II SA/Wa 775/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Ewa Marcinkowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Rosińska-Czaykowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2016 r. sprawy ze skargi T. O. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania dyscyplinarnego oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 135r ust. 9 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687, ze zm.), Komendant Główny Policji utrzymał w mocy postanowienie nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji [...], z dnia [...] listopada 2014 r. o odmowie T. O. wznowienia postępowania dyscyplinarnego, zakończonego prawomocnym orzeczeniem dyscyplinarnym Komendanta Wojewódzkiego Policji w J.z dnia [...] kwietnia 1993 r. W uzasadnieniu postanowienia organ podał, że przeciwko T.O., ówczesnej policjantce Komendy Rejonowej Policji w J., prowadzone było postępowanie dyscyplinarne, które zostało zakończone orzeczeniem dyscyplinarnym Komendanta Wojewódzkiego Policji w J., z dnia [...] kwietnia 1993 r. o uznaniu winną popełnienia zarzucanego naruszenia przez nią dyscypliny służbowej i odstąpieniu od wymierzenia kary dyscyplinarnej. Przedmiotowe orzeczenie wymieniona odebrała w dniu [...] kwietnia 1993 r. W terminie 3 dni od dnia doręczenia orzeczenia T.O. mogła złożyć odwołanie od niniejszego rozstrzygnięcia do Komendanta Głównego Policji. Wyżej wymieniona nie skorzystała ze wskazanego uprawnienia, tym samym orzeczeniem dyscyplinarne Komendanta Wojewódzkiego Policji w J. z dnia [...] kwietnia 1993 r. stało się prawomocne w dniu 1 maja 1993 r. Rozkazem personalnym nr [...] Komendanta Rejonowego Policji w J. z dnia [...] kwietnia 1993 r. T.O. została zwolniona ze służby w Policji z dniem [...] kwietnia 1993 r. (na własną prośbę). W dniu [...] września 2014 r. do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów oraz do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych wpłynął oznaczony datą [...] 2014 r. wniosek T. i M. O. (po jednym egzemplarzu) min. "o wznowienie prowadzonych przeciwko nim postępowań dyscyplinarnych". Wniosek ten, za pośrednictwem Departamentu Kontroli, Skarg i Wniosków Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, został przesłany do Komendy Głównej Policji. W dniu [...] października 2014 r. uzyskano dokumentację archiwalną będącą w posiadaniu Komendy Wojewódzkiej Policji [...], dotyczącą T.i M. O. - byłych funkcjonariuszy ówczesnej Komendy Wojewódzkiej Policji w J. Następnie organ podał, że przeprowadzona analiza nadesłanej dokumentacji wykazała, iż Komendant Główny Policji (w pierwszej instancji) właściwy jest jedynie do badania zasadności wznowienia postępowania dyscyplinarnego prowadzonego przeciwko M.O. (co zrealizowano wydając w tym zakresie stosowne rozstrzygnięcie), natomiast właściwym do zbadania przedmiotowego wniosku w zakresie żądania T. O. jest Komendant Wojewódzki Policji [...]. Pismem l.dz. [...] z dnia 12 listopada 2014 r. wystąpienie T. i M. O. przesłano do Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] w celu zbadania zasadności wznowienia postępowania dyscyplinarnego przeciwko T. O. Komendant Wojewódzki Policji [...], postanowieniem nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r., odmówił wznowienia postępowania dyscyplinarnego zakończonego prawomocnym orzeczeniem dyscyplinarnym Komendanta Wojewódzkiego Policji w J., z dnia [...] kwietnia 1993 r., z uwagi na zaistnienie negatywnej przesłanki do wznowienia, tj. upływu 5-letniego terminu wskazanego w art. 135r ust. 5 ustawy o Policji. T.O. wniosła zażalenie na przedmiotowe postanowienie do Komendanta Głównego Policji. W treści środka zaskarżenia Pani T.O. powołując się na ustawę o Policji (ogólnie) oraz na art. 141 i 144 Kodeksu postępowania administracyjnego wskazała, iż w istocie nie budzi wątpliwości, że upłynął 5-letni termin od uprawomocnienia się jej orzeczenia dyscyplinarnego, jednakże przedmiotem jej wniosku, który złożyła do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów oraz do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych nie było wznowienie postępowania dyscyplinarnego, lecz powołanie "specjalnej wewnątrz-resortowej komisji do zbadania zbrodni dokonanych przez przestępców w mundurach policyjnych na jej rodzinie jej T. i M. O., policjantów ówczesnej Komendy Wojewódzkiej Policji w J.". Ponadto jak wskazała Pani T. O. nie kierowała wraz z mężem swojego wniosku do Komendanta Głównego Policji łub Komendanta Wojewódzkiego Policji, lecz do "Premiera i Ministra". Rozpatrując zażalenie T.O. organ II instancji we wskazanym na wstępie zażaleniu przypomniał treść art. 135r ust. 5 ustawy o Policji, zgodnie z którym postępowania dyscyplinarnego nie wznawia się po upływie 5 lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia. Orzeczenie natomiast staje się prawomocne z upływem terminu do wniesienia odwołania, jeżeli go nie wniesiono (art. 135o ust. 1 pkt 2 pow. ustawy). Terminy dopuszczające wznowienie postępowania dyscyplinarnego są zawite i nie mogą być przedłużane ani skracane, a czynności dokonane po ich upływie są bezskuteczne. W przypadku upływu 5-letniego terminu wskazanego w art. 135r ust. 5 ustawy o Policji uprawniony przełożony dyscyplinarny odmawia wznowienia postępowania dyscyplinarnego. Na postanowienie o odmowie wznowienia postępowania dyscyplinarnego ukaranemu, służy zażalenie do wyższego przełożonego dyscyplinarnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia (art. 135r ust. 9 cytowanej ustawy). Organ przypomniał, iż orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Wojewódzkiego Policji w J. z dnia [...] kwietnia 1993 r., stało się prawomocne w dniu [...] maja 1993 r. Tym samym, wobec upływu pięcioletniego terminu wskazanego w powyższym przepisie, zaistniała negatywna przesłanka do wznowienia postępowania dyscyplinarnego. Uwzględniając powyższe, organ uznał, że brak jest podstaw do uchylenia postanowienia nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] z dnia [...] listopada 2014 r., o odmowie wznowienia postępowania dyscyplinarnego zakończonego prawomocnym orzeczeniem dyscyplinarnym Komendanta Wojewódzkiego Policji w J. z dnia [...] kwietnia 1993 r. Odnosząc się zaś do zażalenia T.O. wskazał, iż wbrew twierdzeniu wyżej wymienionej, w swoim wniosku skierowanym do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów oraz do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, znajduje się żądanie wznowienia postępowania dyscyplinarnego prowadzonego przeciwko niej. Za chybiony organ uznał zarzut, iż wymieniony powyżej wniosek nie był skierowany do Komendanta Głównego Policji lub Komendanta Wojewódzkiego Policji, a do "Premiera i Ministra", bowiem zgodnie z art. 135r ust. 6 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji przełożonym dyscyplinarnym właściwym do wznowienia postępowania dyscyplinarnego jest przełożony, który wydał prawomocne orzeczenie dyscyplinarne. Prawomocne orzeczenie dyscyplinarne przeciwko T.O. wydał ówczesny Komendant Wojewódzki Policji w J. (orzeczenie z dnia [...] kwietnia 1993 r.), którego następcą prawnym po reformie administracyjnej przeprowadzonej w Polsce w 1999 r. jest Komendant Wojewódzki Policji [...]. Tak więc to wymieniony przełożony dyscyplinarny uprawniony był do zbadania zasadności wznowienia postępowania dyscyplinarnego przeciwko T.O. Organ wskazał również, iż przepisy Kpa, na które w swoim zażaleniu powołuje się T.O. nie mają żadnego zastosowania przy badaniu odpowiedzialności dyscyplinarnej policjantów. Nie jest możliwe wydanie w badanej sprawie rozstrzygnięcia z zastosowaniem unormowań Kpa. Przepisy Kpa nie mają bowiem żadnego zastosowania do spraw dyscyplinarnych policjantów, które są całościowo unormowane w rozdziale 10 ustawy o Policji. W zakresie nieuregulowanym w ustawie o Policji do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio jedynie przepisy Kodeksu postępowania karnego dotyczące wezwań, terminów, doręczeń i świadków (art. 135p ust. 1). Tak więc przepisy dotyczące spraw dyscyplinarnych policjantów w żadnym wypadku nie odsyłają do Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ przytoczył też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 sierpnia 2007 r. sygn. akt I OSK 1518/06, w którym wskazał, iż sprawa odpowiedzialności dyscyplinarnej policjanta nie jest sprawą administracyjną załatwianą w formie decyzji administracyjnej. Z uwagi więc na zawartą w ustawie o Policji regulację szczególną, do postępowania dyscyplinarnego policjantów nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Ponadto postępowanie prowadzone w zakresie odpowiedzialności dyscyplinarnej i karnej policjantów jest postępowaniem odrębnym i samodzielnym, kompleksowo uregulowanym w rozdziale 10 ustawy o Policji, (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 2144/12). Na wskazane postanowienie T.O. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której przytoczyła stan faktyczny sprawy i wskazała, że przedmiotowe postanowienie Komendanta Głównego jest dowodem na zmuszanie jej do uczestniczenia najpierw w trybie zażalenia i obecnie trybie skargowym oraz że wynika to z kryzysu zaufania do Policji. Skarżąca stwierdziła, że sytuacja ta wynika z błędu dyrektora kancelarii URM o skierowaniu wniosku zwrotnie do resortu spraw wewnętrznych. Skarżąca wskazała, że miała nadzieję, że ktoś wreszcie zainteresuje się źródłem wieloletnich zmagań. Nie oczekuję żadnych rewolucji prawnych, a wystarczy ,że wzorem państw zachodnich zrozumiemy najpierw intencję piszącego, po czym poszukujemy formuły, jak pomóc znaleźć pozytywne rozwiązanie? Skarżąca wskazała, że jej intencją powołanie specjalnej wewnątrz resortowej komisji do zbadania zbrodni popełnianych na rodzinie T. i M.O., policjantów ówczesnej Komendy Wojewódzkiej Policji w J. We wniosku wspominamy również o zbędnie przedłużanym procesie odwoławczym. Reasumując skarżąca wskazała, że podtrzymuję wniosek o wypłatę odszkodowania, o czym w tak bogatym uzasadnieniu nie wspomniała żadna osoba [...] lub W., zasłaniając się przestępczo wszczętym postępowaniem dyscyplinarnym, a zakończonym [...] kwietnia 1993 r. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumenty zawarte w swoim postanowieniu. Odnosząc się do kwestionowania przez skarżąca rozpoznania jej wniosku z dnia "[...] 2014, " skierowanego do: Donalda Tuska - Premiera Rzeczypospolitej Polskiej, Ewy Kopacz Premiera-Elekta Rzeczypospolitej Polskiej, Bartłomieja Sienkiewicza Ministra Spraw Wewnętrznych, nie zgodził się z twierdzeniem, że Komendant Wojewódzki Policji [...] oraz Komendant Główny Policji rozpoznali jej wniosek wbrew prawu. Organ uznał bowiem, że były to organy uprawnione do rozpoznania tego wniosku. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Komendant Główny Policji podał, że skarżąca żądała wznowienia postępowania dyscyplinarnego. We wniosku, o którym mowa wyżej wraz z mężem zażądali "wznowienia postępowań dyscyplinarnych p-ko nam". Stwierdził też, że skarżąca powinna wiedzieć, iż ograny administracji publicznej, a szerzej organy państwa mogą uczynić przedmiotem rozpoznania wniosek tylko w zakresie, w jakim jego treść pozostaje w związku z ich uprawnieniami ustawowymi. W sytuacji, gdy wniosek zawiera żądania, do rozpoznania których właściwych jest kilka podmiotów, jest możliwym (w przypadku, gdy nie są to żądania w znaczeniu kodeksu postępowania administracyjnego), przesłanie takiego wniosku do organu właściwego celem załatwienia. W związku z tym, że wniosek skarżącej zawierał oprócz żądania powołania komisji również żądanie wznowienia postępowania, został on przesłany do Komendanta Głównego Policji i Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] celem rozpatrzenia go w zakresie ich właściwości. A zatem w zakresie możliwości wznowienia postępowania dyscyplinarnego. Organ podał też, iż wniosek ten jest spóźniony bowiem przepisy ustawy o Policji wyraźnie wskazują, iż postępowania dyscyplinarnego nie wznawia się po upływie 5 lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia. Orzeczenie zaś uprawomocnia się w dacie bezskutecznego upływu terminu do złożenia odwołania (orzeczenie organu I instancji) lub w dacie wydania orzeczenia odwoławczego. Jak wynika z ustaleń organu, orzeczenie dyscyplinarne zostało wydane dnia [...] kwietnia 1993 r. Termin do wniesienia odwołania wynosił 3 dni. Strona nie skorzystała z możliwości zaskarżenia tego orzeczenia i stało się ono prawomocne. Zatem wniosek z 2013/2014 r., który wpłynął do MSW w dniu [...] września 2015 r. został złożony z uchybieniem terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sąd administracyjny wykonuje wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli decyzje i postanowienia wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego i przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Tylko w wypadku naruszenia prawa Sąd władny jest wzruszyć zaskarżoną decyzję lub postanowienie. Art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako p.p.s.a.) określa kiedy decyzje i postanowienia podlegają uchyleniu. Dokonując oceny zasadności skargi T.O. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z [...] lutego 2015 r., Sąd doszedł do przekonania, że nie zawiera ona uzasadnionych podstaw. Stan faktyczny przedmiotowej sprawy nie budzi żadnych wątpliwości. Przeciwko T.O., ówczesnej policjantce Komendy Rejonowej Policji w J., prowadzone było postępowanie dyscyplinarne, które zostało zakończone orzeczeniem dyscyplinarnym Komendanta Wojewódzkiego Policji w J., z dnia [...] kwietnia 1993 r. o uznaniu winną popełnienia zarzucanego naruszenia przez nią dyscypliny służbowej i odstąpieniu od wymierzenia kary dyscyplinarnej. Przedmiotowe orzeczenie wymieniona odebrała w dniu [...] kwietnia 1993 r. W terminie 3 dni od dnia doręczenia orzeczenia T.O. mogła złożyć odwołanie od niniejszego rozstrzygnięcia do Komendanta Głównego Policji. Wyżej wymieniona nie skorzystała ze wskazanego uprawnienia, tym samym orzeczeniem dyscyplinarne Komendanta Wojewódzkiego Policji w J. z dnia [...] kwietnia 1993 r. stało się prawomocne w dniu [...] maja 1993 r. Rozkazem personalnym nr [...] Komendanta Rejonowego Policji w J. z dnia [...] kwietnia 1993 r. T.O. została zwolniona ze służby w Policji z dniem [...] kwietnia 1993 r. (na własną prośbę). W dniu [...] września 2014 r. do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów oraz do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych wpłynął oznaczony datą [...] 2014 r. wniosek T. i M.O. min. "o wznowienie prowadzonych przeciwko nim postępowań dyscyplinarnych". Wniosek ten, za pośrednictwem Departamentu Kontroli, Skarg i Wniosków Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, został przesłany do Komendy Głównej Policji. Zestawienie powyższych dat jednoznacznie wskazuje, że od uprawomocnienia się orzeczenia dyscyplinarnego do złożenia wniosku o wznowienie postępowania dyscyplinarnego minęło ponad 21 lat. Nie może zatem budzić jakichkolwiek wątpliwości, że upłynął 5-letni termin, w ciągu którego, zgodnie z art. 135r ust. 5 ustawy o Policji, można wznowić postępowanie dyscyplinarne, zakończone prawomocnym orzeczeniem. Termin określony w art. 135r ust. 5 ustawy o Policji jest terminem materialnoprawnym, gdyż z jego upływem następuje wygaśnięcie kompetencji organu do wznowienia postępowania dyscyplinarnego. Termin ten biegnie niezależnie od terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania dyscyplinarnego przewidzianego w ust. 7 tego przepisu, a nadto odnosi się do wszystkich podstaw wznowieniowych wymienionych przez ustawodawcę (por. wyrok WSA w Warszawie z 12 lutego 2008 r., II SA/Wa 1718/07, Lex nr 5187 53). Za prawidłowe zatem należy uznać stanowisko organu odmawiające wznowienia postępowania dyscyplinarnego, z powołaniem się na upływ terminu określonego w ww. przepisie. Organ rozpoznający wniosek o wznowienie postępowania dyscyplinarnego każdorazowo i to w pierwszej kolejności obowiązany jest bowiem ustalić, czy wniosek o wznowienie postępowania został złożony przed upływem, czy po upływie owego pięcioletniego terminu. Powyższe ustalenie ma istotne znaczenie dla kierunku rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania dyscyplinarnego, tzn. decyduje, czy nastąpi wznowienie postępowania, czy też organ zobowiązany będzie zakończyć postępowanie w inny sposób, tj. wydać postanowienie o odmowie jego wznowienia. Wprowadzenie cezury czasowej jest wyrazem dążenia do zapewnienia stabilności stosunków prawnych ukształtowanych decyzją administracyjną, ich nienaruszalności, gdy przetrwały już pewien czas. Jest zatem wyrazem kompromisu pomiędzy zasadą praworządności a zasadą trwałości decyzji administracyjnej, na rzecz zasady trwałości decyzji administracyjnej (tak B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004, str. 650). Wyrażona w art. 16 k.p.a. zasada trwałości decyzji administracyjnych – w myśl której decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji są ostateczne; uchylanie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych – wymaga ściśle określonych ram czasowych, aby możliwość wzruszenia takich decyzji była ograniczona. Określenie ram czasowych uzasadnione jest ponadto tym, że upływ czasu powodować może niemożliwość osiągnięcia celu, jakiemu ma służyć instytucja wznowienia postępowania ze względu np. na trudności dowodowe, wykonanie decyzji i nieodwracalność skutków prawnych jakie wywołała. W ocenie Sądu nie można podzielić stanowiska skarżącej, odnośnie tego, że nie wnosiła o wznowienie postępowania dyscyplinarnego, wydanego w jej sprawie. Przeczy temu treść wniosku złożonego do organu (karta 4 akt administracyjnych). Jak wynika z art. 61 § 1 kpa, postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Organ był zatem zobligowany wniosek skarżącej rozpoznać, szczególnie w sytuacji, gdy organ zbadał, że w stosunku do niej toczyło się również postępowanie dyscyplinarne, zakończone orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 1993 r. Ponadto również na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie pełnomocnik skarżącej nie wnosił o umorzenie postępowania w sprawie, podtrzymując złożoną skargę. Ponadto wskazać należy, że kwestia odszkodowania, o które wnosiła skarżąca w skardze nie była przedmiotem rozpoznania bowiem nie należy ona do właściwości tego sądu i nie była też objęta kwestią postępowania. Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Sąd, na zasadzie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.