II SA/Wa 722/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, Protokolant specjalista Monika Gieroń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2025 r. sprawy ze skargi P. Z. na orzeczenie Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] lutego 2025 r. nr [...] w przedmiocie ukarania karą dyscyplinarną 1. uchyla zaskarżone orzeczenie, 2. zasądza od Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego na rzecz P. Z. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Orzeczeniem dyscyplinarnym nr [...]z dnia [...] grudnia 2024 r. Szef ABW uznał płk. P. Z. winnym popełnienia czynu opisanego w zaskarżonym orzeczeniu dyscyplinarnym, wymierzając mu karę dyscyplinarną - ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia organ stwierdził, iż bezspornym jest że funkcjonariusz nie dopełnił, w świetle art. 22a ust. 3 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. z 2024 r. poz. 812) zwana dalej " ustawą o ABW oraz AW" i art. 304 § 2 k.p.k,, ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 46 oraz 304) zwanej dalej "kp.k. ", prawnego obowiązku złożenia zawiadomienia do właściwej prokuratury, w sprawie opisanej w zarzucie. W ocenie Szefa ABW ostateczną decyzję co do zaniechania złożenia zawiadomienia podjął obwiniony - ówczesny [...] Delegatury ABW w [...], po uzgodnieniu i zgodnie z ustnymi wytycznymi ówczesnego Szefa ABW - płk. K. W.. W dalszej części uzasadnienia organ przytoczył zapisy wewnętrznych aktów prawnych obowiązujących w ABW traktujących o sytuacjach i okolicznościach w których winno zostać złożone zawiadomienia do właściwych prokuratur. Następnie, odniesiono się do przebiegu służby obwinionego w kontekście § 38 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 8 lipca 2020 r. w sprawie udzielania wyróżnień i przeprowadzania postępowań dyscyplinarnych wobec funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (Dz. U. poz. 1225), zwanego dalej " rozporządzeniem ", jak również charakteru zarzucanego mu naruszenia obowiązków służbowych w aspekcie pełnionej wówczas przez niego funkcji. Podsumowując Szef ABW wskazał, że wymierzenie kary ma na celu podkreślenie nadużycia kompetencji przyznanych obwinionemu jako kierownikowi jednostki ABW oraz wytknięcie naruszenia obowiązków ciążących na obwinionym jako osobie pełniącej funkcje kierownicze. Strona zaskarżyła przedmiotowe orzeczenie wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy, podnosząc szereg zarzutów naruszenia przepisów rozporządzenia, które doprowadziły w jej ocenie do błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy i uznania funkcjonariusza winnym zarzucanego mu czynu, a także zarzuty dotyczące wymierzonej kary dyscyplinarnej oraz wskazując na uchybienia w zakresie sporządzenia uzasadnienia orzeczenia. Szef ABW, w wyniku rozpoznania środka odwoławczego, orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...] lutego 2025 r. o nr [...] , utrzymał w mocy swoje orzeczenie z dnia [...] grudnia 2024 r. W uzasadnieniu wydanego orzeczenia organ powołał się na jednoznaczne brzmienia art. 22a ust. 3 ustawy ze wskazaniem, iż ww. przepisu ustawy nie można wyłączyć regulacjami o charakterze wewnętrznym. Dodatkowo organ przytoczył treść art. 304 par. 2 k.p.k. jak i orzecznictwo dotyczące w/w przepisów a także regulacje wewnętrzne obwiązujące w ABW, w tym wytyczne i zarządzenia Szefa ABW traktujące o procedurze dotyczącej oceny materiału uzyskanego w toku czynności operacyjno-rozpoznawczych w zakresie postępowania karnego oraz sporządzenia zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa i przekazania go do właściwej prokuratury. Na kanwie przedstawionych rozważań organ uznał, iż funkcjonariusz - w zakresie dotyczącym postępowania w sprawie nieprawidłowości ustalonych przez pion PK - jedynie przekazywał Szefowi ABW informacje dotyczące owego postępowania i nie pytał go o zdanie co do sposobu postępowania. Co więcej, organ zwrócił uwagę, iż obwiniony dopiero po powstaniu Zespołu kontrolnego do spraw przeprowadzenia kontroli doraźnej w ABW, wystąpił z inicjatywą uzyskania z Centralnego Biura Antykorupcyjnego (gdzie uprzednio trafiła sprawa objęta zarzutem) informacji o ewentualnej waloryzacji procesowej ustaleń ABW. Odnosząc się do zarzutów dotyczących wymierzenia kary dyscyplinarnej organ wskazał, iż dokument o przebiegu służby Skarżącego został przez organ uwzględniony przy wymiarze kary dyscyplinarnej a wymierzona kara, w ocenie organu, jest adekwatna do popełnionego czynu, choć niewątpliwie surowa zważywszy na istotne znaczenie czynu Skarżącego z punktu widzenia prawidłowości działania ABW oraz zajmowanego przez Skarżącego stanowiska służbowego. Organ również uznał, iż sporządzone uzasadnienie orzeczenia spełnia wszystkie wymagania przewidziane przez par. 41 ust. 6 rozporządzenia. Podsumowując, organ wskazał, iż brak było podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego. Skargę na powyższe orzeczenie wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie obrońca Obwinionego, domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia oraz orzeczenia go poprzedzającego a także zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie następujących przepisów prawnych: 1- art. 145 ustawy w zw. z art, 45 pkt, 1 rozporządzenia, poprzez ich zastosowanie i utrzymanie w mocy orzeczenia dyscyplinarnego nr [...]z dnia [...] grudnia 2024 r. o ukaraniu Skarżącego karą dyscyplinarną ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby w sytuacji, kiedy nie popełnił on zarzucanego mu w postanowieniu o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego, deliktu; 2- art. 22a ust. 3 ustawy o ABW oraz AW poprzez jego błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że to dyrektor jednostki organizacyjnej ABW, w przypadku jeśli informacje i materiały uzyskane przez Agencję wskazują na uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa (...), podejmuje decyzje o przedstawieniu sprawy właściwemu prokuratorowi, podczas gdy z brzmienia przedmiotowego przepisu jednoznacznie wynika, iż decyzję tą podejmuje Szef Agencji i jak słusznie zauważa organ w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia regulacji tej nie mogą wyłączyć przepisy o charakterze wewnętrznym; 3- § 12 ust. 2 pkt. 2 i 3 w zw. z § 47 rozporządzenia w zw. z art. 22 a ust. 3 i art. 47 ust. 1 ustawy o ABW oraz AW, poprzez ich wadliwe zastosowanie i uznanie Skarżącego winnym zarzucanego mu czynu polegającego na niedopełnieniu obowiązków zakresie złożenia zawiadomienia do właściwej prokuratury, podczas gdy decyzję w tym zakresie podjął przełożony Skarżącego - ówczesny Szef ABW, co wynika wprost z materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania; 4- § 27 ust. 1 w zw. z art. 47 rozporządzenia w zw. z § 7 rozporządzenia w zw. z art. 4 i art. 7 k.p.k. poprzez ich niezastosowanie i dokonanie oceny zgromadzonego w postępowaniu dyscyplinarnym materiału dowodowego z naruszeniem zasady obiektywizmu oraz swobodnej oceny dowodów, poprzez dokonanie ustaleń faktycznych jedynie w oparciu o część materiału dowodowego, która przemawiała na niekorzyść obwinionego i pominięcie dowodów i okoliczności (lub też ich zmarginalizowanie) przemawiających na korzyść Skarżącego, w tym choćby zeznań byłego Szefa ABW płk K. W., w sytuacji kiedy przełożony dyscyplinarny winien kształtować swoje przekonanie w oparciu o wszystkie przeprowadzone dowody dokonując ich oceny w sposób swobodny, co nie oznacza dowolny, z uwzględnieniem logicznego rozumowania i zasad doświadczenia życiowego; 5- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który to błąd miał wpływ na treść orzeczenia, polegający na nieuzasadnionym ustaleniu faktu, że to Skarżący nie zrealizował obowiązku prawnego zdefiniowanego w art. 22a ust. 3 ustawy o ABW oraz AW oraz art. 304 § 2 k.p.k. podczas gdy, o zaniechaniu skierowania sprawy opisanej w zarzucie do właściwej prokuratury zadecydował przełożony Skarżącego były Szef ABW płk. K. W., uzasadniając szeroko swoje stanowisko i wydając polecenie służbowe Skarżącemu co do przekazania sprawy innemu organowi do realizacji; 6- § 38 w z w. z art. 47 rozporządzenia w z w. z art. 146 ust. 1 pkt. 9 ustawy o ABW oraz AW w z w. z § 12 ust, 2 pkt. 2 i 3 rozporządzenia poprzez ich wadliwe zastosowanie polegające na wymierzeniu Skarżącemu kary niewspółmiernej do zarzucanego mu deliktu dyscyplinarnego, w tym w szczególności poprzez niezastosowanie w sposób prawidłowy dyrektyw wymiaru kary w postaci dotychczasowego przebiegu służby Skarżącego, opinii służbowych oraz okresu pozostawania w służbie, zachowania Skarżącego przed jak i po popełnieniu rzekomego czynu, a także okoliczności i pobudek jego popełnienia; 7- § 46 pkt. 6 rozporządzenia poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia z pominięciem wyjaśnienia z jakich powodów organ, ustalając stan faktyczny sprawy, nie dał wiary jednemu z głównych dowodów w sprawie a mianowicie zeznaniom płk. K. W. - byłego Szefa ABW, którego zeznania - w kontekście treści art. 22a ust. 3 ustawy o ABW oraz AW oraz zarzutu postawionemu Skarżącemu - maiły kluczowe znaczenie. W uzasadnieniu strona skarżąca rozwinęła powyższe zarzuty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w skarżonym orzeczeniu. Odnosząc się do zarzutu nr.2 skargi organ dodatkowo przywołał par.21 ust.5 zarządzenia nr. [...] Szefa ABW z dnia [...] listopada 2019r. w sprawie sposobu funkcjonowania pionu postępowań karnych oraz trybu prowadzenia postępowań karnych w ABW. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z treścią przepisu art.1 par. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr.153, poz.1269 z późn. zm.) Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotowe orzeczenie według powyższych kryteriów uznać należało, iż powinno zostać wyeliminowane z obrotu prawnego jako wadliwe. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy organ dokonał wyczerpującej analizy i oceny całego zebranego w sprawie materiału dowodowego. W ocenie tut. Sądu na w/postawione pytanie należało udzielić negatywnej odpowiedzi. Organ przypisując skarżącemu winę w popełnieniu zarzucanego czynu, oparł się wyłącznie na materii treści przepisu atr.22a ust.3 ustawy o ABW i przepisu art.304 par.4 K.p.k. Pominął jednakże wielce istotną dla wyniku postępowania okoliczność zhierarchizowanej struktury organizacyjnej formacji w której służy strona. W szczególności pominął fakt, że w ABW działania funkcjonariuszy określane są rozkazami przełożonych (patrz m.in. art.47 ustawy pragmatycznej). Stąd oceniając w postępowaniu dyscyplinarnym zgodność z prawem zachowań poszczególnych funkcjonariuszy, nie sposób pomijać oceny tego, czy dane działanie lub zaniechanie było skutkiem zastosowania się do polecenia przełożonego. W uzasadnionych przypadkach taka okoliczność wpływa bowiem na materię istnienia zarówno samej odpowiedzialności dyscyplinarnej, jak i niewątpliwie na kwestię wymiaru kary. Niezależnie od powyższego nie sposób pomijać obowiązku leżącego po stronie organu a polegającego na dokonaniu oceny całego materiału dowodowego jaki zebrał w toku postępowania. Dopiero bowiem takie całościowe odniesienie się do wszystkich dowodów, może być przesłanką do uznania, że stan faktyczny ustalony przez organ odpowiada rzeczywistemu przebiegowi określonych zdarzeń. Organ nie może więc poprzestawać na odniesieniu się tylko do tych dowodów, które korespondują z rozstrzygnięciem. Jeśli bowiem w toku procedowania sprawy pojawiły się dowody przeczące tezie przyjętej przez organ przy rozstrzyganiu, to winien on również rozprawić się z nimi, dokonując ich analizy i oceny przez pryzmat pozostałego materiału dowodowego, zasad prawa, zasad logiki czy doświadczenia życiowego. Dopiero uzasadnienie sporządzone zgodnie z w/w regułami będzie umożliwiało zarówno stronie jak i Sądowi administracyjnemu poznanie sposobu rozumowania i wnioskowania organu a w konsekwencji będzie umożliwiało ocenę poprawności wydanego rozstrzygnięcia. Przenosząc powyższe na realia faktyczne niniejszej sprawy zauważyć należało, że organ nie dokonał jakiejkolwiek oceny zeznań złożonych przez przełożonego skarżącego tj. przez Szefa ABW. W szczególności organ nie ustalił w sposób stanowczy tego, czy Szef ABW w rozmowie ze skarżącym, wyraził pogląd w sprawie składania (lub nie) zawiadomienia do prokuratury w spornej sprawie i czy pogląd ten zakomunikował skarżącemu w formie polecenia służbowego. Powyższe zaniechanie organu jest szczególnie dotkliwe w sytuacji, gdy skonfrontuje się ową okoliczność z zeznaniami świadka W. znajdującymi się na k.139 akt niejawnych. Wrażenie owej dotkliwości potęguje okoliczność, ze sam organ zauważył jednak pewnego rodzaju "interakcję" w spornej sprawie pomiędzy skarżącym a jego szefem. W uzasadnieniu orzeczenia organ posłużył się stwierdzeniem o "ustnych wytycznych". Mimo tego nie przeprowadził wywodu intelektualnego zmierzającego do oceny charakteru owych wytycznych a zwłaszcza ewentualnego istnienia wiążącego dla strony ich charakteru. Zdaniem tut. Sądu powyższe zaniechania organu uniemożliwiają rzetelną analizę poprawności skarżonego rozstrzygnięcia. Skoro bowiem organ nie usunął wątpliwości co do tego, czy zarzucany czyn był wynikiem zastosowania się przez skarżącego do polecenia służbowego szefa ABW , to tym samym nie jest wiadomym, czy omawianą materię należy kwalifikować tak jak czyni to organ, tj. przez pryzmat naruszeń art. 22a ust.3 ustawy o ABW i art.304 § 4 K.p.k. czy też należy ją ewentualnie kwalifikować przez pryzmat np. naruszenia przez stronę obowiązku odmowy wykonania polecenia służbowego o czym mowa w art.79 ust.2 ustawy pragmatycznej. Wobec powyższego nie sposób ocenić nie tylko poprawności kwalifikacji przypisanego czynu, ale i poprawności doboru rodzaju orzeczonej kary. Na marginesie odnosząc się do podkreślanej przez organ zasady pisemności, w oparciu o którą działają organy administracji – tut. Sąd, co oczywiste, nie kwestionuje jej. Okoliczność istnienia owej zasady nie wyłącza jednakże obowiązku organu oceny także tych zdarzeń, które znajdują odzwierciedlenie tylko w zeznaniach świadków. Czym innym jest przecież materia realizacji przez organy administracji zasady pisemności, a zupełnie czym innym materia ustalenia stanu faktycznego stanowiącego podstawę do wydania konkretnego rozstrzygnięcia. W związku z powyższym, uznając że skarżone orzeczenie narusza prawo, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie orzekł jak w pkt. 1 wyroku na podstawie art.145 § 1 pkt.1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024r. poz.935). O kosztach orzeczono stosownie do dyspozycji art.200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024r. poz.935). Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższe uwagi Sądu i sporządzi uzasadnienie orzeczenia w sposób umożliwiający ocenę poprawności wydanego rozstrzygnięcia.