. na podstawie decyzji [...] w [...] z dnia [...] marca 1990 r. Lokal ten znajduje się w dyspozycji MSWiA lub podległych mu organów. Po śmierci C. S., jego żona M. S., jako uprawniona do renty rodzinnej wdowa, mogła pozostawać w lokalu na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno- Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2018 r. poz. 132); zwanej dalej ustawą emerytalną. Jak ustalono w trakcie postępowania M.S. zmarła w dniu [...] sierpnia 2006 r., a w lokalu obecnie zamieszkuje jej córka J. J. W ocenie organu, zajmowany przez stronę lokal mieszkalny należy do zasobów mieszkaniowych, o których mowa w art. 90 ustawy o Policji i tym samym pozostaje obecnie w dyspozycji Komendanta [...] Policji. Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r.o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1610) przepisy tej ustawy stosuje się do lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów, do lokali będących w dyspozycji jednostek organizacyjnych Służby Więziennej oraz lokali pozostających i przekazanych do dyspozycji Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego lub Szefa Agencji Wywiadu, jeżeli przepisy odrębne dotyczące tych lokali nie stanowią inaczej. Wobec lokalu będącego w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów przepisami odrębnymi dotyczącymi lokali mieszkalnych jest rozdział 8 ustawy o Policji. Omawiana regulacja znajduje bezpośrednie zastosowanie do funkcjonariuszy Policji, a poprzez art. 29 ustawy emerytalnej w stosunku do emerytów i rencistów policyjnych oraz członków ich rodzin uprawnionych do renty rodzinnej po funkcjonariuszu, który w chwili śmierci spełniał warunki do uzyskania emerytury lub renty policyjnej, albo już był emerytem lub rencistą policyjnym. Regulacje prawne dotyczące policyjnych mieszkań służbowych, zawarte m.in. w ustawie o Policji stanowią rozwiązania szczególne wobec przepisów ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 88 ustawy o Policji, policjantowi na służbie przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Natomiast art. 89 tej ustawy wskazuje dokładnie kogo można uznać za członka rodziny policjanta, których to uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego. Są to małżonek, dzieci pozostające na jego utrzymaniu, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 25 lat życia oraz rodzice policjanta i jego małżonka będący na jego wyłącznym utrzymaniu lub, jeżeli ze względu na wiek albo inwalidztwo, albo inne okoliczności są niezdolni do wykonywania zatrudnienia. Uprawnienie osób wymienionych w art. 89 do zamieszkiwania w lokalu wywodzi się z tytułu prawnego, jaki posiada policjant i osoby te nie posiadają samodzielnego tytułu prawnego do lokalu. Komendant Główny Policji stwierdził, że strona nie jest funkcjonariuszem Policji oraz nie spełnia przesłanek z art. 29 ustawy emerytalnej, gdyż nie jest emerytem lub rencistą policyjnym albo osobą uprawnioną do renty rodzinnej po funkcjonariuszu Policji, który w chwili śmierci spełniał warunki do uzyskania renty lub emerytury policyjnej. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 8 kwietnia 1994 r., sygn. akt III ARN 62/93 określone w art. 44 ustawy z 1959 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej i ich rodzin (identycznie jak w art. 29 ustawy emerytalnej) nabycie prawa do lokalu mieszkalnego po zmarłym emerycie, byłym funkcjonariuszu Milicji Obywatelskiej, następuje z mocy prawa pod warunkiem posiadania przez członków rodziny zmarłego uprawnień do renty rodzinnej po nim. Sąd Najwyższy stwierdził, że w razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji Ministra Spraw Wewnętrznych lub podległych mu organów, prawa i obowiązki najemcy ze stosunku najmu nie wygasają lecz stosownie do art. 44 ustawy emerytalnej przechodzą na członków rodziny uprawnionych do renty rodzinnej po zmarłym. Zatem szczególna ochrona strony, nieuprawnionej do renty