II SA/Wa 826/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Janusz Walawski (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 lutego 2021 r. sprawy ze skargi K.D. na decyzję Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia stopnia oficerskiego oddala skargę Szef Służby Kontrwywiadu Wojskowego, na podstawie art. 114 oraz art. 122 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o służbie funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego (Dz. U. z 2014 r. poz.1106 z późn. zm.), w dniu [...] lipca 2016 r. wydał rozkaz personalny nr [...], którym orzekł o utracie przez K.D. stopnia oficerskiego i powrocie do stopnia szeregowego. Rozkazowi na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Organ w uzasadnieniu rozkazu podał, że orzeczeniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. funkcjonariusz został ukarany karą dyscyplinarną pozbawienia stopnia oficerskiego. Orzeczenie to zostało doręczone obrońcy obwinionego w dniu 17 czerwca 2016 r. poprzez telefaks, zgodnie z art. 132 § 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego w zw. z art. 139 ust. 1 ustawy o służbie funkcjonariuszy SKW oraz SWW. Do dnia wydania niniejszego rozkazu personalnego nie wpłynął do SKW wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z uwagi na to organ uznał, że skoro wniosek nie został wniesiony w terminie, to orzeczenie stało się prawomocne z upływem tergo terminu, tj. w dniu 25 czerwca 2016 r. Stosownie do dyspozycji art. 138 ust. 2 ustawy o służbie funkcjonariuszy SKW oraz SWW, przełożony dyscyplinarny, którym w przedmiotowej sprawie jest Szef SKW, zobowiązany jest niezwłocznie wykonać orzeczoną karę dyscyplinarną. Szef SKW, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., w dniu [...] sierpnia 2016 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny. Organ w uzasadnieniu decyzji podał, że w terminie ustawowym został złożony wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zarzuty w nim podniesione sprowadzały się do kwestionowania prawomocności orzeczenia dyscyplinarnego w oparciu o które wydano rozkaz personalny. Stanowisko organu w kwestii prawomocności orzeczenia nie zmieniło się, czego konsekwencją było wydanie postanowienia o odmowie przyjęcia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dyscyplinarnej z uwagi na uchybienie terminu. Postanowienie to stało się przedmiotem skargi wniesionej do sądu administracyjnego. Do dnia wydania niniejszej decyzji nie nastąpiły okoliczności, które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonego rozkazu personalnego. W tym miejscu podać należy, że Wojewódzkie Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi K.D. na postanowienie Szefa SKW z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wyrokiem z dnia 20 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 1525/16 uchylił zaskarżone postanowienie. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej K.D. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 1709/16 o odrzuceniu skargi K.D. na decyzję Szefa SKW z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie utraty stopnia oficerskiego i powrotu do stopnia szeregowego, postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 392/17 uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia NSA podał, że sąd pierwszej instancji nie dostrzegł w niniejszej sprawie, że utrata przez skarżącego stopnia oficerskiego i powrotu do stopnia szeregowego nie była spowodowana ziszczeniem się którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 33 ust. 3 przedmiotowej ustawy, lecz zastosowaniem jej art. 114, który stanowi, że kara pozbawienia stopnia oficerskiego polega na wydaniu rozkazu personalnego o utracie stopnia oficerskiego i powrocie do stopnia szeregowego. Rozkaz personalny Szefa SKW z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] utrzymany w mocy decyzja tego organu z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] był następstwem orzeczonej w stosunku do skarżącego kary dyscyplinarnej pozbawienia stopnia oficerskiego (orzeczenie Szefa SKW z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...]. Zdaniem NSA, w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji, odrzucają skargę na powyżej określoną decyzję, w żaden sposób nie odniósł się do przedmiotu sprawy. Nie ocenił dopuszczalności skargi przez pryzmat przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia w tej sprawie (rozdział 6 cyt. ustawy). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpoznając sprawę uwzględni przedstawioną ocenę prawną i dokona analizy przepisów stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji. K.D., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Szefa SKW z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...]. Pełnomocnik skarżącego we wniesionej skardze zarzucił organowi, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa procesowego, tj: – art. 138 ust. 1 pkt 1 ustawy o służbie funkcjonariuszy SKW oraz SWW, poprzez niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym uznanie, iż upłynął termin do wniesienia odwołania, – art. 139 pkt 1 powyżej określonej ustawy w zw. z art. 132 § 3 k.p.k., poprze jego zastosowanie i błędne uznanie, że orzeczenia można doręczać również drogą faksową, – art. 6 i art. 77 k.p.a. w zw. z art. 139 pkt 1 ustawy o służbie funkcjonariuszy SKW oraz SWW w zw. z art. 128 § 1 k.p.k w zw. z art. 131 § 1 k.p.k., przez brak zastosowania tego przepisu i uznanie, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożony zgodnie z terminem do tego przeznaczonym został wniesiony bez jego zachowania, – art. 6 k.p.a. w zw. z art. 33 i art. 34 w zw. z art. 109 ust. 1 pkt 8 powyżej określonej ustawy, poprzez błędną interpretację zapisów ustawy, – art. 108 § 1 k.p.a., poprzez brak przesłanki prawnej oraz uzasadnienia formalnego do zastosowania wymienionego przepisu. Pełnomocnik skarżącego podnosząc powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Szef SKW w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, ewentualnie zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego w przedmiocie skargi skarżącego na postanowienie o odmowie przyjęcia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dyscyplinarnej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm), powoływanej dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, iż kontrola sądowa sprawowana jest w granicach sprawy administracyjnej zakończonej zaskarżoną decyzją, a sąd administracyjny ma obowiązek uwzględnić każde dostrzeżone naruszenia prawa, o ile miało lub mogło mieć wpływ na treść wydanej decyzji. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Na wstępie wyjaśnić czym jest "załatwienia sprawy". należy w pierwszej kolejności wyeksponować niebudzącą jakichkolwiek wątpliwości ani w doktrynie ani w orzecznictwie cechę zewnętrzności decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna jest indywidualnym aktem administracyjnym zewnętrznym wydawanym w konkretnej sprawie i skierowanym do indywidualnie oznaczonego adresata. Już z samej istoty decyzji jako aktu zewnętrznego wynika zatem to, że organ administracji prowadząc postępowanie w indywidualnej sprawie administracyjnej powinien zmierzać do jego zakończenia poprzez uzewnętrznienie rozstrzygnięcia w sprawie, tj. skierowania go do podmiotu znajdującego się na zewnątrz administracji publicznej. Z tego punktu widzenia o załatwieniu sprawy przez organ można zatem mówić dopiero wtedy, gdy w ramach obowiązującego prawa i na jego podstawie podjął on wszelkie działania zmierzające do uzewnętrznienia decyzji administracyjnej. Uzewnętrznienie decyzji jest więc czymś więcej niż samo jej wydanie. Innymi słowy, samo wydanie decyzji nie wyczerpuje powinności jej uzewnętrznienia. Dla zrealizowania tej powinności konieczne jest podjęcie przez organ dodatkowej aktywności. Należy zatem przyjąć, że w poczet działań zmierzających do uzewnętrznienia decyzji należy zaliczyć wydanie decyzji oraz jej skierowanie do doręczenia stronom postępowania. Podkreślenia przy tym wymaga właśnie nie tyle skutek doręczenia, co rozpoczęcie tego procesu. O ile bowiem skierowanie decyzji do doręczenia jest bezpośrednio zdeterminowane wolą organu uzewnętrznienia decyzji administracyjnej, o tyle kwestia samego procesu doręczania w oparciu o normy postępowania administracyjnego ma charakter techniczny, przy czym sposób realizacji obowiązku doręczenia przez podmiot doręczający może często pozostawać poza zakresem kontroli organu. W pojęciu "załatwienia sprawy" w drodze decyzji mieści się zatem wydanie decyzji i aktywność skierowana na jej doręczenie, natomiast poza zakresem tego pojęcia pozostanie już sam fakt doręczenia decyzji i jego prawidłowość ( por. wyrok NSA sygn. akt I OSK 386/17) Przedmiotem kontroli była decyzja nr [...] Szefa SKW z dnia [...] sierpnia 2016 r. utrzymująca w mocy rozkaz personalny nr [...] tego organu z dnia [...] lipca 2016 r. o utracie przez skarżącego stopnia oficerskiego i powrocie do stopnia szeregowca. Zgonie z art. 114 ustawy o służbie funkcjonariuszy SKW oraz SWW, kara pozbawienia stopnia oficerskiego polega na wydaniu rozkazu personalnego o utracie stopnia oficerskiego i powrocie do stopnia szeregowego. Natomiast art. 33 ust. 3 przedmiotowej ustawy stanowi, że utrata stopnia, o którym mowa w art. 25, następuje w razie: 1) utraty obywatelstwa polskiego; 2) prawomocnego orzeczenia środka karnego pozbawienia praw publicznych; 3) skazania prawomocnym wyrokiem sądu na karę pozbawienia wolności za przestępstwo popełnione w wyniku motywacji zasługującej na szczególne potępienie. Zgodnie art. 34 tej ustawy, o utracie, pozbawieniu lub obniżeniu stopnia decyduje przełożony właściwy do mianowania na ten stopień. O utracie lub pozbawieniu stopnia podporucznika oraz stopnia generała brygady decyduje Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej; o utracie lub pozbawieniu pozostałych stopni w korpusie oficerów decyduje Minister Obrony Narodowej. Natomiast art. 109 przedmiotowej ustawy stanowi, że funkcjonariuszowi mogą być wymierzane kary dyscyplinarne: 1) upomnienie; 2) nagana; 3) surowa nagana; 4) nagana z ostrzeniem; 5) ostrzenie o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku; 6) wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe; 7) obniżenie stopnia; 8) pozbawienie stopnia oficerskiego; 9) ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby; 10) wydalenie ze służby. Zgodnie z art. 122 przedmiotowej ustawy, właściwi do wymierzania kar dyscyplinarnych są Szef SKW albo Szef SWW, każdy w zakresie swojego działania, a także inni uprawnieni przełożeni. Z analizy powyżej przytoczonych przepisów wynika, że Szef SKW był uprawniony do wydania orzeczenia dyscyplinarnego określonego w art. 109 pkt 8 przedmiotowej ustawy, a w konsekwencji wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 114 powoływanej ustawy. Podkreślić należy, że zaskarżona decyzja została wydana gdy w obrocie prawnym funkcjonowało ostateczne orzeczenie dyscyplinarne, które na etapie wydania zaskarżonej decyzji organ oceniał jak prawidłowe. Sąd stwierdził, że uzasadnienie rozkazu personalnego i zaskarżonej decyzji nie spełnia warunków określonych w art. 107 § 3 k.p.a., ale z uwagi na to, że rozstrzygnięcie jest prawidłowe, zaskarżoną decyzję należało utrzymać w obrocie prawnym. Oczywiście to orzeczenie nie zamyka prawa skarżącego do żądania wznowienia postępowania administracyjnego w trybie art. 145 § 1 k.p.a. Odnosząc się do zarzutów skargi nie mogły one zostać uwzględnione, gdyż nie dotyczyły bezpośrednio zaskarżonej. Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku