II SA/Wa 656/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), Protokolant referent Marta Stec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2024 r. sprawy ze skargi K. M. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej oraz związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową 1. oddala skargę w zakresie ustalenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej; 2. odrzuca skargę w pozostałym zakresie. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie orzeczeniem z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] Centralna Wojskowa Komisja Lekarska, działając m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 200, powoływanej dalej jako k.p.a.), utrzymała w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji [...] w [...] z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] w sprawie ustalenia zdolności do zawodowej służby wojskowej i inwalidztwa [...] K. M.. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ podał, że komisja I instancji rozpoznała u strony następujące schorzenia: 1. [...] - § 66 pkt 1 i 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2022 r., poz. 1243 ze zm.), 2. czysta [...] - § 60 pkt 1 i 3 załącznika nr 1, 3. skrzywienie [...] - § 26 pkt 3 i 4 załącznika nr 1. 4. osłabienie [...] - § 13 pkt 1 załącznika nr 1. W konsekwencji komisja I instancji uznała orzekanego za zdolnego do zawodowej służby wojskowej i nie zaliczyła do żadnej grupy inwalidztwa. Jednocześnie orzekła, że schorzenia wymienione w orzeczeniu nie pozostają w związku ze służbą wojskową. W odwołaniu do tego orzeczenia K. M. stwierdził, że nie może zgodzić się z orzeczeniem, iż pełniona przez niego zawodowa służba wojskowa nie miała wpływu na stan jego zdrowia, a stwierdzone schorzenia są wynikiem jego uwarunkowań osobniczych. W dalszej części uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że komisja I instancji skierowała badanego do Kliniki [...] WSZK, gdzie przebywał w dniach [...] - [...] .11.2023 r. W karcie wypisowej badanego ustalono [...]. Organ podkreślił, że badany pełnił służbę wojskową od [...] marca 2019 r. do [...] stycznia 2022 r., a więc tylko przez kilkanaście miesięcy i nie była to służba długotrwała. Z akt orzeczniczo-lekarskich wynika, że badany pełnił służbę na stanowisku medycznym. Ponadto był leczony od 2015 r. z powodu zaburzeń psychiatrycznych podczas służby w Policji, a więc schorzenie ujawniło się przed wstąpieniem do zawodowej służby wojskowej. Brak danych, by to schorzenie nasiliło się w trakcie służby wojskowej. Organ wyjaśnił, że wojskowe komisje lekarskie orzekają o związku schorzeń rozpoznanych u badanych ze służbą wojskową na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2003 r. w sprawie wykazu chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej oraz chorób i schorzeń które istniały przed powołaniem do służby wojskowej lecz uległy pogorszeniu lub ujawniły się w czasie trwania służby wojskowej wskutek szczególnych właściwości lub warunków służby na określonych stanowiskach (Dz. U. z 2003 r. Nr 62, poz. 567 ze zm.). Aby zaliczyć schorzenie rozpoznane podczas badania komisyjnego za pozostające w związku ze służbą wojskową, powinny być spełnione dwie przesłanki, tj. schorzenie rozpoznane u badanego winno występować w jednym z załączników do rozporządzenia z dnia 31 marca 2003 r. oraz warunki służby na stanowisku służbowym orzekanego winny odpowiadać kryteriom zawartym w tych załącznikach. Ponadto, schorzenie może być uznane za pozostające w związku ze służbą wojskową w następstwie doznanego urazu, ale wówczas musi być przeprowadzone postępowanie powypadkowe zgodnie z rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 lipca 2022 r. w sprawie postępowania w razie wypadku lub ujawnienia choroby pozostającej w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej (Dz. U. z 2022 r., poz. 1559) zakończone wydaniem kwalifikacji prawnej przez właściwego Szefa CWCR. W rozpoznawanej sprawie brak protokołu powypadkowego i kwalifikacji prawnej Szefa CWCR, w którym by zaliczono wypadek za pozostający w związku ze służbą wojskową, uniemożliwiał CWKL zaliczenie schorzenia będącego następstwem wypadku za pozostające w związku ze służbą wojskową. W związku z powyższym organ uznał, że warunki służy wojskowej nie spełniają kryteriów zawartych w załączniku nr 2 do rozporządzenia z dnia 31 marca 2003 r., które pozwoliłyby zaliczyć to schorzenie jako związane ze służbą wojskową. K. M. wniósł na powyższe orzeczenie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając je w całości i wnosząc o uchylenie orzeczeń obu instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżący zarzucił organowi naruszenie prawa materialnego, tj.: 1. art. 32 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2023 r., poz. 1100) poprzez uznanie, iż schorzenie wykryte u skarżącego nie stanowi istotnego pogorszenia stanów chorobowych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej, podczas gdy prawidłowa ocena stanu faktycznego powinna prowadzić do wniosku, że skarżący na skutek warunków służby zachorował na neurastenię, kwalifikującą go do inwalidztwa związanego ze służbą, 2. § 66 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r., poprzez uznanie skarżącego za zdolnego do zawodowej służby wojskowej, podczas gdy przedstawiona dokumentacja pozwala uznać go za osobę niezdolną do zawodowej służby wojskowej. Skarżący postawił również zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., poprzez niedokonanie oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i jego nienależyte rozpoznanie oraz dokonanie dowolnej, niepopartej dowodami oceny zgromadzonego materiału, skutkujące błędnym uznaniem, że choroba skarżącego nie pozostaje w związku ze służbą wojskową, 2. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności. W uzasadnieniu skargi skarżący przestawił argumentację dotyczącą występującego – w jego ocenie – związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową. Podkreślił, że organy błędnie uznały, iż jest zdolny do pełnienia zawodowej służby wojskowej ze względu na występujące schorzenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga na orzeczenie w części dotyczącej ustalenia zdolności do służby nie zasługuje na uwzględnienie, zaś w pozostałym zakresie skarga jest niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu. Na wstępie należy wyjaśnić, że wojskowe komisje lekarskie orzekają w dwóch reżimach prawnych, stąd orzeczenia tych komisji dzielą się na dwie grupy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2005 r. sygn. akt OSK 1203/04, wszystkie powoływane orzeczenia są dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). Pierwsza grupa orzeczeń wojskowych komisji lekarskich obejmuje kwestię zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej, jak i samej zdolności do służby wojskowej. Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach są wiążące dla organów rozstrzygających o powołaniu danej osoby do służby wojskowej lub o zwolnieniu z tej służby. Od takich orzeczeń służy skarga do sądu administracyjnego, gdyż orzeczenia te mają charakter decyzji rozstrzygających istotę sprawy - zdolność do służby wojskowej. Drugą grupę orzeczeń wojskowych komisji lekarskich stanowią orzeczenia ustalające schorzenia danej osoby, ich związek ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego. Podstawę takich orzeczeń stanowią m.in. przepisy ustawy z dnia 11 marca 2022 r . o obronie Ojczyzny (Dz. U. poz. 2305), ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2023 r. poz. 1100 ze zm.), ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. z 2022 r., poz. 2528 ze zm.). Orzeczenia te poddawane są kontroli przez sądy powszechne w ramach rozpoznawanych odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zaopatrzenia emerytalnego. Decyzje administracyjne w tych sprawach wydawane są nie przez wojskowe komisje lekarskie, lecz przez inne organy (wojskowy organ emerytalny lub ZUS). Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych postępowaniach mają charakter orzeczenia wstępnego jako jedna z przesłanek rozstrzygnięcia sprawy i nie podlegają odrębnemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego. W świetle powyższego sąd administracyjny nie jest właściwy w sprawie skargi na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku schorzenia ze służbą wojskową (por. uchwała Składu Siedmiu Sędziów SN z dnia 27 października 1999 r. sygn. akt III ZP 9/99, publik. OSNP 2000/5/167, postanowienie Składu Siedmiu Sędziów NSA z dnia 6 listopada 2000 r. sygn. akt OSA 1/00, publ. ONSA 2001/2/47 oraz wyroki NSA z dnia 9 marca 2005 r. sygn. akt OSK 1203/04 i z dnia 20 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 2227/11). W niniejszej sprawie, jak wynika z treści skargi, skarżący zaskarżył w całości orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] lutego 2024 r., podnosząc, że orzeczenie to jest błędne zarówno z zakresie