II SA/Wa 725/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Danuta Kania, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.), , Protokolant referent Magdalena Morawiec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2025 r. sprawy ze skargi S. B. na § 1 pkt 5 załącznika do uchwały Rady Miejskiej w [...]. z dnia [...] lutego 2025 r. nr [...] w przedmiocie wprowadzenia na terenie gminy programu "[...]" 1. stwierdza nieważność § 1 pkt 5 załącznika do uchwały Rady Miejskiej w [...]. z dnia [...] lutego 2025 r. nr [...] w przedmiocie wprowadzenia na terenie gminy programu "[...]" w części obejmującej zapis "prowadzonego przez Burmistrza Gminy [...]"; 2. zasądza od Rady Miejskiej w [...] na rzecz skarżącego S. B. kwotę 300 (słownie: trzysta) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. S. B. (dalej, jako: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Nr [...] Rady Miejskiej w [...] (dalej, jako: Rada lub organ) z dnia [...] lutego 2024 r. w sprawie wprowadzenia na terenie Gminy [...] programu "[...]" w części , tj. w zakresie w jakim, poprzez zawartą § 1 pkt 5 załącznika do uchwały definicję, uzależnia przyznanie świadczenia pieniężnego od tego, że żłobek i klub dziecięcy, do którego uczęszcza dziecko, musi być wpisany do rejestru żłobków i klubów dziecięcych prowadzonego przez Burmistrza Gminy [...]. Zaskarżonej uchwale, w zakresie, o którym mowa powyżej, zarzucono: 1. naruszenie art. 22b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 323 ze zm., obecnie Dz. U. z 2025 r. poz. 1208); 2. naruszenie art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 31 ust. 3 i art. 65 ust. 5 i art. 71 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, poprzez przyjęcie arbitralnego i dyskryminującego kryterium udzielenia świadczenia, które pozostaje w sprzeczności z celami samego świadczenia, jak i celami ustawy, a nadto w sprzeczności z obowiązkiem władz publicznych w zakresie pomocy rodzinie i zmierzania do pełnego, produktywnego zatrudnienia. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały nr [...] Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] lutego 2024 r. w sprawie wprowadzenia na terenie Gminy [...] programu "[...]" w zaskarżonej części oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżący w dniu [...] marca 2025 r. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia "[...]" w związku z rozpoczęciem realizacji umowy o opiekę nad dzieckiem ze żłobkiem "[...]" w [...]. Decyzją z dnia [...] marca 2025 r. nr [...] Burmistrz Gminy [...] odmówił skarżącemu przyznania świadczenia pieniężnego wskazując, że zgodnie z § 1 pkt 5 załącznika do uchwały nr [...] Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] lutego 2024 r. w sprawie wprowadzenia na terenie Gminy [...] programu "[...]", powyższe świadczenie przysługuje rodzicom dziecka uczęszczającego do żłobka lub klubu dziecięcego wpisanego do rejestru żłobków i klubów dziecięcych prowadzonego przez Burmistrza Gminy [...]. Zgodnie z § 2 ust. 1 załącznika do zaskarżonej uchwały świadczenie "[...]" ma na celu częściowe pokrycie opłaty za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna. Rodzice ubiegający się o świadczenie muszą spełnić określone w uchwale warunki. Niemniej, w § 1 pkt 5 załącznika do uchwały przyjęto, że żłobek i klub dziecięcy do którego uczęszcza dziecko musi być wpisany do rejestru żłobków i klubów dziecięcych prowadzonego przez Burmistrza Gminy [...]. W ocenie skarżącego, wprowadzenie kwestionowanego kryterium różnicuje sytuację prawną beneficjentów świadczenia, ponieważ w bezpośredni sposób wpływa na możliwość realizacji ich uprawnienia. Rada, korzystając z możliwości wprowadzenia odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych, dokonała zróżnicowania ich sytuacji w ten sposób, że tylko niektórym z nich przyznała prawo do uzyskania świadczenia. Zdaniem skarżącego, przyjętego przez Radę kryterium nie można uznać za racjonalne, ponieważ nie służy ono realizacji wskazanych wyżej celów ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani nie pozostaje w związku z innymi wartościami konstytucyjnymi, wymagającymi szczególnej ochrony. W świetle ustawy o świadczeniach rodzinnych, podstawowe znaczenie przy przyznawaniu świadczeń ma mieć wsparcie funkcji opiekuńczej, wychowawczej i edukacyjnej rodziny. Wskazuje na to również zaskarżona uchwała w z § 2 ust. 1 załącznika do uchwały. Z kolei z pozostałych kryteriów warunkujących przyznanie świadczenia można wywnioskować, że chodziło również o wsparcie i promocje zatrudnienia poprzez stymulowanie powrotu rodziców do pracy zawodowej lub edukacji i podnoszenia kwalifikacji. Analizowane kryterium różnicuje zaś sytuacje rodziców, którzy mieszkają na terenie gminy, płacą podatki stanowiące dochód tej jednostki samorządu terytorialnego, jednak zapisały dziecko do innych żłobków lub klubów dziecięcych. Z punktu widzenia celów świadczenia jest to zróżnicowanie nieproporcjonalne, gdyż świadczenie ma być pomocą dla rodziców, nie zaś dla lokalnych przedsiębiorców. Przyjęte kryterium prowadzi zaś do sytuacji, w której skarżący nie dość, że nie może skorzystać z publicznego żłobka (gdyż nie ma takiego na terenie gminy), jak również prywatnego (z uwagi na brak miejsc w placówkach na terenie gminy [...]), zmuszony jest do poszukiwania opieki dla dziecka poza swoją gminą, co wiąże się jednak z "sankcją" pozbawienia go świadczenia. Jeżeli celem świadczenia ma być między innymi wzrost zatrudnienia rodziców, to potencjalny beneficjent świadczenia może nie zdecydować się na powrót do pracy, jeśli prywatny żłobek będzie dla niego droższy o 500 zł z uwagi na przyjęte przed gminę kryterium. Ponadto z zaskarżonej uchwały nie sposób wywnioskować jaki był inny cel wprowadzenia zaskarżonego kryterium (który byłby do pogodzenia z ustawą lub Konstytucją). Nie jest nim na pewno dbałość o odpowiedni standard opieki, dlatego, że każdy funkcjonujący żłobek musi spełniać ustawowe kryteria żeby mógł prowadzić działalność. Kryterium zaś nie stanowi o wpisie do jakiekolwiek rejestru tylko wpisie do tego jednego rejestru - prowadzonego przez Burmistrza Gminy [...]. Taka sformułowane kryterium stanowi w istocie subsydiowanie lokalnych przedsiębiorców, co z punktu widzenia interesów innych przedsiębiorców również stanowi naruszenie konstytucyjnej zasady równości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Rada wyjaśniła, że wprowadzenie przez Gminę [...] dodatkowego świadczenia pieniężnego dla mieszkańców finansowanego wyłączenie ze środków własnych Gminy - pn. "[...]", dla rodzin zamieszkujących obszar Gminy [...], miało i ma za zadanie wyrównać szanse dostępu do usług opiekuńczych dla dzieci do lat 3 osób aktywnych zawodowo. Chodziło o umożliwienie rodzicom i opiekunom dzieci podjęcie aktywności zawodowej lub powrót na rynek pracy po zakończonym urlopie rodzicielskim. Uchwała ta została przygotowana jako reakcja na petycję nie tylko rodziców i opiekunów dzieci, mieszkańców gminy [...], ale również właścicieli żłobków i klubów dziecięcych złożona w dniu [...] sierpnia 2023 r. do Burmistrza Gminy [...] w sprawie ustanowienia dotacji dla podmiotów prowadzących niepubliczne żłobki lub kluby dziecięce prowadzących działalność na własny rachunek na terenie gminy [...]. Oznacza to, że od początku celem uchwały było również wsparcie podmiotów prowadzących niepubliczne żłobki lub kluby dziecięce na własny rachunek na terenie gminy [...] - co wynika wprost z uzasadnienia uchwały oraz petycji, w wyniku której uchwała została podjęta. Definicja zawarta w kwestionowanym § 1 pkt 5 załączniku do uchwały, zgodnie z którą to definicją za "żłobek i klub dziecięcy" należy rozumieć odpowiednio żłobek i klub dziecięcy wpisany do rejestru żłobków i klubów dziecięcych prowadzonego przez Burmistrza Gminy [...], w żadnej mierze nie różnicuje ani nie dyskryminuje bezpodstawnie mieszkańców Gminy [...], w tym skarżącego. Zdaniem Rady, idąc w tym kierunku można byłoby w ogóle zakwestionować program wsparcia jako dyskryminujący m.in. mieszkańców Gminy [...]/rodziny z dziećmi powyżej 3-go roku życia, które takiego świadczenia - dofinansowania do opłat za przedszkole nie otrzymują. Wprowadzona w uchwale definicja żłobka i klubu dziecięcego ma uzasadnienie w postaci realnej i stałej możliwości weryfikacji przez Gminę - udzielającą rodzicowi dotacji - tego czy dziecko rzeczywiście, ze świadczenia korzysta i uczęszcza do żłobka/klubu dziecięcego czy też nie. W przypadku żłobków i klubów dziecięcych mających siedzibę poza Gminą [...] taka możliwość kontroli jest li tylko iluzoryczna. Ponadto, kształtując politykę demograficzną mieszkańców Gmina [...] - korzystając z przysługującej jej w ramach normy kompetencyjnej - luzu decyzyjnego - promuje (za pomocą środków gminy) pozostawianie dzieci żłobkowych w żłobkach i klubach dziecięcych położonych na terenie Gminy. Nie jest przy tym prawdą jak podaje skarżący, że z uwagi na brak żłobka gminnego nie ma możliwości (miejsca w żłobkach niepublicznych położonych na terenie Gminy [...]). Kwestia ta jest przedmiotem stałego monitorowania przez Gminę i na dzień sporządzenia odpowiedzi na skargę cały czas w żłobkach znajdują się wolne miejsca dla dzieci do lat 3. Organ nie zgodził się również z zarzutem zawartym w skardze, że potencjalny beneficjent świadczenia może nie zdecydować się na powrót do pracy, jeśli prywatny żłobek położony w innej gminie będzie finalnie dla niego droższy o 500 zł, a to z uwagi na przyjęte przez gminę [...] ww. definicję żłobka/klubu dziecięcego. Otóż skarżący zdaje się zapominać, iż na dziecko żłobkowe przysługuje rodzicowi z rządowego programu dofinansowanie w wysokości 1500 zł miesięcznie (niezależnie od świadczenia wychowawczego 800 zł w ramach programu "Rodzina 800 plus"). Organ wyjaśnił nadto, iż w ustawie wprowadzającej świadczenie "aktywnie w żłobku" przewidziano limit opłat za żłobek (maksymalny koszt pobytu dziecka w placówce), powyżej którego świadczenie nie będzie przyznawane. Od 1 kwietnia 2025 r. limit ten wynosi 2230 zł. Rada podała, iż kontrola legalności oznaczać powinna badanie zgodności działalności uchwałodawczej samorządu gminnego z obowiązującym prawem, zaś pod pojęciem prawa należy rozumieć - zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 poz. 1465 ze zm., obecnie Dz. U. z 2025 r. poz. 1153, dalej, jako: u.s.g.) przede wszystkim przepisy zawarte w aktach normatywnych powszechnie obowiązujących. Oznacza to, że w przypadku dokonywania kontroli legalności aktów normatywnych stanowionych przez samorząd na podstawie przepisów kompetencyjnych należy zacząć od tego jak owe przepisy kompetencyjne zostały sformułowane i nie uzupełniać treści tych przepisów o dodatkowe elementy, które z tych norm kompetencyjnych nie wynikają. Działalność normatywna, uchwałodawcza samorządu to nie jest bowiem wydawanie w sprawach indywidualnych decyzji administracyjnych związanych (które mogą być wydawane na podstawie i w zakresie wskazanym w przepisach ustaw i rozporządzeń), lecz narzędzie prowadzenia określonej polityki na obszarze tej jednostki. Mamy zatem do czynienia z aktem stanowienia prawa, a nie z aktem jego stosowania. Stąd jeśli w przepisie kompetencyjnym - na podstawie którego rada gminy wydała akt normatywny - ustawodawca nie zawarł żadnych wytycznych jak ukształtować krąg żłobków/klubów dziecięcych, które są przez Gminę wspierane, a jedynie podstawę do wydania uchwały przez radę gminy ws. przyznania dodatkowego świadczenia rodzinnego, to taka sytuacja nie oznacza prawnej niemożności ustalenia przez organ stanowiący gminy kryteriów komu, kiedy i na jakich zasadach to świadczenie może być przyznane. Przeciwnie, taka ogólna norma kompetencyjna oznacza, że to uchwałodawczy organ samorządu terytorialnego - w ramach samodzielności - te sprawy rozstrzyga. A przez rozstrzyganie tych spraw w procesie stanowienia aktów prawa miejscowego, których w przepisie kompetencyjnym (stanowiącym jedynie podstawę do wydania uchwały) nie ma, rada gminy nijak tego przepisu kompetencyjnego nie narusza. W niniejszej sprawie art. 22b ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi jedynie, iż rada gminy, biorąc pod uwagę lokalne potrzeby w zakresie świadczeń na rzecz rodziny, może w drodze uchwały, ustanowić dla osób zamieszkałych na terenie jej działania świadczenia na rzecz rodziny inne niż określone w art. 2 pkt 1-3, 4 i 5 ustawy, przy czym szczegółowe zasady przyznawania świadczeń, o których mowa w ust. 1, oraz ich wysokość określa uchwała. W ocenie organu definicja żłobku i klubu dziecięcego na potrzeby przyznawania i wypłacania dodatkowego świadczenia pn. "[...]", zawarta w § 1 pkt 5 załącznika do uchwały, normę kompetencyjną wypełnia, nie prowadząc jednocześnie do bezzasadnego dyskryminowania sytuacji prawnej mieszkańców. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze z., dalej, jako: P.p.s.a.) sąd, uwzględniając skargę na uchwałę organu jednostki samorządu terytorialnego stwierdza nieważność tej uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że została wydana z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza możliwość stwierdzenia jej nieważności. W myśl natomiast art. 94 u.s.g. nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego (ust. 1). Jeżeli nie stwierdzono nieważności uchwały lub zarządzenia z powodu upływu terminu określonego w ust. 1, a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o ich niezgodności z prawem. Uchwała lub zarządzenie tracą moc prawną z dniem orzeczenia o ich niezgodności z prawem. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego co do skutków takiego orzeczenia stosuje się odpowiednio (ust. 2). Zgodnie z art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa (art. 91 ust. 4 u.s.g.). W doktrynie i w orzecznictwie przyjmuje się, że istotne naruszenie prawa to uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Do takich zalicza się między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (zob. M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny, Samorząd Terytorialny 2001, z. 1-2, str. 101-102; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2018 r., sygn. akt II OSK 2517/18). Za istotne naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia nieważności aktu, uznaje się takiego rodzaju naruszenia prawa, jak: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenie procedury podjęcia uchwały (por. wyroki NSA: z dnia 11 lutego 1998 r., sygn. akt II SA/Wr 1459/97; z dnia 8 lutego 1996 r., sygn. akt SA/Gd 327/95). Stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić tylko wówczas, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu. Nie jest zaś konieczne rażące naruszenie, warunkujące stwierdzenie nieważności decyzji, czy postanowienia, o jakim mowa w przepisie art. 156 § 1 K.p.a. Za nieistotne naruszenie prawa należy natomiast uznać takie naruszenie, które jest mniej doniosłe w porównaniu z innymi przypadkami wadliwości, jak np. nieścisłość prawna, czy też błąd, który nie ma wpływu na istotną treść aktu organu gminy. W przypadku nieistotnego naruszenia nie stwierdza się nieważności uchwały, ograniczając się do wskazania, że uchwałę wydano z naruszeniem prawa. Dokonując oceny zaskarżonej uchwały w świetle powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej uchwały stanowił przepis art. 22b ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi że rada gminy, biorąc pod uwagę lokalne potrzeby w zakresie świadczeń na rzecz rodziny, może w drodze uchwały, ustanowić dla osób zamieszkałych na terenie jej działania świadczenia na rzecz rodziny, inne niż określone w art. 2 pkt 1-3, 4 i 5, natomiast szczegółowe zasady przyznawania świadczeń, o których mowa w ust. 1, oraz ich wysokość określa uchwała rady gminy. Delegacja, zawarta w art. 22b ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wyraźnie wskazuje na trzy podstawowe elementy, które rada gminy jest władna uregulować w ramach stosownego aktu prawa miejscowego. Są nimi: ustanowienie świadczenia dla mieszkańców gminy, określenie szczegółowych zasad jego przyznawania, a także jego wysokości. Ustawodawca pozostawił zatem gminom szeroki zakres swobody w zarówno w zakresie określenia rodzaju świadczenia, podmiotów, do których jest ono adresowane, jak i zasad jego przyznawania, wyłączając jednocześnie zastosowanie przepisów rozdziałów 4, 6 i 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Oznacza to, że organ może ustanowić własne kryteria, których spełnienie będzie konieczne, aby uzyskać świadczenie, ustalić sposób dokumentowania spełnienia warunków przez uprawnione podmioty, jak również ustalić okresy za jakie świadczenie będzie przyznawane i wypłacane. W przypadku uchwały, podejmowanej na podstawie art. 22b ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, podstawą do określenia w niej warunków nabywania świadczenia jest zawarte w ust. 1 upoważnienie do ustanowienia dla osób zamieszkałych na terenie gminy świadczenia na rzecz rodziny odpowiadającego potrzebom lokalnym. Ustalając kategorię osób uprawnionych i zasady przyznawania uprawnienia do świadczeń, rada gminy musi niewątpliwie w szczególności uwzględnić wynikający z art. 32 Konstytucji RP nakaz równego traktowania podmiotów prawa w obrębie określonej kategorii. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego przyjmuje się, że równość wobec prawa zakłada istnienie wspólnej cechy istotnej, uzasadniającej równe traktowanie podmiotów. Ustalenie tej cechy ma dla oceny konstytucyjności przepisów podstawowe znaczenie, ponieważ przesądza o uznaniu porównywanych podmiotów za podobne albo odmienne. Cechą decydującą o podobieństwie danej grupy podmiotów może być zarówno cecha faktyczna, jak i cecha prawna, a jej istnienie ustala się z uwzględnieniem treści i celu przepisów zawierających kontrolowane unormowanie. Celem ustawy o świadczeniach rodzinnych, co wynika z uzasadnienia projektu ustawy, jest budowa systemu świadczeń rodzinnych, wspierającego rodziny w realizacji ich funkcji, głównie opiekuńczej, wychowawczej i edukacyjnej. Z okoliczności tej sprawy wynika, że za cechę wspólną adresatów uchwały, istotną z punktu widzenia możliwości przyznania na terenie Gminy [...] świadczenia pieniężnego w postaci "[...]" jest m.in. to aby pokrywany był częściowo pobyt dziecka w żłobku lub klubie dziecięcym wpisanym do rejestru żłobków i klubów dziecięcych prowadzonym przez Burmistrza Gminy [...]. Skarżący wywodzi, iż tego rodzaju zapisy uchwały godzą w konstytucyjną zasadę równości, wprowadzają dyskryminujące kryterium udzielania świadczenia, które pozostaje w sprzeczności z celami ustawy. Sąd pogląd ten w pełni podziela. Nie do zaakceptowania z punktu widzenia obowiązujących, a wskazanych wyżej przepisów prawa, jest uregulowanie w akcie prawa miejscowego ukierunkowanego na wsparcie rodziny, regulacji mających za zadanie wsparcie przedsiębiorców. Uchwała w zaskarżonej części, poprzez zapisy dotyczące pokrywania pobytu dziecka w żłobku lub klubie dziecięcym wpisanym do rejestru żłobków i klubów dziecięcych prowadzonych przez Burmistrza Gminy [...], narusza konstytucyjną zasadę równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP. Kwestionowany zapis różnicuje sytuację rodziców, którzy mieszkają na terenie gminy [...] jednak ich dzieci korzystają z opieki w żłobku lub klubie dziecięcym, który nie jest wpisany do rejestru żłobków i klubów dziecięcych prowadzonych przez Burmistrza Gminy [...]. W ocenie Sądu, z punktu widzenia celów świadczenia jest to zróżnicowanie nieproporcjonalne, gdyż świadczenie ma być pomocą dla rodziców, nie zaś dla lokalnych przedsiębiorców. Promowanie przez organ pozostawania dzieci w żłobkach i klubach dziecięcych położonych na terenie Gminy [...] zasługuje na aprobatę jednakże nie może to następować za pomocą środków do tego nie przeznaczonych. Ograniczenie prawa do świadczenia w postaci bonu żłobkowego jedynie dla osób, których dzieci uczęszczających do żłobka lub klubu dziecięcego wpisanego do rejestru żłobków i klubów dziecięcych prowadzonych przez Burmistrza Gminy [...], jest niczym nieuzasadnionym i dyskryminującym kryterium. Wynikająca z art. 32 Konstytucji RP zasada równości wobec prawa, stanowi jedno z podstawowych praw jednostki w demokratycznym państwie prawa. Z zasady tej wynika zaś nakaz jednakowego traktowania podmiotów prawa w obrębie określonej klasy (kategorii). Oznacza to, że wszystkie podmioty charakteryzujące się w równym stopniu daną cechą istotną (relewantną) powinny być traktowane równo, a więc według jednakowej miary bez zróżnicowań dyskryminujących, czy faworyzujących. Wynika z tego w szczególności, że prawodawca przyznając uprawnienia, nie może określać kręgu osób, którym te uprawnienia przysługują w sposób dowolny. Musi on przyznawać dane uprawnienia wszystkim podmiotom charakteryzującym się daną cechą istotną. Jeśli natomiast określona norma prawna traktuje odmiennie adresatów, którzy odznaczają się określoną cechą wspólną, wówczas mamy do czynienia z odstępstwem od zasady równości. Odstępstwo takie nie jest tożsame z naruszeniem art. 32 Konstytucji. Niemniej jednak, wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych musi zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonywujących argumentach. Jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 3 września 1996 r., sygn. akt K 10/96 (opubl. OTK 1996/4/33), argumenty te muszą mieć: - po pierwsze, charakter relewantny, czyli wprowadzane zróżnicowania muszą mieć charakter racjonalnie uzasadniony. Nie wolno ich dokonywać według dowolnie ustalonego kryterium, - po drugie, charakter proporcjonalny, a więc waga interesu, któremu ma służyć różnicowanie sytuacji adresatów normy, musi pozostawać w odpowiedniej proporcji do wagi interesów, które zostaną naruszone w wyniku nierównego potraktowania podmiotów podobnych, - po trzecie, argumenty te muszą pozostawać w jakimś związku z innymi wartościami, zasadami czy normami konstytucyjnymi, uzasadniającymi odmienne traktowanie podmiotów podobnych (...), a jedną z takich zasad konstytucyjnych jest zasada sprawiedliwości społecznej. Różnicowanie sytuacji prawnej podmiotów podobnych ma więc znacznie większe szanse uznania za zgodne z Konstytucją, jeżeli pozostaje w zgodzie z zasadami sprawiedliwości społecznej lub służy urzeczywistnianiu tych zasad. Zostaje ono natomiast uznane za niekonstytucyjną dyskryminację (uprzywilejowanie), jeżeli nie znajduje podtrzymania w zasadzie sprawiedliwości społecznej. W tym sensie zasady równości wobec prawa i sprawiedliwości społecznej w znacznym stopniu nakładają się na siebie (por. wyrok TK z dnia 12 września 2000 r., sygn. akt K 1/00, opubl. OTK 2000/6/185). Zdaniem Sądu, kwestionowane zapisy uchwały z dnia [...] lutego 2024 r. nie spełniają wskazanych wyżej kryteriów odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych. Po pierwsze, wprowadzone zróżnicowanie nie ma charakteru racjonalnie uzasadnionego. Uzasadnieniem nie może być potrzeba wsparcia lokalnych przedsiębiorców gdyż nie taki jest cel wprowadzanego na terenie gminy przedmiotowego świadczenia. Po drugie, zupełnie nieproporcjonalne jest dokonane zróżnicowanie albowiem kosztem właściwych beneficjentów świadczenia (rodzin) wprowadzono de facto wsparcie dla przedsiębiorców. I po trzecie, mając cały czas na uwadze cel świadczenia, trudno dopatrzeć się argumentów pozostających w jakimś związku z innymi wartościami, zasadami czy normami konstytucyjnymi, uzasadniającymi odmienne traktowanie podmiotów podobnych. Ocena legalności uchwały z dnia [...] lutego 2024 r. w zaskarżonej części nie może być dokonywana w oderwaniu od celu świadczenia i delegacji ustawowej. Wprowadzenie pomocy w postaci bonu żłobkowego nie ma na celu pomocy lokalnym przedsiębiorcom, a jedynie wsparcie rodzin zamieszkujących na terenie gminy [...]. Nie może również świadczyć na korzyść Rady argumentacja dotycząca realnej i stałej możliwości weryfikacji przez Gminę - udzielającą rodzicowi dotacji - tego czy dziecko rzeczywiście, ze świadczenia korzysta i uczęszcza do żłobka/klubu dziecięcego czy też nie. Dostrzec należy, iż zapisy uchwały zawierają regulacje dotyczące dokumentowania faktu zawarcia - przez rodzica, opiekuna faktycznego, opiekuna prawnego albo osoby pełniące funkcję rodziny zastępczej lub samotnie wychowujący dziecko rodzic, opiekun faktyczny, opiekun prawny albo osoba pełniąca funkcję rodziny zastępczej - umowy o objęcie dziecka opieką z podmiotem prowadzącym niepubliczny żłobek, klub dziecięcy, faktu rozwiązania takiej umowy oraz regulacje zobowiązujące osoby, którym przyznano świadczenie do niezwłocznego powiadomienia podmiotu wypłacającego o okolicznościach mających wpływ na prawo do świadczenia (§ 5 ust. 1 pkt 4, § 8 ust. 2 pkt 2, § 11 ust. 1 pkt 4). Na tle tej sprawy należy podkreślić obowiązek organów samorządowych ścisłego respektowania granic upoważnienia. Odstąpienie od tych wymogów narusza związek formalny i materialny pomiędzy aktem prawa miejscowego, a ustawą. Normy kompetencyjne muszą być interpretowane w sposób ścisły, literalny, tj. zgodnie z ich kształtem (treścią) nadanym przez ustawodawcę. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że omówione wyżej wady ocenianej uchwały, podjętej z istotnym naruszeniem art. 22b ust. 1 i 2 u.s.g. w zw. z art. 32 i art. 7 Konstytucji RP czynią koniecznym, na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a. stwierdzenie nieważności § 1 pkt 5 załącznika do uchwały Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] lutego 2025 r. nr [...] w przedmiocie wprowadzenia na terenie gminy programu "[...]" w części obejmującej zapis "prowadzonego przez Burmistrza Gminy [...]". Rozstrzygnięcie o kosztach oparte zostało o art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a.