II SA/Wa 866/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędziowie WSA Andrzej Góraj, Adam Lipiński, Protokolant specjalista Monika Gieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2018 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na broń palną myśliwską – oddala skargę – Komendant Główny Policji decyzją z [...] marca 2018 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, z późn. zm.), zwanej dalej K.p.a. oraz art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1839, z późn. zm.), utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z [...] grudnia 2017 r. nr [...] o odmowie wydania M. W. pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej. W sprawie tej Komendant Wojewódzki Policji w [...] zakwestionował przedłożone przez wnioskodawcę orzeczenie lekarskie z [...] września 2017 r. nr [...] stwierdzające, że posiada zdolność psychofizyczną do dysponowania bronią, składając odwołanie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] w związku z ustaleniem, że w przeszłości przeciwko stronie prowadzone były postępowania karne o przestępstwa umyślne, w tym z ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii organ. Po ponownych badaniach, ostatecznym orzeczeniem lekarskim z [...] października 2017 r. nr [...] stwierdzono, że M. W. należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy o broni i amunicji i nie może dysponować bronią. Organ uzasadniając odmowę wydania pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej stwierdził, że negatywne ostateczne orzeczenie lekarskie z [...] października 2017 r. nr [...] uniemożliwia dysponowanie bronią. Podkreślił, że orzeczenie lekarskie lub psychologiczne wydane w trybie odwoławczym jest niepodważalne, co wynika z art. 15h ust. 7 ustawy o broni i amunicji, a to oznacza, że organy Policji, będąc związane ostatecznym orzeczeniem lekarskim i psychologicznym, nie mogą dokonywać ich oceny, czy też ich weryfikować. Takie orzeczenie ma moc wiążącą i determinuje sposób rozstrzygnięcia sprawy do jej istoty. Ustawodawca nie przewidział możliwości przyznania prawa do posiadania broni osobie, która uzyskała choćby jedno ostateczne negatywne orzeczenie kwestionujące jej zdolność do posługiwania się bronią. Organ zaznaczył, że do rozpatrzenia ewentualnych zarzutów dotyczących braku rzetelności i pobieżności lekarza orzecznika właściwy jest wojewoda, na terenie działania którego znajduje się placówka, w której strona uzyskała orzeczenia. M. W. nie wskazał, że właściwy wojewoda zakwestionował prawidłowość wydanego [...] października 2017 r. przez uprawnionego lekarza orzeczenia lekarskiego nr [...] stwierdzającego, że należy on do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy o broni i amunicji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. W. wniósł o uchylenie decyzji Komendanta Głównego Policji z [...] marca 2018 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych, a także o zwrócenie się przez Sąd do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] z siedzibą w [...] o przesłanie akt dokumentacji medycznej dotyczącej badań przeprowadzonych u niego [...] października 2017 r. oraz wydanego orzeczenia z tego dnia, a następnie dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z tych dokumentów, a w szczególności z karty badania lekarskiego z [...] października 2017 r. wraz z załącznikami na okoliczność ich treści, w tym niespełnienia przez wydane orzeczenia wymogów formalnych oraz ustaleń dokonanych przez biegłych w ramach wywiadu zebranego od skarżącego oraz przeprowadzonych badań, ewentualnie o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z załączonej kopii karty badania lekarskiego z [...] października 2017 r. na tożsamą okoliczność. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1. art. 6 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a., tj. zasady praworządności oraz zasady prawdy obiektywnej, a w konsekwencji nadużycie przez organ kompetencji ustawowych oraz władczych uprawnień do podejmowania decyzji w zakresie określenia prawa do posiadania broni poprzez prowadzenie postępowania w sposób nieobiektywny i ukierunkowany na pozbawienie prawa do posiadania broni, 2. art. 7 K.p.a., 77 § 1 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a., poprzez dokonanie przez organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z tych norm, w tym w szczególności poprzez zaniechanie oceny zgodności z przepisami prawa opinii biegłego orzeczenia lekarskiego wydanego przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...] z siedzibą [...] pod względem wymogów formalnych (brak potwierdzenia prawdziwości i przebiegu badań podpisem upoważnionego lekarza, brak opatrzenia pieczęcią karty badań lekarskich – strona 3), jak i kwestii materialnoprawnych związanych z rodzajem orzeczenia, 3. art. 7 K.p.a., 77 § 1 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a., poprzez oparcie się przez organ przy wydawaniu decyzji wyłącznie na dowodach świadczących na jego niekorzyść, tj. orzeczeniu wydanym przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...] z siedzibą w [...] i nieuwzględnienie okoliczności pod względem oceny jego wiarygodności, przy jednoczesnym nierozpatrzeniu pozostałej części zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym orzeczenia psychologicznego z [...] lipca 2017 r. nr [...] stwierdzającego brak przeszkód do dysponowania przez niego bronią wobec niezakwalifikowania go jako osoby, o której mowa w art. 15 ustawy o broni i amunicji, 4. art. 7 K.p.a., 75 § 1 K.p.a. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 K.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy wyrażające się w nieuwzględnieniu wniosku o przeprowadzenie dowodu z uzasadnienia orzeczenia lekarskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] z siedzibą w [...], 5. art. 15a ust. 3 ustawy o broni i amunicji w związku z art. 7 K.p.a., art. 77 K.p.a., art. 80 K.p.a. w ten sposób, że organ pierwszej instancji nie zwrócił się z wnioskiem do właściwego wojewody o przeprowadzenie kontroli wykonywania i dokumentowania badań lekarskich oraz wydawanych orzeczeń lekarskich, z uwagi na naruszenie przepisów prawa materialnego przez lekarza Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] z siedzibą w [...] poprzez objęcie zakresem badania lekarskiego materii należącej do orzeczenia psychologicznego, co stanowiło działanie wbrew treści wskazanego powyżej przepisu prawa materialnego oraz wbrew treści istniejącego ostatecznego orzeczenia psychologicznego z [...] lipca 2017 r. nr [...]. 6. art. 6 i art. 10 K.p.a., poprzez uniemożliwienie zapoznania się z treścią sporządzonego przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] odwołania od orzeczenia lekarskiego. Zaznaczył, że w aktach sprawy znajduje się informacja z Krajowego Rejestru Karnego, zgodnie z którą jest osobą niekaraną. W związku z tym założenia przyjęte w złożonym przez organ pierwszej instancji odwołaniu, a następnie ostatecznym orzeczeniu lekarskim, jako stojące w rażącej sprzeczności ze sformułowaną w art. 42 ust. 3 Konstytucji RP, jak i art. 5 § 1 K.p.k. zasadą domniemania niewinności, nie mogą skutecznie podważyć predyspozycji skarżącego do wydania pozwolenia na posiadanie broni. Zdaniem skarżącego, negatywne orzeczenie lekarskie nie wyklucza możliwości przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie o wydanie pozwolenia na posiadanie broni. Wskazał, że stwierdzenie schorzeń mu przypisywanych – zaburzeń osobowości wymagało przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych psychologów, a nie ogólnego badania lekarskiego. W tej sytuacji mając na uwadze, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy zawiera z jednej strony niekwestionowane orzeczenie psychologiczne stwierdzające brak przesłanek do odmowy posiadania broni, z drugiej zaś sprzeczne stanowisko wyrażone przez biegłych w ramach wydanego orzeczenia ostatecznego, zasadnym pozostawało przeprowadzenie przez organy Policji pogłębionej analizy w tym zakresie. Podkreślił, że zarówno w aktach sprawy, jak i danych zebranych w trakcie wywiadu poprzedzającego wydanie orzeczenia oraz wyników przeprowadzonych badań nie wynika, że miał nadużywać jakichkolwiek substancji lub pozostawał osobą uzależnioną. Tym samym nie można wykluczyć czy do zakwalifikowania go jako osoby, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 4 ustawy o broni i amunicji nie doszło na skutek oczywistej omyłki pisarskiej. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t.j. Dz.U. z 2017 poz. 183, z późn. zm.), zarówno osoby ubiegające się o wydanie pozwolenia na posiadanie broni, jak i osoby posiadające pozwolenie na broń, z uwagi na jej reglamentacyjny charakter, spełniać muszą określone przepisami prawa warunki, w tym zobowiązane są do legitymowania się odpowiednim stanem zdrowia, aby móc dysponować bronią. Stosownie do treści 15 ust. 1 pkt 2 i 4 powołanej ustawy, pozwolenia na broń nie wydaje się osobom z zaburzeniami psychicznymi, o których mowa w ustawie z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2011 r. Nr 231 poz. 1375), lub o znacznie ograniczonej sprawności psychofizycznej oraz uzależnionym od alkoholu lub od substancji psychoaktywnych. Natomiast w myśl art. 15 ust. 3 ustawy o broni i amunicji osoba, która występuje z wnioskiem o wydanie pozwolenia na broń, lub osoba, która zgłasza do rejestru broń pneumatyczną, przedstawiają właściwemu organowi Policji orzeczenia lekarskie i psychologiczne, stwierdzające, że nie należą do osób wymienionych w ust. 1 pkt 2-4, i potwierdzające, że mogą dysponować bronią, wydane przez lekarza upoważnionego i psychologa upoważnionego, nie wcześniej niż 3 miesiące przed dniem złożenia wniosku. Oznacza to, że każda osoba chcąca posiadać i dysponować bronią musi udowodnić brak przeciwwskazań do dysponowania nią, co potwierdzają orzeczenia lekarskie i psychologiczne. Przepis art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ma charakter obligatoryjny, a ustawodawca nie przewidział w takich przypadkach innego rozstrzygnięcia sprawy. Do czynności takich właściwi są wyłącznie lekarze upoważnieni na mocy przepisów ustawy o broni i amunicji oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób występujących o wydanie pozwolenia lub zgłaszających do rejestru broń pneumatyczną oraz posiadających pozwolenie na broń lub zarejestrowaną broń pneumatyczną (Dz. U. z 2015 r., poz. 2210), a orzeczenie powinno spełniać określone dla niego w załączniku do rozporządzenia wymogi. W myśl art. 15h ust. 1 i 2 ustawy o broni i amunicji od orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego przysługuje odwołanie wnoszone na piśmie, które przysługuje tak osobie badanej, jak i komendantowi wojewódzkiemu Policji właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania tej osoby. Zgodnie z art. 15h ust. 3 tej ustawy odwołanie wraz z jego uzasadnieniem wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia orzeczenia, za pośrednictwem lekarza lub psychologa, który wydał orzeczenie, do jednego z podmiotów odwoławczych, którymi są: wojewódzkie ośrodki medycyny pracy, a w przypadku gdy odwołanie dotyczy orzeczenia lekarskiego wydanego w wojewódzkim ośrodku pracy – instytuty badawcze w dziedzinie medycyny pracy (pkt 1); jednostki służby medycyny pracy podmiotów leczniczych utworzonych i wyznaczonych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych (pkt 2); podmioty lecznicze utworzone i wyznaczone przez Ministra Obrony Narodowej (pkt 3), a orzeczenie lekarskie lub psychologiczne wydane w trybie odwołania jest ostateczne (art. 15h ust. 7). W rozpoznawanej sprawie nie budzi – zdaniem Sądu – wątpliwości, że okoliczności sprawy, tj. prowadzone w przeszłości przeciwko skarżącemu postępowania karne o przestępstwa umyślne, w tym z ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, dostatecznie uzasadniały podejrzenie, iż może on należeć do kręgu osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy i w tej sytuacji Komendant Wojewódzki Policji w [...] mógł zażądać ponownej oceny jego stanu zdrowia w celu jednoznacznego określenia jego zdolności psychofizycznej do dysponowania bronią poprzez złożenie odwołania od przedłożonego orzeczenia lekarskiego do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...]. W wyniku złożonego odwołania, orzeczeniem lekarskim z [...] października 2017 r. nr [...], wydanym przez lekarza upoważnionego do badań lekarskich osób występujących o wydanie pozwolenia na broń lub zgłaszających do rejestru broń pneumatyczną oraz osób posiadających pozwolenie na broń lub zarejestrowaną broń, stwierdzono, że należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy o broni i amunicji i wobec tego nie może dysponować bronią. Organy Policji wydając decyzję zarówno w I, jak i w II instancji, wskazywały na wiążącą moc powyższego negatywnego orzeczenia lekarskiego i tym samym brak możliwości weryfikowania go w ramach prowadzonego postępowania o cofnięcie pozwolenia na broń. Zdaniem Sądu powyższe stanowisko organów Policji należy uznać za prawidłowe. Orzeczenie lekarskie, wydane w trybie odwołania, jest ostateczne, a więc niepodważalne. W konsekwencji – wbrew stanowisku skarżącego – organy Policji są nim związane i nie mogą dokonywać jego oceny. Niezależnie od powyższego każde z tych orzeczeń (psychologiczne lub lekarskie) z osobna, ma znaczenie w sprawie w ten sposób, że jeżeli jedno z nich dyskwalifikuje stronę do posiadania pozwolenia na broń, to drugie z nich nawet, jeśli jest pozytywne, w konsekwencji dyskwalifikuje stronę do posiadania broni. Ponadto podnieść należy, że skoro badania ogólne, badania psychologiczne i w razie potrzeby badania specjalistyczne oraz pomocnicze i konsultacje specjalistyczne przewidziane w rozporządzeniu, a opisane już wyżej, mają za zadanie dokonać całościowej oceny stanu zdrowia fizycznego oraz psychicznego, to fakt ten wyklucza ewentualność przeprowadzenia w postępowaniu w sprawie wydania pozwolenia na posiadanie broni dowodu na okoliczności objęte treścią tych orzeczeń i takie stanowisko jest już utrwalone w judykaturze (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1447/07, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II OSK 1273/04, dostępne pod adresem: https://cbois.nsa.gov.pl), zaś Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela ten pogląd. W tej sytuacji, zarówno Komendant Wojewódzki Policji w [...], jak i Komendant Główny Policji nie byli upoważnieni do kontrolowania prawidłowości wydania powyższego orzeczenia lekarskiego oraz dokonywania jego oceny w ramach swobodnej oceny dowodów. Podkreślić należy, że skoro lekarz w ostatecznej opinii stwierdził brak zdolności skarżącego do posiadania broni to powoływanie kolejnych lekarzy do wydawania opinii jest zbędne i następna opinia nie może być uznana za istotny dowód w sprawie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1663/11 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 298/13, dostępne pod adresem: https://cbois.nsa.gov.pl). Zwalczaniu niekorzystnego dla strony orzeczenia służy tryb kontrolny przewidziany w art. 15i ust. 1 ustawy o broni i amunicji. W świetle wskazanych uregulowań, kontrolę wykonywania i dokumentowania badań lekarskich i psychologicznych oraz wydawanych orzeczeń lekarskich i psychologicznych przeprowadza wojewoda właściwy ze względu na miejsce wydania orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego. Kontrolę przeprowadza odpowiednio lekarz upoważniony lub psycholog upoważniony, posiadający pisemne upoważnienie właściwego wojewody. Z przeprowadzonych czynności kontrolnych sporządza się protokół (art. 15j ust. 1 ustawy). Odpowiednio lekarz upoważniony lub psycholog upoważniony, których czynności były przedmiotem kontroli, a jeżeli badania były wykonywane w podmiocie leczniczym – również kierownik tego podmiotu, w terminie 7 dni od dnia otrzymania protokołu, ma prawo do wniesienia zastrzeżeń co do sposobu przeprowadzenia czynności kontrolnych oraz ustaleń zawartych w protokole (art. 15j ust. 6 ustawy). Na podstawie ustaleń kontroli wojewoda może przedstawić odpowiednio lekarzowi upoważnionemu lub psychologowi upoważnionemu, których czynności były przedmiotem kontroli, a jeżeli badania były wykonywane w podmiocie leczniczym – również kierownikowi tego podmiotu, w wystąpieniu pokontrolnym zalecenia pokontrolne nakazujące usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości i określa termin ich wykonania (art. 15j ust. 7 ustawy). Z kolei w przypadku nieusunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w terminie, o którym mowa w ust. 7, wojewoda składa wniosek do właściwego komendanta wojewódzkiego Policji prowadzącego rejestr o wykreślenie z rejestru lekarzy upoważnionych lub z rejestru psychologów upoważnionych odpowiednio lekarza upoważnionego lub psychologa upoważnionego, których czynności były przedmiotem kontroli (art. 15j ust. 8 ustawy). W świetle powyższego stanowiska należy stwierdzić, że skarżący mając wątpliwości co do postępowania lekarza, po wydaniu orzeczenia, mógł sam skorzystać z możliwości weryfikacji w trybie kontroli wojewody niekorzystnego dla niego orzeczenia, co jak wynika ze skargi, do momentu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia, nie uczynił. W ocenie Sądu zarzut skarżącego dotyczący niepoinformowania o uprawnieniu do kontroli prawidłowego wykonywania i dokumentowania badań lekarskich przez wojewodę nie może odnieść skutku. Wobec powyższego brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutów M. W. odnośnie niewyjaśnienia przez organy Policji stanu faktycznego sprawy, w szczególności zaniechania oceny orzeczenia lekarskiego. Należy wskazać, że zarzuty skarżącego zmierzają bowiem w rzeczywistości do zakwestionowania okoliczności objętych treścią ostatecznego orzeczenia wydanego przez uprawnioną do tego osobę. W ocenie Sądu organy Policji nie miały uprawnień, ani tym bardziej narzędzi do wyjaśniania rozbieżności pomiędzy orzeczeniami lekarskimi wydanymi w różnych instancjach. Prawidłowo zatem organ wskazał, że w obowiązującym porządku prawnym w Polsce nie istnieje powszechna dostępność do posiadania broni, a wydanie pozwolenia na niebezpieczne narzędzie, jakim jest każdy rodzaj broni palnej, zależy od spełnienia, m.in. określonych w ustawie o broni i amunicji rygorów. W przeciwnym bowiem przypadku właściwe w sprawach pozwoleń na broń organy mają nie tylko prawo, ale obowiązek odmówić wydania pozwolenia na broń. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, bowiem ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, że w przypadku M. W. została spełniona przesłanka z art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy o broni i amunicji. W oparciu zatem o ostateczne orzeczenie lekarskie z [...] października 2017 r. nr [...] organy Policji były zobowiązane do wydania zaskarżonej decyzji. W orzecznictwie niekwestionowany pozostaje pogląd, że dopiero wydanie orzeczenia ostatecznego, od którego nie przysługuje środek zaskarżenia w toku instancyjnym, przesądza w znaczeniu prawnym o posiadaniu przez daną osobę stanu zdrowia, warunków i odpowiednich predyspozycji do posługiwania się bronią palną (patrz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2010 r., sygn. II SA/Wa 1709/09, publ. LEX nr 606704). W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze oraz uznając, że organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, jak również, że przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów postępowania, a także dokonał prawidłowej wykładni przepisów ustawy o broni i amunicji mających zastosowanie wobec ustalonych okoliczności faktycznych sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.).