uznania go za zdolnego do zawodowej służby wojskowej, jaki i w części dotyczącej związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową. Sąd przyjął więc, że skarga dotyczy również orzeczenia w zakresie dotyczącym ustalenia związku stanu zdrowia ze służbą. W tym zakresie, jak już wyżej wskazano, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje, a zatem Sąd obowiązany był stwierdzić niedopuszczalność skargi w ww. zakresie i odrzucić ją w pkt 2 sentencji na podstawie o art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r., poz. 935, powoływanej dalej jako p.p.s.a.). Oceniając natomiast zaskarżone orzeczenie, w zakresie obejmującym ustalenie zdolności skarżącego do służby wojskowej, Sąd stwierdził, że odpowiada ono prawu, co uzasadniało oddalenie skargi w tej części. Należy podkreślić, że dokonywana przez sądy administracyjne kontrola orzeczeń komisji lekarskich dotyczących zdolności do służby oparta jest wyłącznie na kryterium legalności, tj. ich zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Sądy administracyjne nie mają natomiast kompetencji specjalistycznych do oceny tego rodzaju orzeczeń z punktu widzenia prawidłowości zastosowania przez organy wiedzy medycznej. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 grudnia 2021 r. sygn. akt III OSK 726/21, "sąd administracyjny nie jest uprawniony do oceny merytorycznej trafności skarżonego orzeczenia w zakresie postawionej przez lekarzy diagnozy. Nie posiada bowiem wiedzy specjalistycznej w zakresie medycyny. Ustawodawca tworząc przepisy regulujące postępowanie przed sądami administracyjnymi nie wyposażył sądów administracyjnych w stosowne instrumentarium procesowe, umożliwiające np. przy pomocy opinii biegłych sądowych, dokonywanie merytorycznej oceny diagnozy postawionej przez komisję. W związku z powyższym Sąd nie mógł się wypowiadać co do tego, czy diagnoza postawiona przez komisję lekarską jest merytorycznie poprawna czy też nie." Sąd rozpoznający niniejszą sprawę badał więc jedynie zaskarżone orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej pod względem kryterium legalności i stwierdził, że zaskarżone orzeczenie, w części dotyczącej ustalenia zdolności skarżącego do służby wojskowej, nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. W postępowaniu przed komisją I instancji stwierdzone zostały u skarżącego następujące schorzenia: 1. [...] 2. czysta [...], 3. skrzywienie [...], 4. osłabienie [...]. Jak wynika z załącznika nr 1 do rozporządzenia z dnia 7 czerwca 2022 r., zarówno w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania orzeczenia I instancji, jak i w dniu wydania zaskarżonego orzeczenia, w przypadku stwierdzenia schorzenia wskazanego w § 66 pkt 2 załącznika nr 1 (Zaburzenia nerwicowe upośledzające lub znacznie upośledzające zdolności adaptacyjne rokujące poprawę) komisja lekarska jest uprawniona do wydania orzeczenia określającego kategorię zdolności do służby wojskowej jako "Z", a – w przypadku stwierdzenia pozostałych z wymienionych schorzeń – komisja lekarska jest zobowiązana do wydania orzeczenia określającego kategorię zdolności do służby wojskowej jako "Z". Komisja, wydając orzeczenie w sprawie zdolności do służby wojskowej, wobec rozpoznanych u skarżącego schorzeń, była zatem uprawniona zakwalifikować go do kategorii "Z", co też uczyniła. Brak zatem podstaw do uznania, by wydając zaskarżone orzeczenie, organy naruszyły przepisy prawa materialnego, w tym w szczególności rozporządzenia z dnia 7 czerwca 2022 r., a także przepisy postępowania. Natomiast, jak już wskazano, Sąd nie jest uprawniony do oceny wyciągniętych przez organ wniosków natury medycznej co do stanu zdrowia skarżącego. Skarżący w żaden sposób skutecznie nie zakwestionował przyjętej przez komisje obydwu instancji kwalifikacji do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Podsumowując, Sąd stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest kompletny, obejmuje niezbędne badania lekarskie, a dokonana kwalifikacja zdolności skarżącego do służby wojskowej była trafna. Z tej przyczyny Sąd uznał, że zaskarżone orzeczenie w części dotyczącej ustalenia zdolności do służby wojskowej, oceniane – jak już wskazywano – wyłącznie pod względem kryterium jego legalności, jest prawidłowe. Biorąc wszystkie powyższe okoliczności pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji. Sąd odrzucił skargę w pozostałym zakresie w pkt 2 sentencji na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.