II SA/Wa 88/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędziowie WSA Stanisław Marek Pietras, Adam Lipiński, Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2012 r. sprawy ze skargi Z. K. na postanowienie Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez Z. K. jest postanowienie Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] utrzymujące w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej powoływanej jako: "k.p.a.", postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] września 2011 r. nr [...] o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2003 r. o przydziale osobnej kwatery stałej położonej w W. przy ul. [...] na rzecz żołnierza zawodowego. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ przedstawił dotychczasowy tok postępowania wskazując, co następuje: Pismem z dnia [...] marca 2010 r. Z. K. zwrócił się do Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w [...] o wznowienie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną Dyrektora Oddziału Terenowego WAM w [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2003 r. o przydziale osobnej kwatery stałej położonej w W. przy ul. [...] na rzecz żołnierza zawodowego. Przedmiotowy lokal do dnia [...] maja 2003 r., tj. do dnia przymusowego opróżnienia, zajmował Z. K. Decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2003 r. Dyrektor Oddziału Terenowego WAM w [...] przydzielił ww. kwaterę żołnierzowi zawodowemu pełniącemu służbę w garnizonie [...]. W wyniku rozpatrzenia ww. wniosku, Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2010 r., odmówił Z. K. wznowienia postępowania zakończonego decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2003 r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż wnioskodawca nie był stroną postępowania zakończonego kwestionowaną decyzją. Z uwagi na treść art. 147 k.p.a., nie jest on także osobą uprawnioną do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją. Powyższa decyzja, na skutek wniesienia przez stronę odwołania, została utrzymana w mocy decyzją Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. Na skutek skargi Z. K., prawomocnym wyrokiem z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 229/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] maja 2010 r. oraz decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w [...] z dnia [...] marca 2010 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż we wniosku o wznowienie postępowania, jako przesłankę wznowienia, skarżący wskazał okoliczności wymienione w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. - strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Organ rozpatrujący podanie o wznowienie nie mógł zatem na etapie wstępnego badania dopuszczalności wniosku dokonać oceny, czy podmiot wnoszący podanie istotnie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją. Okoliczność ta może być przedmiotem ustaleń i oceny dopiero w postępowaniu prowadzonym już po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Gwarancja, jaką dla uprawnień procesowych strony ustawodawca skonstruował poprzez przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., wymaga aby zasadność podnoszonego przez wnioskodawcę interesu prawnego, uprawniającego go do bycia stroną postępowania i - opartego na tym interesie prawnym - prawa strony do udziału w postępowaniu, oceniać wyłącznie w postępowaniu wznowieniowym prawidłowo wszczętym i prowadzonym zgodnie z zasadami przyjętymi w k.p.a. Zdecydowanie przedwczesną, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, była zatem próba przesądzenia przez organy o statusie strony postępowania wznowieniowego już na etapie badania dopuszczalności wniosku w trybie art. 149 § 3 k.p.a. Sąd wskazał, iż rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji powinien ponownie ocenić kwestię zachowania przez wnioskodawcę jednomiesięcznego terminu z art. 148 k.p.a. i albo wznowić postępowanie w formie postanowienia w trybie art. 149 § 1 k.p.a., albo odmówić jego wznowienia w formie decyzji na zasadzie art. 149 § 3 k.p.a. Dopiero w ramach wznowionego postępowania organ może dokonać oceny przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. zbadać, czy podmiot wnoszący podanie istotnie miał przymiot strony w postępowaniu zakończonym decyzją Dyrektora Oddziału Terenowego WAM w [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2003 r. Rozpatrując ponownie wniosek Z. K. z dnia [...] marca 2010 r. o wznowienie postępowania, organ I instancji pismem z dnia [...] lipca 2011 r. wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia jego wymogów formalnych poprzez wskazanie kiedy i w jakich okolicznościach dowiedział się o kwestionowanej decyzji. Pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. wnioskodawca ponownie zwrócił się do organu o wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2003 r. nie wskazując jednak, kiedy powziął wiadomość o wydaniu ww. decyzji. Pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. organ I instancji ponownie wezwał wnioskodawcę do udzielenia odpowiedzi odnośnie terminu i okoliczności powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2003 r. oraz udokumentowanie tego faktu pod rygorem rozstrzygnięcia sprawy przez organ w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy. W piśmie z dnia [...] sierpnia 2011 r. wnioskodawca nie udzielił wyjaśnień we wskazanym zakresie. Postanowieniem z dnia [...] września 2011 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w [...] odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Dyrektora Oddziału Terenowego WAM w [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2003 r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż wnioskodawca przekroczył jednomiesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a. Z. K. posiadał wiedzę o wydaniu kwestionowanej decyzji co najmniej od [...] sierpnia 2005 r., tj. od daty doręczenia mu decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w [...] z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] umarzającej jako bezprzedmiotowe postępowanie wszczęte przez Dyrektora Oddziału Terenowego WAM w [...] w dniu [...] kwietnia 1999 r. w sprawie zwolnienia przez Z. K. osobnej kwatery stałej w W. przy ul. [...]. W uzasadnieniu tej decyzji organ poinformował ww., że przedmiotowa kwatera w następstwie przymusowego opróżnienia, została przejęta do zasobów Agencji, a następnie przydzielona żołnierzowi zawodowemu. W zażaleniu na powyższe postanowienie Z. K. podniósł, iż o kwestionowanej decyzji nie mógł się dowiedzieć z uzasadnienia rozstrzygnięcia organu z dnia [...] lipca 2005 r., bowiem "nie ma tam mowy o żadnej decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2003 r.". Ponadto zauważył, iż nie otrzymał ww. decyzji z dnia [...] lipca 2003 r. i nie mógł się skutecznie od niej odwołać, a także zapoznać się z jej treścią przed datą złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Uzasadniając rozstrzygnięcie z dnia [...] listopada 2011 r. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej podzielił stanowisko organu I instancji, iż podanie o wznowienie postępowania zostało złożone przez wnioskodawcę po upływie jednomiesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 k.p.a. Z akt sprawy bezspornie wynika, że Z. K. wiedział o wydaniu kwestionowanej decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2003 r. co najmniej od 2005 r. Mógł nie znać numeru i daty wydania tej decyzji, ale wiedział – przynajmniej od dnia [...] sierpnia 2005 r., tj. od daty doręczenia decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w [...] z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...], że decyzja o przydziale kwatery została wydana, znał też nazwę organu, który ją wydał. Organ II instancji zauważył również, że powzięcie wiadomości o decyzji nie jest tożsame z doręczeniem decyzji. Jednomiesięczny termin określony w art. 148 § 2 k.p.a. biegnie od dnia, w którym wnioskodawca dowiedział się w jakikolwiek sposób o istnieniu decyzji. Informacja o wydanej decyzji nie musi pochodzić od organu, który ją wydał, lecz także z innych źródeł, byleby wskazywała na treść rozstrzygnięcia w danej sprawie. Dodatkowo organ wskazał, iż z treści licznych pism wnoszonych przez Z. K. do organów Agencji wynika, że ww. wiedział o wydaniu decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2003 r. dużo wcześniej, niż miesiąc przed złożeniem wniosku o wznowienie postępowania. Wynika to m.in. z pisma ww. z dnia [...] marca 2009 r., w którym podnosi, "kwaterę przy ul. [...] może pan odkupić lub unieważnić akt notarialny, który pan sfałszował (...) nie było prawa do jego nadania decyzją innej osobie (...)". Końcowo organ odwoławczy wskazał, iż niezachowanie przez wnioskodawcę terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania nie pozwala organowi na wznowienie postępowania oraz merytoryczną ocenę kwestionowanej decyzji. W sytuacji, gdy wnioskodawca nie zachował ww. terminu, organ był zobligowany do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. Pismem z dnia 3 grudnia 2011 r. Z. K. wniósł skargę na postanowienie Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] listopada 2011 r. W skardze tej nie sprecyzował zarzutów odnośnie zaskarżonego orzeczenia. W obszernych wywodach skoncentrował się na umotywowaniu zarzutów dotyczących bezczynności organu polegającej na zaniechaniu zwrócenia kwatery położonej w W. przy ul. [...] na wniosek skarżącego z dnia [...] maja 2003 r. oraz zarzutów dotyczących postanowienia Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] listopada 2011 r. w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia, które to zarzuty odnoszą się do odrębnych spraw sądowoadministarcyjnych. W odpowiedzi na skargę Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wniósł o jej oddalenie. W piśmie procesowym z dnia 15 kwietnia 2012 r. skarżący podtrzymał stanowisko zawarte w skardze powołując szeroką argumentację mającą przemawiać za uwzględnieniem skargi w przedmiocie wyeliminowania decyzji nr [...] z obiegu prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.", sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że kontrola sądowoadministarcyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta jest dokonywana według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że ocena taka i wskazania co do dalszego postępowania są wiążące zarówno gdy dotyczą zastosowania przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego. Zatem organ administracji jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 229/11 wskazał, iż rozpoznając sprawę ponownie Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w [...] powinien ponownie ocenić kwestię dopuszczalności wniosku o wznowienie postępowania, w tym kwestię zachowania przez wnioskodawcę jednomiesięcznego terminu z art. 148 k.p.a. i albo je wznowić w trybie art. 149 § 1 k.p.a., albo odmówić jego wznowienia na zasadzie art. 149 § 3 k.p.a. Dopiero bowiem w ramach wznowionego postępowania organ może dokonać oceny przesłanki wznowienia z art. 149 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. zbadać, czy podmiot wnoszący podanie istotnie miał przymiot strony w postępowaniu zakończonym decyzją Dyrektora Oddziału Terenowego WAM w [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2003 r. Wobec tak sformułowanych wytycznych Sądu oraz ze względu na fakt, że skarżący - pomimo skierowanych do niego wezwań - nie udzielił organowi żądanych wyjaśnień dotyczących okoliczności świadczących o zachowaniu jednomiesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania (art. 148 k.p.a.), uznać należy, że Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w [...] zasadnie dokonał samodzielnej oceny zachowania przez wnioskodawcę jednomiesięcznego terminu z art. 148 k.p.a. na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Przechodząc do oceny prawidłowości stwierdzenia przez organ uchybienia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, zauważyć należy, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Natomiast w myśl art. 148 § 1 i § 2 k.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji nie jest pojęciem tożsamym z zawiadomieniem o pełnej treści decyzji, co mogłoby nastąpić dopiero po doręczeniu decyzji. W pierwszym przypadku chodzi tylko o informację o wydaniu decyzji, w drugim o czynność jej doręczenia (v. teza druga wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 sierpnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1296/09, LEX nr 746450). Przepis art. 148 § 2 k.p.a. nie wymaga dla otwarcia biegu terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania - z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. - faktu doręczenia decyzji, której dotyczy żądanie wznowienia. Bieg terminu rozpoczyna się w dacie powzięcia przez stronę wiadomości o istnieniu danej decyzji. Istotne jest to, aby do strony dotarła wiadomość o wydanej decyzji i o zawartym w niej rozstrzygnięciu, niezależnie nawet od źródła, z którego pochodzi informacja (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2006 r., sygn. akt II OSK 622/05, ONSAiWSA 2006, nr 5, poz. 133). Z akt sprawy wynika, że wniosek skarżącego o wznowienie postępowania, w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2003 r. o przydziale osobnej kwatery stałej położonej w W. przy ul. [...] na rzecz żołnierza zawodowego, oznaczony datą [...] marca 2010 r. wpłynął do organu w dniu 16 marca 2010 r. Pomimo wezwań organu I instancji kierowanych do skarżącego pismami z dnia [...] lipca 2011 r. oraz z dnia [...] sierpnia 2011 r., nie wykazał on okoliczności wskazujących, kiedy powziął wiadomość o przedmiotowej decyzji. Podkreślenia wymaga, iż to właśnie na stronie spoczywa ciężar udowodnienia kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie postępowania wpłynęło do organu przed upływem jednomiesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 k.p.a. Organ badając kwestię zachowania jednomiesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a., odwołał się do akt administracyjnych, których analiza skutkowała przyjęciem, że przedmiotowy termin nie został przez skarżącego dochowany. W ocenie Sądu, ocena dokonana przez organ w odnośnym zakresie jest prawidłowa. Po pierwsze, w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...], doręczonej skarżącemu w dniu [...] sierpnia 2005 r. poinformowano skarżącego, że kwatera przy ul. [...] po przymusowym opróżnieniu została przejęta do zasobów Agencji, a następnie przydzielona żołnierzowi zawodowemu. Jeśli nawet przyjąć, że z treści uzasadnienia ww. decyzji nie wynika w sposób dostatecznie precyzyjny i jednoznaczny, że skarżący dowiedział się o decyzji z dnia [...] lipca 2003 r., gdyż informacja o decyzji przydzielającej kwaterę została zawarta w tymże uzasadnieniu jedynie w sposób pośredni, to niewątpliwie w dniu [...] marca 2009 r. skarżący posiadał wiedzę na temat wydania decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2003 r. o przydziale lokalu. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się bowiem pismo skarżącego oznaczone datą [...] marca 2009 r., skierowane do Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w [...], w którym skarżący stwierdził cyt. "kwaterę przy ul. [...] może pan odkupić lub unieważnić akt notarialny, który Pan sfałszował (...) nie było prawa do jego nadania decyzją innej osobie (...)". Z powyższego wynika, że w dniu [...] marca 2009 r. skarżący wiedział o istnieniu przedmiotowej decyzji oraz o zawartym w niej rozstrzygnięciu. To z kolei oznacza, że jednomiesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie przedmiotowego postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. nie został przez skarżącego dochowany. Skoro bowiem skarżący złożył przedmiotowy wniosek w dniu 16 marca 2010 r., to słusznie organ przyjął, że w sprawie doszło do uchybienia terminu, o którym mowa w art. 148 k.p.a. Rozstrzygnięcie organu o odmowie wznowienia postępowania, wydane na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., jest zatem prawidłowe. Podnoszony przez skarżącego zarzut, iż ww. decyzja nie została mu nigdy doręczona i nie mógł zapoznać się z jej treścią nie ma żadnego znaczenia dla oceny podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. Jak już wyżej wskazano, zwrot "strona dowiedziała się o decyzji" należy rozumieć w ten sposób, że strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję, którą jej doręczono, w stopniu pozwalającym na sformułowanie żądania wznowienia postępowania. Nie jest natomiast konieczne, aby strona dokładnie poznała treść rozstrzygnięcia, wystarczy, jeżeli posiada informację, czego dana decyzja dotyczy. Odnosząc się do wniosku zawartego w piśmie procesowym z dnia 15 kwietnia 2012 r. wskazać należy, że przedmiotem niniejszego postępowania była wyłącznie ocena dochowania przez skarżącego określonych w k.p.a. wymogów dotyczących wznowienia postępowania zakończonego decyzją Dyrektora Oddziału Terenowego WAM w [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2003 r., nie zaś poprawność prawna tejże decyzji. Końcowo Sąd zauważa, że mocą art. 1 pkt 22 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 6, poz. 18 ze zm.), z dniem 11 kwietnia 2011 r. doszło do zmiany art. 149 § 3 k.p.a. i od tej daty właściwą formą procesową odmowy wznowienia postępowania jest postanowienie. Prawidłowo zatem ponownie orzekający w sprawie niniejszej organ I instancji, kierując się dyspozycją znowelizowanego art. 149 § 3 k.p.a., wydał postanowienie o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego, które następnie utrzymane zostało w mocy przez organ odwoławczy. Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w zw. z art. 153 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.