II SA/Wa 717/19
WyrokWSA w Warszawie2019-09-16
Skład orzekający: Izabela Głowacka-Klimas, Ewa Radziszewska-Krupa, Andrzej Wieczorek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy okres służby wynoszący 5 lat i 8 miesięcy, stanowiący 30% całkowitego okresu służby, może być uznany za "krótkotrwałą służbę" w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, uzasadniającą wyłączenie stosowania przepisów obniżających świadczenia emerytalne?Ratio decidendi
Sąd uznał, że okres służby wynoszący 5 lat i 8 miesięcy, stanowiący ponad 30% całkowitego okresu służby, nie może być uznany za "krótkotrwały" w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. W związku z tym, że przesłanki z art. 8a ust. 1 muszą być spełnione łącznie, skarżący nie spełnił jednej z kluczowych przesłanek, co uniemożliwiło wyłączenie stosowania przepisów obniżających świadczenia emerytalne. Sąd podkreślił, że ocena "krótkotrwałości" musi być indywidualna i uwzględniać zarówno okres bezwzględny, jak i proporcjonalny w stosunku do całego okresu służby.Stan faktyczny
Skarżący P.C. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o wyłączenie stosowania wobec niego przepisów art. 15c, 22a i 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, które obniżają świadczenia emerytalne i rentowe dla osób pełniących służbę na rzecz państwa totalitarnego. Minister odmówił, uznając, że okres służby na rzecz państwa totalitarnego (5 lat i 8 miesięcy) nie był "krótkotrwały", a skarżący nie wykazał spełnienia pozostałych przesłanek uzasadniających wyłączenie. Skarżący zaskarżył decyzję, argumentując, że okres służby był "krótkotrwały" i kwestionując sposób oceny tej przesłanki przez organ. Sąd administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Protokolant starszy specjalista Małgorzata Plichta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2019 r. sprawy ze skargi P.C. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów oddala skargę
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...], działając na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r.
o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno - Skarbowej
i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2016 r. poz. 708 ze zm.; dalej ustawa zaopatrzeniowa), po rozpatrzeniu wniosku P. C. (dalej strona, skarżący), odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a
i art. 24 a ustawy zaopatrzeniowej.
Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym
i prawnym.
P. C. wnioskiem z dnia [...] czerwca 2017 r., wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy
z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin.
W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku przedstawił szczegółowo przebieg całej służby. Podkreślił, że w dniu [...] grudnia 1984 r. rozpoczął służbę przygotowawczą w Wojewódzkim Urzędzie Spraw Wewnętrznych w [...]
w Wydziale [...] Służby Bezpieczeństwa. W lipcu 1986 r. ukończył studium oficerskie
w Akademii [...] w [...], po czym kontynuował służbę
w Wydziale [...] SB. W 1989 r. został oddelegowany do służby w Oddziałach Prewencji Milicji Obywatelskiej. W 1990 r., po pozytywnej weryfikacji, został przyjęty do służby w Urzędzie Ochrony Państwa Delegatura w [...] w Wydziale [...], a od 2002 r., po rozwiązaniu UOP, kontynuował służbę w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Strona przeszła na emeryturę w 2004 r.
ze względów zdrowotnych.
Pan P. C. podniósł również, że swoje obowiązki wykonywał nienagannie, był wielokrotnie wyróżniany i nagradzany.
Z akt sprawy wynika, że skarżący został zwolniony ze służby w ABW Delegatura w [...] w dniu [...] stycznia 2004 r. i ma ustalone prawo
do emerytury i renty inwalidzkiej, których wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c i 22a ustawy zaopatrzeniowej, przy czym nie wypłaca się renty inwalidzkiej z uwagi na posiadanie prawa do korzystniejszej emerytury.
Z pisma z dnia [...] marca 2017 r. Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu dotyczącego informacji o przebiegu służby Nr [...] wynika, że wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie od dnia [...] grudnia 1984 r. do dnia [...] lipca 1990 r., tj. 5 lat i 8 miesięcy.
W sprawie ustalono, że całkowity okres służby ww. wynosi 19 lat, 1 miesiąc
i 28 dni.
Z kopii akt osobowych o sygn. [...], przekazanych przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie wynika, aby Pan P. C. nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r.
Z opinii przekazanej przez Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego wynika, że skarżący w toku pełnionej służby rzetelnie wykonywał zadania
i obowiązki, o czym świadczą informacje zawarte m.in. w opiniach służbowych oraz wnioskach o mianowanie na kolejne wyższe stopnie i stanowiska służbowe. Ponadto w analizowanych materiałach nie stwierdzono kar dyscyplinarnych, jak również nie były prowadzone wobec wnioskodawcy żadne postępowania karne lub karno - skarbowe. Jednocześnie poinformowano, iż wśród materiałów zgromadzonych w przedmiotowej sprawie brak jest dokumentów potwierdzających udział wymienionego w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazaną na wstępie decyzją odmówił wyłączenia stosowania wobec Pana P. C. art. 15c, art. 22a
i art. 24aj ustawy zaopatrzeniowej.
W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, iż na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji,
w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c,
art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b.
W dalszej części uzasadnienia organ wyjaśnił, że przy rozstrzyganiu spraw
z zakresu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, znaczenie fundamentalne ma fakt, że zawiera on w istocie dwie przesłanki formalne, których spełnienie otwiera możliwość zastosowania go względem konkretnej osoby, jednakże nakłada także na organ obowiązek weryfikacji, czy rozpatrywana sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek. Wyłącznie w takiej sytuacji ustawodawca dopuszcza możliwość wyłączenia względem wnioskującego stosowania przepisów ogólnych, to jest art, 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
Organ wyjaśnił, że przesłanki zawarte w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej mają charakter nieostry. W dalszej części uzasadnienia przytoczył jak należy rozumieć przesłanki z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.
Wskazał, że przesłanka krótkotrwałości musi być oceniana każdorazowo
w sposób indywidualny. Winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Dodatkowo organ winien ocenić powyższą przesłankę w aspekcie proporcjonalnym, tj. w porównaniu stosunku służby na rzecz totalitarnego państwa do całości okresu służby byłego funkcjonariusza. Oznacza to, że obok oceny czy dany okres czasu może być uznany jako "krótkotrwały" w ujęciu ogólnym, powinien on być także oceniony abstrakcyjnie, jako stosunek tego czasu do całego okresu służby.
Organ powołał się również na Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r. przytaczając synonimy słowa "krótkotrwały", tj.; doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny.
Analizując drugą z przesłanek formalnych organ wyjaśnił, że rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w szczególności
z narażeniem zdrowia i życia to sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy - przyjętych na siebie obowiązków.
Również w tym przypadku organ przytoczył ze słownika wyrazów bliskoznacznych synonimy powyższego słowa rzetelny: "akuratny, całościowy, dogłębny, dokładny, drobiazgowy, gorliwy, niestrudzony, niezawodny, obowiązkowy, oddany, ofiarny, pedantyczny, pewny, pilny, pracowity, precyzyjny, przenikliwy, skrupulatny, solidny, staranny, sumienny, uczciwy, wierny, wnikliwy, wszechstronny, wytrwały" (Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r.).
Zdaniem organu postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się wzorowością w działaniu służbowym, nie tylko w zakresie podejmowania i nienagannej realizacji zadań obligatoryjnych, ale także wykazywania inicjatywy i realizowania obowiązków dodatkowych. Ponadto istotna jest także postawa funkcjonariusza w służbie i poza nią. rygorystyczne przestrzeganie prawa, dyscypliny i etyki zawodowej, a także honoru funkcjonariusza służb publicznych.
W ocenie organu zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" traktować należy jako dodatkowy czynnik wpływający na ocenę wartości rzetelnej służby funkcjonariusza
"Szczególnie uzasadniony przypadek", w ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji spełnienie tego warunku trzeba postrzegać przez pryzmat całkowitego braku jakichkolwiek faktów mogących stawiać rzetelność służby osoby zainteresowanej pod znakiem zapytania. Prawidłowość powyższego wywodu wynika z faktu, że "szczególnie uzasadniony przypadek" znalazł się w ustawie obok dwóch pozostałych przesłanek. Oznacza to, że krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego i rzetelność służby pełnionej po dniu 12 września 1989 r" nawet z narażeniem zdrowia i życia, nie wystarczą do oceny, czy zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej jest zasadne. "Szczególnie uzasadniony przypadek",
w ocenie Ministra zachodzi wówczas, gdy strona - poza spełnieniem dwóch wskazanych wyżej przesłanek formalnych, legitymuje się wybitnymi osiągnięciami
w służbie, szczególnie wyróżniającymi ją na tle pozostałych funkcjonariuszy.
Jak wynika z powyższego, uprawnienie z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej ma charakter wyjątkowy i dotyczy wyłącznie osób, w przypadku których "krótkotrwałość" jest niezaprzeczalna, a "rzetelność" służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami, bowiem tylko wówczas można uznać, że w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek".
Organ podkreślił, że przywołane wyrażenia "krótkotrwała służba", "rzetelne zadań i obowiązków" oraz "szczególnie uzasadniony przypadek" mają charakter zwrotów świadomie niedookreślonych przez ustawodawcę. Poprzez ich użycie umożliwia organowi stosującemu prawo swobodę, lecz nie dowolność decyzyjną i odsyła do norm pozaprawnych, co ma na celu umożliwienie zastosowania i pewnego stopnia elastyczności - uzasadnionej względami słuszności - w interpretacji przepisów prawa, które wymagają indywidualnej wykładni na gruncie okoliczności faktycznych w poszczególnych rozpatrywanych sprawach.
Tym samym w każdej konkretnej sprawie niezbędna jest indywidualna ocena wystąpienia przesłanek ujętych w analizowanym art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy organ wskazał, że cały okres służby skarżącego wynosił 19 lat 1 miesiąc i 28 dni, służba zainteresowanego pełniona była na rzecz totalitarnego państwa przez okres 5 lat i 8 miesięcy, co stanowi 30% całości służby. W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji przedmiotowy okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym – długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym – stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały.
Wskazany czas realizacji obowiązków służbowych nie ma charakteru tymczasowego, doraźnego czy epizodycznego i z całą pewnością strona przez ten okres dokładnie zaznajomiła się ze specyfiką realizowanych zadań oraz ich charakterem..
Organ nie kwestionował rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez Pana P. C. w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. Przy czym w ocenie organu sam charakter zadań realizowanych w jednostkach organizacyjnych Urzędu Ochrony Państwa/Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego
i wynikające z nich prawdopodobieństwo możliwości zaistnienia sytuacji stanowiących zagrożenie życia i zdrowia nie może być oceniany jako narażenie zdrowia i życia, o którym mowa w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.
W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, Pan P. C. nie legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi
go na tle pozostałych funkcjonariuszy. Zarówno postawa i osiągnięcia strony
w służbie, jak również charakter i warunki jej pełnienia, nie dowodzą, aby przedmiotowa sprawa stanowiła "szczególnie uzasadniony przypadek".
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł skarżący. Domagał się:
1) uchylenie decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] lutego 2019 r.;
2) dopuszczenie i przeprowadzenie, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., dowodów uzupełniających z dokumentów w celu udowodnienia okoliczności pominiętych
w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, mających istotne znaczenie
w niniejszej sprawie;
3) zobowiązanie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do wydania,
w terminie określonym przez Sąd, decyzji na podstawie art. 8a ustawy emerytalnej wyłączającej stosowanie wobec skarżącego art. 15c ww. ustawy.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 8a ust.1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej, wskazując na możliwość przekroczenia granic uznania administracyjnego oraz naruszenia art. 7 k.p.a.
W uzasadnieniu skargi wskazał między innymi, że nie zgadza się
z argumentacją Ministra w zakresie przesłanki krótkotrwałości służby. Okres służby skarżącego, obejmujący czas między dniem [...] grudnia 1984r., a dniem [...] lipca 1990 r. wynosił 5 lat, 8 miesięcy, w tym w latach 1989-1990 został oddelegowany
do służby w Oddziałach Prewencji Milicji Obywatelskiej (służba w tej formacji nie podlega skutkom ustawy), gdzie pełnił służbę do weryfikacji (pozytywnej) i przyjęciu do Urzędu Ochrony Państwa. W opinii skarżącego spełnia więc kryterium "krótkotrwałości służby", o którym mowa w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej , a także z art. 8a ust. 1 pkt 2.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.
Na rozprawie w dniu 16 września 2019 r. pełnomocnik skarżącego złożył
do akt potwierdzoną za zgodność z oryginałem informację z IPN z dnia [...] lipca
1990 r. i wniósł o dopuszczenie tego dokumentu na okoliczność długości okresu służby skarżącego na rzecz państwa totalitarnego.
Sąd postanowił w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. dopuścić dowód ze złożonego
na rozprawie dokumentu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej p.p.s.a.).
Oceniając zaskarżone rozstrzygnięcie w świetle wskazanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarga na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) (Dz.U. z 2016 r., poz. 2270), jest dopuszczalna na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a..
Podkreślić również należy, że przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu jest wyłącznie ww. decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych
i Administracji z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] nie zaś decyzje Dyrektora ZER MSWiA o ponownym ustaleniu wysokości emerytury.
Ustawa z 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) przewiduje obniżenie emerytur i rent inwalidzkich wszystkim funkcjonariuszom, którzy pozostawali w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r. i którzy w okresie od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. pełnili służbę w wymienionych w ustawie instytucjach i formacjach (tzw. służba na rzecz państwa totalitarnego). Obniżeniu podlegają także renty rodzinne, pobierane po funkcjonariuszach, którzy taką służbę pełnili.
Zgodnie z art. 15c ust. 1 powołanej ustawy, w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i która pozostawała w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., emerytura wynosi: (1) 0% podstawy wymiaru - za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b; (2) 2,6% podstawy wymiaru - za każdy rok służby lub okresów równorzędnych ze służbą, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, 1a oraz 2-4.
Przepisy art. 14 i art. 15 ust. 1-3a, 5 i 6 stosuje się odpowiednio. Emerytury nie podwyższa się zgodnie z art. 15 ust. 2 i 3 ustawy zaopatrzeniowej, jeżeli okoliczności uzasadniające podwyższenie wystąpiły w związku z pełnieniem służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b (ust. 2). Wysokość emerytury ustalonej zgodnie z ust. 1 i 2 nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej emerytury wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości emerytury, zgodnie z ust. 1-3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji,
o której mowa w art. 13a ust. 1 (ust. 4). Przepisów ust. 1 - 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5).
Zgodnie natomiast z art. 22a ust. 1 omawianej ustawy w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, rentę inwalidzką ustaloną zgodnie z art. 22 zmniejsza się o 10% podstawy wymiaru za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b. Przy zmniejszaniu renty inwalidzkiej okresy służby, o której mowa w art. 13b, ustala się
z uwzględnieniem pełnych miesięcy.
W przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa,
o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, i została zwolniona ze służby przed dniem 1 sierpnia 1990 r. rentę inwalidzką wypłaca się w kwocie minimalnej według orzeczonej grupy inwalidzkiej (ust. 2). Wysokość renty inwalidzkiej, ustalonej zgodnie z ust. 1, nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej renty z tytułu niezdolności do pracy wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych
z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości renty inwalidzkiej, zgodnie z ust. 1 i 3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1. Przepisy art. 13a stosuje się odpowiednio (ust. 4).
Przepisów ust. 1 i 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5).
Stosownie zaś do treści art. 8a ust. 1 powołanej ustawy, minister właściwy
do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).
Wskazane w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej przesłanki powinny być spełnione łącznie i jednocześnie uprawdopodobnione. Niespełnienie którejkolwiek z przesłanek powoduje niemożność zastosowania wyłączenia wobec danej osoby przepisów
art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
Decyzje wydawane przez organ na podstawie ww. przepisu mają charakter decyzji uznaniowych, gdyż określone w nim przesłanki nie są jednoznaczne
i pozostawiają organowi swobodę dokonania ich oceny, oczywiście na podstawie ustalonego stanu faktycznego sprawy znajdującego potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Zakres badania decyzji posiadającej cechy uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z odpowiednim zachowaniem procedury administracyjnej. Wybór natomiast rozstrzygnięcia
w ramach uznania administracyjnego, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości pozostaje poza kontrolą sądowoadministracyjną (por. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 1488/08, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Kontrola zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny sprowadza się zatem do oceny, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, czy organ wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia i czy wyboru tego rozstrzygnięcia dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności.
W sprawie niniejszej, w ocenie Sądu, organ dokonał istotnych ustaleń stanu faktycznego, co do okresów pełnienia służby oraz rzetelności wykonywania zadań
i obowiązków, a także braku informacji o narażeniu zdrowia i życia. Dokonał również w ocenie Sądu prawidłowej analizy materiału dowodowego zgromadzonego
w sprawie, a następnie prawidłowej subsumcji stanu faktycznego sprawy
do odpowiednich przepisów prawa.
Skarżący w swojej skardze kwestionował ustalenia organu, co do długości jego służby na rzecz totalitarnego państwa. Skarżący wskazał, że w latach 1989-1990 został oddelegowany do służby w Oddziałach Prewencji Milicji Obywatelskiej,
a służba w tej formacji nie podlega skutkom ustawy zaopatrzeniowej, w konsekwencji podnosił, że spełnia przesłankę krótkotrwałości służby, o której mowa w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej
Jak wynika z akt sprawy rozważając przesłankę z art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej, organ ustalił w oparciu cały okres służby, z którym porównany został okres służby na rzecz totalitarnego państwa, o którym mowa w art. 13b. Zgodnie z art. 13a ust. 1 i 6 ustawy zaopatrzeniowej Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu sporządza na podstawie posiadanych akt osobowych, informacji o przebiegu służby wskazanego funkcjonariusza na rzecz totalitarnego państwa, o którym mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej. Podkreślenia wymaga, że do tej informacji nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Tak więc w celu wzruszenia tej informacji, należy zwrócić się do IPN.
Ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, w tym
z pisma z dnia [...] marca 2017 r. Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu dotyczącego informacji o przebiegu służby Nr [...] wynika, że wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie od dnia
[...] grudnia 1984 r. do dnia [...] lipca 1990 r., tj. 5 lat, 8 miesięcy. Ustalenia te
w ocenie Sądu są prawidłowe i znajdują odzwierciedlenie w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej.
Jedną z przesłanek umożliwiających organowi zastosowanie wobec skarżącego art. 8a ustawy o zaopatrzeniowej jest "krótkotrwałość" służby na rzecz totalitarnego państwa. Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy nie zawiera definicji pojęcia "krótkotrwała służba". Zdaniem Sądu, odkodowanie powyższej klauzuli dokonane przez organ w zaskarżonej decyzji jest prawidłowe. Definiując pojęcie krótkotrwałości służby organ posłużył się słownikiem wyrazów bliskoznacznych wskazując na synonimy wyrazu "krótkotrwały".
W niniejszej sprawie wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa przez okres 5 lat, 8 miesięcy, a całkowity okres służby strony wynosił
19 lat, 1 miesiąc i 28 dni, zatem strona pełniła przez ponad 30% całego okresu służby służbę na rzecz państwa totalitarnego. Reasumując służba na rzecz totalitarnego państwa, w ocenie Sądu, zarówno w ujęciu bezwzględnym – długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym – stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniona jako krótkotrwała. Trafnie organ wskazał w decyzji, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie. I trafnie w niniejszym przypadku przeprowadził ocenę tej krótkotrwałości uznając, że skarżący nie spełnia powyższej przesłanki.
Zgadzając się z organem, co do tego, że każdy przypadek należy rozpatrywać indywidualnie, stwierdzić należy, że jako krótkotrwała może być rozumiana służba, której czas trwania w porównaniu do całego okresu służby nie był długi, trwał
w porównaniu do tego okresu krótko. Taka sytuacja jednak w niniejszej sprawie nie występuje. Nie można bowiem w przypadku skarżącego stwierdzić, że jego służba na rzecz totalitarnego państwa była służbą, która nie charakteryzowała się trwałością.
W stanie faktycznym tej sprawy przyjąć należy, że okres 5 lat, 8 miesięcy nie był okresem krótkotrwałym. Podkreślenia wymaga, że zarówno w ujęciu bezwzględnym – długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym – stosunku długości tego okresu do całego okresu służby okres trwający blisko 5 lat, 8 miesięcy nie może być uznany za krótkotrwały.
Niezasadny tym samym okazał się zarzut naruszenia art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Reasumując skarżący nie spełnił jednej z przesłanek
z art. 8a ust. 1, które muszą być spełnione łącznie, tak więc w stosunku do niego nie można było zastosować powyższego przepisu.
Ustawodawca wymaga też, aby osoba, w odniesieniu do której organ może zastosować art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki po dniu 12 września 1989 r., wskazuje przy tym, że to rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków ma miejsce w szczególności wówczas, gdy służba była pełniona z narażeniem zdrowia i życia.
Minister w sprawie niniejszej nie kwestionował, że skarżący rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki po 12 września 1989 r. Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego wskazał, że były funkcjonariusz rzetelnie wykonywał swoje obowiązki służbowe po dniu 12 września 1989 r. Jednak w ocenie Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego brak jest jakichkolwiek dowodów, aby służba ta pełniona była
z narażeniem zdrowia i życia. W ocenie Sądu zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" traktować należy jako dodatkowy czynnik wpływający na ocenę wartości rzetelnej służby funkcjonariusza natomiast zwrot ten nie może w żaden sposób niweczyć rzetelności służby w rozumieniu wskazanym powyżej zarówno przez Sąd jak i Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w sprawie.
Ponadto Sąd wskazuje, że zaskarżona decyzja nie narusza praw w sposób skutkujący stwierdzeniem jej nieważności. W ocenie Sądu, jak słusznie zauważył organ w zaskarżonej decyzji, dokonując ustaleń w zakresie długości okresu służby pełnionej na rzecz totalitarnego państwa oraz rodzaju tej służby zgodnie z treścią
art. 13a ustawy zaopatrzeniowej, organ jest związany treścią informacji o pełnieniu służby sporządzoną przez Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Stosownie do art. 13a ust. 5 ustawy zaopatrzeniowej informacja o przebiegu służby, o której mowa w ust. 1, jest równoważna
z zaświadczeniem o przebiegu służby sporządzanym na podstawie akt osobowych przez właściwe organy służb. W myśl art. 13a ust. 6 ustawy zaopatrzeniowej
do informacji, o której mowa w ust. 1, nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji jest zatem związany treścią informacji o pełnieniu służby sporządzoną przez Instytut Pamięci Narodowej – Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu,
w myśl przepisu art. 76 § 1 Kpa., zgodnie z którym dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Wypada nadmienić, że odróżnić należy procedurę towarzyszącą wydawaniu wspomnianej wyżej informacji przez IPN, w której przepisy Kpa. nie mają zastosowania, od procedowania organu w sprawie z wniosku skarżącego
o wyłączenie stosowania wobec jego osoby ww. przepisów ustawy zaopatrzeniowej, w ramach którego Minister zobowiązany jest stosować przepisy Kpa., co wynika
z wcześniej wysnutych przez Sąd wniosków.
Biorąc powyższe pod rozwagę działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło