II SA/Wa 782/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Sędziowie WSA Andrzej Góraj, Piotr Borowiecki, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi A. R. na postanowienia Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania - oddala skargę - Minister Obrony Narodowej postanowieniem z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 17 ust. 4, art. 120 i art. 121 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o Agencji Mienia Wojskowego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1456), utrzymał w mocy postanowienie Prezesa Agencji Mienia Wojskowego (dalej jako Prezes AMW) z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] z dnia [...] stycznia 1999 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] z dnia [...] listopada 1998 r. nr [...] nakazującą [...] A. R. wraz ze wszystkimi wspólnie zamieszkującymi osobami opuszczenie dotychczas zajmowanej osobnej kwatery stałej położonej przy ul. [...] w miejscowości [...] w związku z faktem skorzystania z pomocy finansowej z FM MON na budownictwo mieszkaniowe. Jak wynika z ustaleń organu i akt administracyjnych, A.R.pismem z dnia [...] sierpnia 2017 r., doprecyzowanym pismami z dnia [...] października, [...] listopada, [...] grudnia 2017 r., wystąpił do Prezesa Agencji Mienia Wojskowego z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] z dnia [...] stycznia 1999 r. utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] z dnia [...] listopada 1998 r. nr [...] nakazującą A. R. wraz ze wszystkimi osobami wspólnie zamieszkującymi opuszczenie osobnej kwatery stałej przy ul. [...] w [...]. Pismem z dnia [...] listopada 2017 r. z analogicznym wnioskiem wystąpiła J. R. Wnioskodawcy oparli swoje żądanie na podstawie dyspozycji art. 156 § 1 pkt 2, 5, 6 k.p.a., wskazując m.in. cyt.: "w odpowiedzi na groźbę utrzymywania w obrocie prawnym decyzji o wyraźnie hitlerowskim charakterze, wypędzających moją rodzinę z mieszkania na bruk za to, ze zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, zwróciłem do Skarbu Państwa (WRZKB [...]) pomoc - zwrotną, na budownictwo jednorodzinne. Decyzji rażąco sprzecznych z obligatoryjnie obowiązującymi przepisami prawa, których niewykonalność ma charakter trwały, a w razie ich wykonania wywołałoby to czyn zagrożony karą". Prezes AMW uznając, że prawa i obowiązki J. R. i A. R. wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej, na mocy art. 62 k.p.a., rozpoznał oba wnioski łącznie. W dniu [...] stycznia 2018 r. Prezes AMW wydał, na podstawie art. 61a, art. 157 i art. 62 k.p.a. oraz art. 17 ust. 4, art. 120 i art. 1 ustawy o Agencji Mienia Wojskowego w zw. z art. 18 ust. 1 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2004 r. Nr 116, poz. 1203 ze zm.), postanowienie, mocą którego odmówił wszczęcia postępowania nadzorczego na wniosek A. R. i J. R. W uzasadnieniu postanowienia organ pierwszej instancji wskazał, iż A. R. w 2006 r., a następnie w 2014 r., występował z tożsamymi wnioskami, jak obecne, tj.: o stwierdzenie nieważności powołanej decyzji z dnia [...] stycznia 1999 r. nr [...]. Postępowanie wszczęte pierwszym wnioskiem zakończyło się ostatecznie wyrokiem NSA z dnia 26 lutego 2008 r. sygn. akt I OSK 1039/07 oddalającym skargę strony w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej opuszczenie osobnej kwatery stałej. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że sprawa dotycząca obowiązku zwolnienia lokalu zakończyła się uprzednio wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2001 r. o sygn. akt II SA/Gd 333/99 NSA w [...], w którym Sąd oddalił skargę strony na decyzję Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] z dnia [...] stycznia 1999 r. nr [...]. Spowodowało to, na mocy art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, związanie w sprawie tym orzeczeniem, w konsekwencji oddaleniem skargi strony. Kolejny wniosek z 2014 r. został rozpatrzony przez Prezesa Agencji poprzez odmowę wszczęcia postępowania. Prezes AMW podniósł, iż przywołane wyroki sądowe z 2001 r. i 2008 r. są nadal w obrocie prawnym i brak jest dokumentów potwierdzających ich uchylenie, czy zmianę. Z uwagi na powyższe, pomimo żądania stron stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 1999 r. nr [...] nakazującej opuszczenie osobnej kwatery stałej, nie jest możliwe pominięcie zapadłych w sprawie rozstrzygnięć sądowych. Poza sporem pozostaje, że stanowiące przedmiot żądanie o stwierdzenie nieważności ww. decyzji zostało wcześniej rozstrzygnięte decyzją Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności tej decyzji. Decyzja ta jako ostateczna ma również powagę rzeczy osądzonej. Przedmiotowa decyzja była nie tylko poddana kontroli instancyjnej w postępowaniu administracyjnym, ale i sądowoadministracyjnym zakończonym powołanym wyrokiem NSA z 2008 r. Zatem, kolejne wnioski stron, a obejmujące ten sam stan faktyczny oraz oparte na tej samej podstawie prawnej również i teraz nie mogą być rozpatrywane. Nadto żądanie załatwienia sprawy uprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną stanowi "inną uzasadnioną przyczynę" odmowy wszczęcia postępowania w rozumieniu art. 61a § 1 k.p.a., a oddalenie przez sąd administracyjny skargi na niezgodność decyzji z prawem zamyka organowi administracyjnemu drogę do stwierdzenia nieważności decyzji, ze względu na związanie go oceną prawną zawartą w wyroku sądu w odniesieniu do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego. Próba stwierdzenia nieważności decyzji rozpoznawanej już wcześniej przez sąd, oddalający skargę na niezgodność tej decyzji z prawem, stanowi w istocie niedopuszczalną ingerencję w prawomocne orzeczenie sądu (Z. Kmieciak w: System Prawa Administracyjnego, red. R. Hauser, Z Niewiadomski, A. Wróbel, Sądowa kontrola administracji publicznej, Warszawa 2014, s. 296 oraz wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FSK 485114, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Reasumując organ I instancji stwierdził, iż w niniejszej sprawie zaistniała przeszkoda przedmiotowa w rozumieniu art. 61a § 1 k.p.a., tj. sprawa była już rozpatrywana, a wydana w tym zakresie ostateczna decyzja organu administracji publicznej, poddana kontroli sądowoadministracyjnej, została uznana za zgodną z prawem. To z kolei czyni niedopuszczalnym kolejne merytoryczne rozpoznanie sprawy. W dniu [...] stycznia 2018 r. A. R. wniósł zażalenie na postanowienie Prezesa AMW z dnia [...] stycznia 2018 r. Minister Obrony Narodowej postanowieniem z dnia [...] lutego 2018 r., podzielając ustalenia faktyczne i prawne Prezesa WAM, orzekł jak na wstępie. Postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2018 r. stało się przedmiotem skargi wniesionej przez A. R. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze skarżący zarzucił kwestionowanemu postanowieniu jego wydanie z naruszeniem art. 2, 3, 5, 7, 12, 16 pkt 3, 25 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka oraz art. 2, 5, 7, 8, 9, 18, 30, 31, 32 ust. 2, 37, 38, 40, 41, 45, 47, 50, 61, 64, 71, 75, 76, 77, 88 i 176 ust. 1 Konstytucji RP oraz innych przepisów dających rodzinie skarżącego prawo do zajmowania i do wykupu zajmowanego mieszkania, zawartych w ustawie z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sil Zbrojnych RP (przed nowelizacją), a także art. 6, 7, 8, 9, 10 k.p.a. i art. 156 § 1 pkt. 2, 5 i 6 k.p.a. Zdaniem skarżącego, zapadłe w sprawie wyroki sądów administracyjnych nie stoją na przeszkodzie w wyeliminowaniu z obrotu prawnego krzywdzących stronę decyzji dotkniętych kwalifikowananymi wadami prawnymi. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.), wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie stało się postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2018 r. utrzymujące w mocy postanowienie Prezesa AMW z dnia [...] stycznia 2018 r. odmawiające wszczęcia na wniosek skarżącego postępowania nadzorczego wobec decyzji Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] z dnia [...] stycznia 1999 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] z dnia [...] listopada 1998 r. nr [...] nakazującą [...] A. R. wraz ze wszystkimi wspólnie zamieszkującymi osobami opuszczenie dotychczas zajmowanej osobnej kwatery stałej położonej przy ul. [...] w [...]. Jak wynika z akt sprawy wskazane powyższej decyzje były przedmiotem kontroli sądowej zarówno w trybie zwykłym (wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2011 r. sygn. akt II SA/Gd 3333/99) jak i nadzorczym (wyrokiem z dnia 26 czerwca 2008 r. sygn. akt I OSK 1039/07 NSA rozstrzygnął o braku podstaw do stwierdzenia nieważności powyższych decyzji). Zgodnie z art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r., z zastrzeżeniem art. 100 (w sprawie nie ma zastosowania), wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. W świetle zaś art. 170 p.p.s.a, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Sąd w pełni podziela stanowisko organów orzekających w sprawie, że decyzja ostateczna ma powagę rzeczy osądzonej co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, tj. podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony (por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2016 r. sygn. akt I OSK 787/14, publik. -LEX nr 2032840). Tożsamość ta będzie istniała, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy (por. wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2010 r. sygn. akt II OSK 931/09, publik. - LEX nr 597967, wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 listopada 2013 r. sygn. akt VIII SA/Wa 651/13, publik. - LEX nr 1412288). Zatem tożsamość spraw administracyjnych zachodzi w przypadku, gdy występują w nich te same podmioty, dotyczą one tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. Wobec tego, dopóki w obrocie prawnym pozostają wyroki sądowe potwierdzające prawidłowość wydania decyzji nakazującej skarżącemu opuszczenie ww. lokalu mieszkalnego oraz prawidłowość decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] z dnia [...] stycznia 1999 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] z dnia [...] listopada 1998 r. nr [...], tj. decyzji rozstrzygającej sprawę merytorycznie w sposób ostateczny, kolejne postępowanie dotyczące tego samego przedmiotu jest niedopuszczalne. W niniejszej sprawie przepis art. 61a § 1 k.p.a. stanowił podstawę prawną do odmowy wszczęcia postępowania ponieważ sprawa kierowana do organu administracji publicznej dotyczy sprawy już wcześniej rozstrzygniętej (tożsamość sprawy). Jak bowiem wskazuje się w orzecznictwie, z konstrukcji art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. wynika, że inną uzasadnioną przyczyną odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego jest ponowne żądanie jego wszczęcia w sprawie już raz rozstrzygniętej (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 9 listopada 2017 r. sygn. akt IV SA/Po 763/17, publik. - LEX nr 2406176). Mając na uwadze powyższe, stosownie do treści art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku.