II SA/Wa 933/25
WyrokWSA w Warszawie2025-10-13
Skład orzekający: Danuta Kania, Iwona Maciejuk, Mateusz Rogala
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Rada Miejska, rozpatrując skargę na działania Burmistrza polegające na odmowie wszczęcia postępowania wyjaśniającego w sprawie zarzutów poświadczenia nieprawdy, naruszyła właściwość jurysdykcyjną, rozstrzygając merytorycznie kwestię, która należy do właściwości organów wymiaru sprawiedliwości?Ratio decidendi
Rada Miejska, rozpatrując skargę dotyczącą zarzutów poświadczenia nieprawdy, które należą do właściwości organów wymiaru sprawiedliwości, naruszyła właściwość jurysdykcyjną. Rozstrzygając merytorycznie skargę (uznając ją za bezzasadną), Rada wkroczyła w kompetencje organów ścigania, co stanowi istotne naruszenie prawa, uzasadniające stwierdzenie nieważności uchwały przez organ nadzoru.Stan faktyczny
Rada Miejska rozpatrzyła skargę mieszkańca na działania Burmistrza, który odmówił wszczęcia postępowania wyjaśniającego w sprawie zarzutów poświadczenia nieprawdy przez Wiceburmistrz w dokumentach konkursowych. Rada uznała skargę za bezzasadną, argumentując m.in., że zarzuty dotyczą kwestii karnych, które są przedmiotem postępowań przed innymi organami. Wojewoda stwierdził nieważność uchwały Rady, uznając, że naruszyła ona właściwość jurysdykcyjną, gdyż Rada nie była uprawniona do merytorycznego rozpatrywania zarzutów o charakterze karnym. Rada Miejska wniosła skargę do WSA, twierdząc, że nie rozstrzygała zarzutu karnego, a jedynie wyjaśniała swoje stanowisko w sprawie skargi na działania Burmistrza.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Asesor WSA Mateusz Rogala, Protokolant specjalista Joanna Głowala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2025 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...] z dnia [...] marca 2025 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] lutego 2025 r. nr [...] w sprawie skargi na działania Burmistrza Miasta i Gminy [...] oddala skargę
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...] (dalej: "organ nadzoru") z dnia [...] marca 2025 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] lutego 2025r. nr [...].
Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] lutego 2025 r. Rada Miejska w [...] (dalej: "Rada Miejska"), na podstawie art. 18 ust. 2 pkt3 15 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r., poz.1465 ze zm.), dalej: "u.s.g.", oraz art. 229 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572) dalej: "k.p.a.", podjęła uchwałę nr [...] w sprawie skargi Z.G. na działania Burmistrza Miasta i Gminy [...] (dalej: "Burmistrz") w związku z odmową wszczęcia postępowania wyjaśniającego. Rada Miejska uznała skargę za bezzasadną określając, że uchwała wchodzi w życie z dniem jej podjęcia.
W uzasadnieniu uchwały Rada Miejska wskazała, że pismem z dnia [...] stycznia 2025 r. Z.G. (dalej: "Skarżący"), wniósł skargę na działania Burmistrza w związku z odmową wszczęcia postępowania wyjaśniającego dotyczącego zarzutów poświadczenia nieprawdy przez Wiceburmistrz H. K. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Rada Miejska podniosła, że Skarżący w dniu [...] listopada 2024 r. skierował do Rady Miejskiej skargę dotyczącą "poświadczenia nieprawdy w dokumentacji konkursowej przez Wiceburmistrz H. K. w trakcie prac Komisji konkursowej na stanowisko Dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w [...] w dniu [...] lipca 2024 r.". Z uwagi na fakt, że Skarżący podniósł zarzuty dotyczące prawidłowości wywiązywania się z obowiązków przez I Zastępcę Burmistrza w toku postępowania konkursowego na stanowisko Dyrektora Zespołu, przekazano sprawę według właściwości do rozpatrzenia przez Burmistrza. W piśmie z dnia [...] grudnia 2024r. nr [...] Burmistrz wyjaśnił z jakich przyczyn uznał żądanie wszczęcia postepowania wyjaśniającego za bezprzedmiotowe. W piśmie z dnia [...] stycznia 2025 r. Skarżący ponownie domagał się rozpoznania podniesionych kwestii, powielając podnoszone zarzuty.
Rada Miejska wskazała, iż podziela stanowisko Burmistrza, zgodnie z którym, wobec toczących się postępowań zarówno przed organami ścigania, jak i sądem administracyjnym, brak jest podstaw do uwzględniania skargi Z.G., w treści której domaga się on m.in. publicznego odniesienia się do przedstawionych zarzutów oraz omówienia ich na forum Rady, a także zastosowania środków dyscyplinujących wobec I Zastępcy Burmistrza "w związku z naruszeniem zasad bezstronności i przejrzystości postępowania konkursowego". Dopóty w toku pozostają postępowania zmierzające do wyjaśnienia ewentualnych nieprawidłowości (zgłaszanych przez jedną z kandydatek biorących udział w konkursie) w ww. postępowaniu konkursowym, dopóki organ Gminy nie powinien wypowiadać się w rozstrzygający sposób na temat jego przebiegu. Zajmowanie stanowiska w tym przedmiocie mogłoby bowiem zostać uznane za niedozwoloną próbę wpływania na wynik toczących się postępowań.
Niezależnie od powyższego Rada Miejska wskazała, że wbrew twierdzeniom Skarżącego, skarga z dnia [...] listopada 2024 r. i podniesione w niej zarzuty bezpośrednio dotyczą zakresu prowadzonych postępowań przed innymi organami. Zarzuty związane z rzekomym naruszeniem zasad bezstronności i przejrzystości procesu konkursowego na stanowisko Dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w [...] (dotyczące rzekomego braku bezstronności jednego z członków komisji konkursowej - przedstawiciela Rady Rodziców, a zatem wiarygodności złożonego przez niego oświadczenia), są obecnie przedmiotem badania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który powinien dokonać kompleksowej oceny prawidłowości przebiegu procedury konkursowej. Zasadnym było zatem powstrzymanie się przez Burmistrza od zajmowania stanowiska w tym zakresie do czasu zakończenia ww. postępowania.
Dalej Rada Miejska podniosła, iż Skarżący akcentuje okoliczność, że skarga dotyczy poświadczenia nieprawdy przez I Zastępcę Burmistrza w dokumentach konkursowych (pkt 3 skargi), przy czym owego poświadczenia nieprawdy upatruje on w "zatajeniu wiedzy o okolicznościach mających wpływ na jej bezstronność", a ściślej mówiąc w tym, że przed rozpoczęciem konkursu posiadała wiedzę o zgłoszeniu na Policję sprawy dotyczącej podejrzenia stosowania mobbingu, która miałaby dotyczyć jednej z kandydatek na stanowisko Dyrektora Zespołu. Tymczasem okoliczność powzięcia przez I Zastępcę Burmistrza informacji o zgłaszanych przez osoby trzecie podejrzeniach stosowania mobbingu w jednej z placówek szkolnych na terenie gminy, nie może stanowić o braku jej bezstronności w konkursie. Po otrzymaniu zgłoszenia w tej sprawie Burmistrz przekazał je do właściwego rzeczowo podmiotu, celem zbadania zasadności stawianych tam zarzutów. Działanie to było wykonaniem obowiązku ustawowego i pozostawało bez wpływu na przebieg postępowania konkursowego. Istotnym jest, że w sprawie dotyczącej ewentualnego zjawiska mobbingu (pkt 4, 5 i 6 skargi) toczy się postępowanie wyjaśniające w KPP w [...]. Słusznie zatem Burmistrz odmówił podejmowania polemiki w tym zakresie.
Dalej Rada Miejska wskazała, że zarzut poświadczenia nieprawdy przez osobę pełniącą funkcje publiczne jest zarzutem daleko idącym i może rodzić poważne konsekwencje prawne. W chwili obecnej właściwe organy prowadzą czynności sprawdzające w tej sprawie. Udzielanie przez Burmistrza jakichkolwiek wyjaśnień - zgodnie z żądaniem Skarżącego - publicznie, na forum Rady - mogłoby zostać potraktowane jako próba wpływania na wynik postępowania. Natomiast stosowanie jakichkolwiek środków dyscyplinujących słusznie należy uzależnić od wyniku ww. postępowania i na tym etapie prowadzonego postępowania należy uznać co najmniej za przedwczesne.
Rada podkreśliła, że obsadzanie stanowiska dyrektora w trybie konkursowym zostało uregulowane wprost w przepisach ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024 r., poz. 737 ze zm.) oraz w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora publicznego przedszkola, publicznej szkoły podstawowej, publicznej szkoły ponadpodstawowej lub publicznej placówki oraz trybu pracy komisji konkursowej (Dz.U. z 2021 r., poz. 1428). Zgodnie z art. 63 ust. 14 ww. ustawy Gmina, jako organ prowadzący szkołę lub placówkę, powołała komisję konkursową w celu przeprowadzenia konkursu. W jej składzie, ustalonym zgodnie z przywołanym przepisem, znalazło się m.in. trzech przedstawicieli organu prowadzącego szkołę lub placówkę, w tym H. K.- I Zastępca Burmistrza, odpowiedzialny za nadzór nad sprawami oświatowymi w Gminie. Wszyscy członkowie komisji konkursowej złożyli - w stosunku do każdego z kandydatów biorących udział w przedmiotowym konkursie - tożsame w treści oświadczenia, w których podali, że zgodnie z art. 24 § 1 pkt 1 - 7 k.p.a., nie występują, ani też nie są im znane okoliczności, które mogą wywołać wątpliwości co do ich bezstronności w udziale w pracach tej komisji. Oświadczenia złożone w trakcie konkursu odnosiły się do podstaw wyłączenia wymienionych enumeratywnie w art. 24 § 1 pkt 1 - 7 k.p.a. i tylko w tym zakresie może być oceniana ich zgodność z prawdą.
W świetle powyższego, przedstawione przez Skarżącego okoliczności, podnoszone zarówno w skardze z dnia [...] listopada 2024 r. (pkt 1, 2 i 3) oraz w skardze z dnia [...] stycznia 2025 r. (pkt 3), nie mogą - w ocenie Rady Miejskiej - stanowić podstawy do podważenia wiarygodności oświadczeń złożonych przez H. K., jako członka komisji konkursowej, o jej bezstronności. Oświadczenia o przywołanej treści zostały złożone wobec każdego z kandydatów biorących udział w przedmiotowym konkursie. Oświadczenia te dotyczą możliwych do sprawdzenia faktów i nie obejmują swoim przedmiotem stanu wiedzy czy odczuć członka komisji względem poszczególnych kandydatów. Poświadczenie nieprawdy musi natomiast dotyczyć faktów i okoliczności poddających się weryfikacji, nie zaś opinii, ocen czy przypuszczeń. Skarżący nie powołał w swoim wystąpieniu żadnych okoliczności faktycznych czy prawnych, które świadczyłyby o tym, że I Zastępca Burmistrza złożyłaby oświadczenie niezgodne z zakresem określonym przez dyspozycję powołanego przepisu, co do któregokolwiek z kandydatów biorących udział w konkursie.
Rada Miejska zaznaczyła przy tym, że żaden przepis ustawy Prawo oświatowe oraz ww. rozporządzenia, nie przewiduje obowiązku stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w postępowaniu konkursowym. Co więcej, przepisy dotyczące przebiegu tego postępowania nie przewidują obowiązku odbierania od członków komisji konkursowej jakichkolwiek oświadczeń o bezstronności. Należy zatem przyjąć, że oświadczenia odebrane od członków komisji w przedmiotowym konkursie miały jedynie charakter pomocniczy, a ich treść nie mogła mieć wpływu na ocenę prawidłowości przebiegu postępowania, czy sam wynik konkursu. Wojewoda [...] jako organ nadzoru, po przeanalizowaniu akt ww. postępowania konkursowego (w tym treści ww. oświadczeń członków komisji konkursowej), nie znalazł podstaw prawnych do stwierdzenia nieważności zarządzenia Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] w sprawie zatwierdzenia nierozstrzygniętego konkursu na stanowisko Dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w [...].
Rada wskazała również, że Skarżący - zarówno w skardze z dnia [...] listopada 2024 r. (pkt 2) jak i z dnia [...] stycznia 2025 r. (pkt 5) - powołał się na dokonaną przez Burmistrza rekomendację na stanowisko p.o. dyrektora i rzekomą stronniczość Wiceburmistrz w tym zakresie. Należy jednak mieć na względzie, że obsadzenie stanowiska p.o. dyrektora miało miejsce po zakończeniu procedury konkursowej, a powołanie na to stanowisko osoby, która nie brała udziału w konkursie jest, wbrew twierdzeniom Skarżącego, wyrazem braku stronniczości organu prowadzącego co do wszystkich kandydatów, którzy brali udział w konkursie. Burmistrz, jako organ prowadzący szkołę, korzystając z przysługujących mu uprawnień na mocy art. 63 ust. 13 u.p.ś, powierzył dotychczasowej Wicedyrektor pełnienie obowiązków Dyrektora Zespołu na okres 10 miesięcy. Analiza skargi z dnia [...] listopada 2024 r. wskazuje, że Skarżący utożsamia fakt niepowierzenia konkretnej osobie (jednej z kandydatek) funkcji pełnienia obowiązków Dyrektora w powyższym trybie (po zakończeniu procedury konkursowej) z brakiem bezstronności w samym konkursie. Z takim rozumowaniem nie sposób się zgodzić, bowiem to właśnie powierzenie obowiązków na ww. okres jednemu z kandydatów biorących udział w konkursie mogłoby świadczyć o stronniczości organu.
Rada Miejska podkreśliła, że istota postępowania konkursowego polega na wyborze kandydata przez komisję konkursową, w skład której wchodzą osoby z różnych środowisk związanych z oświatą, posiadające wiedzę i doświadczenie z różnych zakresów. Głosowanie w konkursie jest tajne i nie ma możliwości ustalenia jak głosowali poszczególni członkowie komisji, ani jak konkretny głos danego członka komisji wpłynął na wynik konkursu. W toku procedury konkursowej żadna z osób biorących w niej udział nie zgłaszała jakichkolwiek nieprawidłowości, wątpliwości co do bezstronności i obiektywizmu któregokolwiek z członków komisji konkursowej. Wskazane przez Skarżącego zarzuty co do braku bezstronności to jedynie jego przypuszczenia i dywagacje, niepoparte żadnymi wiarygodnymi faktami. Zarzuty te, jakkolwiek zgłoszone dopiero po zakończeniu procedury konkursowej, oparte zostały na wiadomościach i zdarzeniach, które - zdaniem Skarżącego - miały mieć miejsce przed konkursem. Powstaje zatem wątpliwość czy podnoszone zarzuty mają związek z przebiegiem konkursu, czy też są w istocie nieuzasadnioną próbą podważenia jego wyniku.
Rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...] marca 2025 r. nr [...] Wojewoda [...], na podstawie art. 91 ust. 1 w związku z art. 86 u.s.g., stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] lutego 2025 r. nr [...].
W uzasadnieniu organ wskazał, że przedmiotem uchwały, zgodnie z jej § 1, jest działanie Burmistrza w związku z odmową wszczęcia postępowania wyjaśniającego dotyczącego zarzutów poświadczenia nieprawdy. Tak określony przedmiot uchwały nawiązuje do zawartego we wstępie skargi stwierdzenia, że zostaje ona wniesiona "na działania Burmistrza Miasta i Gminy [...] (...) w związku z odmową wszczęcia postępowania wyjaśniającego dotyczącego zarzutów poświadczenia nieprawdy przez Wiceburmistrz (...)". Wojewoda w ramach postępowania nadzorczego może badać jedynie prawidłowość postępowania rady gminy odnośnie do trybu rozpatrywania skargi i sporządzania zawiadomienia o sposobie jej załatwienia (art. 227 - 240 k.p.a.), a nie oceniać, czy organ słusznie (bądź niesłusznie) uznał skargę za bezzasadną. Ocena prawidłowości zastosowania przepisów Działu VIII k.p.a. w kontekście przedmiotu skargi niewątpliwie należy do zadań organu nadzoru.
Dalej organ wyjaśnił, że materia, która może stanowić przedmiot skargi została wskazana w art. 227 k.p.a. - może to być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe i biurokratyczne postępowanie. Wyliczenie zamieszczone w tym przepisie ma charakter przykładowy, co oznacza, że przedmiotem skargi mogą być także inne okoliczności, z których wynika niezadowolenie z działania lub zaniechania organu. W przedmiotowej sprawie Skarżący był niezadowolony z powodu niepodjęcia przez Burmistrza działania, którego celem byłoby wyjaśnienie, czy doszło do popełnienia przestępstwa poświadczenia nieprawdy. Nie chodzi tu zatem o wykonywanie zadań przez właściwe organy, o którym mowa w art. 227 k.p.a., lecz o niepodjęcie działania przez organ niewłaściwy w przedmiocie skargi, tj. o kwestię, która w świetle przepisu art. 227 k.p.a. w ogóle nie może stać się przedmiotem skargi skierowanej do organu gminy. Stanowisko Rady Miejskiej w sprawie uznania swojej właściwości (art. 229 pkt 3 k.p.a.) nie jest zatem prawidłowe.
Charakter żądania Skarżącego, w ocenie organu nadzoru, nie budzi wątpliwości. Skarżący bardzo dużo miejsca poświęcił określeniu przedmiotu skargi, co chyba nie było przypadkowe i miało zapobiec łączeniu kwestii wzmiankowanego przestępstwa z szeregiem innych wątków obecnych w bogatej historii wzajemnych relacji z Gminą. Skarżący stwierdził wprost, że skarga dotyczy "konkretnego działania urzędnika - poświadczenia nieprawdy" (pkt 3). Uzupełnienie tak określonego przedmiotu stanowi treść pkt 2 skargi, w którym Skarżący zastrzega, że skarga ta nie ma związku ze skargami złożonymi do sądu administracyjnego i do wojewody. W pkt 2 podkreślił także, że skarga "odnosi się do zarzutu poświadczenia nieprawdy przez Wiceburmistrz w dokumentach konkursowych i jako taka powinna być rozpatrywana niezależnie od tamtych spraw". W zdaniu ostatnim w pkt 4 Skarżący wyraża dodatkowo swoje niezadowolenie z powodu braku wyjaśnień w sprawie zarzutów wobec Wiceburmistrz, co w jego ocenie jest sprzeczne z zasadami rzetelności administracyjnej.
Zdaniem organu nadzoru, mając tak precyzyjnie określony przedmiot skargi, nie trudno stwierdzić, że dotyczy ona właściwości organów wymiaru sprawiedliwości. Uchwała narusza zatem regulację art. 227 k.p.a., czyli przepisu, który wyznacza zakres przedmiotowy postępowania skargowego. Skarga jest odformalizowanym środkiem obrony i ochrony różnych interesów jednostki, które nie dają podstaw do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego ani też nie mogą stanowić podstawy powództwa lub wniosku zmierzającego do wszczęcia postępowania sądowego. Wyjaśnienie zarzutu kryminalnego nie może zatem stanowić przedmiotu postępowania skargowego.
Nadto kwestia ustalenia przestępstwa poświadczenia nieprawdy nie należy do zakresu kompetencji jurysdykcyjnej organów gminy (nie stanowi sprawy administracyjnej), a w konsekwencji nie jest możliwe otwarcie drogi postępowania skargowego w tym przedmiocie. Stąd też nieprzeprowadzenie przez organ gminy postępowania wyjaśniającego w kwestii zarzutu kryminalnego, nie może stanowić przedmiotu postępowania skargowego w trybie przepisów Działu VIII k.p.a. Odwołując się do poglądów judykatury organ wskazał fałszerstwo jako kwestię, która nie może być przedmiotem postępowania administracyjnego. Zaznaczył, że zgodnie z poglądem przedstawionym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2016r. sygn. akt I OSK 2009/14 (LEX nr 2108322), kwestionowanie autentyczności podpisów zamieszczonych na wniosku nie może być skuteczne w postępowaniu administracyjnym, gdyż nie jest to właściwy tryb do rozstrzygania tej kwestii. Organ administracji publicznej nie jest kompetentny do podejmowania czynności i przeprowadzania dowodów w tym zakresie.
Odnosząc się do podjętego w uchwale rozstrzygnięcia organ nadzoru wskazał, że odmowne załatwienie skargi oznacza zarówno jej zwrot Skarżącemu, przekazanie skargi zgodnie z właściwością, odrzucenie, czy pozostawienie bez rozpoznania. Zaznaczył, że doktryna niekiedy łączy odmowne załatwienie skargi z całym szeregiem rozstrzygnięć, a zatem odmowne załatwienie oznacza zarówno zwrot skargi gdy została ona wniesiona do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie treści skargi, jej odrzucenie, gdy brak przesłanek do wszczęcia postępowania w sprawie lub w tej samej sprawie toczy się postępowanie przed innym organem, jak i oddalenie z powodu jej bezzasadności. W tym kontekście, określenie działania Burmistrza jako odmowy przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, wpłynęło na ostateczne rozstrzygnięcie rady. Sformułowanie to nie powinno jednak wprowadzać w błąd organu gminy. Nie chodzi tu bowiem o odmowę, lecz o brak kompetencji Burmistrza do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, którego praktycznie zasadniczym elementem byłoby ustalanie znamion przestępstwa poświadczenia nieprawdy, w kontekście zachowania określonej osoby. Rada powinna odpowiednio skonstatować tę kwestię w toku analizy skargi. Odpowiedź na skargę powinna zatem zawierać stwierdzenie niewłaściwości organów gminy w tej sprawie oraz odpowiednie rozstrzygnięcie co do sposobu załatwienia skargi. Nie wchodziło tu jednak w grę rozstrzygnięcie merytoryczne, czyli takie, jakie Rada podjęła w przedmiotowej uchwale, lecz o zwrot skargi. Zwrot skargi następuje, jeżeli z jej treści wynika, że właściwe w sprawie są organy wymiaru sprawiedliwości (Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, T. II, Warszawa 2007, s. 464).
W przedmiotowej uchwale dokonano rozstrzygnięcia negatywnego, które polegało na uznaniu skargi za bezzasadną, choć jednocześnie w uzasadnieniu uchwały mówi się o właściwych organach, które prowadzą czynności sprawdzające w sprawie zarzutu poświadczenia nieprawdy. Zachodzi zatem sprzeczność rozstrzygnięcia skargi z jej uzasadnieniem. Uznanie skargi za bezzasadną jest bowiem możliwe wyłącznie przez organ właściwy w przedmiocie skargi. Brak właściwości organu gminy wyklucza dokonanie rozstrzygnięcia merytorycznego.
Organ stanowiący gminy prowadził postępowanie w przedmiocie odmowy podjęcia postępowania wyjaśniającego przez organ wykonawczy, ignorując jednocześnie kwestię braku jurysdykcji administracyjnej w sprawie przestępstwa, którego miałoby dotyczyć postępowanie wyjaśniające. Następnie organ stanowiący doszedł do wniosku, że organ wykonawczy słusznie odmówił podjęcia postępowania wyjaśniającego. W konsekwencji postępowanie skargowe zakończyło się rozstrzygnięciem merytorycznym, tj. uznaniem bezzasadności skargi, i to pomimo braku jurysdykcji administracyjnej w przedmiocie jej żądania. Co istotne, kwestionowana uchwała, zamiast przesądzić o niewłaściwości organów gminy, przesądza o słuszności odmowy wyjaśnienia zarzutu natury karnej.
Wykluczone jest merytoryczne ustosunkowanie się, w postępowaniu skargowym, organów gminy do kwestii słuszności bądź niesłuszności zarzutów natury karnej. A zatem w przedmiotowej uchwale powinna zostać należycie wyeksponowana kwestia niewłaściwości organów gminy, a nie słuszności odmowy przeprowadzenia czynności wyjaśniających.
W dalszej części uzasadnienia organ nadzoru wskazał, że Rada Miejska w uzasadnieniu uchwały wskazywała również na czynności nadzorcze Wojewody [...], podjęte w sprawie konkursu na stanowisko Dyrektora Zespołu. Przedmiotem tych czynności było wyłącznie zarządzenie Burmistrza, podjęte w związku z tym konkursem. W trybie postępowania nadzorczego organ nie bada prawidłowości konkursu, w szczególności nie jest możliwe przeprowadzenie dowodów na okoliczność bezstronności członków komisji konkursowej, a więc co do kwestii spornej, której konsekwencję stanowi przedmiotowa skarga.
Ponadto, w uzasadnieniu uchwały Rada ignoruje uwagi Skarżącego co do przedmiotu skargi, która dotyczy zarzutu popełnienia przestępstwa poświadczenia nieprawdy przez Wiceburmistrza. Poza tym, uzasadnienie zawiera argumentację co do charakteru tego przestępstwa, w kontekście tezy o prawidłowym postępowaniu Wiceburmistrza. Sformułowano tam także polemiczny względem Skarżącego wywód co do zasadności zarzutu popełnienia przestępstwa poświadczenia nieprawdy przez Wiceburmistrza. W ten sposób Rada wdaje się w materię, która nie należy do zakresu postępowania administracyjnego, o którym mowa w przepisach Działu VIII k.p.a.
W związku z powyższym organ nadzoru podkreślił, że obowiązkiem organu administracji publicznej jest powiadomienie właściwego organu o uzyskaniu informacji o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu, o czym stanowi art. 304 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 46 ze zm.). Podjęcie tego rodzaju kroków mieści się w zakresie kompetencji organów gminy oraz odpowiada właściwym rygorom procesowym. Do zadań rady gminy nie należy natomiast badanie słuszności odmowy wyjaśnienia zarzutu natury karnej przez inny organ gminy, względnie polemika z tym zarzutem, w ramach postępowania administracyjnego, o którym mowa w przepisach Działu VIII k.p.a.
Podsumowując organ nadzoru wskazał, że kwestionowana uchwała narusza art. 19 w związku z art. 229 pkt 3 oraz art. 240 k.p.a. Rozstrzygnięcie merytoryczne w postępowaniu skargowym w kwestii, która nie należy do właściwości organów gminy, stanowi również naruszenie art. 7 i art. 163 Konstytucji RP.
W dniu [...] kwietnia 2025 r. Rada Miejska w [...] podjęła uchwałę nr [...] w sprawie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...] z dnia [...] marca 2025 r. Wykonanie uchwały Rada Miejska powierzyła Burmistrzowi Miasta i Gminy [...].
W skardze zarzucono naruszenie:
- art. 91 ust. 1 u.s.g. w związku z art. 229 pkt 3 i art: 240 k.p.a. polegające na wydaniu przedmiotowego rozstrzygnięcia nadzorczego i błędnym uznaniu jakoby Rada Miejska rozpoznając skargę na działanie/zaniechanie Burmistrza naruszyła właściwość jurysdykcyjną i wykroczyła poza zakres kompetencji, co było wynikiem błędnych ustaleń i w konsekwencji niezrozumienia istoty sprawy - tj. błędne ustalenie czego dotyczyła skarga Z. G., a mianowicie przedmiotem skargi było zaniechanie Burmistrza polegające na odmowie wszczęcia postępowania wyjaśniającego zmierzającego m.in. do uzyskania publicznych wyjaśnień od I Zastępcy Burmistrza i podjęcie wobec niej działań dyscyplinujących a nie, jak błędnie ustalił organ nadzoru, rozpatrzenie zarzutu karnego, jak również błędna ocena jakoby Rada Miejska podejmując zaskarżoną uchwałę dokonała oceny zarzutu karnego dotyczącego poświadczenia nieprawdy w rozumieniu art. 271 k.k.
Zdaniem strony skarżącej, konsekwencją powyższego naruszenia było błędne uznanie przez organ nadzoru, że zakwestionowana uchwała narusza w istotny sposób prawo, w tym przepisy art. 7 i art. 163 Konstytucji RP.
W związku z powyższym strona skarżąca wniosła o uchylenie ww. rozstrzygnięcia nadzorczego oraz zasądzenie od Wojewody [...] zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Ponadto strona skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z załączonych dokumentów, tj.:
- pisma Z. G. z dnia [...] listopada 2024 r. dotyczącego "poświadczenia nieprawdy w dokumentacji konkursowej przez Wiceburmistrz H. K. w trakcie prac Komisji Konkursowej na stanowisko Dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w [...] w dniu [...] lipca 2024 r." wraz z dekretacją Przewodniczącej Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] listopada 2024 r. przekazującą sprawę Burmistrzowi do rozpatrzenia,
- pisma Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2024 r. nr [...], stanowiącego odpowiedź na skargę Z. G. z dnia [...] listopada 2024 r.,
- pisma Z. G. z dnia [...] stycznia 2025 r. "Odpowiedź na pismo z dnia [...] grudnia 2024 r. w sprawie skargi złożonej w dniu [...] listopada 2024 r.",
- pisma Z. G. z dnia [...] stycznia 2025 r. dotyczącego "skargi na Burmistrza Miasta i Gminy [...]",
- pisma Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2025 r. nr [...],
- pisma Prokuratury Rejonowej w [...] z dnia [...] stycznia 2025 r., sygn. akt [...],
- pisma Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2025 r. do Prokuratury Rejonowej w [...] dotyczącego prośby o informację o stanie sprawy sygn. akt [...],
- pisma Prokuratury Rejonowej w [...] z dnia [...] lutego 2025 r. dotyczącego informacji o wydaniu w dniu [...] stycznia 2025 r. postanowienia o odmowie wszczęcia śledztwa sygn. akt [...],
- pisma Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2024 r. znak [...], dotyczącego przedłożenia dokumentacji konkursowej wraz z wyjaśnieniami,
- kopii pisma z dnia [...] sierpnia 2024 r. znak [...] dotyczącego przekazania dokumentacji organowi nadzoru,
- pisma Wojewody [...] z dnia [...] września 2024 r. znak [...]dotyczącego zwrotu akt postępowania konkursowego (k. 1-105), oraz informacji o braku podstaw do stwierdzenia nieważności zarządzenia Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] w sprawie zatwierdzenia nierozstrzygniętego konkursu na stanowisko Dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w [...].
W motywach skargi wskazano w szczególności, że całkowicie nieuzasadniony jest zarzut organu nadzoru jakoby Rada Miejska, podejmując uchwałę z dnia [...] lutego 2025 r., w jakikolwiek sposób wkraczała w kompetencje organów ścigania i rozstrzygała o karnych zarzutach formułowanych przez Skarżącego wobec I Zastępcy Burmistrza. W treści uchwały Rada bowiem wprost wskazała, że w tej sprawie toczy się przed właściwymi organami postępowanie sprawdzające i w związku z tym Burmistrz słusznie odmówił wszczynania postępowania wyjaśniającego wobec I Zastępcy.
Rada zaznaczyła, że w dacie podejmowania uchwały toczyło się postępowanie sprawdzające nadzorowane przez Prokuraturę Rejonową w [...]. W związku z tym za bezzasadny należy również uznać wywód organu nadzorczego sugerujący jakoby Rada zobligowana była do zawiadomienia w trybie art. 304 § 2 k.p.a. organów ściągania o powziętych informacjach dotyczących podejrzenia popełnienia przestępstwa.
