II SA/Wa 632/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.) Protokolant Michał Sułkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2004 r. sprawy ze skargi J.P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] w przedmiocie prawa do zasiłku przedemerytalnego 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Skarżący – J. P., zgodnie z decyzją Kierownika Rejonowego Urzędu Pracy w R. z dnia [...]kwietnia 1997 r. nr [...], figuruje w Powiatowym Urzędzie Pracy w R. Filia w W. w ewidencji osób bezrobotnych i pobiera zasiłek przedemerytalny. W dniu 1 grudnia 2003 r. do Powiatowego Urzędu Pracy w R. wpłynęło pismo Komornika Sądowego Rewiru III przy Sądzie Rejonowym w R. w sprawie [...], o zajęciu należności J. P. w związku z egzekucją prowadzoną przeciwko niemu z sądowego tytułu wykonawczego w sprawie alimentacyjnej (postanowienie Sądu Okręgowego w R., sygn. akt [...]). Na podstawie tego pisma Starosta R., powołując się na art. 6 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w dniu [...] stycznia 2004 r. wydał decyzję nr [...], w której dokonał wyliczenia przysługującego J.P. zasiłku przedemerytalnego, określając kwotę tego zasiłku brutto, odliczając należne kwoty z tytułu podatku i ubezpieczenia zdrowotnego oraz potrącając kwotę 318,54 zł tytułem zajęcia komorniczego, jako 59,9 % pobieranego zasiłku. Od tej decyzji J.P. złożył odwołanie do Wojewody [...]twierdząc, że w wyniku potrącenia zawartego w decyzji pozostaje mu kwota 213,25 zł i podnosząc, że alimenty są niezasadnie określone. Wojewoda [...]decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...]utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu podniósł, że Starosta R. zasadnie pomniejszył J.P. należne świadczenie o kwotę zajęcia. Powołał się tu na przepis art. 87 § 3 pkt 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.), z którego wynika, że potrącenia można dokonać do wysokości trzech piątych wynagrodzenia. Podnosił, że dla celów prowadzenia egzekucji zasiłki przedemerytalne traktuje się na równi z wynagrodzeniem pracowniczym. Decyzję swoją Wojewoda [...] oparł na treści art. 6 c ust. 2 pkt 2 i art. 37 l ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J.P. wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji, albowiem jego zdaniem nie przeprowadzono postępowania wyjaśniającego, zaskarżona decyzja powoduje stan zagrożenia jego życia i zdrowia, gdyż z pozostałej po potrąceniu kwoty nie jest w stanie utrzymać się. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie, wskazując, że skarga nie wnosi do sprawy żadnych nowych elementów, które nie były by przedmiotem analizy decyzji obu organów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 wyżej wskazanej ustawy, sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga jest zasadna, jednakże nie z przyczyn w niej zawartych. Organ administracji decyzją z dnia z dnia [...] kwietnia 1997 r. nr [...]orzekł, że J.P. spełnia warunki do uzyskania statusu bezrobotnego oraz spełnia warunki do prawa do zasiłku oraz orzekł, że J. P. nabywa prawo do zasiłku przedemerytalnego od dnia [...] kwietnia 1997 r. na okres i w wysokości przewidzianej w ustawie. Tak wiec jest to decyzja o uzyskaniu statusu bezrobotnego i o przyznaniu świadczenia. Wszelkie czynności związane z wyliczeniem i wypłatą tego świadczenia nie będą już ani decyzjami, ani postanowieniami wydawanymi w postępowaniu administracyjnym. Będą to czynności z zakresu administracji publicznej. Tak samo okoliczność zajęcia przez organ egzekucyjny kwoty świadczenia, sama w sobie, nie może skutkować wydania nowej decyzji określającej świadczenie. Podkreślić tu należy, że w przedmiocie ustalenia statusu osoby bezrobotnej i w przedmiocie przyznania skarżącemu świadczenia organ już wydał stosowna decyzję w dniu [...] kwietnia 1997 r. Zagadnienie wypłaty tego świadczenia, odliczenia określonych kwot z tytułu zajęcia komorniczego, to już jedynie czynność wypłaty. Stanowisko takie zajął Naczelny Sąd Administracyjny w Gdańsku w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 sierpnia 2002 r. sygn. akt II SA/Gd 4182/01, publikowanym w OSP 2003/10/135 i w Systemie Informacji Prawnej LEX pod poz. 80070. W uzasadnieniu tego orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że jest niedopuszczalne, aby organ "(...) wychodził z założenia, iż o poziomie wysokości zasiłku nie rozstrzyga decyzja o jego przyznaniu, lecz ustalenia faktyczne, jakich dokonuje się przy czynności wypłaty." Owo rozróżnienie, co powinno być przedmiotem decyzji, a co jest przedmiotem techniczno-prawnej czynności wypłaty, stanowi także jedno z wielu zagadnień sporządzonej przez Ewę Łętowską glosy do tego orzeczenia (opublikowanej w OSP 2003/10/135). Zagadnienie to jest między innymi przedmiotem uzasadnienia orzeczenia Sądu Najwyższego – Izby Administracyjnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2 grudnia 1999 r. sygn. akt III RN 110/99, jakkolwiek teza tego orzeczenia jak i wyżej przytoczonego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczy nieco innej sprawy. Tymczasem w niniejszej sprawie, w przedmiocie czynności wyliczenia i wypłaty zasiłku, czyli czynności materialno-technicznej, Starosta R. orzekł decyzją (decyzja z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...]w której dokonał wyliczenia przysługującego J. P. zasiłku przedemerytalnego, określając kwotę tego zasiłku brutto, odliczając należne kwoty z tytułu podatku i ubezpieczenia zdrowotnego oraz potrącając kwotę tytułem zajęcia komorniczego). Organ I instancji, jako podstawę prawną powołuje tu ogólnie ustawę o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, a więc tak naprawdę nie wskazuje żadnej konkretnej podstawy prawa materialnego, natomiast jako podstawę proceduralną powołuje art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, który stanowi, że organ załatwia sprawę przez wydanie decyzji. Organ II instancji całkowicie pominął powyższe aspekty sprawy i utrzymał obarczoną takimi wadami decyzję w mocy. Bezsprzecznie organ administracji jest zobowiązany do wykonania polecenia organu egzekucyjnego zawartego w jego piśmie egzekucyjnym - zwanym "zajęciem" i dokonać stosownej czynności materialno-technicznej dotyczącej bezpośredniego wykonania polecenia egzekucyjnego. W przypadku egzekucji prowadzonej przez komornika sądowego, obowiązek ten wynika jasno z przepisów art. 881 i art. 883 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.). Przepisy te stanowią miedzy innymi, iż z chwilą doręczenia wezwania zajęcie wypłacanego przez organ administracyjny świadczenia jest skuteczne, zaś płatnik świadczenia (tu organ administracji) zobowiązany jest zaniechać wypłaty dłużnikowi zajętej części świadczenia i przekazać je komornikowi sądowemu lub wierzycielowi. Analizując sprawę pod tym kątem, stwierdzić należy, że wydanie przez organ administracyjny, do którego zwrócona jest czynność egzekucyjna, decyzji określającej sposób wyliczenia danego świadczenia przy uwzględnieniu należności będących przedmiotem egzekucji, stanowiłoby swojego rodzaju następny akt prawny dotyczący świadczenia i nadto dotyczący sposobu egzekucji, a więc stanowiłoby niedopuszczalną ingerencję przez organ administracyjny zarówno w przedmiot jak i w sposób prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez komornika. Dlatego wykonanie przez organ administracji polecenia egzekucyjnego może nastąpić jedynie w drodze stosownej czynności techniczno-prawnej. Tu nie jest potrzebna żadna czynność o charakterze władczym, decyzyjnym, tu należy jedynie wykonać polecenie organu egzekucyjnego. Poleceniem tym organ administracyjny jest związany. Inaczej egzekucja w ogóle nie byłaby możliwa. Gdyby traktować sprawę jedynie jako dokonaną przez organ administracji techniczno-prawną czynność wypłaty, to należałoby stwierdzić prawidłowość dokonanych w taki sposób czynności. Sporządzone przez organ administracyjny wyliczenie zajętej na cele egzekucyjne kwoty jest prawidłowe. Jednakże dla wykonania tej czynności organ nieprawidłowo zastosował formę decyzji. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego rozstrzygniecie w formie decyzji zagadnienia stanowiącego techniczno-prawną czynność wypłaty, stanowi naruszenie prawa, wyczerpujące dyspozycje art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, skutkujące nieważność takiej decyzji. Wystąpiła zatem potrzeba usunięcia jej z obrotu prawnego, co z kolei spowodowało wydanie wyroku stwierdzającego nieważność decyzji obu organów administracyjnych i stwierdzenie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Zaznaczyć tu należy, że organ administracyjny potrącając od kwoty przyznanego skarżącemu świadczenia należności egzekucyjne i przekazując te należności komornikowi, nie wykonuje w tym zakresie własnych decyzji, natomiast wykonuje w tym zakresie polecenia organu egzekucyjnego. Polecenia te, ich skuteczność, są niezależne od organu administracji. Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł w punkcie drugim wyroku o niewykonywaniu zaskarżonych decyzji w całości. Orzeczenie to w żaden sposób nie odnosi skutku do dokonywanych przez Starostę R. czynności materialno-technicznych związanych z realizowaniem poleceń organu egzekucyjnego. Zarzuty skarżącego co do prawidłowości egzekucji prowadzonej przez komornika sądowego jak i zarzuty dotyczące merytorycznego rozstrzygnięcia sądu powszechnego nie należą do przedmiotu postępowania przed sądem administracyjnym, dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny nie będzie ich analizował. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 132 i 145 § 1 ppkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.