II SA/Wa 85/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski (spr.) Sędziowie WSA Jacek Fronczyk Andrzej Góraj Protokolant Łukasz Mazur po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2010 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Dowódcy Sił Powietrznych z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu 7 marca 2007 r. wydał wyrok sygn. akt II SA/Wa 1790/06, którym oddalił skargę K. B. na decyzję Dowódcy Sił Powietrznych z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził m.in., że nie jest zasadne stanowisko pełnomocnika skarżącego w przedmiocie niedoręczenia K. B. rozkazu personalnego Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w B. z dnia [...] grudnia 1991 r. nr [...]. Wprawdzie Dowódca Sił Powietrznych nie nadesłał dowodu doręczenia tego rozkazu, jednakże fakt doręczenia potwierdził sam skarżący w odwołaniu z dnia [...] kwietnia 2006 r. (...). Badając legalność zaskarżonej decyzji w granicach zakreślonych, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa materialnego, ani też naruszenia prawa procesowego, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy (...). Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wniesionej przez pełnomocnika K. B., w dniu 28 maja 2008 r. wydał wyrok sygn. akt I OSK 872/07, którym uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku podał, iż w aktach administracyjnych sprawy brak jest dowodu doręczenia skarżącemu rozkazu personalnego będącego przedmiotem postępowania. Zarówno organy administracji jak i Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniach swoich rozstrzygnięć traktują ten problem marginalnie. Nie można zwłaszcza zgodzić się z sądem pierwszej instancji, który stwierdza, że datę określił sam skarżący w sytuacji, w której wielokrotnie w pismach składanych do Sądu zaprzeczał on temu faktowi. Sąd pierwszej instancji zaakceptował sytuację, w której wydano decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności w stosunku do orzeczenia, które nie weszło do obrotu prawnego (...). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu 13 października 2008 r. wydał wyrok sygn. akt II SA/Wa 993/08, którym uchylił decyzję Dowódcy Sił Powietrznych z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w B. z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] oraz określił, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. W uzasadnieniu wyroku, Sąd zobowiązał organ nadzorczy do ustalenia, czy dysponuje dowodem doręczenia spornego rozkazu personalnego. W tym celu zasadnym będzie przejrzenie odpowiednich zasobów archiwalnych. Ustalenia poczynione w podanym zakresie będą miały wpływ na sposób rozpatrzenia wniosku strony, albowiem żądania w nim wskazane, w zalezności od wyniku ustaleń i dokonanych w następstwie tych ustaleń czynności, będą mogły być rozpatrzone w postępowaniu nadzorczym, gdy decyzja stała się ostateczna z uwagi na uprzednie jej doręczenie stronie lub w zwykłym postępowaniu odwoławczym od decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji (w przypadku jej doręczenia już po wyroku Sądu). Wskazać w tym miejscu należy, iż w sytuacji gdy zostanie wniesione odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, w trakcie postępowania odwoławczego organ drugiej instancji nie może orzekać na podstawie art. 156 Kpa, z uwagi na inny zakres i charakter jego działań jako organu odwoławczego oraz jako organu nadzoru. Dowódca Sił Powietrznych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892 z późn. zm.), w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 16, poz. 134 z późn. zm.), art. 75 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 z późn. zm.), po rozpoznaniu odwołania K. B. z dnia [...] stycznia 2002 r. od rozkazu personalnego Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w B. nr [...] z dnia [...] grudnia 1991 r. w sprawie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, w dniu [...] października 2009 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy powyżej określony rozkaz personalny. W uzasadnieniu decyzji organ podał, m.in., że z uwagi na brak w zasobach archiwalnych dowodu doręczenia skarżącemu spornego rozkazu personalnego, Dowódca Sił Powietrznych zobowiązał Dowódcę [...], jako następcę rozformowanego z dniem 31 grudnia 2008 r. Dowództwa Jednostki Wojskowej [...], do doręczenia K. B. wyciągu z rozkazu Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 1991 r. o zwolnieniu ww. z zawodowej służby wojskowej, z obowiązkowo dołączoną pisemną informacją (pouczeniem) o przysługującym prawie do wniesienia odwołania w terminie 14 dni od jej doręczenia do Dowódcy Sił Powietrznych, za pośrednictwem Dowódcy [...]. K. B. został zapoznany z powyższym rozkazem w dniu [...] sierpnia 2009 r. Pomimo, że ww. nie wniósł odwołania od powyższego rozkazu po jego doręczeniu w dniu [...] sierpnia 2009 r., Dowódca Sił Powietrznych, będąc zobowiązany wyrokiem WSA w Warszawie do rozpatrzenia pisma wniesionego w dniu [...] stycznia 2002 r. (sprecyzowanego pismem z dnia [...] marca 2006 r.) przez K. B. jako odwołanie od rozkazu personalnego Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w B. nr [...] z dnia [...] grudnia 1991 r. W świetle wyroku Sądu doręczenie ww. rozkazu personalnego [...] miało charakter wyłącznie porządkujący sprawę (....). W ocenie organu odwoławczego powyższy rozkaz został wydany zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a tym samym odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. K. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dowódcy Sił Powietrznych nr [...] z dnia [...] października 2009 r. Skarżący zarzucił, iż organ rażąco naruszył art. 104 i art. 110 Kpa wydając zaskarżoną decyzję w stosunku do nieistniejącej decyzji – rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] grudnia 1991 r. w przedmiocie zwolnienia go ze służby. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności powyższego rozkazu personalnego w całości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Wyjaśnić również należy, iż zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle powyższych przepisów skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podać, że podstawowym skutkiem doręczenia (ogłoszenia) decyzji wydanej stronie w pierwszej instancji jest powstanie prawa do wniesienia odwołania oraz rozpoczęcie biegu terminu do realizacji tego prawa. Zgodnie z art. 129 § 2 Kpa odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Jak wynika z akt sprawy organy nie odnalazły dowodu doręczenia skarżącemu rozkazu personalnego Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 1991 r. Rozkaz ten został skarżącemu doręczony w dniu [...] sierpnia 2009 r. i od tej daty rozpoczął bieg do wniesienia odwołania. W tym miejscu należy podkreślić, iż wskutek doręczenia skarżącemu powyższego rozkazu organ powinien procedować w trybie zwykłym. Z sobie tylko znanych przyczyn organ prowadził postępowanie w trybie nadzwyczajnym, jakim jest postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji (rozkazu personalnego). Stwierdzenie organu, iż doręczenie skarżącemu spornego rozkazu personalnego miało charakter porządkujący sprawę w świetle przepisów postępowania administracyjnego jest co najmniej niezrozumiałe, ale wydanie zaskarżonej decyzji w związku z wnioskami skarżącego z dnia [...] czerwca 2002 r. o unieważnienie spornego rozkazu personalnego i potraktowaniem go jako odwołania od tego rozkazu jest niedorzecznością. Wskazywanie przez organ, że został do takiego działania zobowiązany przez Sąd nie odpowiada prawdzie i nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. Reasumując stwierdzić należy, iż do wydania zaskarżonej decyzji doszło bez rozpoznania przez organ środka zaskarżenia (odwołania), co stanowi rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Z tych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 132 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.