II SA/Wa 607/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Sędziowie Janusz Walawski, Olga Żurawska – Matusiak, Protokolant Bartosz Piwoński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby funkcjonariusza Służby Celnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą z dnia [...] maja 2007 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Decyzją z dnia [...] maja 2007 r., wydaną na podstawie art. 26 pkt 7 oraz art. 27 ust. 1 w związku z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz.U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641) oraz art. 104 kpa, Szef Służby Celnej, zwolnił W. K. ze służby celnej, z dniem 14 czerwca 2007 r. Uzasadniając decyzję organ podał, że w związku ze zmianami organizacyjnymi wprowadzonymi zarządzeniem Nr 9 Ministra Finansów z dnia 20 maja 2006 r. w sprawie nadania regulaminu organizacyjnego Ministerstwu Finansów oraz decyzją Szefa Służby Celnej z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...], z dniem 1 grudnia 2006 r. został zmniejszony limit etatów w grupie funkcjonariuszy celnych w Ministerstwie Finansów. Po wprowadzeniu zmian organizacyjnych, brak jest możliwości przeniesienia ww. funkcjonariusza na inne stanowisko służbowe w Ministerstwie Finansów oraz do innej jednostki organizacyjnej Służby Celnej. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Szef Służby Celnej, decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 3 kpa, utrzymał w mocy swoją decyzję, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Dodatkowo organ wskazał, iż w wyniku zmian organizacyjnych uległo likwidacji zajmowane przez W. K. stanowisko [...] w wieloosobowym stanowisku pracy ds. [...] w Służbie Celnej w Departamencie [...] . Organ podał, że w związku ze zmniejszeniem liczby etatów w grupie funkcjonariuszy celnych w Ministerstwie Finansów, nie było możliwości zaproponowania W.K. innego stanowiska służbowego. Organ wskazał też, że w dniu 26 kwietnia 2007 r. Departament Służby Celnej Ministerstwa Finansów, wystosował pismo do Dyrektora Izby Celnej w [...] z zapytaniem o możliwość przeniesienia trzech funkcjonariuszy celnych, w tym W. K., w trybie art. 18 ust. 2 powołanej ustawy o Służbie Celnej. W odpowiedzi na to pismo, Dyrektor Izby Celnej w [...] stwierdził, że w jego ocenie nie zachodzą przesłanki uzasadniające przeniesienie wymienionych funkcjonariuszy do pełnienia służby w Izbie Celnej w [...] . Uzasadniając decyzję organ odwoławczy podał też, że od czasu przeprowadzonych zmian organizacyjnych do pełnienia służby w Ministerstwie Finansów na stanowisku, którego zakres obowiązków pokrywałby się z obowiązkami na zlikwidowanym stanowisku W. K., nie został przyjęty żaden funkcjonariusz celny. Organ stwierdził też, że decyzja o zwolnieniu ze służby nie była podyktowana negatywną oceną wykonywania przez W. K. obowiązków służbowych. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, W. K. zarzucił organowi, iż nie wykazał faktycznego braku możliwości zatrudnienia w innych komórkach i jednostkach organizacyjnych Służby Celnej, także na etacie cywilnym. Zdaniem skarżącego organ nie wykazał także, aby zajmowane przez niego stanowisko uległo likwidacji w wyniku reorganizacji. W odpowiedzi na skargę Szef Służby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 8 czerwca 2009 r. o sygnaturze akt II SA/Wa 428/09 oddalił skargę uznając, że spełnione zostały przesłanki art. 26 pkt 7 oraz art. 27 ust. 1 w związku z art. 17 ust. 1b powołanej ustawy o Służbie Celnej, zgodnie z którymi funkcjonariusza celnego można zwolnić ze służby w wypadku likwidacji urzędu lub jego reorganizacji związanej ze zmniejszeniem liczby etatów, jeżeli nie jest możliwe przeniesienie funkcjonariusza celnego na inne stanowisko lub do innego urzędu. Ponadto w ocenie Sądu zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie spełniające przesłanki z art. 107 § 3 kpa. Od powyższego wyroku wniesiona została skarga kasacyjna. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną, wyrokiem z dnia 4 marca 2010 r. o sygnaturze akt I OSK 1296/09 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i uznał naruszenie zarówno przepisów prawa procesowego , w tym art. 7 i 77 kpa oraz przepisów prawa materialnego. NSA wskazał, że stosownie do art. 26 pkt 7 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 ze zm.), funkcjonariusza celnego można zwolnić ze służby w wypadku likwidacji urzędu lub jego reorganizacji związanej ze zmniejszeniem liczby etatów, jeżeli nie jest możliwe przeniesienie funkcjonariusza celnego na inne stanowisko lub do innego urzędu. Jak wynika z powyższego, aby możliwe było zwolnienie funkcjonariusza celnego ze służby, konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: 1) musi nastąpić likwidacja lub reorganizacja urzędu, która wiąże się ze zmniejszeniem etatów; 2) nie jest możliwe przeniesienie funkcjonariusza na inne stanowisko lub do innego urzędu. NSA wskazał, że poza sporem pozostaje fakt, iż pierwsza z przesłanek ziściła się na skutek wydania zarządzenia nr 8 Ministra Finansów z dnia 20 maja 2006 r. w sprawie nadania regulaminu organizacyjnego Ministerstwu Finansów natomiast kwestię sporną, w rozpoznawanej sprawie, stanowiła druga z przesłanek zwolnienia ze służby – brak możliwości przeniesienia na inne stanowisko służbowe lub do innego urzędu. NSA zgadzając się z zarzutami autora skargi kasacyjnej co do braku przeprowadzenia przez organ celny postępowania w celu ustalenia możliwości pozostania funkcjonariusza w służbie na innym stanowisku lub w innym urzędzie stwierdził, że organ: 1) po pierwsze nie wykazano w sposób przekonujący, iż brak jest możliwości przeniesienia skarżącego na inne stanowisko w ramach komórek organizacyjnych właściwego departamentu Ministerstwa Finansów. Z akt sprawy wynika jedynie, iż w związku ze zmianami organizacyjnymi nie przewiduje się wystąpienia z wnioskami o przeniesienie funkcjonariusza do pełnienia służby w Departamencie [...] (pismo Dyrektora Departamentu Służby Celnej z dnia [...] kwietnia 2007 r. – k. 5 akt adm.), 2) po drugie, zakres poszukiwań możliwości przeniesienia skarżącego do innego urzędu zawężony został w sposób nieuprawniony do jednostek organizacyjnych Izby Celnej w [...] . Tymczasem, rozważając możliwość przeniesienia funkcjonariusza do innego urzędu, organ winien mieć na uwadze zawartą w ustawie definicję urzędu. W myśl art. 1 ust. 7 powołanej ustawy o Służbie Celnej, pod pojęciem urzędu należy rozumieć izbę celną wraz z podległymi jednostkami organizacyjnymi. Oznacza to, iż poszukiwanie nowego miejsca pełnienia służby przez funkcjonariusza celnego winno obejmować jednostki organizacyjne wszystkich izb celnych na terytorium całego kraju, 3) po trzecie zaś, Dyrektor Departamentu Służby Celnej w pisemnym wystąpieniu do Dyrektora Izby Celnej w [...] , zwrócił się o zajęcie stanowiska w sprawie przeniesienia skarżącego do pełnienia służby w Izbie Celnej na podstawie art. 18 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej. Przepis art. 18 ust. 2 ustawy dotyczy sytuacji, w której przeniesienie funkcjonariusza celnego do innego urzędu uzasadnione jest ważnymi względami natury służbowej. Przepis art. 26 pkt. 7 ustawy dotyczy zaś przypadku, gdy przeniesienie jest skutkiem reorganizacji urzędu połączonej ze zmniejszeniem liczby etatów. Proste zestawienie treści przepisów wskazuje, iż unormowania te dotyczą odmiennych stanów faktycznych i przyczyny przeniesienia funkcjonariusza celnego do innego urzędu w obu przypadkach nie są tożsame. W konsekwencji ustalenie, iż brak jest przesłanek, o których mowa w art. 18 ust. 2 ustawy, do przeniesienia funkcjonariusza do Izby Celnej w Warszawie, nie świadczy o spełnieniu przesłanki z przepisu art. 26 pkt. 7 ustawy. Reasumując NSA stwierdził, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na jednoznacznie przyjęcie, że brak jest możliwości przeniesienia skarżącego na inne stanowisko lub do innego urzędu. Tym samym przedwczesne stało się wydanie decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby celnej na podstawie i uznał zarzut naruszenia za słuszny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, ponownie rozpoznając sprawę ze skargi W. K. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] września 2007 r. zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W świetle postanowień art. 190 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 26 pkt 7 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (tekst jedn.: Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 z późn. zm.), zgodnie z którym funkcjonariusza celnego można zwolnić ze służby w wypadku likwidacji urzędu lub jego reorganizacji związanej ze zmniejszeniem liczby etatów, jeżeli nie jest możliwe przeniesienie funkcjonariusza celnego na inne stanowisko lub do innego urzędu. Wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny uchylając wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dokonał wykładni tego przepisu i wskazał, że aby możliwe było zwolnienie funkcjonariusza celnego ze służby konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: 1) musi nastąpić likwidacja lub reorganizacja urzędu, która wiąże się ze zmniejszeniem etatów; 2) nie jest możliwe przeniesienie funkcjonariusza na inne stanowisko lub do innego urzędu. W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje fakt, iż pierwsza z przesłanek ziściła się na skutek wydania zarządzenia nr 8 Ministra Finansów z dnia 20 maja 2006 r. w sprawie nadania regulaminu organizacyjnego Ministerstwu Finansów. Natomiast kwestię sporną stanowi druga z przesłanek zwolnienia ze służby – brak możliwości przeniesienia na inne stanowisko służbowe lub do innego urzędu. Sąd odwoławczy uznał, że organ celny nie przeprowadził postępowania w celu ustalenia możliwości pozostania funkcjonariusza w służbie na innym stanowisku lub w innym urzędzie z trzech powodów: 1) nie wykazano w sposób przekonujący, iż brak jest możliwości przeniesienia skarżącego na inne stanowisko w ramach komórek organizacyjnych właściwego departamentu Ministerstwa Finansów. Z akt sprawy wynika jedynie, iż w związku ze zmianami organizacyjnymi nie przewiduje się wystąpienia z wnioskami o przeniesienie funkcjonariusza do pełnienia służby w Departamencie [...] , 2) zakres poszukiwań możliwości przeniesienia skarżącego do innego urzędu zawężony został w sposób nieuprawniony do jednostek organizacyjnych Izby Celnej w [...] . Tymczasem, rozważając możliwość przeniesienia funkcjonariusza do innego urzędu, organ winien mieć na uwadze zawartą w ustawie definicję urzędu. W myśl art. 1 ust. 7 ustawy o Służbie Celnej, pod pojęciem urzędu należy rozumieć izbę celną wraz z podległymi jednostkami organizacyjnymi. Oznacza to, iż poszukiwanie nowego miejsca pełnienia służby przez funkcjonariusza celnego winno obejmować jednostki organizacyjne wszystkich izb celnych na terytorium całego kraju, 3) Dyrektor Departamentu Służby Celnej w pisemnym wystąpieniu do Dyrektora Izby Celnej w [...] zwrócił się o zajęcie stanowiska w sprawie przeniesienia skarżącego do pełnienia służby w Izbie Celnej na podstawie art. 18 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej. Przepis art. 18 ust. 2 ustawy dotyczy sytuacji, w której przeniesienie funkcjonariusza celnego do innego urzędu uzasadnione jest ważnymi względami natury służbowej. Przepis art. 26 pkt 7 ustawy dotyczy zaś przypadku, gdy przeniesienie jest skutkiem reorganizacji urzędu połączonej ze zmniejszeniem liczby etatów. Proste zestawienie treści przepisów wskazuje, iż unormowania te dotyczą odmiennych stanów faktycznych i przyczyny przeniesienia funkcjonariusza celnego do innego urzędu w obu przypadkach nie są tożsame. W konsekwencji ustalenie, iż brak jest przesłanek, o których mowa w art. 18 ust. 2 ustawy, do przeniesienia funkcjonariusza do Izby Celnej w [...] , nie świadczy o spełnieniu przesłanki z przepisu art. 26 pkt 7 ustawy. Reasumując należy stwierdzić, iż w niniejszej sprawie organ nie wykazał, aby brak było możliwości przeniesienia skarżącego na inne stanowisko służbowe lub do innego urzędu. Tym samym przedwczesne stało się wydanie decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby celnej na podstawie art. 26 pkt 7 ustawy o Służbie Celnej, co jest równoznaczne z naruszeniem wymienionej normy prawa materialnego. Brak ustaleń w powyższym zakresie naraża organ celny na uzasadniony zarzut naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1 kpa, które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe stwierdzenia obligują Sąd do uchylenia decyzji wydanych w niniejszej sprawie przez organ I i II instancji. Rozpoznając sprawę ponownie organ związany będzie wykładnią przepisów prawa materialnego dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny, a także uwzględni powyższe rozważania Sądu dotyczące prawidłowości prowadzenia postępowania administracyjnego i wyda decyzję spełniającą te wymogi. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późń. zm.), orzekł, jak w sentencji. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 i art. 205 w zw. z art. 209 tej ustawy.