rodzinnej po zmarłym ojcu C. S., rozciągała się na okres, w którym najemcą lokalu była jego żona. Jej śmierć, jako uprawnionej do renty rodzinnej, spowodowała zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego wygaśnięcie najmu przedmiotowego lokalu. Skutkiem tego, uprawnienia i obowiązki wynikające z umowy najmu nie przeszły na osobę wspólnie zamieszkałą z głównym najemcą, lecz wygasły. W związku z powyższym Komendant Główny Policji podzielił stanowisko organu pierwszej instancji o braku przez J.J. tytułu prawnego do lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], pozostającego w dyspozycji Komendanta [...] Policji. Odnosząc się do zarzutu strony dotyczącego odmowy jej przesłuchania na okoliczność bezzasadności czynności podjętych przez Komendanta [...] Policji oraz sytuacji życiowej podał, że jest on niezasadny. Wyczerpujące stanowisko w tej sprawie zajął Komendant [...] Policji w postanowieniu z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] o odmowie przeprowadzenia dowodu w postaci przesłuchania J.J., które organ odwoławczy popiera, wskazując, że podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, tj. zamieszkiwanie w lokalu bez tytułu prawnego, którego zastosowanie w niniejszej sprawie jest uzasadnione. Z okoliczności: złego stanu zdrowia, ciągłego zamieszkiwania w lokalu, zameldowania w lokalu, jak również ponoszenia wszelkich opłat nie można wywieźć tytułu prawnego do jego zajmowania. Komendant Główny Policji także nie uznał zarzutu strony dotyczącego wywodzenia praw do mieszkania z faktu wyrażenia przez organy Policji zgody na jego wykup. Wyjaśnił, że zgoda na wykup lokalu wydana w formie zaświadczenia w dniu [...] lutego 1990 r. została wydana tylko i wyłącznie C. S., jako osobie uprawnionej do świadczeń z resortu spraw wewnętrznych i administracji. Skoro ojciec strony zmarł przed dokończeniem procedury wykupu, zgoda wydana na jego rzecz wygasła z mocy prawa. Potwierdzenie takiego stanu rzeczy można również znaleźć w treści wskazanego zaświadczenia, gdzie organ wydający zgodę zastrzegł, że w przypadku niedojścia do skutku kupna lokalu mieszkanie pozostanie nadal w dyspozycji [...]. Zdaniem organu odwoławczego skoro ustawodawca w określony powyżej sposób ograniczył prawo do otrzymania lokalu mieszkalnego pozostającego w dyspozycji organów Policji (zawężając je wyłącznie do policjantów, emerytów i rencistów policyjnych oraz członków rodzin uprawnionych do renty rodzinnej po funkcjonariuszu lub emerycie policyjnym), to nie stanowi ono naruszenia konstytucyjnej zasady równości. Powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 listopada 2017 r., sygn. akt SK 29/16, który na pytanie o to, czy art. 90 w związku z art. 95 ust. 3 pkt 3, w związku z art. 95 ust. 4, w związku z art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, w związku z art. 3 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 150) w zakresie, w jakim nakazują w drodze decyzji administracyjnej opróżnienie lokalu mieszkalnego znajdującego się w chwili jej wydania w dyspozycji organu podległego Ministrowi Spraw Wewnętrznych ze wszystkich zamieszkujących w nim, innych niż policjant czy też członek jego rodziny osób, w tym osób małoletnich w sytuacji, gdy osobom, które zajmują tenże lokal bez tytułu prawnego, nie został wskazany lokal, do którego miałoby nastąpić przekwaterowanie, nawet tymczasowy, a nie są one w stanie we własnym zakresie zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych, a decyzja o opróżnieniu w zakresie legalności podlega kognicji sądów administracyjnych, z art. 30, art. 71 ust. 1 oraz art. 75 ust. 1 Konstytucji orzekł w ten sposób, że art. 90 w związku z art. 95 ust. 3 pkt 3, w związku z art. 95 ust. 4, w związku z art. 97 ust. 5 ustawy o Policji w związku z art. 3 ust. 2 i 3 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego są zgodne z art. 30, art. 71 ust. 1 oraz art. 75 