II SA/Wa 78/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Janusz Walawski Sędzia WSA – Andrzej Kołodziej Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Protokolant – starszy sekretarz sądowy Joanna Głowala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2013 r. sprawy ze skargi H. D. na postanowienie Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania renty specjalnej – oddala skargę – Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2012 r. H. D. wystąpił do Prezesa Rady Ministrów o przyznanie renty specjalnej i rozpatrzenie jego wniosku przez "zespól ekspertów", określając kwotę tego świadczenia na [...] zł. W uzasadnieniu podał, że w latach [...], będąc [...] Wyższego Seminarium [...] w L., był "odwiedzany" przez funkcjonariuszy SB, którzy nakłaniali go do współpracy. Wywołało to u niego "[...]", wymagające leczenia szpitalnego, w wyniku czego zmuszony był przerwać studia, a przez to "nie zrealizował powołania kapłańskiego". Do wniosku załączył kopie świadectwa seminarium wydanego w [...] r., zaświadczenia z seminarium z [...] r. oraz kopie [...] dokumentów wydanych lub udostępnionych wnioskodawcy przez Instytut Pamięci Narodowej. Prezes Rady Ministrów postanowieniem z dnia [...] października 2012 r. nr [...], działając na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania z wniosku skarżącego z dnia [...] sierpnia 2012 r. o przyznanie renty specjalnej na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W uzasadnieniu podał, że decyzją ostateczną Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lutego 2006 r., utrzymana została w mocy decyzja z dnia [...] stycznia 2006 r. odmawiająca przyznania skarżącemu H. D. renty specjalnej, bowiem z analizy zebranego materiału dowodowego nie wynikało, aby spełnione zostały przesłanki uzasadniające przyznanie wnioskodawcy świadczenia na podstawie powołanego już wyżej przepisu ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W dniu [...] lutego 2006 r. do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów wpłynęła skarga wnioskodawcy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lutego 2006 r., a następnie wnioskiem z dnia [...] marca 2006 r. skarżący wystąpił o uchylenie decyzji Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lutego 2006 r., a wnioskiem z dnia [...] czerwca 2006 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy przyznania mu renty specjalnej. Wyrokiem z dnia 19 maja 2006 r., który uprawomocnił się od dnia 14 lipca 2006 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę H. D. na powołaną wyżej decyzję Prezesa Rady Ministrów podnosząc w uzasadnieniu, że dokumenty nadesłane przez skarżącego Sądowi, wydane już po rozstrzygnięciu sprawy decyzją ostateczną – co wykluczało możliwość odniesienia się do tych dokumentów przez Sąd – mogą być ewentualnie podstawą do ponownego ubiegania się o przyznanie świadczenia specjalnego. W związku z powyższym, wnioskiem z dnia [...] października 2006 r., H. D. wystąpił o uchylenie decyzji z dnia [...] lutego 2006 r., wskazując na ustalenia wynikające z orzeczeń sądów powszechnych zapadłych po wydaniu tej decyzji i decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] lipca 2007 r., Prezes Rady Ministrów odmówił uchylenia powołanej decyzji. Skarga na decyzję ostateczną z dnia [...] lipca 2007 r. oddalona została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 grudnia 2007 r. Po uprawomocnieniu się tego wyroku, wnioskiem z dnia [...] marca 2008 r. skarżący wystąpił o wznowienie postępowania w przedmiocie przyznania renty specjalnej. Decyzją Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] marca 2008 r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r., odmówiono wznowienia postępowania. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2009 r. powyższe decyzje w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego zostały uchylone. W związku z tym wyrokiem, postanowieniem Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 2009 r., postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lutego 2006 r. zostało wznowione, a następnie decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. odmówiono uchylenia decyzji ostatecznej w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu H. D. świadczenia specjalnego. W międzyczasie postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie ze skargi H. D. na bezczynność Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego w zakresie przyznania świadczenia specjalnego, zostało umorzone postanowieniem tegoż Sądu z dnia [...] września 2009 r., zaś Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2009 r. Po zaskarżeniu przez skarżącego powyższej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 maja 2010 r. stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] grudnia 2009 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 r. oraz uchylił postanowienie Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 2009 r. podnosząc, że organ wznowił postępowanie powołując się na wyrok tego Sądu z dnia 20 stycznia 2009 r. "zalecający" wznowienie postępowania, bez dokonania ustaleń w przedmiocie zachowania terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania. W wyniku wykonania powyższego wyroku, decyzją Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] października 2010 r., odmówiono wznowienia postępowania w przedmiocie przyznania skarżącemu H. D. renty specjalnej i decyzja ta utrzymana została w mocy decyzją z dnia [...] listopada 2010 r., zaś skarga wnioskodawcy na powyższą decyzję Prezesa Rady Ministrów, została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2011 r. Kończąc stwierdzono, że we wniosku z dnia [...] sierpnia 2012 r., H. D. nie wskazał żadnych nowych, istotnych okoliczności faktycznych lub dowodów, na które dotychczas się nie powoływał, a których wyjaśnienie mogłoby mieć wpływ na rozstrzygnięcie w tej sprawie i z tego względu należało uznać, iż brak jest podstaw do wszczęcia nowego postępowania w sprawie dotyczącej przyznania skarżącemu świadczenia specjalnego. We wniosku z dnia [...] października 2012 r. do Prezesa Rady Ministrów o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarżący H. D. nie zgodził się z powyższym postanowieniem i po raz kolejny wniósł o zbadanie sprawy przez "zespół ekspertów" oraz przyznanie mu renty specjalnej w wysokości [...] zł miesięcznie, zaś w uzasadnieniu powołał się na te same okoliczności, co we wniosku z dnia [...] sierpnia 2012 r. Prezes Rady Ministrów postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [...] października 2012 r. nr [...]. W uzasadnieniu natomiast – powołując się na okoliczności w nim opisane – podał, że skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy powołał się na te same okoliczności i brane już przez organ pod uwagę przy wydawaniu ostatecznej decyzji o odmowie przyznania świadczenia specjalnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący H. D. wniósł o nakazanie organowi przyznania świadczenia specjalnego, powołując się na te same zarzuty i okoliczności, co we wniosku z dnia [...] sierpnia 2012 r. o przyznanie świadczenia, jak i we wniosku z dnia [...] października 2012 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę Prezes Rady Ministrów wniósł o jej oddalenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne podał, że w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. występuje ten sam podmiot, ten sam stan prawny przy niezmienionym stanie faktycznym oraz ten sam przedmiot rozumiany jako interes prawny, który po wydaniu decyzji staje się prawem nabytym lub jego brakiem, co we wniosku z dnia [...] sierpnia 2012 r. i tym samym zachodzi tożsamość powodująca, że wniosek skarżącego nie może być jeszcze raz rozpatrzony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z prawem. Stosownie do treści art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. z 2009 r. Dz. U. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.), Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący H. D. w dniu [...] listopada 2005 r. skierował do Prezesa Rady Ministrów wniosek o przyznanie renty specjalnej uzupełniony pismami z dnia [...] grudnia 2005 r. W uzasadnieniu podał, że jego ojciec był [...] i fakt ten nie pozostał obojętny na jego psychikę, bowiem jest chory [...]. Ponadto w jego życiu miały miejsce ciężkie przeżycia, bowiem został skazany z art. 208 dawnego k.k. i mimo choroby, w latach [...] przebywał w zakładzie [...]. Następnie pracował na budowie oraz w kopalni, a w roku [...] r. zdał egzamin maturalny w liceum dla pracujących. Chciał zostać [...], ale ze względu na chorobę [...] musiał opuścić najpierw [...] w N., gdzie uczył się w latach [...], a później [...] , w którym studiował od [...] do [...] roku, lecz inwigilowanie go przez Służbę Bezpieczeństwa przyczyniło się do wystąpienia u niego ostrych [...], w trakcie których był [...], zaś obecnie posiada status pokrzywdzonego. Wskazane powyżej okoliczności spowodowały, że nie mógł zostać [...] i zrealizować w ten sposób swoich planów życiowych. Z kolei Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] utrzymującą w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...], odmówił skarżącemu przyznania renty specjalnej na podstawie wskazanego już wyżej przepisu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. nr 162, poz. 1118 ze zm.). W wyniku wniesionej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 maja 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 512/06, oddalił skargę. Następnie wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 1443/07, oddalono skargę na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...]. Z kolei wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 662/08, uchylono decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] oraz decyzję ją poprzedzającą, a wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 maja 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 48/10, stwierdzono nieważność decyzji Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej o odmowie przyznania świadczenia specjalnego oraz uchylono postanowienie Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 2009 r., zaś wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 2171/10 oddalono skargę na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...]. Ponadto niespornym w rozpoznawanej sprawie jest i to, że skarżący H. D. zwracając się z wnioskiem do Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] sierpnia 2012 r. o przyznanie renty specjalnej w uzasadnieniu podał, że w latach [...] był studentem Seminarium [...] w L. i w tym czasie był nakłaniany przez funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa do współpracy, czemu kategorycznie odmówił, lecz funkcjonariusze swoimi "najściami" przyczynili się do powstania u niego ostrych [...] wymagających leczenia szpitalnego. Natomiast w myśl art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zatem z treści powyższego przepisu wynika, że wprowadzono nim dwie samodzielne i niezależne od siebie podstawy wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, a mianowicie wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną oraz zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Jednakże przyczyny owe nie zostały w ustawie ani zdefiniowane, ani też sprecyzowane, zatem – w ocenie Sądu – należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w ewidentny i niewątpliwy sposób są przeszkodą do wszczęcia postępowania. Jak wskazuje się w Kodeksie postępowania administracyjnego – Komentarz, B. Adamiak/ J. Borkowski, 12 wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2012, "do takich innych uzasadnionych przyczyn można zaliczyć np.: "żądanie jednostki dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzją" (str. 299). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że pomiędzy sprawą skarżącego zakończoną decyzją Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] i wobec której – po złożeniu przez skarżącego skargi – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 maja 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 512/06 oddalił skargę, a aktualnie rozpoznawaną sprawą, zachodzi tożsamość podmiotowa, przedmiotowa, oparta na tej samej podstawie prawnej i faktycznej oraz na tożsamych żądaniach skarżącego H. D. Z tego mianowicie powodu, że wniosek z dnia [...] sierpnia 2012 r. o przyznanie renty szczególnej złożył – podobnie jak przed wydaniem decyzji z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] o odmowie przyznania renty specjalnej – skarżący, tj. H. D., kwestię zaś przedmiotu sprawy reguluje ten sam przepis art. 82 ust. 1 cytowanej już wyżej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Ponadto – a właściwie przede wszystkim – skarżący swoje żądanie z dnia [...] sierpnia 2012 r. oparł na tym samym stanie faktycznym i materiale dowodowym, co wniosek z dnia [...] listopada 2005 r., a zatem nie podał żadnych nowych faktów dla wykazania istnienia szczególnie uzasadnionego przypadku. Reasumując, ocena organu o powołaniu się przez skarżącego na te same okoliczności, co przed wydaniem decyzji z dnia [...] lutego 2006 r. jest – w ocenie Sądu – zasadna i w konsekwencji świadczy o tożsamości rozpoznawanej sprawy ze sprawą zakończoną już ostateczną decyzją. Stąd też w świetle powyższych rozważań kierowanie do organu administracji publicznej żądania dotyczącego sprawy już wcześniej rozstrzygniętej, stanowi "uzasadnioną przyczynę", o której mowa w art. 61a k.p.a., co z kolei uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania. Takie same stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, który w wyroku z dnia 13 grudnia 2011 r. sygn. akt II SA/Ol 893/11 stwierdził, że "Przez »inne uzasadnione przyczyny«, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a., należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym" (LEX nr 1094438), a co znalazło uznanie w stanowisku judykatury (vide: Andrzej Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego). W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), należało orzec jak w sentencji wyroku.