II SA/Wa 873/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. G. z dnia 2 czerwca 2014 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej ds. Studentów Szkoły [...] z dnia [...] marca 2014 r. w przedmiocie stypendium socjalnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy J. G. we wniosku z dnia 2 czerwca 2014 r. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata z urzędu. Z treści wniosku, uzupełnionego dokumentami źródłowymi, wynika, że wnioskodawca gospodarstwo domowe prowadzi wraz z ojcem i pełnoletnim bratem. Źródłem utrzymania w tym gospodarstwie jest dochód ojca z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Dochód z tego tytułu, za okres ostatnich trzech miesięcy, wyniósł 834,19 zł. Łączny dochód osiągnięty przez ojca skarżącego w 2013 r. wyniósł 3. 770, 59 zł. Ponadto na źródła utrzymania rodziny składają się środki pieniężne uzyskane przez skarżącego i jego brata ze zbycia papierów wartościowych. Wedle oświadczenia, w miesiącu czerwcu 2014 r. środki te wyniosły łącznie 281,18 zł. Rodzina posiada dwa budynki mieszkalne (106 m2 i 26 m2), budynki gospodarcze (439, 1 m2) oraz grunty (486 m2). Wedle rubryki 7. formularza wniosku oszczędności rodziny na dzień złożenia wniosku wynoszą 7.000 zł. Z kolei z operacji przeprowadzonych na rachunku skarżącego wynika, iż otrzymuje on pomoc finansową od matki, ojca i brata, a pomoc ta mieści się w przedziale od 200-1.200 zł. W okresie rozliczeniowym od 2 kwietnia do 30 czerwca 2014 r. saldo na rachunku pozostawało każdorazowo dodatnie (saldo początkowe – 836,30 zł, saldo końcowe 1.585, 65 zł). Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, w pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w tym postępowaniu - art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej powoływana jako P.p.s.a. Toteż każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się z koniecznością poniesienia na ten cel wydatków. Wyjątek zaś od tej zasady ustawodawca przewidział w rozdziale 3 działu V powołanej ustawy – "Zwolnienie od kosztów sądowych"- a zwłaszcza w przepisach regulujących instytucję prawa pomocy (art. 243 – 263 P.p.s.a.). Otóż, w myśl art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oznacza to zatem, że udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji powinny być interpretowane w sposób ścisły (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia: 7 maja 2013 r., sygn. akt II OZ 332/13, Lex nr 1319048 oraz z dnia 22 maja 2013 r., sygn. akt II OZ 383/13, Lex nr 1319081). W niniejszej sprawie wykazana sytuacja majątkowa oraz możliwości płatnicze skarżącego i jej rodziny nie dają podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Otóż, jak wskazano powyżej, rodzina skarżącego posiada oszczędności w kwocie wystarczającej zarówno na pokrycie kosztów sądowych, jak też ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Jednocześnie wysokość osiąganego dochodu pozwala na utrzymanie gospodarstwa domowego. Ponadto operacje na rachunku bankowym skarżącego wskazują, że skarżący i jego rodzina udzielają sobie wzajemnej pomocy finansowej w postaci przelewów pomiędzy posiadanymi przez siebie rachunkami bankowymi, a uzyskane z tego tytułu środki mogą być przeznaczone choćby na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Mając zatem na względzie ustaloną sytuację majątkową skarżącego należy stwierdzić, że prawo pomocy nie może bowiem służyć ochronie, czy też wzbogacaniu majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. postanowienie NSA z dnia 25 kwietnia 2013 r., sygn. akt II FZ 237/13, Lex nr 1310078). Udzielenie prawo pomocy polega bowiem na pokryciu kosztów postępowania przez Skarb Państwa w miejsce strony pozostającej bez środków na ich pokrycie lub posiadającej środki w wysokości uniemożliwiającej ich pokrycie, nie polega zaś na przeniesienie obowiązku ich wydatkowania na Skarb Państwa, tak aby strona posiadająca wystarczające środki mogła poczynić oszczędności na inne, własne potrzeby. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono, jak w sentencji.