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. J. wniosła o uchylenie decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji i umorzenie postępowania, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 9 K.p.a., art. 77 i art. 80 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a., poprzez naruszenie zasady równości obywateli, zasad praworządności, pogłębiania zaufania obywateli oraz obowiązku wyjaśniania zasadności zastosowanych przesłanek, obowiązku rzetelnej, pełnej i obiektywnej oceny zebranego materiału dowodowego oraz wydanie rozstrzygnięcia bez jego uzasadnienia zindywidualizowanymi przesłankami i bez zbadania wszystkich okoliczności sprawy, a także nieuwzględnienie jej słusznego interesu, b) art. 81 K.p.a., poprzez rozstrzygnięcie sprawy na jej niekorzyść, w sytuacji wątpliwości w zakresie stanu faktycznego sprawy, w szczególności wieloletniego niezakłóconego zamieszkiwania przez nią w lokalu oraz faktu przeznaczenia lokalu do wykupu, a więc wyrażenia przez organy Policji woli wyzbycia się go na rzecz jej rodziny, c) art. 10 K.p.a. oraz art. 86 K.p.a., poprzez odebranie możliwości wypowiedzenia się w przedmiotowej sprawie, poprzez bezzasadne oddalenie wniosku o jej przesłuchanie w charakterze strony. 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, poprzez jego błędne zastosowanie, w sytuacji gdy zgoda organów Policji na zamieszkiwanie przez nią w przedmiotowym lokalu przez kilkanaście lat stanowiło o tytule prawnym do korzystania z tego lokalu. Skarżąca wskazała, że bezspornym jest, iż zasiedliła przedmiotowy lokal w związku z przydziałem dokonanym na rzecz jej ojca oraz, że od kilkudziesięciu lat pozostając we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicami w nim zamieszkiwała. Podkreśliła, że opłaca regularnie wszelkie należności za użytkowanie lokalu, który zaspakaja jej potrzeby mieszkaniowe, nie dysponuje także żadnym innym lokalem, w którym mogłaby obecnie zamieszkać. Zaznaczyła, że w 2006 r. po niezwłocznym powiadomieniu o śmierci matki organy Policji akceptowały jej dalsze zamieszkiwanie w przedmiotowym lokalu, nie wzywając do jego opuszczenia, czy złożenia wyjaśnień. Ponadto lokal ten był przeznaczony do wykupu - stosowną zgodę wyraził właściwy organ Policji, co nie mogło zostać zrealizowane wobec śmierci jej ojca. Oznacza to, że organy Policji wyrażały zgodę na wyzbycie się tego lokalu na rzecz jej rodziny, czego obecnie nie respektują. Podała, że zaskarżona decyzja nie ustanawiając na jej rzecz żadnego prawa do lokalu zamiennego czy innego lokalu, który mógłby służyć zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych nie wskazuje w jakim zakresie rozstrzygnięcie to jest konieczne z uwagi na interes społeczny, szczególnie gdy zamieszkiwała w przedmiotowym lokalu od kilkunastu lat. Uzasadnionym jest zatem wskazanie na konstytucyjną normę nienaruszalności praw nabytych, która została naruszona. W jej ocenie nieuprawnione jest wydawanie decyzji nakazującej opróżnienie lokalu po kilkunastoletnim zamieszkiwaniu przez nią w tym lokalu, a więc kilkunastoletniej bezczynności organów Policji. Wskazała także, że powszechną wiedzą wśród mieszkańców budynku przy ul. [...] w [...] pozostaje fakt ogólnodostępnego obrotu znajdującymi się w nim lokalami oraz niezakłóconego zamieszkiwania w tych lokalach przez osoby z rodzin funkcjonariuszy Policji. Niezrozumiałe jest zatem różnicowanie sytuacji prawnej mieszkańców tego budynku przez organy Policji. W związku z tym wniosła o dokonanie kwerendy wszelkich czynności administracyjnoprawnych organów Policji dotyczących lokali, znajdujących się w budynku przy ul. [...] o numerach [...], przez zobowiązanie organu do przedłożenia akt dotyczących tych lokali dla poczynienia ustalenia, czy działania organów Policji wobec niej nie mają charakteru dyskryminacji i czy decyzja administracyjna nakazująca jej opróżnienie lokalu została wydana z poszanowaniem zasady równości wobec prawa oraz zasady uprawnionych oczekiwań (art. 8 § 2 K.p.a.) W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o ich oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Powyższa kontrola, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd sprawując tę kontrolę rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W postępowaniu sądowym przy ocenie aktu administracyjnego nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej ani też zasady współżycia społecznego, a w istocie taki charakter ma uzasadnienie skargi. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli jego zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do jego wydania. Skarga nie jest zasadna. W pierwszej kolejności należy odnieść się do wyjaśnienia pojęcia dyspozycyjności organów Policji na gruncie ustawy o Policji. Pojęciem "dyspozycyjność" posługuje się art. 90 ustawy, stanowiąc, że: "na lokale mieszkalne dla policjantów przeznacza się lokale będące w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów". Lokale te uzyskiwane są w wyniku działalności inwestycyjnej, albo od terenowych organów rządowej administracji ogólnej, są to lokale stanowiące własność gmin lub zakładów pracy, a także zwolnione przez osoby, które decyzje o przydziale uzyskały z jednostek podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji. Jak wyraził Sąd Najwyższy w tezie wyroku z dnia 20 czerwca 2001 r., CKN 683/00 lokalem będącym w dyspozycji Ministra Spraw Wewnętrznych w rozumieniu ww. artykułu jest lokal, co do którego decyzja o jego przydziale lub o jego opróżnieniu należy do kompetencji jednostek podległych temu organowi. Dyspozycyjność jest zatem związana z prawem organu Policji do decydowania kto jest uprawniony do zamieszkiwania lokalu lub nie, przy uwzględnieniu zapisów ustawy o Policji. Dyspozycja organów Policji nie wiąże się automatycznie z prawem własności co do lokalu. Nadto podnieść należy, że kwestie dotyczące przekazania lokalu do dyspozycji organom policyjnym, czy też zrzeczenie się przez organ prawa dysponowaniem lokalem nie następuje ani w formie decyzji administracyjnej, ani w formie postanowienia, ani w drodze innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej. W przepisach prawa powszechnie obowiązującego brak bowiem umocowania do rozstrzygania w kwestii przekazania lokalu do dyspozycji organom policyjnym w jednej z wymienionych form przewidzianych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. Tym samym do kognicji sądu administracyjnego nie należą sprawy dotyczące przekazania lokalu mieszkalnego do dyspozycji organów policyjnych (np. postanowienie NSA z dnia 3 lipca 2009 r., I OSK 834/09, publ. https://cbois.nsa.gov.pl), czy też ewentualne spory powstałe na tle w czyjej dyspozycji pozostaje dany lokal mieszkalny. Podkreślenia wymaga fakt, że w rozpoznawanej sprawie nie ma sporu pomiędzy organami Policji a skarżącą co do tego, że lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w [...] pozostaje nadal w dyspozycji organów policyjnych. Analiza akt postępowania administracyjnego wskazuje, że również C. S., któremu w 1990 przydzielono sporny lokal jako mieszkanie służbowe, nie miał wątpliwości co do statusu zajmowanego lokalu. Jak wskazała skarżąca, wymieniony zwracał się do właściwych organów Policji o umożliwienia mu jego wykupu. Do zawarcia umowy sprzedaży lokalu ostatecznie jednak nie doszło na skutek śmierci C. S. Z akt sprawy nie wynika, aby w okresie od 1990 r. wystąpiły jakiekolwiek zdarzenia prawne, które mogłyby stanowić podstawę do podważenia statusu wskazanego wyżej lokalu. Podkreślić należy, iż tytułem prawnym do lokalu mieszkalnego z zasobów MSWiA będzie decyzja o jego przydziale. Zatem wieloletnie zamieszkiwanie w lokalu mieszkalnych za zgodą organu Policji i opłacanie czynszu za ten lokal, co podnosiła skarżąca, nie czyni z niej osoby uzyskującej tytuł prawny do zajmowanego lokalu. Zgodnie bowiem