II SA/Wa 800/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec, Sędziowie Sędzia WSA Anna Mierzejewska (spr.), Asesor WSA Janusz Walawski, Protokolant: Marta Żychalak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2005 r. sprawy ze skargi A. C., działającej w imieniu małoletniego P. C. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę II SA/Wa 800/05 UZASADNIENIE Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2005 r. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję nr [...] z dnia [...] stycznia 2005 r., którą to decyzją wydaną na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o rentach i emeryturach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) odmówił przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku A. C. na rzecz małoletniego syna P. C. W uzasadnieniu decyzji podał między innymi, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki o jakich mowa w tym przepisie powinny być spełnione łącznie. Oznacza to, że brak choćby jednej z nich powoduje niemożność przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Z akt rentowych nie wynikają szczególne okoliczności, na wskutek których zmarły w wieku 37 lat ojciec dziecka posiadał łącznie udowodniony okres składkowy i nieskładkowy 8 lat, 9 miesięcy i 9 dni. Powyższy okres ubezpieczenia społecznego jest zbyt krótki, aby uzasadniał pozytywne załatwienie wniosku, bowiem renta jest świadczeniem z ubezpieczenia społecznego, powiązanym z opłacaniem składki na w/w. ubezpieczenie. Ponadto w latach 1989-1999 zmarły ojciec dziecka podlegał ubezpieczeniu społecznemu w krótkich okresach, z przerwą w latach 1990-1993. Natomiast od daty ustania ostatnio udowodnionego okresu składkowego, tj. [...] listopada 1999 r., do daty powstania całkowitej niezdolności do pracy, tj. [...] czerwca 2003 r., czyli przez 3 lata i 7 miesięcy, nie został udokumentowany żaden okres zatrudnienia poparty opłacaniem składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe. W ocenie organu nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w dalszym wykonywaniu zatrudnienia oraz nabyciu uprawnień do świadczenia ustawowego, bowiem przed datą [...] czerwca 2003 r. wobec zmarłego ojca dziecka nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do sądu, w której skarżąca wnosiła o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi Pani A. C. podała, że spełnia warunki do przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku na rzecz syna. Jej zdaniem, przyznanie świadczenia w drodze wyjątku nie jest powiązane ze stażem ubezpieczeniowym i dlatego przywoływany przez Prezesa ZUS staż ubezpieczeniowy zmarłego jest mało istotny. Ponadto zarzuca, że organ nie dokonał oceny całokształtu materiału dowodowego, a szczególnie pod względem obecnie istniejącej sytuacji materialnej. Jej dochodem jest świadczenie rodzinne w wysokości 170 zł, a wynagrodzenie ze stosunku pracy ma wypłacane nieregularnie i w ratach. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami prawa obowiązującymi w dacie jej wydania. Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa. Podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1116 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem ubezpieczonym oraz pozostałym po nim członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury i renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej świadczeń przewidzianych w ustawie. Z przepisu tego wynika, że prawo do świadczeń w nim przewidzianych przysługuje wyłącznie w przypadku łącznego spełnienia przez wnioskodawcę określonych warunków. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że Pani A. C. ma na utrzymaniu [...] -letniego syna P. Ojciec dziecka w wieku 37 lat zmarł na [...]. Orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...] lutego 2004 r. został uznany on za całkowicie niezdolnego do pracy i samodzielnej egzystencji. Ustalono, że niezdolność do pracy powstała [...] czerwca 2003 r., czyli na pewno nie przed 30 maja 2001 r. Zmarły posiadał udokumentowany okres składkowy i nieskładkowy 8 lat, 9 miesięcy i 9 dni. Niezdolność do pracy powstała po upływie 3 lat i 7 miesięcy od ostatniego okresu składkowego. Matka małoletniego P. jest zatrudniona w [...] i otrzymuje wynagrodzenie 900 zł brutto nieregularnie, w ratach. Analizując przedmiotową sprawę Sąd nie dopatrzył się przekroczenia granic uznania administracyjnego przez organ, który w sposób wnikliwy rozpatrzył sprawę i jej rozstrzygnięcie uzasadnił. W toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, że niezdolność do pracy u ojca małoletniego P. powstała [...] czerwca 2003 r., zatem po upływie 3 lat i 7 miesięcy od ostatniego okresu zatrudnienia przypadającego na dzień [...] listopada 1999 r. Ponadto z dokumentów wynika, że na przestrzeni 37 lat życia posiadał on łączny okres składkowy i nieskładkowy wynoszący 8 lat, 9 miesięcy i 9 dni, który jest nieadekwatny do wieku zmarłego J. C. Fakt ten powoduje, że świadczenie w drodze wyjątku nie może być przyznane, ponieważ art. 83 ustawy emerytalnej nie pozwala na przyznanie świadczenia w oderwaniu od przepracowania odpowiednio długiego okresu, gdyż świadczenie w drodze wyjątku jest świadczeniem z ubezpieczenia społecznego powiązanym z odprowadzaniem składek na to ubezpieczenie. W tym miejscu należy wyjaśnić, że istotnie staż ubezpieczeniowy sam w sobie nie przesądza o możliwości przyznania świadczenia, jednak w sytuacji, gdy jest on w oczywisty sposób nieadekwatny do wieku zmarłego, należy wyjaśnić, czym ta nieadekwatność jest spowodowana. Zmarły na 18 lat aktywności zawodowej posiadał tylko 8 lat i 9 miesięcy ubezpieczenia. Ponadto z akt rentowych wynika, że skarżąca, matka małoletniego P. Pani A. C. pracuje i otrzymuje wynagrodzenie około 900 zł brutto oraz dodatek rodzinny w wysokości 170 zł. W związku z powyższym nie została spełniona przesłanka braku niezbędnych środków utrzymania. Podkreślić należy, że w przedmiotowej sprawie na wydanie decyzji przez Prezesa ZUS odmawiającej przyznania świadczenia w drodze wyjątku, również miało wpływ niespełnienie tej ustawowej przesłanki zawartej w art. 83 ustawy o rentach i emeryturach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, tj. nieposiadanie niezbędnych środków utrzymania. Okoliczność, że Pani A. C. otrzymuje pensję w wysokości 900 zł nie pozwala przyjąć, że jest ona pozbawiona niezbędnych środków utrzymania. Z pewnością posiadane środki nie wystarczą na zaspokojenie wszystkich potrzeb, jednak dyspozycja art. 83 w/w. ustawy, nie mówi o wystarczających środkach utrzymania, lecz jedynie o niezbędnych. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak sentencji.