II SA/Wa 636/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędziowie WSA Piotr Borowiecki (spr.), Janusz Walawski, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 października 2017 r. sprawy ze skargi K.M. na postanowienie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] lutego 2017 r. bez numeru w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r., Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. (dalej także: "CWKL" lub "organ odwoławczy") - działając na podstawie przepisów art. 57 § 1 w związku z art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. - dalej: "k.p.a.") oraz w związku z § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. 2012 r., poz. 1013), a także § 7 pkt 1 i § 23 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2015 r., poz. 761 ze zm.) - po rozpoznaniu odwołania K. M. (dalej także: "skarżący" lub "strona skarżąca") od orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w E. nr [...] z dnia [...] września 2016 r. wydanego w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej - stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Zaskarżone postanowienie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej zostało wydane w następującym stanie faktycznym. W dniu [...] stycznia 2017 r. wpłynęły do Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. akta sprawy dotyczące orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w E. nr [...] z dnia [...] września 2016 r. w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej dotyczącej skarżącego K. M. Wraz ze wskazanymi powyżej aktami wpłynęło odwołanie skarżącego z dnia [...] grudnia 2016 r. od powyższego orzeczenia nr [...] w E. z dnia [...] września 2016 r., które w petitum zawierało jednoczesny wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od powyższego orzeczenia RWKL w E. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do dokonania powyższej czynności skarżący wskazał, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania spowodowane było problemami z właściwą oceną wydanego orzeczenia z dnia [...] września 2016 r., które były z kolei związane z problemami skarżącego z pamięcią i koncentracją. Skarżący wskazał, że w dniu [...] grudnia 2016 r. psycholog stwierdziła u skarżącego "obniżenie funkcji intelektualnych oraz zmiany w zakresie reagowania emocjonalnego i funkcjonowania psychospołecznego". Skarżący stwierdził, że w związku z powyższym miał problem z właściwą oceną, czy wydane w dniu [...] września 2016 r. orzeczenie jest zgodne z rzeczywistością i czy jest dla niego korzystne. Przechodząc z kolei do uzasadnienia samego odwołania od spornego orzeczenia RWKL, skarżący stwierdził, że - w jego ocenie - opisane powyżej problemy zdrowotne w postaci zaburzeń neurologicznych i psychologicznych mają wpływ na jego służbę wojskową, czyniąc w praktyce tą służbę niemożliwą. W konsekwencji, skarżący uznał, że występujące u niego dolegliwości kwalifikują się do uznania go za osobę niezdolną do służby wojskowej. W związku z tym, skarżący stwierdził, że powinien zostać ponownie skierowany na komisję lekarską celem przebadania w celu ustalenia zdolności do służby wojskowej. W wyniku rozpoznania powyższego wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w E. nr [...] z dnia [...] września 2016 r. wydanego w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej, Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. - działając m.in. na podstawie przepisu art. 57 § 1 k.p.a. - postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r. odmówiła przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wydanego postanowienia CWKL wskazała, że z analizy akt sprawy wynika, iż sporne orzeczenie RWKL nr [...] z dnia [...] września 2016 r. w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej zostało odebrane przez zainteresowanego w dniu [...] listopada 2016 r. (vide: data i własnoręczny podpis skarżącego na egzemplarzu przedmiotowego orzeczenia RWKL nr [...] znajdującym się w aktach Jednostki Wojskowej Nr [...] w B.). Organ odwoławczy zauważył, że wskazane wyżej orzeczenie RWKL zawiera pouczenie w brzmieniu.: "od niniejszego orzeczenia (Nr [...]) przysługuje odwołanie do CWKL w W. za pośrednictwem RWKL w E. adres: [...], w terminie 14 dni od dnia jego otrzymania", które - zdaniem zespołu orzeczniczego CWKL - było precyzyjne w swej treści i jasno wskazywało na termin i tryb odwołania. Ponadto, organ odwoławczy stwierdził, że z analizy akt sprawy wynika, że odwołanie od odebranego w dniu [...] listopada 2016 r. orzeczenia RWKL zostało nadane przez skarżącego w dniu [...] grudnia 2016 r. (vide: data stempla pocztowego na kopercie), pomimo, że - jak zauważyła CWKL - zgodnie z art. 57 k.p.a. ostatnim dniem na złożenie wspomnianego odwołania był dzień [...] listopada 2016 r. W konsekwencji, organ odwoławczy uznał, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia. W tej sytuacji, Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W., powołując się na przepis art. 58 § 1 k.p.a. - wskazała, że uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia organu pierwszej instancji, skarżący podniósł, że powodem uchybienia terminu do jego wniesienia było to, iż w terminie przysługującym na odwołanie miał problemy z pamięcią i koncentracją. Odnosząc się do powyższej argumentacji strony skarżącej, organ odwoławczy uznał, że przyczyny powołane we wniosku przez skarżącego nie pozwalają uznać, że zaistniały przesłanki określone w art. 58 § 1 k.p.a., gdyż wskazana przez skarżącego przyczyna uchybienia terminu, zdaniem CWKL, nie stanowiła przeszkody w terminowym wniesieniu odwołania. Uzasadniając powyższe stanowisko, organ odwoławczy powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2000 r., sygn. akt I SA 1072/00 oraz wyrok NSA z dnia 1 marca 1999 r., sygn. akt II SA 45/99, wskazując, iż do przyczyn niezależnych od osoby zainteresowanej, które uzasadniają brak winy w uchybieniu terminu, zaliczane są przede wszystkim okoliczności utożsamiane z działaniem siły wyższej, takie jak: przerwa w komunikacji, powódź, pożar, nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą w dokonaniu określonej czynności procesowej, itp. Ponadto, organ odwoławczy zauważył, iż w świetle orzecznictwa, przyjmuje się również, że do okoliczności uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu można zaliczyć także fakt nieprawidłowego doręczenia pisma (vide: m.in. wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2000 r., sygn. akt IV SA 2121/98). Zdaniem CWKL, skarżący nie wykazał żadnej z powyższych okoliczności. Jednocześnie, organ odwoławczy stwierdził, że chybienie przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania nie było również wynikiem nagłego zachorowania lub nagłego pogorszenia stanu zdrowia wnioskodawcy. W konsekwencji, CWKL uznała, że nie zaistniały zatem istotne przesłanki uniemożliwiające skarżącemu do wniesienia w terminie odwołania od orzeczenia RWKL. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska wskazała ponadto, że nadesłana przez skarżącego opinia psychologiczna wydana w ośrodku psychologicznym "[...]" przez mgr K. S. w dniu [...] grudnia 2016 r. wskazuje jedynie na osłabienie uwagi, pamięci bezpośredniej słuchowej i pamięci epizodycznej, co - zdaniem CWKL - nie spełnia warunków nagłego zachorowania lub nagłego istotnego pogorszenia stanu zdrowia skarżącego. W następstwie wydania powyższego ostatecznego postanowienia z dnia [...] lutego 2016 r. odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. wydała w dniu [...] lutego 2017 r. postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia RWKL z dnia [...] września 2016 r. wydanego w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] lutego 2017 r. CWKL stwierdziła, że z analizy akt sprawy wynika, iż sporne orzeczenie RWKL nr [...] z dnia [...] września 2016 r. w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej zostało odebrane przez skarżącego w dniu [...] listopada 2016 r. (vide: data i własnoręczny podpis skarżącego na egzemplarzu przedmiotowego orzeczenia RWKL nr [...] znajdującym się w aktach Jednostki Wojskowej Nr [...] w B.). Organ odwoławczy zauważył, że wskazane wyżej orzeczenie RWKL zawiera pouczenie w brzmieniu.: "od niniejszego orzeczenia (Nr [...]) przysługuje odwołanie do CWKL w W. za pośrednictwem RWKL w [...], w terminie 14 dni od dnia jego otrzymania", które - zdaniem zespołu orzeczniczego CWKL - było precyzyjne w swej treści i jasno wskazywało na termin i tryb odwołania. Ponadto, organ odwoławczy stwierdził, że z analizy akt sprawy wynika, że odwołanie od odebranego w dniu [...] listopada 2016 r. orzeczenia RWKL zostało nadane przez skarżącego w dniu [...] grudnia 2016 r. (vide: data stempla pocztowego na kopercie), pomimo, że - jak zauważyła CWKL - zgodnie z art. 57 k.p.a. ostatnim dniem na złożenie wspomnianego odwołania był dzień [...] listopada 2016 r. Organ odwoławczy wskazał, że w wyniku rozpoznania wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w E. nr [...] z dnia [...] września 2016 r. wydanego w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej, Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. - działając m.in. na podstawie przepisu art. 57 § 1 k.p.a. - postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r. odmówiła przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W konsekwencji powyższych ustaleń, Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. uznała, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia. W dniu [...] marca 2017 r. strona skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe postanowienie Centralnej Wojskowa Komisja Lekarska w W. z dnia [...] lutego 2017 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Wnosząc w petitum skargi o uchylenie spornego postanowienia Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a także o dopuszczenie dowodu z dokumentów dołączonym do skargi, strona wskazała w uzasadnieniu skargi, że we wniosku o przywrócenie terminu powołała się na swój zły stan zdrowia, spowodowany urazem głowy i związanymi z tym problemami z koncentracją i pamięcią. Skarżący ponownie powołał się na wydaną w dniu [...] grudnia 2016 r. opinię psycholog K. S., która stwierdziła u skarżącego "obniżenie funkcji intelektualnych oraz zmiany w zakresie reagowania emocjonalnego i funkcjonowania psychospołecznego". Strona skarżąca wskazała, iż miewa stany tzw. "wyłączenia", kiedy nie wie, co się z nią dzieje. Skarżący zauważył ponadto, iż występują u niego zmiany w zakresie funkcjonowania poznawczego i psychospołecznego. Strona skarżąca podniosła, że posiada wyraźne odchylenia w zakresie uwagi, pamięci oraz funkcji wykonawczych. Wszystko to - jak uznał skarżący - sprawia, że strona ma problem z załatwianiem wszelkich formalności, a tym bardziej z dochowywaniem terminów. Wskazane okoliczności, zdaniem skarżącego, stanowią kryterium uprawdopodobnienia spełnienia okoliczności przemawiających za przywróceniem terminu do wniesienia odwołania od spornego orzeczenia RWKL, a tym samym stanowią podstawę do uchylenia spornego postanowienia Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę Centralna Wojskowa Komisja Lekarska wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej także: "p.p.s.a."). W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga K. M. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] lutego 2017 r. nie narusza przepisów prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W., wydając postanowienie z dnia [...] lutego 2017 r. odmawiające skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w E. nr [...] z dnia [...] września 2016 r. - nie dopuściła się naruszenia norm procedury administracyjnej, w tym przede wszystkim przepisów art. 58 § 1 k.p.a. w zw. z art. 59 § 2 k.p.a., zasadnie przyjmując, iż skarżący nie uprawdopodobnił, że dochował należytej staranności, a w konsekwencji prawidłowo stwierdziła brak podstaw do przywrócenie terminu. W konsekwencji, uznać należy, że Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. - wydając zaskarżone postanowienie z dnia [...] lutego 2017 r. - nie dopuściła się jakiejkolwiek obrazy przepisu art. 134 k.p.a., zasadnie przyjmując, że w niniejszej sprawie doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w E. z dnia [...] września 2016 r. Wydając sporne postanowienie z dnia [...] lutego 2017 r., CWKL nie uchybiła w toku postępowania również przepisom art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć jakikolwiek istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Nie ulega wątpliwości, że w postępowaniu wstępnym organ odwoławczy podejmuje czynności mające na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. W razie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, organ odwoławczy powinien wydać postanowienie, o którym mowa w art. 134 k.p.a. Zdaniem Sądu, wydanie przez Centralną Wojskową Komisję Lekarską w W., na podstawie art. 134 k.p.a., postanowienia z dnia [...] lutego 2016 r. stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania było prawidłowe, albowiem nie ulega wątpliwości, że z analizy akt sprawy wynika jednoznacznie, iż odwołanie od odebranego w dniu [...] listopada 2016 r. orzeczenia RWKL zostało nadane przez skarżącego dopiero w dniu [...] grudnia 2016 r. (vide: data stempla pocztowego na kopercie), pomimo, że - jak zauważyła CWKL - zgodnie z art. 57 k.p.a. ostatnim dniem na złożenie wspomnianego odwołania był dzień [...] listopada 2016 r. W konsekwencji, skoro odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia, a organ odwoławczy - rozpatrując wniosek strony skarżącej - nie przywrócił terminu do jego wniesienia, brak było podstaw do merytorycznego rozpatrzenia sprawy w drugiej instancji przez Centralną Wojskową Komisję Lekarską w W. Warto w tym miejscu zauważyć, że w dotychczasowym orzecznictwie jednoznacznie przyjmuje się, że w sytuacji, gdy strona złoży wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jednocześnie z odwołaniem lub wprawdzie później, lecz jeszcze przed wydaniem przez organ odwoławczy postanowienia, o którym mowa w art. 134 k.p.a., organ ten jest zobligowany w pierwszej kolejności rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu i wydać w tej sprawie stosowne postanowienie. Wówczas dopiero, ostateczne orzeczenie organu odwoławczego o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, daje możliwość wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania (tak m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt II GSK 473/09). W niniejszej sprawie powyższy warunek został spełniony, albowiem dopiero w konsekwencji wydania ostatecznego postanowienia z dnia [...] lutego 2017 r. odmawiającego skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w E. nr [...] z dnia [...] września 2016 r., Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. wydała - na podstawie art. 134 k.p.a. - zaskarżone postanowienie z dnia [...] lutego 2017 r., zasadnie przyjmując, że w niniejszej sprawie doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania od wspomnianego wyżej orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w E. z dnia [...] września 2016 r. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości, niż wydanie postanowienia przewidzianego w przepisie art. 134 k.p.a. stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W związku z tym, stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Gdy organ stwierdzi, że środek odwoławczy został wniesiony z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do dyspozycji przepisu art. 134 k.p.a. (por. m.in. wyroki NSA z dnia 15 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 496/11, z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2079/10, czy też z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1743/10). W świetle powyższego, stwierdzić należy, że z dokładnej analizy akt sprawy przeprowadzonej przez CWKL wynika wyraźnie, iż skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania od orzeczenia RWKL z dnia [...] września 2016 r., czego prawidłowym następstwem było stwierdzenie tego faktu przez organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu z dnia [...] lutego 2017 r., wydanym na podstawie art. 134 k.p.a. W ocenie Sądu, uznać należy ponadto, że organ odwoławczy, wydając sporne postanowienie z dnia [...] lutego 2017 r., działał zgodnie z przepisami art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a., wyjaśniając wszystkie okoliczności istotne dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy zainicjowanej odwołaniem strony skarżącej wniesionym od orzeczenia RWKL z dnia [...] września 2016 r. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.