II SA/Wa 798/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Paulina Paczkowska po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata T. W. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi B. G. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie niezakwalifikowania do zamiany lokalu i nieumieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu postanawia: przyznać ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata T. W. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) oraz kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), stanowiącą 23% podatku od towarów i usług – łącznie kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 28 czerwca 2017 r. przyznano skarżącej B. G. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie niezakwalifikowania do zamiany lokalu i nieumieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] wyznaczyła pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącej adwokata T. W. Pełnomocnik skarżącej ustanowiony z urzędu zapoznał się z aktami sprawy w dniu 26 lipca 2017 r., a następnie pismem z dnia 4 sierpnia 2017 r. uzupełnił skargę. W powyższym piśmie pełnomocnik przedstawił stan sprawy oraz wskazał szereg zarzutów stanowiących w części sprecyzowanie i rozwinięcie twierdzeń zawartych w skardze. Jednocześnie pełnomocnik ustanowiony z urzędu złożył wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oświadczając, że nie została ona opłacona w całości ani w części. Pełnomocnik wskazał, że wnosi w oparciu o § 15 ust. 3 pkt 1 i 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, o ustalenie opłaty za czynności adwokackie w wysokości przekraczającej stawkę minimalną (tj. w wysokości jej sześciokrotności) z uwagi na nakład pracy pełnomocnika z urzędu. Nadto, pełnomocnik ustanowiony z urzędu, wziął udział w rozprawie w dniu 23 lutego 2018 r. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.") wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie natomiast do art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. do czynności referendarza sądowego w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy należy wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków. Zwrócić należy uwagę, że pełnomocnik skarżącej wnosząc o przyznanie sześciokrotności stawki minimalnej, niezasadnie powołuje się na przepisy Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, bowiem przyznanie od Skarbu Państwa wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu następuje w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1714 ze zm.) – dalej jako "rozporządzenie". W myśl § 2 rozporządzenia koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1) opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz 2) niezbędne i udokumentowane wydatki adwokata ustanowionego z urzędu. Natomiast w myśl § 4 ust. 1 rozporządzenia opłatę ustala się w wysokości określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Możliwość podwyższenia opłaty reguluje § 4 ust. 2 rozporządzenia. Powyższy przepis stanowi, że ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej 150% opłat określonych w rozdziałach 2-4, następuje z uwzględnieniem: 1) nakładu pracy adwokata, w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu; 2) wartości przedmiotu sprawy; 3) wkładu adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie; 4) stopnia zawiłości sprawy, w szczególności trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności. W postępowaniu przed sądami administracyjnymi wysokość opłat reguluje Rozdział 4 rozporządzenia. Zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia, opłata w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w innej sprawie, tj. w takiej, w której przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna bądź decyzja lub postanowienie Urzędu Patentowego, wynosi 240 zł. W myśl zaś § 4 ust. 3 rozporządzenia opłatę, o której mowa w ust. 1, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług. W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik z urzędu skarżącej został wyznaczony pełnomocnikiem przed Sądem I instancji. Pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy, złożył dość obszerne pismo procesowe stanowiące uzupełnienie skargi oraz wziął udział w rozprawie. W piśmie procesowym pełnomocnik złożył wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej (przekraczających stawkę minimalną tj. w wysokości sześciokrotności) oświadczając, że koszty nie zostały opłacone ani w całości ani w części. Mając na uwadze treść powołanych wyżej przepisów oraz uwzględniając charakter sprawy, postanowiono przyznać wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi wynagrodzenie zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia w kwocie 240 zł, podwyższone o kwotę 55,20 zł stanowiącą stawkę 23 % podatku od towarów i usług, co łącznie stanowi kwotę 295,20 zł. Odnosząc się do wniosku pełnomocnika w zakresie wysokości wynagrodzenia, należy stwierdzić, że stosownie do § 4 ust. 2 rozporządzenia, zasądzając opłatę za czynności adwokata w wysokości wyższej, bierze się pod uwagę m.in. nakład pracy adwokata, w szczególności czas poświęcony na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczbę stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjęte w sprawie, w tym czynności podjęte w celu polubownego rozwiązania sporu, wkład adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie, stopień zawiłości sprawy, obszerność zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych. W stosunku zatem do pełnomocników ustanowionych w sprawie z urzędu, których koszty ponosi Skarb Państwa, brak jest regulacji prawnych umożliwiających przyznanie wynagrodzenia w kwocie wskazywanej przez pełnomocnika, tj. innej, niż wynikającej ze stawek określonych w rozdziałach 2-4 rozporządzenia, ewentualnie w wysokości nie wyższej niż 150 % tych stawek. Zauważyć należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż w przyjętych w rozporządzeniu stawkach oddana została wycena koniecznego nakładu pracy po stronie pełnomocnika, związana ze specyfiką określonego rodzaju postępowań. Jedynie w nadzwyczajnych, szczególnych okolicznościach, które zwiększają znacząco nakład pracy pełnomocnika niezbędnej do prawidłowej realizacji obowiązków, istnieje możliwość podwyższenia stawki wynagrodzenia. W orzecznictwie wskazuje się również, że nie ma powodów do podwyższenia stawki wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu, gdy jego aktywność w wypełnianiu obowiązków w toku całego postępowania nie przekracza granic zwykłej staranności (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2012 r., sygn. akt II FZ 878/12 LEX nr 1244413). W rozpoznawanej sprawie - zdaniem referendarza sądowego - charakter i stopień zawiłości sprawy, a także nakład pracy pełnomocnika uzasadniał przyznanie wynagrodzenia w wysokości 100% opłaty, tj. 240 zł, stosownie do § 21 ust. 1 pkt 1 lit. "c" powołanego rozporządzenia, powiększonego o stosowną kwotę podatku od towarów i usług. Podkreślić trzeba, że podejmowane przez pełnomocnika czynności takie jak zapoznanie się z aktami sprawy, poświęcenie czasu na przygotowanie do prowadzenia sprawy, analiza przepisów, złożenie pisma procesowego stanowiącego uzupełnienie skargi oraz wzięcie udziału w rozprawie, są typowymi czynnościami pełnomocnika niezbędnymi do prawidłowego udzielenia pomocy prawnej reprezentowanej stronie. Jednocześnie zauważyć należy, że pełnomocnik nie wskazał żadnych okoliczności, które wskazywałyby na zwiększony nakład pracy, ani też nie podał na czym miałaby polegać jego szczególna aktywność uzasadniająca przyznanie wynagrodzenia w podwyższonej wysokości. Z tych względów, na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. i art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. "c" oraz § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia, orzeczono jak w postanowieniu. Stawka podatku od towarów i usług została przyjęta na podstawie art. 41 ust. 1 w zw. z art. 146a pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2017 r., poz. 1221 ze zm.).