z art. 97 ust. 5 ustawy o Policji, przydział i opróżnianie mieszkań oraz załatwianie spraw, o których mowa w art. 91, art. 92, art. 94 i art. 96 ust. 2-4, następuje w formie decyzji administracyjnej. Oznacza to, że kluczowe znaczenie w świetle ustawy o Policji ma decyzja o przydziale lokalu. Jej brak świadczy o tym, że osoba zajmująca lokal nie posiada tytułu prawnego do jego zajmowania w rozumieniu ustawy o Policji. W tych warunkach, skoro przedmiotowy lokal pozostaje w dyspozycji organów podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, a skarżąca nie jest uprawniona do zajmowania lokalu mieszkalnego dla funkcjonariusza Policji, którą zajmuje bez tytułu prawnego, to decyzja o opróżnieniu lokalu odpowiada prawu. Wyjaśnić należy, iż problematyka mieszkań dla funkcjonariuszy została objęta odrębną regulacją prawną w przepisach resortowych i w tym zakresie nie mają zastosowania wynikające z innych regulacji prawnych rozwiązania dotyczące najmu lokali mieszkalnych, czy też ochrony praw lokatorów. Przepis art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego stanowi, że przepisy tej ustawy stosuje się do lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów, do lokali będących w dyspozycji jednostek organizacyjnych Służby Więziennej oraz lokali pozostających i przekazanych do dyspozycji Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego lub Szefa Agencji Wywiadu, jeżeli przepisy odrębne dotyczące tych lokali nie stanowią inaczej. W przypadku lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów tymi przepisami odrębnymi dotyczącymi lokali mieszkalnych jest rozdział 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Przepisy te mają bezpośrednie zastosowanie do funkcjonariuszy Policji, a poprzez art. 29 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Wewnętrznej oraz ich rodzin mają również zastosowanie do emerytów i rencistów policyjnych oraz członków ich rodzin. Powyższe przepisy w sposób szczególny uregulowały status prawny tych lokali, krąg osób, które są uprawnione do uzyskania tytułu prawnego do takiego lokalu, a także zasady postępowania i opróżniania lokali w przypadku, gdy lokale zajmowane są przez osoby bez tytułu prawnego. Stąd też do lokalu mieszkalnego pozostającego w dyspozycji organów Policji nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu cywilnego, w tym art. 30 ustawy. Status zajmowanego przez skarżącą lokalu, a więc lokalu pozostającego w dyspozycji Policji, przesądza również o tym, że do lokalu takiego nie mają zastosowania przepisy Kodeksu cywilnego, w tym art. 691 § 1 K.c. Skoro bowiem prawo do takich lokali, w tym możliwość uzyskania do nich tytułu prawnego przez członka rodziny zmarłego policjanta, podlega szczególnej regulacji, tj. wskazanych powyżej przepisów, to regulacje zawarte w Kodeksie cywilnym zostają w tej materii wyłączone. Pogląd ten nie budzi jakichkolwiek wątpliwości w orzecznictwie (por. wyroki NSA: z dnia 16 grudnia 2012 r. sygn. akt I OSK 1122/10, z dnia 30 stycznia 2013 r. sygn. akt. I OSK 220/12 – publik. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Uwzględniając powyższe, zarzuty skargi mówiące o naruszeniu wskazanych tam przepisów procesowych (art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.), ze względu na nieuwzględnienie i nierozważenie takich okoliczności jak: długoletnie zamieszkiwanie w lokalu za zgoda organu policji, opłacanie czynszu, wyrażenie zgody na wykup lokalu przez funkcjonariusza, jawią się jako niezasadne. Prowadzenie bowiem ustaleń i rozważań w tym zakresie nie miałoby istotnego wpływu na końcowy sposób załatwienia niniejszej sprawy. Podkreślić ponownie należy, iż na podstawie ustawy o Policji tytuł prawny do lokalu mieszkalnego może otrzymać tylko i wyłącznie funkcjonariusz Policji. Osoby wymienione w art. 89 ustawy o Policji, które uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego policjantowi (małżonka, dzieci, rodziców policjanta i jego małżonka będący na jego wyłącznym utrzymaniu lub jeżeli ze względu na wiek albo inwalidztwo albo inne okoliczności są niezdolni do wykonywania zatrudnienia; za rodziców uważa się również ojczyma i macochę oraz osoby przysposabiające) – nie posiadają samodzielnego tytułu prawnego do lokalu, ich uprawnienie do zamieszkiwania w lokalu wywodzi się z tytułu prawnego jaki posiada policjant. Natomiast na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) tytuł prawny do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji organów Policji zachowują lub mogą taki tytuł uzyskać emeryci i renciści policyjni. Ten sam przepis art. 29 ustawy powołanej wyżej przewiduje możliwość uzyskania tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego przez członków rodziny, ale tylko i wyłącznie w takim przypadku, gdy byliby uprawnieni do renty rodzinnej po funkcjonariuszu, który w chwili śmierci spełniał warunki do uzyskania emerytury lub renty policyjnej, albo już był emerytem lub rencistą policyjnym. A zatem tytuł prawny do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji organów Policji, po śmierci emeryta policyjnego może otrzymać tylko taki członek rodziny, który byłby uprawniony do renty rodzinnej po zmarłym. W rozpoznanej sprawie jest okolicznością niesporną, że skarżąca nie jest osobą uprawnioną do renty rodzinnej po zmarłym ojcu. Oznacza to, że nie posiada ona tytułu prawnego do spornego lokalu mieszkalnego, a nadto w świetle obowiązujących przepisów nie mogła tego tytułu prawnego uzyskać. Konsekwencją zajmowania lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji organów Policji przez osobę, która nie posiada tytułu prawnego do tego lokalu, jest wydanie decyzji o opróżnieniu lokalu, a podstawą prawną takiej decyzji jest przepis art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji. Przepis ten w rozpoznawanej sprawie został zastosowany prawidłowo. Przewiduje on wydanie decyzji związanej (decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego wydaje się...). W sprawach, w których wprowadzona jest instytucja tzw. decyzji związanej, nie ma podstaw do stosowania zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, ze względu na jednoznaczne zdeterminowanie treści decyzji wolą ustawodawcy. Stąd pozbawiony uzasadnionych podstaw jest zarzut naruszenia art. 7 K.p.a. Jako nieusprawiedliwiony potraktować należy także zarzut naruszenia art. 8 i 9 K.p.a. statuujący zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i zasadę udzielania informacji faktycznej oraz prawnej. Za naruszającą te zasady nie można potraktować sytuacji opisanej w skardze. Organy - zgodnie z wyrażoną w art. 6 K.p.a. zasadę legalizmu - obowiązane są działać w oparciu o przepisy prawa, a te zobowiązywały organ do podjęcia działań prowadzących do odzyskania lokalu i przydzielenia go funkcjonariuszowi Policji. Regulacje rozdziału 8 ustawy o Policji "Mieszkania funkcjonariuszy Policji" mają służyć zapewnieniu prawa do lokalu mieszkalnego policjantowi i członkom jego rodziny. Nie jest natomiast powinnością tych organów zabezpieczenie potrzeb mieszkaniowych obywatelom niezwiązanym z resortem. To na organach gminy spoczywa obowiązek zabezpieczania tych potrzeb jej mieszkańcom. Zgodnie bowiem z art. 7 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, zadaniem organów samorządu terytorialnego jest tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej. W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej jak i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I Instancji w pełni przedstawia motywy jakie legły u podstaw wydania kwestionowanych rozstrzygnięć, co czyni zarzut naruszenia art. 107 § 3 K.p.a. również niezasadnym. Mając te wszystkie powyższe względy na uwadze, Sąd uznając, że zaskarżana decyzja odpowiada prawu, skargę na zasadzie art. 151 P.p.s.a. oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło