II SA/Wa 928/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Agnieszka Góra – Błaszczykowska, Sędzia WSA Konrad Łukaszewicz (spr.), Protokolant referent stażysta Monika Duma-Szymczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zarejestrowania broni palnej do celów kolekcjonerskich 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej na rzecz D. K. 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie była decyzja Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej (zwanego dalej: "Komendantem Głównym") z dnia [...] marca 2018 r. o numerze [...] w sprawie odmowy zarejestrowania broni palnej do celów kolekcjonerskich. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: Wnioskiem z dnia [...] października 2016 r. D. K. (zwany dalej: "Skarżącym") zwrócił się do Komendanta Oddziału Żandarmerii Wojskowej w [...] (zwanego dalej: "Komendantem Oddziału") o zarejestrowanie karabinu samopowtarzalnego PTRS-41 kal. 14,5 mm nr [...] – jako broni palnej myśliwskiej do celów kolekcjonerskich. Decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. Komendant Oddziału odmówił zarejestrowania karabinu do celów kolekcjonerskich. W podstawie prawnej decyzji powołano przepisy art. 13 ust. 3 w związku z art. 10 ust. 4 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1839 ze zm.). Uzasadniając decyzję organ przywołał treść przepisów ustawy o broni i amunicji, jakie zastosował w sprawie, a nadto wskazał, iż dokonując klasyfikacji broni objętej wnioskiem, wziął pod uwagę zapisy ustawy z dnia 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2033 ze zm.) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 23 marca 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków wykonywania polowania i znakowania tusz (Dz. U. z 2005 r., Nr 61, poz. 548 ze zm.; zwanego dalej: "rozporządzeniem"), a także zapisy Zbioru Zasad Etyki i Tradycji Łowieckiej, opracowane przez Polski Związek Łowiecki. Następnie Komendant Oddziału stwierdził, iż rozporządzenie wymienia rodzaje broni, z jakich mogą być wykonywane polowania. Zdaniem organu wynika z tego, że do wykonywania polowania oraz odstrzału zwierząt stanowiących nadzwyczajne zagrożenie dla życia, zdrowia lub gospodarki człowieka dopuszczona jest wyłącznie myśliwska broń palna, długa centralnego zapłonu, o lufach gwintowanych lub gładkich, z wyłączeniem broni czarnoprochowej, pistoletów i rewolwerów, z której po maksymalnym załadowaniu można oddać najwyżej sześć pojedynczych strzałów [...] amunicją do polowania, a nadto, broń myśliwska o lufach gwintowanych musi być przeznaczona do strzelania amunicją myśliwską charakteryzującą się energią pocisku nie mniejszą niż 1000 J w odległości 100 m od wylotu lufy. W ocenie organu, karabin samopowtarzalny PTRS-41 od samego początku produkowany był jako karabin przeciwpancerny, którego naboje zdolne były do przebijania pancerza grubości 35 mm z odległości 300 metrów. Przy jego użyciu nie są wykonywane żadne polowania. Organ dodał przy tym, iż ustawa – Prawo łowieckie wskazuje, iż polowania wykonuje się przy pomocy broni przeznaczonej do celów łowieckich, a nie broni, która była produkowana do zwalczania czołgów w czasie wojny. W konsekwencji Komendant Oddziału uznał, iż oceniając całokształt zebranego materiału dowodowego oraz kierując się interesem społecznym i ochroną bezpieczeństwa i porządku publicznego, w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające odmowę zarejestrowania broni objętej wnioskiem jako broni palnej myśliwskiej do celów kolekcjonerskich. Skarżący wywiódł odwołanie, w którym wniósł o uchylenie decyzji Komendanta Oddziału z dnia [...] listopada 2016 r., zarzucając naruszenie art. 13 ust. 2 w zw. z art. 10 ust. 4 pkt. 7 i art. 10 ust. 4 pkt 3 ustawy o broni i amunicji w związku z § 3 ust. 2 rozporządzenia. W uzasadnieniu wskazał, iż przepisy prawa nie ustanawiają ograniczenia rodzaju broni znamiennego: kalibrem broni, wagą broni, kondycją fizyczną jej posiadacza, zbyt dużą energią pocisku, pojemnością magazynka – w odniesieniu do broni samopowtarzalnej, a jedynie nakazują by broń taką ładować dwoma nabojami. Zdaniem Skarżącego, w sprawie należy kierować się jedynie ustaleniem, czy broń objęta wnioskiem – jest bronią myśliwską – a zatem czy spełnia kryteria opisane w rozporządzeniu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2018 r. Komendant Główny utrzymał w mocy decyzję Komendanta Oddziału z dnia [...] listopada 2016 r. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy w całości podzielił stanowisko organu I instancji i przywołał tożsame argumenty na jego poparcie. Dodatkowo Komendant Główny powołał się na zapisy ustawy Prawo łowieckie, które nakazują – przy tworzeniu przepisów wykonawczych – kierowanie się istniejącymi polskimi zwyczajami łowieckimi oraz troską o bezpieczeństwo osób i mienia. W jego ocenie, właśnie dlatego rozporządzenie nakazuje przede wszystkim przestrzeganie zasad bezpieczeństwa. Dotyczy to zachowania zasad bezpieczeństwa względem współtowarzyszy polowania jak również bezpiecznego używania broni. Organ wskazał przy tym na § 8 rozporządzenia, który obliguje myśliwego między innymi do trzymania broni zawsze lufą skierowaną w górę lub w dół podczas ładowania i rozładowania broni, poruszania się w terenie, w czasie przerw w polowaniu, zajmowania miejsca w pojeździe lub wychodzenia z niego i w innych podobnych okolicznościach, niezależnie od tego, czy broń jest załadowana, czy rozładowana. Następnie organ zauważył, iż broń o zarejestrowanie której wnioskuje Skarżący, waży około 20 kg i mierzy ponad 2 metry, co w praktyce uniemożliwia zachowanie powyższych zasad. Odnosząc się z kolei do wymogów przewidzianych w § 3 rozporządzenia Komendant Główny zauważył, iż ustawodawca kierując się zwyczajami łowieckimi, wprowadził takie wielkości w trosce o ochronę zwierzyny, tak żeby było możliwe przy wykonaniu jak najmniejszej ilości strzałów powalenie zwierzęcia, starając się ograniczyć ewentualne cierpienia do minimum. Jego zdaniem, można sobie jednak wyobrazić, że broń o energii 31.000 J nie tylko powali zwierzę, ale dodatkowo rozerwie je na strzępy, co mija się z celem polowania i godzi w etykę i tradycję łowiecką. Organ podniósł także, iż Polski Związek Łowiecki nie zna przypadków posiadania przez myśliwych takiego rodzaju broni i posługiwania się nią podczas polowań. Wskazał przy tym na stanowisko przewodniczącego Zarządu Głównego Polskiego Związku Łowieckiego, zgodnie z którym, ze względów praktycznych trudno znaleźć zastosowanie takiej broni do polowania indywidualnego, a tym bardziej zbiorowego. Ponadto przywołał stanowisko Zastępcy Naczelnika Wydziału Postępowań Administracyjnych Komendy Wojewódzkiej Policji w [...], zgodnie z którym, Laboratorium Kryminalistyczne Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] stoi na stanowisku, iż przedmiotowa broń nie powinna być przeznaczona do celów łowieckich. Konkludując organ odwoławczy stwierdził, iż organ pierwszej instancji słusznie odmówił zarejestrowania karabinu jako broni palnej łowieckiej do celów kolekcjonerskich. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Komendanta Głównego z dnia [...] marca 2018 r. Skarżący wniósł o jej uchylenie w całości, jak również poprzedzającej ją decyzji I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił obrazę art. 6 i art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; zwanej dalej: "k.p.a."), w związku z art. 13 ust. 2 w związku z art. 10 ust. 4 pkt. 7 i art. 10 ust. 4 pkt 3 ustawy o broni i amunicji w związku z § 3 ust. 2 rozporządzenia poprzez nieuwzględnienie wszelkich okoliczności faktycznych i prawnych przemawiających za zakwalifikowaniem spornego karabinu również jako broni do celów myśliwskich, a nie jedynie broni typowo wojskowej do niszczenia celów przeciwpancernych. Zarzucił także wybiórczą i jednostronną analizę wniosku, niedokonanie dogłębnej i wszechstronnej wykładni całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie w sprawie. W uzasadnieniu skargi powtórzył argumenty sformułowane w odwołaniu, wskazując w szczególności, iż dokonując dowolnej interpretacji w przedmiocie zbyt dużej wagi czy gabarytów spornego karabinu w odniesieniu do zasad bezpiecznego posługiwania się nim na polowaniu, organy administracji wyszły poza granice normatywne i na podstawie jedynie własnego subiektywnego przeświadczenia dowolnie oceniły, że karabin ten jest zbyt ciężki i nieporęczny do wykonywania polowań. Skarżący wskazał, iż § 3 ust. 2 rozporządzenia ustanawia jedynie dolną granice energii kinetycznej pocisku w odniesieniu do broni myśliwskiej, nie zaś górną. W związku z tym, wszelkie dywagacje organów odnośnie zbyt dużej energii wylotowej pocisku ze spornego karabinu nie mają żadnego umocowania prawnego i stanowią naruszenia art. 6 i 7 k.p.a. Zdaniem Skarżącego, organy nie dążyły do wszechstronnego zbadania sprawy i dogłębnego wyjaśnienia jej stanu faktycznego, natomiast w sposób całkowicie jednostronny, dowolny i pozbawiony merytorycznych przesłanek uznały za wyłączną możliwość strzelania z tego karabinu amunicją przeciwpancerną. Skarżący zauważył przy tym, iż w razie wątpliwości organ mógł wezwać go do złożenia wyjaśnień na okoliczność możliwości użycia tego typu broni, ewentualnie zasięgnąć opinii biegłego na tę okoliczność. Skarżący podniósł także, iż podstawy do odmowy rejestracji broni nie mogą stanowić niewiążące stanowiska organów Policji, czy Łowczego Głównego PZŁ. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. W ocenie Sądu, Komendant Główny działając jako organ odwoławczy nie ocenił zebranego w sprawie materiału dowodowego w stopniu wystarczającym, nie przeanalizował również wszelkich okoliczności, w tym argumentów podniesionych w odwołaniu – w sposób rzeczowy i dogłębny, w konsekwencji czego nie dokonał prawidłowej subsumcji przepisów prawa do stanu faktycznego zaistniałego w sprawie. Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy jest uprawniony do utrzymaniu w mocy decyzji zaskarżonej w trybie odwoławczym. Takie rozstrzygniecie jest konsekwencją stwierdzenia, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa, jak również konsekwencją dokonania przez organ odwoławczy oceny, która – co do istoty sprawy – uzasadnia utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Nie można jednak sprowadzać celu postępowania przed organem drugiej instancji jedynie do kontroli decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. Rolą organu odwoławczego, wynikającą z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego – przyjętej w art. 15 k.p.a., a służącej realizacji zasady dwuinstancyjności ustanowionej w art. 78 Konstytucji RP – jest bowiem ponowne merytoryczne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy już uprzednio rozstrzygniętej decyzją organu pierwszej instancji. Wynika to z istoty zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, która polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2014 r., sygn. akt II OSK 1241/13, LEX nr 1596021). W kontrolowanej sprawie Skarżący wystąpił z wnioskiem o zarejestrowanie karabinu samopowtarzalnego PTRS-41 kal. 14,5 mm nr [...] – jako broni palnej myśliwskiej do celów kolekcjonerskich. Działające w sprawie organ zgodnie uznały, iż broń objęta wnioskiem nie może zostać uznana za broń myśliwską, co powoduje konieczność odmowy jej zarejestrowania do celów kolekcjonerskich. Przypomnieć zatem trzeba, iż zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji, nabywca broni jest obowiązany zarejestrować ją w ciągu 5 dni od dnia nabycia. Jednocześnie w myśl ust. 3 tego przepisu, rejestracji broni dokonują organy właściwe do wydawania pozwoleń na broń. Odnotować również należy, iż Skarżący jest kolekcjonerem i legitymuje się aktualnym pozwoleniem na broń do celów kolekcjonerskich. Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika bowiem, iż decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. Komendant Oddziału wydał Skarżącemu pozwolenie na broń prywatną w celach kolekcjonerskich w ilości 15 sztuk, a następnie decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. ten sam organ dokonał zmiany decyzji własnej z dnia [...] stycznia 2014 r. w zakresie ilości sztuk broni i zezwolił Skarżącemu na posiadanie dodatkowo 31 sztuk egzemplarzy broni do celów kolekcjonerskich. Nie jest zatem sporne, iż w dniu złożenia wniosku o zarejestrowanie broni Skarżący legitymował się pozwoleniem na broń do celów kolekcjonerskich w ilości 46 egzemplarzy broni. Stosownie do dyspozycji przepisu art. 10 ust. 4 pkt 7 ustawy o broni i amunicji, pozwolenie na broń do celów kolekcjonerskich, uprawnia do posiadania broni, o której mowa w pkt 1-6 tego przepisu, zatem również broni do celów łowieckich (pkt 3). Przepis art. 10 ust. 4 pkt 3 tej ustawy definiuje przy tym, iż "broń do celów łowieckich" to broń dopuszczona do wykonywania polowań na podstawie odrębnych przepisów. Zgodzić należy się z działającymi w sprawie organami, iż aby stwierdzić, czy broń objęta wnioskiem Skarżącego, mogła zostać zarejestrowana jako broń kolekcjonerska do celów łowieckich, w pierwszej kolejności ustalić należało, czy jest ona "bronią do celów łowieckich". Słusznie również organ pierwszej instancji odwołał się do przepisów ustawy Prawo łowieckie – jako przepisów "odrębnych" w myśl art. 10 ust. 4 pkt 3 ustawy o broni i amunicji. Wprawdzie ustawa – Prawo łowieckie nie zawiera definicji "broni do celów łowieckich", posługując się przy tym pojęciem "broni i amunicji myśliwskiej", jednakże w art. 43 ust. 3 wprowadza ustawową delegację dla ministra właściwego do spraw środowiska do określenia – w drodze rozporządzenia – szczegółowych warunków polowania. W konsekwencji to właśnie w przepisach wykonawczych poszukiwać należy wymogów, jakie winna spełniać "broń dopuszczona do wykonywania polowań" (art. 10 ust. 4 pkt 3 ustawy o broni i amunicji). W ocenie Sądu, skoro bowiem broń do celów łowieckich jest definiowana przez ustawę o broni i amunicji jako "broń dopuszczona do wykonywania polowań na podstawie odrębnych przepisów", to klasyfikacji broni objętej wnioskiem Skarżącego należało dokonać w świetle przepisów rozporządzenia, odnoszących się do cech broni dopuszczonej do polowania. Jakkolwiek organy podjęły taką próbę, bowiem odwołały się do przepisów rozporządzenia, jednakże w ocenie Sądu swojej oceny dokonały przy zastosowaniu błędnego założenia, iż przy rejestracji broni myśliwskiej do celów kolekcjonerskich należało dokonać jej klasyfikacji przez pryzmat "używania" broni przy wykonywaniu polowania, a nie jedynie jej "dopuszczenia". W konsekwencji tego, dokonały nieprawidłowej oceny przy uwzględnieniu wszelkich regulacji odnoszących się do myśliwych i prowadzenia polowania, a nie tylko tych, które normują cechy broni dopuszczonej do wykonywania polowań. W stanie faktycznym niniejszej sprawy bezsporne jest, iż Skarżący nie jest myśliwym i nie posiada pozwolenia na broń do celów łowieckich (broń myśliwską). Okoliczność taka nie została wprawdzie wykazana przez organ w materiale dowodowym sprawy, jednakże została potwierdzona oświadczeniem złożonym przez Skarżącego do protokołu rozprawy z dnia 30 stycznia 2019 r. Tym samym nie jest on i nie był w dniu złożenia wniosku, osobą uprawnioną do wykonywania polowania – zgodnie z wymogami wprowadzonymi w art. 42 ust. 2 ustawy – Prawo łowieckie. W konsekwencji stwierdzić należało, iż Skarżący nie może posługiwać się bonią do celów łowieckich w sposób określony dla myśliwego w trakcie wykonywania polowania. Tymczasem jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, Komendant Główny dokonał oceny wniosku Skarżącego przy zastosowaniu przesłanek odnoszących się do "wykonywania" polowania, a nie – jak określa to przepis art. 10 ust. 4 pkt 3 ustawy o broni i amunicji – "dopuszczenia" broni do wykonywania polowań. Organ skupił swoją uwagę na użytkowaniu broni w trakcie wykonywania polowania, a umknęło mu przy tym, iż Skarżący jest jedynie kolekcjonerem broni i nie może brać udziału w polowaniach. W konsekwencji za nieprawidłowe uznać należało powoływanie się przez Komendanta Głównego na zasady prowadzenia polowania, bezpieczeństwa polowania czy etyki łowieckiej, bowiem Skarżący nie jest myśliwym i nie będzie użytkował tej broni w trakcie wykonywania polowania. Wobec tego nie ma znaczenia w sprawie – stanowisko Polskiego Związku Łowieckiego – wskazujące, że nie prowadzi się polowań przy użyciu spornego karabinu. Sąd podziela przy tym stanowisko Skarżącego, iż sklasyfikowanie broni objętej wnioskiem i uznanie jej za broń do celów łowieckich (broń myśliwską) powinno odbyć się wyłącznie w oparciu o regulacje zwarte w § 3 rozporządzenia, określające przesłanki (cechy, parametry), jakie musi spełniać broń, by można jej było przypisać przymiot broni dopuszczonej do wykonywania polowań. Wskazać zatem należy, iż zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia, do wykonywania polowania dopuszczona jest wyłącznie myśliwska broń palna długa centralnego zapłonu, o lufach gwintowanych lub gładkich, z wyłączeniem broni czarnoprochowej, pistoletów i rewolwerów, z której po maksymalnym załadowaniu można oddać najwyżej sześć pojedynczych strzałów, z tym że do magazynka broni samopowtarzalnej można załadować jednorazowo najwyżej dwa naboje. Jednocześnie, w myśl ust. 2 tego przepisu, broń myśliwska o lufach gwintowanych musi być przeznaczona do strzelania amunicją myśliwską charakteryzującą się energią pocisku nie mniejszą niż 1000 J w odległości 100 m od wylotu lufy. Jakkolwiek działające w sprawie organy przywołały wskazane regulacje w swoich uzasadnieniach, to w ocenie Sądu, nie dokonały oceny parametrów broni objętej wnioskiem w ich świetle. Co więcej, Sąd podziela zarzut skargi, iż argumenty przywołane w uzasadnieniach obu decyzji świadczą o ocenie swobodnej, która nie mieści się w ramach przesłanek określonych w rozporządzeniu. W szczególności wskazać należy na podnoszone przez organ odwoławczy argumenty dotyczące wagi broni, jej długości, sposobów jej trzymania przy wykonywaniu polowania, czy też wywody dotyczące wprowadzania przez ustawodawcę "wielkości" energii pocisku w trosce o ochronę zwierzyny (minimalizacji jej cierpień), cel polowania, a także etykę i tradycję łowiecką. Jak to już wyżej wskazano, okoliczności te nie mają w niniejszej sprawie znaczenia, gdyż Skarżący nie rejestruje broni w celu wykonywania polowania, lecz dla celów kolekcjonerskich. Podkreślić należy, iż Komendant Główny – działając jako organ odwoławczy – miał obowiązek ponownego rozpoznania oraz merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w jej całokształcie, przy uwzględnieniu zarzutów podniesionych w odwołaniu. W orzecznictwie podkreśla się, iż decyzja wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. stanowi ponowne rozpatrzenie sprawy i to właśnie decyzja organu odwoławczego jest źródłem praw jej adresatów albo nałożonych na nich obowiązków, gdyż ostatecznie kształtuje ona treść stosunku administracyjnoprawnego (por. postanowienie NSA z dnia 5 marca 2013 r. o sygn. akt II OSK 244/13, LEX nr 1305548; wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2011 r. o sygn. akt I OSK 1305/10, LEX nr 969436). W konsekwencji Sąd stwierdził, iż Komendant Główny uchybił omawianym obowiązkom organu odwoławczego, czym naruszył przepisy postępowania – art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. – a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując ponownie odwołanie Skarżącego od decyzji Komendanta Oddziału z dnia [...] listopada 2016 r., Komendant Główny będzie obowiązany dokonać oceny parametrów (cech) broni objętej wnioskiem, przy uwzględnieniu poczynionych przez Sądu uwag. Dodatkowo wskazać należy, iż w sytuacji, gdy dla określenia cech broni niezbędna będzie wiedza ekspercka (specjalistyczna), to organ ma prawo powołania biegłego z zakresu broni i balistyki, o co wnioskował zresztą sam Skarżący w odwołaniu. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję, o czym orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.). Zwarte w wyroku postanowienie w przedmiocie kosztów sądowych zostało oparte na przepisie art. 200 tej ustawy.