II SA/Wa 686/14

WyrokWSA w Warszawie2015-03-06

Skład orzekający: Ewa Marcinkowska, Ewa Pisula-Dąbrowska, Janusz Walawski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, gdy wnioskodawca nie spełniał przesłanek całkowitej niezdolności do pracy lub wieku oraz szczególnych okoliczności uzasadniających brak wymaganego stażu ubezpieczeniowego?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny uznał, że Prezes ZUS prawidłowo odmówił przyznania renty w drodze wyjątku, ponieważ wnioskodawca nie spełnił kumulatywnie trzech przesłanek określonych w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W szczególności, wnioskodawca nie był całkowicie niezdolny do pracy (posiadał orzeczenie o częściowej niezdolności), nie można było uznać, że na skutek szczególnych okoliczności nie spełnił warunków do renty w trybie zwykłym (m.in. z uwagi na świadome nieopłacanie składek), a trudna sytuacja materialna sama w sobie nie jest wystarczającą przesłanką do przyznania świadczenia w drodze wyjątku.
Stan faktyczny
R. K. złożył wniosek o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, powołując się na udar mózgu, pogarszający się stan zdrowia, niemożność podjęcia pracy zarobkowej i trudną sytuację materialną. Prezes ZUS odmówił przyznania świadczenia, wskazując na niespełnienie przesłanek: brak całkowitej niezdolności do pracy (orzeczono częściową), brak szczególnych okoliczności uzasadniających brak wymaganego stażu ubezpieczeniowego (m.in. z powodu przerw w opłacaniu składek), oraz fakt, że trudna sytuacja materialna nie jest wystarczającą przesłanką. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Prezes ZUS utrzymał decyzję w mocy. R. K. złożył skargę do WSA w Warszawie.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędziowie WSA Ewa Pisula-Dąbrowska, Janusz Walawski, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2015 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę - Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Prezes ZUS) decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] o odmowie przyznania R. K. renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wnioskiem z dnia [...] października 2012 r. R. K. wystąpił do Prezesa ZUS o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że w 2007 r. przeszedł udar mózgu. Był wówczas niezdolny do pracy, bez prawa do zasiłku. Stan jego zdrowia nieustannie pogarsza się, co skutkuje niemożliwością podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. W chwili obecnej korzysta z pomocy OPS w [...], jednak to nie wystarcza na pokrycie jego potrzeb, w tym w zakresie zakupu koniecznych leków. Prezes ZUS decyzją z dnia [...] maja 2013 r., wydaną na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), odmówił R. K. przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji, powołując się na treść art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych organ stwierdził, iż przyznanie świadczenia w drodze wyjątku możliwe jest wyłącznie w przypadku, gdy spełnione są łącznie wszystkie wymienione w tym przepisie przesłanki, a niespełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania tego świadczenia. Organ podniósł, że z dokumentacji rentowej wynika, iż wnioskodawca na przestrzeni 61 lat posiada udowodnione okresy składkowe i nieskładkowe wynoszące łącznie 21 lat, 5 miesięcy i 21 dni. Ponadto zarówno w 10-leciu przypadającym przed dniem powstania niezdolności do pracy, jak i 10-leciu przypadającym przed dniem zgłoszenia wniosku o świadczenie w trybie zwykłym, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym – udowodnił jedynie 2 miesiące i 16 dni tych okresów. Nie bez znaczenia pozostaje też fakt, że w latach 1985-1989, 1989-1991, 1993-1994, 2000-2002 nie został udowodniony żaden okres zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. Ponadto z dniem [...] stycznia 2003 r. wnioskodawca zaprzestał opłacania składek z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej i do chwili obecnej, tj. przez ponad 10 lat nie wykonywał zatrudnienia ani innej działalności popartej opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. W ocenie organu, w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia, bowiem w wymienionych przerwach wobec R. K. nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy. Nie istniały zatem, w tym czasie, przeszkody w podjęciu zatrudnienia i objęciu ubezpieczeniem, w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych. Z posiadanej dokumentacji wynika też, że wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą w okresach od [...].02.1982 r. do [...].11.1987 r. oraz od [...].11.2002 r. do [...].04.2005 r., lecz w okresach od [...].03.1985 r. do [...].11.1987 r. i od [...].02.2003 r. do [...].04.2005 r. nie opłacał składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenia emerytalne i rentowe wskutek czego powstała przerwa w ubezpieczeniu. Organ zaznaczył, że prowadzenie działalności gospodarczej i nieodprowadzanie z powyższego tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz na ubezpieczenia emerytalne i rentowe było świadomym wyborem rodzącym określone skutki prawne. Ponadto, z dokumentacji rentowej wynika, że orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] lutego 2013 r. R. K. został uznany za osobę częściowo niezdolną do pracy. Nie spełnia zatem warunku wymaganego do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, a mianowicie całkowitej niezdolności do pracy potwierdzonej orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS lub komisji lekarskiej ZUS. W związku z powyższym w obecnym stanie faktycznym i prawnym brak podstaw do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy na mocy przepisu art. 83 ww. ustawy. Organ zaznaczył jednocześnie, iż przy rozpatrywaniu uprawnień do renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku ocenie podlegała również sytuacja materialna wnioskodawcy, z tym że nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku. R. K. złożył od powyższej decyzji wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że jest obecnie 62-letnim niepełnosprawnym bezrobotnym. Żyje w ubóstwie, nie stać go lekarstwa, żywność oraz utrzymanie mieszkania. Jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy od 2004 r., ale z uwagi na jego wiek oraz niepełnosprawność znalezienie pracy graniczy z cudem. Leczy się u pięciu lekarzy: neurologa, kardiologa, chirurga naczyniowego, psychiatry oraz internisty. Ponadto, aktualnie czeka na operację oczu. Prezes ZUS, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] maja 2013 r. W uzasadnieniu decyzji organ podtrzymał wcześniejszą argumentację. Wskazał, iż po ponownym rozpatrzeniu sprawy nadal nie stwierdzono istnienia przesłanek umożliwiających pozytywne załatwienie sprawy. Z akt sprawy nie wynikają bowiem szczególne okoliczności, na skutek których wnioskodawca nie nabył uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Przez szczególne okoliczności rozumie się bowiem wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, które wbrew zamiarom i woli ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę w kontynuowaniu zatrudnienia. Niespełnienie przez wnioskodawcę powyższego warunku powoduje, że nie może on skutecznie domagać się renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Ponadto, przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest możliwe tylko wtedy, gdy do wymaganego okresu ubezpieczenia brakuje niewielki okres, który dodatkowo muszą usprawiedliwiać szczególne okoliczności. Z przedłożonej dokumentacji wynika natomiast, iż od dnia [...].12.1987 r. do dnia [...].11.1989 r., od dnia [...].12.1989 r. do dnia [...].08.1991 r., od dnia [...].02.1993 r. do dnia [...].02.1994 r. i od dnia [...].03.2000 r. do dnia [...].11.2002 r. wnioskodawca nie wykonywał zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi, a od dnia [...] kwietnia 2005 r. do chwili obecnej nie podlegał ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym. We wskazanych okresach nie była wobec niego orzeczona całkowita niezdolność do pracy, zatem przyczyną braku uprawnień do renty w trybie zwykłym nie był stan zdrowia lub inne zdarzenie zewnętrzne, niezależne od woli ubezpieczonego, którego nie można było przewidzieć i któremu nie można było zapobiec. Ponadto, lekarz orzecznik ZUS orzeczeniem z dnia [...] lutego 2013 r. ustalił, iż wnioskodawca jest trwale częściowo niezdolny do pracy od dnia [...] września 2010 r. Zatem w przypadku R. K. przesłanka niemożności podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym ze względu na całkowitą niezdolność do pracy nie zachodzi i jest to okoliczność, która eliminuje go z grona osób, którym może być przyznane świadczenie w drodze wyjątku. Częściowa niezdolność do pracy bowiem jedynie ogranicza, a nie uniemożliwia całkowicie możliwości wykonywania zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. Organ ponownie też zaznaczył, iż okresach od dnia [...].02.1982 r. do dnia [...].11.1987 r. i od dnia [...].11.2002 r. do dnia [...].04.2005 r. wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą, jednak w okresach od dnia [...].03.1985 r. do dnia [...].11.1987 r. i od dnia [...].02.2003 r. do dnia [...].04.2005 r. nie odprowadzał z tego tytułu składek na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Zgodnie natomiast z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych świadome prowadzenie działalności gospodarczej bez odprowadzania wymaganych składek na ubezpieczenie społeczne nie może być uznane za szczególną okoliczność, w rozumieniu art. 83 ustawy emerytalnej, która uniemożliwiałaby nabycie uprawnień do świadczenia przyznawanego na zasadach ogólnych. Podnoszone trudne warunki materialne nie stanowią natomiast wystarczającego uzasadnienia do przyznania prawa do świadczenia w drodze wyjątku. Świadczenie z przepisu art. 83 ustawy nie jest bowiem świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb, nawet gdy potrzeby te są uzasadnione. W związku z powyższym, po przeanalizowaniu wszystkich okoliczności sprawy pod kątem przesłanek wynikających z art. 83 ustawy brak podstaw do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. R. K. skierował od powyżej decyzji odwołanie do Sądu Rejonowego w [...][...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. W odwołaniu tym podniósł, że jest osobą niepełnosprawną od [...] listopada 2007 r. Przebywa pod stałą kontrolą kardiologa, neurologa oraz lekarza rodzinnego. Od 2004 r. jest zarejestrowany w PUP w [...], jednak 62-letni mężczyzna może jedynie marzyć o znalezieniu jakiejkolwiek pracy. Jedynym jego źródłem utrzymania jest zasiłek z OPS w [...] w kwocie 169,50 zł oraz dotacja na mieszkanie w kwocie 204 zł. W chwili obecnej jest pozbawiony energii elektrycznej oraz gazu, a sprawa przyznania mu renty trwa od 11 sierpnia 2012 r. Dlatego zwrócił się o wnikliwe rozpatrzenie jego sprawy. Prezes ZUS w odpowiedzi na powyższe odwołanie, z uwagi na jego skierowanie niezgodnie z właściwością, wniósł o jego oddalenie lub umorzenie postępowania na podstawie art. 355 § 1 K.p.c. i o przekazanie sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 464 § 1 K.p.c. Odnosząc się natomiast do argumentów przedstawionych w odwołaniu organ wyjaśnił, że sama trudna sytuacja materialna, choć była brana pod uwagę przy podejmowaniu decyzji, nie stanowi wystarczającej przesłanki do przyznania świadczenia, nie jest to bowiem świadczenie socjalne, przyznawane tylko stosownie do potrzeb wnioskodawcy, nie jest też świadczeniem zamiennym dla zasiłku dla bezrobotnych. Ponadto nie ma możliwości przyznania świadczenia kierowanego wyłącznie do osób całkowicie niezdolnych do pracy osobie częściowo niezdolnej do pracy jedynie na tej podstawie, że nie znajduje ona zatrudnienia z uwagi na sytuację na rynku pracy. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. Sąd Rejonowy w [...][...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych przekazał sprawę do rozpoznania według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), ubezpieczonym i pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Z treści powołanego przepisu wynikają trzy przesłanki warunkujące ubezpieczonemu bądź też pozostałym po nim członkom rodziny przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Po pierwsze, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami; po drugie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej, objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku; po trzecie, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania. Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich trzech wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość. Przesłanką do uzyskania świadczenia w trybie art. 83 powołanej ustawy nie może być więc sama trudna sytuacja materialna wnioskodawcy. W ocenie Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, organ prawidłowo wywiódł, iż nie zostały spełnione kumulatywnie przesłanki niezbędne do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, określone w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, gdyż skarżący nie może być uznany za osobę, która nie może podjąć pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek oraz nie można uznać, że na skutek szczególnych okoliczności nie spełnił on warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do świadczenia w trybie zwykłym. Niemożność podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym omawiany przepis łączy z całkowitą niezdolnością do pracy, bądź wiekiem. Oba elementy skarżącego zaś nie dotyczą. Bezspornym w niniejszej sprawie jest bowiem, że skarżący, który w dacie orzekania przez organ miał 61 lat, nie osiągnął ustawowego wieku emerytalnego mężczyzn. Nie ma też orzeczonej całkowitej niezdolności do pracy. W aktach administracyjnych znajduje się bowiem orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] lutego 2013 r. ustalające, że skarżący jest trwale częściowo niezdolny do pracy od [...] września 2010 r. Należy w tym miejscu podkreślić, iż Prezes ZUS orzekając w przedmiocie przyznania świadczenia w drodze wyjątku nie może dokonywać swobodnej oceny zdolności wnioskodawcy do podjęcia zatrudnienia, lecz jest związany orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS, a w przypadku wniesienia od niego sprzeciwu, orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS. W stanie faktycznym niniejszej sprawy ustalenia dokonane przez lekarza orzecznika ZUS w orzeczeniu z dnia [...] lutego 2013 r. były zatem wiążące dla Prezesa ZUS. Zgodnie bowiem z art. 14 ust. 3 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo uzależnione jest od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji, stanowi orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości, albo orzeczenie komisji lekarskiej ZUS. Także Sąd w ramach kontroli decyzji Prezesa ZUS nie ma uprawnień do określenia stanu zdrowia wnioskodawcy, czy też nakazywania wydania orzeczenia o stanie zdrowia wnioskodawcy określonej treści. Rola sądu administracyjnego sprowadza się jedynie do oceny legalności wydanych w sprawie decyzji administracyjnych. To zaś wyłącznie skarżący może w każdym czasie, w sytuacji pogarszającego się stanu zdrowia, wnosić do ZUS o ponowne przeprowadzenie badań, w celu stwierdzenia jego całkowitej niezdolności do pracy. Brak zatem spełnienia przez skarżącego przesłanki niemożności podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, wyłącza możliwość przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku. Niezależnie od powyższego, Prezes ZUS prawidłowo też wywiódł, że w przypadku skarżącego nie można stwierdzić, iż na skutek szczególnych okoliczności nie spełnił on warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do świadczenia w trybie zwykłym. Na szczególne okoliczności składają się bowiem wyłącznie zdarzenia niezależne od ubezpieczonego. Chodzi tylko o zdarzenia albo trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodów ich skutków niemożliwych lub obiektywnie trudnych do przezwyciężenia. Szczególne okoliczności to okoliczności obiektywne, niezależne i niezawinione przez ubiegającego się o świadczenie w drodze wyjątku. Pojęcie "w drodze wyjątku" nie dotyczy zatem wyjątkowych potrzeb czy niedostatku, sytuacji życiowej starającego się o to świadczenie. Nie chodzi tu o każdy przypadek nieotrzymania świadczenia w trybie zwykłym, lecz o taki, który mieści się w zakresie pojęcia "szczególnych okoliczności", czyli takich zdarzeń, które na gruncie ustawy emerytalnej ograniczają, utrudniają czy wręcz udaremniają możliwość wypracowania wymaganego okresu ubezpieczenia, uprawniającego do otrzymania świadczenia na zasadach ogólnych. Zaistnienie tego rodzaju zdarzeń winno usprawiedliwiać brakujący do wymaganego staż ubezpieczeniowy. W przypadku skarżącego, na przestrzeni 61 lat posiada on udowodnione okresy składkowe i nieskładkowe wynoszące łącznie 21 lat, 5 miesięcy i 21 dni. Jednak, zarówno w 10-leciu przypadającym przed dniem powstania częściowej niezdolności do pracy, jak i w 10-leciu przypadającym przed dniem zgłoszenia wniosku o świadczenie w trybie zwykłym, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym – skarżący udowodnił jedynie 2 miesiące i 16 dni tych okresów. Jak ustalił organ, w okresach od dnia [...].12.1987 r. do dnia [...].11.1989 r., od dnia [...].12.1989 r. do dnia [...].08.1991 r., od dnia [...].02.1993 r. do dnia [...].02.1994 r. i od dnia [...].03.2000 r. do dnia [...].11.2002 r. skarżący nie wykonywał zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. Z akt sprawy nie wynika natomiast aby w powyższych okresach nie mógł on kontynuować zatrudnienia na skutek szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia lub na skutek innych przeszkód, które mogłyby zostać uznane za szczególne okoliczności w rozumieniu art. 83 ust. 1 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Ponadto, co istotne, Prezes ZUS ustalił, że w okresach od dnia [...].02.1982 r. do dnia [...].11.1987 r. i od dnia [...].11.2002 r. do dnia [...].04.2005 r. skarżący prowadził działalność gospodarczą, jednak w okresach od dnia [...].03.1985 r. do dnia [...].11.1987 r. i od dnia [...].02.2003 r. do dnia [...].04.2005 r. nie odprowadzał z tego tytułu składek na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Osoba, która nie uiszcza należnych składek ubezpieczeniowych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej musi natomiast liczyć się z negatywnymi konsekwencjami w sferze ubezpieczeń społecznych. W świetle powyższych rozważań, z uwagi na to, że w przypadku skarżącego nie została spełniona zarówno przesłanka niemożności podjęcia pracy lub innej działalności zarobkowej, objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku, jak też przesłanka "szczególnych okoliczności" uzasadniających niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty w trybie zwykłym, są to okoliczności wystarczające i przesądzające o niemożności uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie renty w tym trybie. Skarżący znajduje się niewątpliwie w trudnej sytuacji materialnej. Trudna sytuacja materialna nie wystarcza jednak do przyznania świadczenia typu ubezpieczeniowego, jakim jest świadczenie z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Nie jest to bowiem świadczenie socjalne, zatem jego przyznanie nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby o nie się ubiegającej, nawet gdy są one uzasadnione. Potrzeby te mogą natomiast uzasadniać ubieganie się przez skarżącego o świadczenie z tytułu pomocy społecznej oraz inne formy pomocy materialnej przewidzianej dla osób znajdujących się w niedostatku. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja Prezesa ZUS z dnia [...] maja 2013 r. odpowiadają prawu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło