II SA/Wa 596/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Walawski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Andrzej Góraj Sędzia WSA Piotr Borowiecki po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. L. o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Sławomira Antoniuka od orzekania w sprawie II SA/Wa 596/17 ze skargi W. L. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia oddalić wniosek. Wyrokiem z dnia 1 grudnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W. L. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. W złożonym w dniu 29 grudnia 2017 r. piśmie procesowym skarżący wniósł o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Sławomira Antoniuka. Skarżący wyjaśnił, że ww. sędzia wykazał brak poszanowania prawa procesowego i interesu prawnego oraz prywatnego skarżącego w sprawach o sygn. akt II SA/Wa 1848/16 oraz II SA/Wa 1974/16, co uzasadnia wyłączenie tego sędziego od udziału w rozpoznawanej sprawie. Dalej skarżący wyjaśnił, że ww. sędzia mógł czuć się związany swoimi poglądami, wyrażonymi podczas pierwszego postępowania, a taka sytuacja budzi uzasadnione wątpliwości co do obiektywizmu sędziego i nie odpowiada konstytucyjnemu standardowi prawa do bezstronnego sądu. W dniu 26 lutego 2018 r. sędzia Sławomir Antoniuk złożył wyjaśnienia, o których mowa w art. 22 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017 r. poz. 1369, z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.), wskazując, że w odniesieniu do niego nie zachodzą żadne wymienione w art. 18 i 19 p.p.s.a. okoliczności dające podstawę do wyłączenia w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wniosek skarżącego uznać należy za niezasadny. W postępowaniu sądowoadministracyjnym kwestię wyłączenia sędziego normują przepisy art. 18-22 p.p.s.a. Instytucja wyłączenia sędziego ma gwarantować realizację konstytucyjnej zasady do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Wyczerpujący katalog przyczyn wyłączenia sędziego z mocy ustawy wymieniony został w art. 18 p.p.s.a. Natomiast zgodnie z przepisem art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 p.p.s.a., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Podstawą wyłączenia sędziego na gruncie tego przepisu są zarówno okoliczności wynikające ze stosunku osobistego pomiędzy sędzią a jedną ze stron lub jej przedstawicielem, charakteryzujące się przede wszystkim istnieniem więzi emocjonalnej, której podstawą jest stosunek pokrewieństwa, przyjaźni, dłuższej znajomości, zależności służbowej, gospodarczej, społecznej, jak również wszelkie obiektywnie zaistniałe okoliczności, dające podstawę do zaistnienia wątpliwości co do bezstronności sędziego. Okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być jednak realna, a nie jedynie potencjalna. Nie jest wystarczająca sama subiektywna podejrzliwość strony bądź utrata przez nią zaufania co do obiektywizmu i bezstronności sędziego. Konieczne jest wskazanie i uwiarygodnienie istnienia ważnych powodów, które obiektywnie spowodowały utratę zaufania strony do sędziego. Oceniając zasadność rozpoznawanego wniosku bez znaczenia pozostawało, że został on złożony po wydaniu w sprawie wyroku, bowiem przepisy art. 18-22 p.p.s.a. nie precyzują terminu do złożenia takiego wniosku. Zgodzić się należy zatem ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawartym w postanowieniu z dnia 23 sierpnia 2013 r. sygn. akt I OZ 701/13 (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl), że wniosek złożony po wydaniu przez sąd pierwszej instancji orzeczenia kończącego postępowanie może również spowodować wyłączenie sędziego od podejmowania przez niego czynności sądowych do czasu prawomocnego zakończenia sprawy, np. weryfikacji braków formalnych skargi kasacyjnej. Niedopuszczalność wniosku o wyłączenie sędziego ma miejsce dopiero, gdy zostanie on złożony po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowoadministracyjnego. Moment złożenia przez skarżącego wniosku o wyłączenie sędziego miał jednak znaczenie z uwagi na treść art. 20 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia (§ 1). Strona, która przystąpiła do rozprawy, powinna uprawdopodobnić ponadto, że przyczyna wyłączenia dopiero później powstała lub stała się jej znana (§ 2). W rozpoznawanej sprawie skarżący był obecny na rozprawie, na której zapadł wyrok. W związku z powyższym skarżący powinien uprawdopodobnić, zgodnie z art. 20 § 2 p.p.s.a, że przyczyna wyłączenia wskazanego przez niego sędziego dopiero później powstała lub stała się mu znana. Tymczasem z treści złożonego wniosku wynika, że jego zasadność skarżący opiera na fakcie orzekania przez ww. sędziego we wcześniejszych sprawach ze skarg skarżącego, zakończonych wyrokami oddalającymi jego skargi w dniu 7 lutego 2017 r. (sygn. akt II SA/Wa 1974/16) oraz w dniu 15 marca 2017 r. (sygn. akt II SA/Wa 1848/16). W ocenie Sądu powoływana zatem przez skarżącego przyczyna wyłączenia sędziego powstała i znana mu była przed rozpoznaniem niniejszej sprawy na rozprawie. Tymczasem, pomimo obecności skarżącego na rozprawie, co wynika z protokołu rozprawy, nie złożył on żadnego wniosku formalnego, jakim jest również wniosek o wyłączenie sędziego. Wniosek taki złożył natomiast dopiero po blisko miesiącu od wydania orzeczenia w sprawie. Nadto, zdaniem Sądu, okoliczności wskazane przez skarżącego nie uzasadniają wyłączenia wskazanego przez niego sędziego od udziału w niniejszej sprawie. Ocena pracy sędziego pod kątem ewentualnych, popełnionych przez niego uchybień przepisom prawa formalnego, albo błędów w stosowaniu prawa materialnego, należy do sądu wyższej instancji w ramach kontroli instancyjnej. Strona może zatem zwalczać wadliwe orzeczenia wydawane przez sąd za pomocą środków odwoławczych. Skarżący nie podał zaś innych, uzasadnionych powodów usprawiedliwiających wniosek o wyłączenie sędziego. Konieczne też jest zwrócenie uwagi na prezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, zgodnie z którym jeżeli sędzia, którego wniosek dotyczy, złożył oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznania sprawy i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi wątpliwości, to wniosek taki nie zasługuje na uwzględnienie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2010 r., sygn. akt I OZ 864/10, dostępne j.w.). Tymczasem prawdziwość złożonego w sprawie oświadczenia sędziego, którego wniosek dotyczy, nie budzi żadnych wątpliwości. Skoro Sąd nie dopatrzył się podstaw do wyłączenia sędziego z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.), jak również z powodu innych okoliczności mogących wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności (art. 19 p.p.s.a.), to, działając na podstawie przywołanych przepisów i przy zastosowaniu art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a., wniosek skarżącego należało oddalić.