II SA/Wa 744/06

WyrokWSA w Warszawie2006-06-06

Skład orzekający: Adam Lipiński, Bronisław Szydło, Jarosław Trelka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił datę powstania całkowitej niezdolności do pracy skarżącej oraz czy prawidłowo ocenił, czy stan zdrowia jej syna stanowił szczególną okoliczność uzasadniającą przyznanie renty w drodze wyjątku, uwzględniając wcześniejsze wytyczne sądu?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję, ponieważ organ administracji publicznej nie wykonał w sposób należyty wskazań zawartych w poprzednich wyrokach sądu. Organ nie podjął wystarczających starań w celu ustalenia daty powstania całkowitej niezdolności do pracy skarżącej, nie zebrał kompletnej dokumentacji medycznej, a także nie ocenił w sposób wyczerpujący, czy stan zdrowia syna skarżącej stanowił szczególną okoliczność uzasadniającą przyznanie renty w drodze wyjątku. Ponadto, organ nie odniósł się w sposób wystarczający do kwestii braku środków do życia.
Stan faktyczny
Skarżąca J. J. domagała się przyznania renty w drodze wyjątku, jednak organ administracji publicznej wielokrotnie odmawiał jej przyznania. Sprawa była wielokrotnie rozpoznawana przez sądy administracyjne, które uchylały decyzje organu z powodu braków postępowania dowodowego i niewykonania wcześniejszych wskazań. W ostatniej zaskarżonej decyzji organ ponownie odmówił renty, uznając, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, w szczególności dotyczące daty powstania niezdolności do pracy i szczególnych okoliczności związanych z opieką nad synem. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym brak należytego zebrania dowodów i nieprawidłową ocenę stanu zdrowia syna.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] stycznia 2006 r. Zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Adam Lipiński Sędzia WSA - Bronisław Szydło Asesor WSA - Jarosław Trelka (spr.) Protokolant: - Małgorzata Płodzicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku 1) uchyla zaskarżona decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] stycznia 2006 r. numer [...], 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. II SA/Wa 744/06 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] kwietnia 2003 r. odmawiającą J. J. renty w drodze wyjątku. Wskazał w niej, że jej ostatni udowodniony okres składkowy przypada na [...] marca 1975 r., a z przeprowadzonego postępowania nie wynika, aby po tej dacie zaszły szczególne okoliczności uniemożliwiające J. J. zatrudnienie. Całkowita niezdolność do pracy powstała u niej dopiero od maja 1999 r. Od zaprzestania opieki nad dzieckiem w czerwcu 1982 r. do chwili powstania tej całkowitej niezdolności do pracy skarżąca nie udokumentowała żadnego okresu ubezpieczenia. W ciągu 56 lat swojego życia udowodniła jedynie 13 lat i 2 miesiące takiego ubezpieczenia. Wyrokiem z dnia 6 lutego 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi J. J. na powyższą decyzję, uchylił ją, uchylił również decyzję ją poprzedzającą. Powodem uchylenia tych decyzji były braki postępowania dowodowego: brak ustalenia przyczyn, dla których skarżąca przerwała zatrudnienie po wyczerpaniu urlopu wychowawczego w 1982 r., brak dokumentacji medycznej skarżącej z jej pobytu w Klinice przy ul. [...] w K., brak wyjaśnienia rozbieżności co do daty powstania całkowitej niezdolności do pracy skarżącej (jedno z orzeczeń orzecznika ZUS wskazywało tę datę na 1991 r., inne na maj 1999 r.). Organ nie odniósł się też do kwestii znaczenia prawnego faktu, że syn skarżącej, P., wymagał szczególnej troski, nie ocenił, czy ta okoliczność stanowi szczególną okoliczność w rozumieniu art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Po przeprowadzeniu dalszego postępowania decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. Prezes ZUS ponownie odmówił skarżącej renty w drodze wyjątku. Wskazał w niej, że ostatni okres składkowy przypada na dzień [...] marca 1975 r. W okresach od [...] marca 1975 r. do [...] marca 1978 r. oraz od [...] czerwca 1979 r. do [...] czerwca 1982 r. skarżąca sprawowała opiekę nad synem. W dniu [...] lipca 2004 r. lekarz orzecznik uznał, że częściowa niezdolność do pracy skarżącej powstała w 1991 r., a całkowita - w maju 1999 r. Poproszona o przedstawienie dowodów leczenia dziecka, które uniemożliwiało pracę zawodową, skarżąca przedstawiła zaświadczenie o stanie zdrowia, z którego nie wynika, aby od [...] czerwca 1982 do [...] maja 1999 r. stan zdrowia dziecka uniemożliwiał jej zatrudnienie. Po rozpatrzeniu wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia [...] września 2004 r. Prezes ZUS utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] sierpnia 2004 r. i powtórzył swoją argumentację. W uzasadnieniu powołał się na orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z [...] marca 2003 r. Po rozpoznaniu skargi J. J. na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 maja 2005 r. ponownie uchylił obydwie wydane w sprawie decyzje. Sąd wskazał, że organ ponownie nie wykonał swojego obowiązku zebrania wszystkich niezbędnych dowodów w sprawie. Organ nie ustalił przyczyn zaprzestania przez skarżącą zatrudnienia w związku z wykonywaniem opieki nad synem, nie dotarł do dokumentacji lekarskiej, która pozwoli ocenić, czy jej syn był dzieckiem specjalnej troski i czy wymagał opieki, a jeśli tak, to w jakim czasie. Decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. organ ponownie odmówił skarżącej renty w drodze wyjątku. Organ ustalił, że od urodzenia w 1979 r. drugiego dziecka, aż do [...] czerwca 1983 r. skarżąca przebywała na urlopie wychowawczym. Po jego zakończeniu do pracy nie wróciła. Organ powołał się też na orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS z [...] grudnia 2005 r., z której wynika, że całkowita, trwała niezdolność do pracy powstała u skarżącej w dniu [...] maja 1999 r. Całkowita niezdolność do pracy powstała zatem po 15 latach, 10 miesiącach i 16 dniach od ukończenia przez jej syna 4 roku życia. Organ wyjaśnił, że rezygnacja z zatrudnienia na rzecz wychowania dziecka nie jest uznawana za szczególną okoliczność w rozumieniu art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Organ przeanalizował też dokumentację medyczną syna skarżącej, tj.: kartę ambulatoryjną Instytutu [...] Akademii Medycznej w K., historię poradni [...] w K., orzeczenie rejonowej Komisji Lekarskiej w K. z [...] kwietnia 1998 r., historię choroby z Poradni Dziecka Chorego w K. i Poradni Dziecka Zdrowego w K., zaświadczenie z poradni ogólnej NZOZ CM P. i zaświadczenie z Poradni Dziecka Zdrowego, dokumentację internistyczną. Zastępca Głównego Lekarza Orzecznika Oddziału ZUS uznała na tej podstawie, w ocenie organu, że ta dokumentacja nie wskazuje, aby P. J., syn skarżącej, był dzieckiem specjalnej troski i wymagał stałej opieki (pismo zastępcy Głównego Lekarza Orzecznika z [...] października 2005 r.). Organ wskazał w końcu, że pomimo zrozumienia dla trudnej sytuacji bytowej skarżącej, wobec niespełnienia przez nią wymagań art. 83 ustawy emerytalnej, konieczne było odmówienie renty w drodze wyjątku. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca podniosła, że organ zwrócił się do II Kliniki [...] Szpitala Uniwersyteckiego przy ul. [...] w K. o przedstawienie dokumentacji z jej leczenia w 1991 r., podczas gdy wielokrotnie wskazywała ona, że przebywała w tej klinice w latach 1979 - 80, 1982 - 83, 1989 i 1991. Tylko cała dokumentacja z tych wszystkich lat mogłaby świadczyć, jej zdaniem, o jej stanie zdrowia w latach 1979 - 1991. W jej ocenie zaniechanie zgromadzenia tej dokumentacji narusza art. 7, 8 , 9 i 12 Kpa. Ponownie wskazała, że po raz pierwszy stwierdzono u niej całkowitą niezdolność do pracy w 1991 r. i wówczas ustalono ten właśnie rok jako początek tej niezdolności. Było to następnie potwierdzane w roku 1995 i 1999. Uznała, że organ przewlekłym postępowaniem narusza art. 8 Kpa i zasadę szybkości. Nie zgodziła się poza tym z opinią lekarza orzecznika wyrażoną w ww. piśmie z [...] października 2005 r. co do stanu zdrowia jej syna. Zauważyła, że syn jej otrzymywał od dzieciństwa aż do ukończenia studiów zasiłek pielęgnacyjny, a jej, jako matce zajmującej się chorym dzieckiem - ZUS wypłacał zasiłek opiekuńczy. Tak lakoniczne - w jej ocenie - uzasadnienie opinii o stanie zdrowia jej syna narusza art. 10 i 11 Kpa, a poza tym, jak zauważyła, opinii tej nie załączono do decyzji z dnia [...] stycznia 2006 r. Decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. Prezes ZUS utrzymał w mocy powyższą decyzję z dnia [...] stycznia 2006 r. Organ powtórzył swoją argumentację i dodatkowo wskazał, że zgodnie z art. 14 ust. 3 ustawy emerytalnej, podstawą do wydania decyzji w sprawie jest orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub zarzutów, albo orzeczenie komisji lekarskiej. Organ był więc związany orzeczeniem komisji z [...] grudnia 2005 r. co do daty powstania u skarżącej całkowitej niezdolności do pracy. Organ uznał, powołując się na wyrok Sądu Najwyższego, że do określenia dokładnej daty powstania niezdolności do pracy nie wystarczają dowolne przypuszczenia, lecz konieczna jest do tego celu dokumentacja medyczna lub zaświadczenie lekarskie pochodzące z okresu, kiedy inwalidztwo, według osoby zainteresowanej, miało powstać. Trudne warunki materialne oraz obecna niemożność zatrudnienia nie wystarczają, same w sobie, do przyznania renty w drodze wyjątku, gdyż to świadczenie, w ocenie organu, nie jest świadczeniem socjalnym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła jej naruszenie art. 83 ustawy emerytalnej poprzez przyjęcie całkowitej uznaniowości oraz naruszenie prawa procesowego (art. 7, 9 i 10, a także 11 i 77 § 1 Kpa). Wskazała, że oryginały dokumentów z jej pobytu w Klinice przy ulicy [...] w K. przekazała do ZUS w 1991 r. W 1991 r. otrzymała II grupę inwalidztwa, co oznaczało, że w rozumieniu art. 24 ust. 3 ustawy z 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin stwierdzono, iż jest niezdolna do wykonywania jakiegokolwiek zatrudnienia. Ta II grupa inwalidztwa została potwierdzona następnie w 1995 r. Po raz trzeci wystąpiła o rentę w 1999 r. i wówczas po raz trzeci na podstawie nowej już ustawy emerytalnej lekarz orzecznik określił te same daty powstania częściowej (1981 r.) i całkowitej (1991 r.) niezdolności do pracy. W tej sytuacji zmiana tej daty jest - w ocenie skarżącej - niejasna i nie została uzasadniona. Ponownie wskazała, że organ wystąpił o dokumentację z jej pobytu w Klinice przy ul. [...] tylko za 1991 r. Uznała dlatego, że ZUS nie ma dokumentacji przekazanej mu w 1991 r. a poza tym "obawia się" tej dokumentacji i dlatego nie występuje o nią. Narusza to zasadę oficjalności określoną w art. 7 i 77 Kpa. Orzeczenia ZUS z lat 1991, 1995 i 1999 nie są pomyłką lecz potwierdzały stan faktyczny i jako taki organ powinien go uwzględnić. Skarżąca sprzeciwiała się też orzeczeniu Komisji z [...] grudnia 2005 r. Uznała, że organ nie podjął żadnych działań w celu ustalenia stanu zdrowia jej syna. Jego stan zdrowia był - w ocenie skarżącej - szczególną okolicznością, o jakiej stanowi art. 83 ustawy emerytalnej. O stanie zdrowia młodszego dziecka skarżącej zaświadczył lekarz pediatra, stan ten potwierdził lekarz obecnie zajmujący się P. J. O jego chorobie świadczy też bogata dokumentacja medyczna. Organ nie uwzględnił też, w jej ocenie, faktów znanych mu z urzędu, tj. wypłaty P. J. od dzieciństwa zasiłku pielęgnacyjnego, a taki zasiłek mógł być wypłacany tylko na dzieci specjalnej troski. Uzasadnienie zawarte w decyzji z [...] stycznia 2006r., a dotyczące stanu zdrowia P. J., jest z tego powodu lakoniczne. Całe postępowanie narusza z powyższych względów art. 77 § 1 Kpa i zasady "dobrej administracji". W konkluzji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że samo przekonanie skarżącej, iż nie mogła pracować z powodu konieczności opieki nad dziećmi, a następnie z powodu złego stanu zdrowia, nie znalazło potwierdzenia w materiale dowodowym. Organ uznał, że syn skarżącej nie był dzieckiem specjalnej troski. Wypłacanie zasiłku pielęgnacyjnego nie oznacza, że za takiego go uznano. Organ uznał też, że opieka nad dzieckiem nie była koniecznością, lecz wyborem skarżącej. Ponadto całkowita niezdolność do pracy powstała dopiero w 1999 r. Tak więc bezczynność skarżącej w latach 1991 - 1999 również nie jest usprawiedliwiona szczególnymi okolicznościami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Stosownie natomiast do art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem materialnym i formalnym obowiązującym w dacie wydania takiej decyzji. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że organ, którego decyzje zostały uchylone prawomocnymi wyrokami sądu administracyjnego zobowiązany jest precyzyjnie wykonać wytyczne sądu sformułowane w uzasadnieniu wyroku. Ocena ta dotyczyć może zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego (vide wyrok NSA z 29 lipca 1999 r., IV SA 1177/97). Sam fakt zaniechania tego obowiązku przez organ stanowi wystarczający powód ponownego uchylenia zaskarżonej decyzji. W wyroku z dnia 6 lutego 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 2911/03 zawarł jednoznaczne zalecenie, aby organ podjął próbę dotarcia do dokumentacji lekarskiej dotyczącej pobytu skarżącej w Klinice przy ul. [...] w K. Dokumentacja ta służyć mogłaby też do zrealizowania innego wskazania Sądu, tj. wyjaśnienia rozbieżności co do daty powstania u skarżącej całkowitej niezdolności do pracy. Sąd zalecił ponadto, aby organ podjął się oceny, czy syn skarżącej, P. J., był dzieckiem specjalnej troski wymagającym stałej opieki, i czy okoliczność ta nie była szczególną okolicznością w rozumieniu art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), zwanej dalej "ustawą emerytalną". Fakt braku realizacji powyższych zaleceń Sądu stanowił przyczynę wydania kolejnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2005 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 2382/04. W wyroku tym Sąd uchylił decyzje Prezesa ZUS z dnia [...] sierpnia 2004 r. i [...] września 2004 r. Analizując przeprowadzone przez organ w niniejszej sprawie czynności procesowe Sąd stwierdził, że wskazania zawarte w powyższych wyrokach nadal pozostają niezrealizowane. Organ nie podjął żadnej próby (brak dowodów ich podjęcia w aktach) dotarcia do dokumentacji medycznej skarżącej związanej z jej pobytem w Klinice przy ul. [...] w K. Podkreślenia wymaga, że skarżąca konsekwentnie podnosiła, iż przebywała w tej Klinice kilkakrotnie w latach 80-tych ubiegłego wieku. Było to, według jej relacji, w latach 1979 - 80, 1982 - 83, 1989 i 1991. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podkreśla, że tylko cała dokumentacja z pobytu skarżącej w tym okresie w Klinice mogłaby pozwolić na możliwie precyzyjne, wiarygodne ustalenie daty powstania jej całkowitej, trwałej niezdolności do pracy. Tymczasem organ wystąpił o tę dokumentację tylko za rok 1991, i choć w aktach sprawy brakuje dowodów nawet takiego wystąpienia, to Sąd stwierdzając, że strona skarżąca nie kwestionuje faktu wystąpienia o tę dokumentację i uznając w związku z tym, że rzeczywiście miało ono miejsce, podkreśla jedynie konieczność dokładnego, procesowego dokumentowania wykonywanych w sprawie czynności. Powyższa dokumentacja stanowić powinna przedmiot dokładnej, merytorycznej oceny lekarza orzecznika ZUS lub komisji lekarskiej Zakładu, a analiza taka powinna być opisana i udokumentowana w stosownym orzeczeniu. Tylko tak przeprowadzone postępowanie czynić może zadość wskazaniom Sądu zawartym w ww. wyrokach, a ponadto, zgodnie z art. 7 Kpa, umożliwi ostateczne i pewne ustalenie daty powstania u skarżącej całkowitej niezdolności do pracy. Zauważyć należy, że pomimo zaleceń zawartych w tych wyrokach nadal nie jest możliwe wskazanie tej daty z możliwą w sprawie precyzją. Z jednej bowiem strony Zakład wydał w latach 90-tych ubiegłego wieku (1991 r., 1995 r. i 1999 r.) aż trzy orzeczenia, z których wynika, iż datą tą jest rok 1991, z drugiej zaś strony - w sprawie wydano dwa kolejne, odmienne orzeczenia, w których datę tę wskazano na rok 1999. Przyznać należy, że te trzy pierwsze w sprawie orzeczenia są o tyle "lepsze", że wydane w czasie bliższym od podnoszonej przez skarżącą daty powstania jej całkowitej, trwałej niezdolności do pracy, a poza tym wydano je po analizie dokumentacji, na którą się ona powołuje, a której analizy organ w niniejszym postępowaniu zaniechał. Organ nie dopełnił też obowiązku podjęcia starań o wyjaśnienie przyczyn braku aktywności zawodowej skarżącej od chwili zakończenia jej pobytu na urlopie wychowawczym w związku z urodzeniem syna, P. J. Zalecenia zawarte w przywołanych wyrokach były jednoznaczne w tym zakresie. Tymczasem w aktach sprawy znajduje się jedynie pismo ZUS Oddział w K. z dnia [...] października 2005 r. podpisane przez Zastępcę Głównego Lekarza Orzecznika Oddziału ZUS i zaadresowane do ZUS - Departamentu Świadczeń Emerytalno-Rentowych w W., z którego wynika, że "...dokumentacja nie wskazuje, by P. J. w 1979 r. był dzieckiem specjalnej troski i wymagał stałej opieki.". Pomijając wadę formalną tego pisma (kserokopia) oraz jego nikłą wartość dowodową (nie jest to bowiem opinia biegłego w sensie art. 75 § 1 Kpa) należy podkreślić, że pismo to (jego ostatnie zdanie) opisuje stan zdrowia P. J. wyłącznie w roku 1979, podczas gdy obowiązkiem organu wynikającym z zaleceń Sądu było ustalenie tego stanu "... po wyczerpaniu przez skarżącą urlopu wychowawczego w czerwcu 1982 r." (wyrok z dnia 6 lutego 2004 r.). Przywołane pismo z dnia [...] października 2005 r. nie pozwala na wyciągnięcie jakichkolwiek wniosków w tym zakresie. Zauważyć należy, że skarżąca przedstawiła zaświadczenia lekarskie z dnia [...] marca 2001 r. oraz [...] maja 2004 r., z których wynika, że P. J. wymagał opieki matki i był dzieckiem specjalnej troski. Rozumiejąc, że takie zaświadczenie nie jest dla organu wystarczającym dowodem poważnej choroby dziecka skarżącej oczekiwać należy, że Prezes ZUS odniesie się do tych zaświadczeń w sposób wyczerpujący i wyjaśni, dlaczego kwestionuje (jeśli kwestionuje) prawidłowość ocen wyrażonych w tych zaświadczeniach. Skarżąca podnosiła we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonym po wydaniu decyzji z [...] stycznia 2006 r., że jej syn od dzieciństwa aż do ukończenia studiów pobierał zasiłek pielęgnacyjny, a ona, jako matka opiekująca się dzieckiem - zasiłek opiekuńczy. Skarżąca uznała, że obowiązujące wówczas przepisy pozwalały przyznać taki zasiłek tylko dzieciom i rodzicom dzieci specjalnej troski. Organ w ogóle nie odniósł się do tej kwestii w zaskarżonej decyzji, a dopiero w odpowiedzi na skargę wyraził swoje stanowisko w tym zakresie uznając, że wypłacanie P. J. zasiłku pielęgnacyjnego nie oznacza, że "...za takiego (za dziecko specjalnej troski) go uznano.". W związku z tym przypomnieć należy, że art. 107 § 3 Kpa określa wymagania decyzji co do jej uzasadnienia faktycznego i prawnego stanowiąc, iż uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Brak stanowiska organu w tym zakresie narusza przywołany przepis Kpa, a próbę naprawienia tego błędu w odpowiedzi organu na skargę uznać należy za spóźnioną. Sąd nie może zastępować organu w wykonaniu tego obowiązku. Ponadto przekonanie organu, iż pobieranie zasiłku pielęgnacyjnego nie oznacza, że syn skarżącej był dzieckiem specjalnej troski, nie może być uznane za wystarczające w postępowaniu administracyjnym, w którym art. 7 Kpa nakłada na organ administracji obowiązek inicjatywy dowodowej i ustalania okoliczności faktycznych we własnym zakresie. Organ administracji publicznej winien z własnej inicjatywy gromadzić w aktach dowody, które, jego zdaniem, będą konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz winien gromadzić w aktach sprawy także dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy (vide wyrok NSA z 4 lipca 2001 r., sygn. akt I SA 301/00). Zauważyć ponadto należy, że organ nie odniósł się w wystarczającym zakresie do materialnoprawnej przesłanki przyznania renty w drodze wyjątku, jaką jest brak niezbędnych środków utrzymania. Samo zadeklarowanie zrozumienia dla trudnej sytuacji materialnej skarżącej oraz skonstatowanie, że renta taka nie jest świadczeniem socjalnym, nie mogą być uznane za wystarczające. W dalszym postępowaniu organ zobowiązany będzie do dokładnego wykonania wskazań zawartych we wszystkich wyrokach, które w niniejszej sprawie zapadły. Z tego obowiązku nie zwalnia przekonanie organu, iż wobec określonego ustalenia pewnych okoliczności faktycznych wskazania te stają się w jakimś zakresie bezprzedmiotowe. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Korzystając z uprawnień przyznanych w art. 134 tej ustawy Sąd uchylił także poprzedzającą decyzję z dnia [...] stycznia 2006 r. Odnośnie wstrzymania wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 przywołanej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło