II SA/Wa 849/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung (spr.), Sędziowie WSA Joanna Kube, WSA Adam Lipiński, Protokolant Anna Siwonia, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi D. D. na decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów nauki 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dowódcy [...] Nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Dowódca Wojsk Lądowych decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy decyzję Dowódcy JW nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 54 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 4, ust. 5 ustawy z dnia 11 września 2003 r. z służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.), w dalszej treści uzasadnienia zwanej ustawą pragmatyczną, oraz § 15 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką (Dz. U. Nr 135, poz. 1451), w dalszej treści uzasadnienia zwanego rozporządzeniem MON z dnia 24 maja 2004 r., zobowiązującą [...] D. D. do zwrotu kosztów utrzymania i nauki w czasie studiów na Akademii [...] w okresie od października 1998 r. od czerwca 2003 r., w łącznej kwocie 30 259:94 zł. W uzasadnieniu podał, że oficer ten został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem 31 stycznia 2005 r., na skutek odmowy podjęcia służby wojskowej na innym, równorzędnym stanowisku. W związku z tym, na podstawie powołanego art. 54 ustawy pragmatycznej, należało obciążyć tego oficera rezerwy kosztami jego nauki i wyżywienia na Akademii. Wysokość kosztów do zwrotu wyliczona została stosownie do postanowień zawartych w § 15 powołanego rozporządzenia MON z dnia 24 maja 2004 r. i ustalona została zapisami księgowymi Akademii z okresu studiów D. D. na tej uczelni. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D. D. wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, zarzucając naruszenie: ” art. 7, art. 11, art. 77 k.p.a. w związku z § 17 ust. 1-4 rozporządzenia MON z dnia 24 maja 2004 r, na skutek niewyjaśnienia stanu faktycznego dotyczącego wysokości kwot w poszczególnych kategoriach wydatków w kolejnych latach, ” art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., w związku z art. 140 k.p.a., poprzez nieprzedstawienie uzasadnienia faktycznego, ” § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie i wydanie zaskarżonej decyzji na podstawie przepisów, które nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. Zdaniem skarżącego bowiem rozporządzenie to zostało wydane po zakończeniu przez niego studiów, a więc podjęcie zaskarżonej decyzji na podstawie przepisów tego rozporządzenia narusza zasadę "lex retro non agit". Dowódca Wojsk Lądowych w odpowiedzi na skargę, powołując się na ustalony stan faktyczny i prawny, wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 grudnia 2007r., sygn. akt II SA/Wa 1585/07 oddalił skargę D. D. na decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów nauki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę nie stwierdził, aby organy wojskowe, podejmujące zaskarżone decyzje o obciążeniu skarżącego kosztami jego wyżywienia i nauki na Akademii, dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego, ewentualnie przepisów postępowania administracyjnego, w stopniu w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył D. D. Zaskarżając orzeczenie w całości, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OSK 634/08 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż należy się zgodzić z zarzutami skargi kasacyjnej, iż w sprawie nie zbadano, czy wyliczenie kosztów poniesionych na naukę i utrzymanie w czasie studiów skarżącego zostało rzetelnie wyliczone i poświadczone właściwymi dokumentami, bowiem powołany w wyroku Sądu I instancji dokument w postaci pisma Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w K. z dnia [...] listopada 2006 r. nie może stanowić podstawy wyliczenia tych kosztów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 190 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy, uznać należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną obciążenia D. D. kosztami jego wyżywienia i nauki na Akademii w latach 1998-2003 stanowił przepis art. 54 ust. 1 powołanej ustawy pragmatycznej. Z treści tego przepisu wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby organy wojskowe mogłyby obciążyć żołnierza zawodowego kosztami wyżywienia i nauki na wojskowej uczelni, a mianowicie: 1. żołnierz został zwolniony z zawodowej służby wojskowej na skutek dokonanego przez niego wypowiedzenia lub z innej przyczyny leżącej po jego stronie, 2. zwolnienie zostało dokonane w czasie nie dłuższym, niż podwójnie liczony okres trwania studiów, licząc od dnia ukończenia nauki. Bezspornym jest w sprawie, że obydwie przesłanki zostały spełnione D. D. ukończył studia na Akademii w czerwcu 2003 r., a z dniem 31 stycznia 2005 r. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej, na skutek odmowy podjęcia służby na innym, równorzędnym stanowisku. Wskazać natomiast należeć, że art. 54 ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przewidywał, iż ustalenia kosztów utrzymania i nauki w czasie studiów w sprawach dotyczących ich zwrotu dokonuje w drodze decyzji dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz zawodowy pełni zawodową służbę wojskową. Wobec tego rzeczą właściwego dowódcy jest ustalenie kosztów poniesionych w związku z nauką konkretnego żołnierza. W tym celu dowódca jednostki powinien, zgodnie z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., w sposób wyczerpujący wyjaśnić stan faktyczny sprawy w oparciu o zebrany materiał dowodowy. Szczegółowo kwestię wyliczenia kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę żołnierza rozstrzygał obowiązujący w dacie wydania zaskarżonej decyzji § 15 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką. Przepis ten wskazywał jakie elementy powinny być brane pod uwagę, aby zgodnie z § 17 cytowanego rozporządzenia obliczyć rzeczywiste koszty poniesione na edukację utrzymanie żołnierza. Zgodnie z treścią § 15 powołanego rozporządzenia organ wojskowy obliczając sumę rzeczywiście poniesionych kosztów, wynikających z ewidencji księgowej na utrzymanie i naukę żołnierza w szkole wojskowej, powinien w decyzji wszystkie je dokładnie określić i poprzeć odpowiednimi dokumentami. W niniejszej sprawie Dowódca Jednostki Wojskowej dokonał kalkulacji kosztów powołując się na dokumentację księgową przedstawioną przez Akademię. Tymczasem w aktach sprawy brak jest dokumentacji księgowej pochodzącej z Akademii, co nie pozwalało Sądowi skontrolować zasadności obliczonych kosztów w decyzji pierwszoinstancyjnej. Należy też w tym miejscu zauważyć, że w piśmie z dnia 17 maja 2006 r.(k 12) Kwestor Akademii informował Dowódcę Jednostki Wojskowej w K., iż wyliczenie równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką żołnierza na podstawie § 15 cyt. rozporządzenia "napotyka duże utrudnienia". Zawarte w ewidencji księgowej dane (okres październik 1998 r. - czerwiec 2003 r.) nie zawierają kosztów wymienionych w rozporządzeniu z dnia 24 maja 2004 r. W tej sytuacji, zdaniem Sądu, należy uznać, iż organ nie udokumentował wyliczonych kosztów poniesionych na naukę i utrzymanie w czasie studiów skarżącego. Tym bardziej, iż § 15 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. enumeratywnie wskazuje jakie koszty składają się na koszty rzeczywiście poniesione. Są to m. in. koszty związane z zakwaterowaniem, umundurowaniem, wyżywieniem i nauką oraz koszty dojazdu do miejsca jej pobierania. Wskazany przepis jednoznacznie wskazuje, że koszty utrzymania i nauki muszą być kosztami rzeczywistymi, a więc kosztami udokumentowanymi, faktycznie poniesionymi na kształcenie i utrzymanie konkretnego żołnierza. Tak więc nie może stanowić podstawy wyliczenia kosztów utrzymania i nauki skarżącego pismo Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w K. z dnia [...] listopada 2006 r. wraz z dołączonym ogólnym zestawieniem wysokości kosztów jakie mogłoby być poniesione na utrzymanie i naukę żołnierza w czasie studiów w Akademii w W. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku. O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.