II SA/Wa 877/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.) Sędziowie WSA Andrzej Góraj Andrzej Kołodziej Protokolant specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2015 r. sprawy ze skargi M.S. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej 1. oddala skargę w części dotyczącej kategorii zdolności do służby wojskowej; 2. odrzuca skargę w pozostałym zakresie. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska W [...] (dalej jako RWKL w [...]) orzeczeniem z dnia [...] grudnia 2014 r. na podstawie: art. 5 ust. 1, 6 i 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t. j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1414) oraz § 16, 21 ust. 1 i 2 i § 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. 2010 r. Nr 15, poz. 80 ze zm.), dalej jako rozporządzenie z dnia 8 stycznia 2010 r. oraz § 5 i 7 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r., poz. 1013) rozpoznała u M.S.: A. schorzenia powodujące niezdolność do służby wojskowej: 1. Deficyt zgięcia 10 stopni, wyprostu ok. 5-7 stopni w prawym stawie kolanowym z zanikami mięśniowymi mięśnia czworogłowego uda 3 cm, goleni 2,5 cm po stronie prawej po przebytym urazie skrętnym kolana prawego leczonym dwukrotnie artroskopowo rekonstrukcją więzadła krzyżowego przedniego po stronie prawej, upośledzający sprawność ruchową - § 77 pkt 6 B. schorzenia współistniejące: 2. Hipertransaminazemia ALT do dalszej diagnostyki - § 44 pkt 6 3. Nieprawidłowa glikemia na czczo - do dalszej diagnostyki - bez § bez pkt 4. Rozdwajanie języczka podniebiennego - bez § bez pkt Komisja określiła kategorię zdolności do zawodowej służby wojskowej: kategoria N – zał. 1 grupa II – trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej. Ponadto orzekła w zakresie braku związku rozpoznanych schorzeń ze służbą wojskową oraz drugiej grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia. Wskazała, że badany jest częściowo niezdolny do pracy. W odwołaniu od powyższego orzeczenia strona podniosła, że przewlekłe choroby układu ruchu spowodowane zostały szczególnymi właściwościami i warunkami służby wojskowej. Odwołujący się podkreślił, że rozpoznane u niego schorzenie narządu ruchu powstało w czasie wykonywania zadań służbowych na ćwiczeniach poligonowych, jest następstwem wypadku, o którym mowa w art. 5 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających ze służbą (Dz. U. 2014 r., poz. 213). Ponadto M. S. zarzucił naruszenie art. 5 ust. 7 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez jego niezastosowanie i nieorzeczenie w stosunku do niego kategorii Z/O. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] (dalej jako CWKL) orzeczeniem nr [...] z dnia [...] marca 2015 r., na podstawie § 12 pkt 1, § 30 pkt 1, 2, 3 rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, utrzymała w mocy orzeczenie RWKL w [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. W uzasadnieniu CWKL wskazała, iż skarżący w czerwcu 2014 r. został skierowany do RWKL przez Dowódcę JW [...] celem określenia przydatności do służby wojskowej po długotrwałej chorobie trwającej powyżej 90 dni. Po wykonaniu badań i zapoznaniu się z dostarczoną dokumentacją RWKL stwierdziła niemożność wydania orzeczenia o zdolności żołnierza do dalszego pełnienia zawodowej służby wojskowej i wystąpiła do Dowódcy o przesłanie skierowania w celu udzielenia urlopu zdrowotnego. Skarżący po kolejnych badaniach lekarzy specjalistów zleconych przez RWKL i na podstawie dostarczonej dokumentacji z dalszego leczenia i rehabilitacji otrzymał dwukrotnie orzeczenia o potrzebie udzielenia urlopu zdrowotnego w wymiarze po 2 miesiące (orzeczenie RWKL w [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. i nr [...] z dnia [...] października 2014 r.). Po zakończeniu ww. urlopów zdrowotnych i po ponownym wykonaniu konsultacji specjalisty ortopedy w dniu [...] grudnia 2014 r. oraz zapoznaniu się z dostarczoną dokumentacją z leczenia RWKL w dniu [...] grudnia 2014 r. wydała orzeczenie, którym zaliczyła skarżącego do kategorii N - trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej. Ponadto orzekła w zakresie braku związku rozpoznanych schorzeń ze służbą wojskową oraz drugiej grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia. CWKL wskazała, że RWKL w [...] prawidłowo zakwalifikowała skarżącego do kategorii N, gdyż ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, iż stan zdrowia skarżącego powoduje jego niezdolność do zawodowej służby wojskowej. Podkreśliła, że powyższej okoliczności nie neguje sam skarżący, gdyż przesłane wraz z odwołaniem zaświadczenia lekarskie potwierdzają również o potrzebie dalszego leczenia rehabilitacyjnego, zwłaszcza zaświadczenie od lekarza ortopedy z dnia [...] stycznia 2015 r. wskazujące, iż skarżący wymaga artroskopii rewizyjnej oraz MRI. Skoro zarówno z badań RWKL, jak i dokumentacji nadesłanej przez skarżącego wynika jednoznacznie, iż skarżący musi kontynuować dalsze leczenie i diagnostykę w ramach NFZ przez co jest niezdolny do służby wojskowej -kategoria N, organ uznał, że nie ma potrzeby bardziej szczegółowego wyjaśniania przesłanek medycznych w uzasadnieniu orzeczenia warunkujących przyznanie kategorii N oraz odnoszenie się do poszczególnych dokumentów medycznych i zaświadczeń. Odnosząc się do zarzutów dotyczących orzeczenia braku związku leczonego obecnie schorzenia ze służbą wojskową i naruszenia przepisów z tym związanych CWKL wyjaśniła, iż zgodnie z przepisami orzeczniczymi związek przebytego urazu kolana prawego komisja będzie mogła ustalić dopiero wtedy, gdy odpowiedni WSzW dokona stosownej kwalifikacji prawnej i uzna uraz za niezawiniony przez skarżącego (np. naruszenie zasad BHP) oraz pozostający w związku ze służbą wojskową (po wcześniejszym przeprowadzeniu postępowania uszczerbkowego przez Dowódcę JW), a następnie skieruje skarżącego na komisję wojskową celem określenia stopnia tego uszczerbku. Dopiero na podstawie kwalifikacji prawnej WSzW oraz prawomocnego orzeczenia uszczerbkowego dotyczącego konkretnego urazu komisja wojskowa może uznać dane schorzenia za pozostające w związku ze służbą wojskową. W sprawie skarżącego nie zakończono postępowania uszczerbkowego oraz nie wydano kwalifikacji prawnej ani orzeczenia uszczerbkowego, zatem nie ma podstaw prawnych do kwalifikowania schorzenia jako pozostającego go w związku ze służbą wojskową. Organ wyjaśnił również, że kategorię Z/O orzeka się na oddzielne skierowanie dowódcy i w odniesieniu do posiadanego przez Dowódcę stanowiska służbowego. Dotyczy ona jedynie żołnierzy zawodowych mających już orzekaną kategorię N z racji schorzenia pozostającego w związku ze służbą wojskową. Orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] stało się przedmiotem skargi M. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.: art. 7 K.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes słuszny obywatela, art. 8 K.p.a. poprzez naruszenie zasady prowadzenia postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, art. 9 K.p.a. poprzez naruszenie zasady należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, art. 10 K.p.a. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu drugo instancyjnym oraz uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, gdyż nie powiadomiono strony o terminie i czasie zapoznania się z aktami sprawy i możliwości składania wniosków i zastrzeżeń przed wydaniem zaskarżonej decyzji, art. 77 K.p.a. poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, art. 80 K.p.a. poprzez niedokonanie oceny całokształtu materiału dowodowego w sposób swobodny a dowolny, art. 107 § 3 K.p.a. poprzez nieustosunkowanie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do dowodów bądź niepodanie przyczyn odmówienia im wiarygodności i mocy dowodowej a ponadto pominięcie w uzasadnieniu wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia CWKL i RWKL oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że CWKL nie ustosunkowała się do jego twierdzeń, zaprezentowanych w odwołaniu, w szczególności związku przyczynowo - skutkowego między urazem a wykonywaniem czynności w służbie na poligonie. Zdaniem skarżącego CWKL w uzasadnieniu orzeczenia skupiła się na wskazaniu trybu odszkodowawczego, ale nie uzasadniła dlaczego przesądziła, że uraz na tym etapie leczenia nie pozostaje w związku ze służbą. W odpowiedzi na skargę CWKL wniosła o jej oddalenie w zakresie ustalenia zdolności do służby wojskowej oraz odrzucenie w części dotyczącej ustalenia związku chorób i schorzeń ze służbą wojskową, ustalenia inwalidztwa i grupy inwalidzkiej jako niedopuszczalnej z powodu braku kognicji sądu administracyjnego. Ustanowiony na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania z uwagi na nienależyte uzasadnienie obu decyzji. Podniósł, że organ nie umożliwił skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych materiałów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] marca 2015 r. utrzymujące w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. w zakresie dotyczącym określenia inwalidztwa, związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową i zdolności do pracy jest niedopuszczalna i w tym zakresie podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), albowiem sprawa będąca przedmiotem zaskarżenia w tym zakresie nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Wojskowe komisje lekarskie orzekają w dwóch reżimach prawnych, stąd orzeczenia tych komisji dzielą się na dwie grupy (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2005 r., sygn. OSK 1203/04, http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Pierwsza grupa orzeczeń wojskowych komisji lekarskich obejmuje kwestię zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej, jak i samej zdolności do służby wojskowej. Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach są wiążące dla organów rozstrzygających o powołaniu danej osoby do służby wojskowej lub o zwolnieniu z tej służby. Od takich orzeczeń służy skarga do sądu administracyjnego, gdyż orzeczenia te mają charakter decyzji rozstrzygających istotę sprawy - zdolność do służby wojskowej. Natomiast drugą grupę orzeczeń wojskowych komisji lekarskich stanowią orzeczenia ustalające schorzenia danej osoby, ich związek ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego. Podstawę takich orzeczeń stanowią w obecnym stanie prawnym przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.), ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2010 r. Nr 101, poz. 648 ze zm.), ustawa z 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. z 2014 r., poz. 213 ze zm.), ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. z 2013 r., poz. 666 ze zm.). Te orzeczenia poddawane są kontroli przez sądy powszechne w ramach rozpoznawanych odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zaopatrzenia emerytalnego. Dzieje się tak dlatego, że decyzje administracyjne w tych sprawach wydawane są nie przez wojskowe komisje lekarskie, lecz przez inne organy (wojskowy organ emerytalny lub ZUS). Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych postępowaniach mają natomiast wyłącznie charakter orzeczenia wstępnego jako jedna z przesłanek rozstrzygnięcia sprawy i nie podlegają odrębnemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego. W świetle powyższego sąd administracyjny nie jest właściwy w sprawie skargi na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową (v. uchwała Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999 r., sygn. akt III ZP 9/99, OSNP 2000/5/167, postanowienie Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2000 r., sygn. akt OSA 1/100, ONSA 2001/2/47, wyrok NSA z dnia 9 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1203/04, a także w wyroku z dnia 20 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 2227/11). Uznając za dopuszczalną skargę na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w zakresie dotyczącym określenia zdolności do zawodowej służby wojskowej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że skarga w tym zakresie nie jest zasadna. Stosownie do treści art. 5 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej ustala wojskowa komisja lekarska, która wydaje w tej sprawie orzeczenie. Zgodnie z art. 5 ust. 7 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, orzeczenie o zaliczeniu danego żołnierza lub innej osoby do jednej z kategorii, o których mowa w ust. 6, właściwe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do służby w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych i rodzajach wojsk oraz na poszczególnych stanowiskach służbowych, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby również obserwacji szpitalnej. Ponadto w przepisie art. 5 ust. 8 powołanej ustawy, ustawodawca zawarł upoważnienie dla Ministra Obrony Narodowej do wydania w porozumieniu z Ministrem Zdrowia, rozporządzenia regulującego orzekanie o zdolności fizycznej i psychicznej do pełnienia zawodowej służby wojskowej. W § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Oborny Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach określono wykaz chorób lub ułomności uwzględniany przy orzekaniu o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz do służby poza granicami państwa. Natomiast § 2 rozporządzenia stanowi, że wykazy chorób lub ułomności, o których mowa w § 1 i 3, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia. Wykaz chorób lub ułomności, o którym mowa w § 1 pkt 2, określa załącznik nr 2 do rozporządzenia. Przepisy wskazanego rozporządzenia nie zawierają odesłania do stosowania w sprawach nieregulowanych odpowiednio przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej "K.p.a.", jednak w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się na ich zastosowanie (v. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 851/14, orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślenia wymaga przy tym, że kontrola przez sąd administracyjny orzeczeń wojskowych komisji lekarskich o zdolności do zawodowej służby wojskowej, które obejmują zagadnienia wymagające wiedzy medycznej, sprowadza się do oceny prawidłowości postępowania w zakresie ustalenia stanu zdrowia orzekanego, a w szczególności prawidłowego zastosowania przepisów procesowych i materialnych. W ramach tak pojętej kontroli, sąd administracyjny nie posiada uprawnień do weryfikacji medycznych ustaleń lekarzy orzekających w Komisji i nie może dokonywać zmiany w tym zakresie, a tym samym zmiany kategorii zdolności do służby wojskowej. Z akt sprawy wynika, że M.S. został skierowany do RWKL w [...] celem określenia przydatności do służby wojskowej po długotrwałej chorobie trwającej powyżej 90 dni. Na podstawie zebranych w sprawie dokumentów stwierdzono u skarżącego deficyt zgięcia 10 stopni, wyprostu ok. 5-7 stopni w prawym stawie kolanowym z zanikami mięśniowymi mięśnia czworogłowego uda 3 cm, goleni 2,5 cm po stronie prawej po przebytym urazie skrętnym kolana prawego leczonym dwukrotnie artroskopowo rekonstrukcją więzadła krzyżowego przedniego po stronie prawej, upośledzający sprawność ruchową i zakwalifikowano go do kategorii N - trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej. Schorzenie stwierdzone u skarżącego określone w § 77 pkt 6 załącznika do rozporządzenia z dnia 8 stycznia 2010 r. stanowi o niezdolności do służby kategoria N. Organowi nie można zarzucić naruszenia prawa w tym zakresie. Rozpoznania tego nie kwestionował sam skarżący. W ocenie Sądu, komisje lekarskie prawidłowo oceniły, na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, że skarżący jest trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej i prawidłowo zakwalifikowały go do kategorii N. Zdaniem Sądu, na podstawie zgromadzonych materiałów, nie ma podstaw do podważenia oceny organów. Zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdzał konieczność dalszego leczenia. Skarżący w dalszym ciągu jest w trakcie rehabilitacji, co wskazał na rozprawie przed Sądem. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazania wymaga, iż w sprawie nie doszło do takiego naruszenia przepisów postępowania, które miałoby wpływ na treść orzeczenia w zakresie niezdolności do służby wojskowej. Nie została naruszona zasada dwuinstancyjności postępowania. Organy rozpoznały i rozstrzygnęły sprawę w dwóch instancjach. Niewypowiedzenie się w przedmiocie zebranego materiału dowodowego, wobec stanu zdrowia strony, pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Zaskarżone orzeczenie zostało prawidłowo uzasadnione, zawiera wymagane elementy, które wynikają z § 24 ust. 1 rozporządzenia z dnia 8 stycznia 2010 r., tzn. rozpoznanie schorzenia i ustalenie kategorii zdolności do pełnienia służby wojskowej. Subiektywna ocena strony co do poprawy stanu zdrowia nie stanowi o niezgodności z prawem zaskarżonego, w wymienionym wyżej zakresie, orzeczenia. Zaskarżone orzeczenie CWKL w [...] utrzymujące w mocy orzeczenie RWKL w [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. stwierdzające, że skarżący jest niezdolny do zawodowej służby wojskowej nie narusza prawa. Z tego względu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w punkcie 1 wyroku. Na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 powołanej ustawy, Sąd odrzucił skargę w pozostałym zakresie - jak w punkcie 2 wyroku.