Rada podkreśliła również, że dążąc do kompleksowego wyjaśnienia Skarżącemu przesłanek jakimi kierowała się uznając za prawidłowe i słuszne działanie Burmistrza w sprawie (tj. odmowę wszczęcia postępowania wyjaśniającego), w uzasadnieniu przedmiotowej uchwały omówiła przepisy prawne mające zastosowanie w procedurze konkursowej dotyczącej dyrektora szkoły oraz jej przebieg, a także odniosła się do kwestii zarzucanego przez Skarżącego braku bezstronności I Zastępcy Burmistrza w tej procedurze wobec jednej z kandydatek (żony Skarżącego). Rada dokonała szczegółowej analizy pism kierowanych przez Skarżącego w tej sprawie, tj. zarówno skargi rozpatrywanej przedmiotową uchwałą, jak również m.in. skargi z dnia [...] listopada 2024 r., której analiza wskazuje, że Skarżący utożsamia fakt niepowierzenia konkretnej osobie funkcji pełnienia obowiązków dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego po zakończeniu procedury konkursowej z brakiem bezstronności w samym konkursie. Rada wskazała, że zarówno w pkt 2 skargi z dnia [...] listopada 2024 r. jak i w pkt 5 skargi z dnia [...] stycznia 2025 r. Skarżący powołał się na dokonaną przez Burmistrza "rekomendację" na stanowisko p.o. dyrektora i rzekomą stronniczość Wiceburmistrz w tym zakresie. Wskazywał, że za brakiem bezstronności I Zastępcy w konkursie miałaby przemawiać okoliczność, że powzięła ona przed konkursem informację o podejrzeniach wobec jednej z kandydatek dotyczących stosowania przez nią mobbingu. Rada wyjaśniła w kwestionowanej uchwale z jakich przyczyn nie zgadza się z takim rozumowaniem.
Strona skarżąca podkreśliła, że stanowisko Rady przedstawione w zaskarżonej uchwale nie stanowiło w żadnej mierze oceny zasadności - lub nie - zarzutu karnego dotyczącego poświadczenia nieprawdy przez H. K. w konkursie na stanowisko dyrektora Zespołu. Intencją Rady było wyjście naprzeciw oczekiwaniom Skarżącego i odniesienie się do wielokrotnie podnoszonych przez niego zarzutów w przedmiocie m.in. braku bezstronnego i rzetelnego wyjaśnienia jego skarg, jak również zarzutu w przedmiocie bezczynności Burmistrza. Innymi słowy, wbrew twierdzeniom organu nadzorczego, Rada rozpoznając przedmiotową skargę nie naruszyła przepisów o właściwości jurysdykcyjnej (art. 229 pkt 3 k.p.a.), a w konsekwencji również powołanych przepisów Konstytucji RP.
Zdaniem strony skarżącej, wydając zaskarżone rozstrzygnięcie organ nadzoru naruszył art. 91 ust. 1 u.s.g. w związku z art. 229 pkt 3 i art. 240 k.p.a., bowiem błędnie uznał jakoby Rada Miejska rozpoznając skargę na działanie Burmistrza naruszyła właściwość jurysdykcyjną i wykroczyła poza zakres swoich kompetencji. Stanowisko organu jest wynikiem niezrozumienia istoty skargi, która dotyczyła zaniechania Burmistrza poprzez odmowę wszczęcia postępowania wyjaśniającego zmierzającego m.in. do uzyskania publicznych wyjaśnień od I Zastępcy Burmistrza i podjęcia wobec niej działań dyscyplinujących. Tymczasem organ nadzoru błędnie uznał, że Rada Miejska dokonała oceny zarzutu karnego dotyczącego poświadczenia nieprawdy w rozumieniu art. 271 k.k. Rada w uzasadnieniu uchwały odniosła się jedynie do kwestii bezstronności członka komisji konkursowej w procedurze konkursowej prowadzonej zgodnie z przepisami ustawy oświatowej, pozostawiając kwestię oceny karnoprawnej dotyczącej złożonych oświadczeń - właściwym organom. Rada nie dokonała "merytorycznego rozstrzygnięcia w kwestii przestępstwa fałszerstwa", odniosła się jedynie do powielanych przez Skarżącego zarzutów, akcentując toczące się przed innymi organami postępowania, w tym postępowania karne. W uzasadnieniu uchwały Rada podjęła polemikę z argumentacją Skarżącego zawartą i powielaną w kolejnych skargach, nie rozstrzygała merytorycznie w kwestii zarzutu karnoprawnego. Rada nie rozstrzygała również kwestii mobbingu oraz prawidłowości przebiegu postępowania konkursowego.
Strona skarżąca ponownie zaznaczyła, że zarządzenie Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] w sprawie zatwierdzenia nierozstrzygniętego konkursu na stanowisko Dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w [...] było przedmiotem badania Wojewody [...] jako organu nadzorczego. Organ, weryfikując prawidłowość i legalność zarządzenia o wyniku konkursu, miał wgląd w całość dokumentacji konkursowej, w tym treść odebranych od członków komisji konkursowej oświadczeń i trudno przyjąć, że prowadząc badanie nadzorcze nie analizował przebiegu tego postępowania.
Wskazała również, że nieprawomocnym wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2025 r. sygn. akt VII SA/Wa 2300/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił w całości skargę żony Skarżącego Z.G. na zarządzenie Burmistrza Miasta i Gminy [...] w przedmiocie zatwierdzenia nierozstrzygniętego konkursu na stanowisko dyrektora Zespołu Szkolnego Przedszkolnego w [...]. Tym samym Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania prawidłowości przebiegu procedury konkursowej.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi wskazując na bezzasadność podniesionych w skardze zarzutów.
Podkreślił, iż Rada Miejska rozstrzygnęła merytorycznie skargę z dnia [...] stycznia 2025 r., której przedmiot należał do właściwości organów wymiaru sprawiedliwości. Wynika to wprost z zestawienia przedmiotu ww. skargi z rozstrzygnięciem uchwały z dnia [...] lutego 2025 r. o bezzasadności skargi. Nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem strony skarżącej, że Rada była uprawniona do podjęcia czynności wyjaśniających zarzut kryminalny, a wyłącznie tego żądał Skarżący w ww. skardze. Skoro Rada była niewłaściwa w sprawie, co zresztą sama stwierdziła, to wykluczone było rozstrzygnięcie skargi w postaci uznania jej bezzasadności. Niedopuszczalne było oparcie uchwały o art. 229 pkt 3 k.p.a.
W piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2025 r. strona skarżąca podtrzymała zarzuty i wnioski skargi. Wskazała nadto, że na dzień [...] sierpnia 2025 r. wyznaczona została w Sądzie Rejonowym w [...] rozprawa w sprawie rozpoznania zażalenia W. G. (żony Skarżącego) na postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w [...] z dnia [...] stycznia 2025 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia śledztwa w sprawie poświadczenia nieprawdy przez H. K.- I Zastępcę Burmistrza Gminy [...].
Na rozprawie przez Sądem w dniu 13 października 2025 r. pełnomocnik strony skarżącej oświadczyła, że w dniu [...] sierpnia 2025 r. Sąd Rejonowy w [...] "utrzymał w mocy" postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia śledztwa w sprawie poświadczenia nieprawdy przez I Zastępcę Burmistrza Gminy [...] (sygn. akt [...]).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego (art. 3 § 2 pkt 7 p.p.s.a.).
W przypadku aktu nadzoru nad działalnością jednostki samorządu terytorialnego kontrola sądu administracyjnego jest dwustopniowa i obejmuje badanie zgodności z prawem samego działania jednostki samorządu terytorialnego, a także legalności rozstrzygnięcia nadzorczego. Stwierdzając, że skarga jednostki samorządu terytorialnego na akt nadzoru zasługuje na uwzględnienie, sąd, zgodnie z art. 148 p.p.s.a., uchyla ten akt.
Stosownie do art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90. W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, że uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa (art. 91 ust. 4 u.s.g.).
Podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewoda podkreślił, że ocena prawidłowości zastosowania przez organ gminy przepisów Działu VII k.p.a. (regulujących tryb rozpatrywania skargi oraz sporządzania zawiadomienia o sposobie jej załatwienia) w kontekście przedmiotu skargi, należy do zadań organu nadzoru. Stwierdził, że zaskarżona uchwała Rady Miejskiej z dnia [...] lutego 2025 r. nr [...] w sposób istotny narusza art. 19 k.p.a. w związku z art. 229 pkt 3 oraz art. 240 k.p.a. W konsekwencji podjęcia tej uchwały doszło również do naruszenia art. 7 i art. 163 Konstytucji RP.
Przepisy te stanowią, że organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej (art. 19 k.p.a.), przy czym, jeżeli przepisy szczególne nie określają innych organów właściwych do rozpatrywania skarg, organem właściwym do rozpatrzenia skargi dotyczącej zadań lub działalności wójta (burmistrza lub prezydenta miasta) i kierowników gminnych jednostek organizacyjnych, z wyjątkiem spraw określonych w pkt 2 (który nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie) - jest rada gminy (art. 229 pkt 3 k.p.a.). Natomiast w przypadku, gdy skarga dotyczy sprawy, która nie podlega rozpatrzeniu według przepisów kodeksu postepowania administracyjnego (art. 3 § 1 i 2) albo nie należy do właściwości organów administracji publicznej, przepisy art. 233-239 stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem, że w miejsce pozostałych przepisów kodeksu stosuje się przepisy postępowania właściwego dla danej sprawy (240 k.p.a.).
Stosownie natomiast do art. 7 Konstytucji RP, organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Z kolei w myśl art. 163 Ustawy zasadniczej, samorząd terytorialny wykonuje zadania publiczne nie zastrzeżone przez Konstytucję lub ustawy dla organów innych władz publicznych.
Zdaniem organu nadzoru naruszenie ww. przepisów nastąpiło poprzez podjęcie przez Radę Miejską rozstrzygnięcia merytorycznego w przedmiocie skargi dnia [...] stycznia 2025 r., której przedmiot należał do właściwości organów wymiaru sprawiedliwości. Organ stanowiący gminy nie miał bowiem kompetencji do rozstrzygania sprawy wyjaśnienia (odmowy wyjaśnienia) przez organ wykonawczy zasadności zarzutów popełnienia przestępstwa poświadczenia nieprawdy. Rada Miejska nie była uprawniona do podjęcia czynności wyjaśniających zarzut kryminalny, a tego właśnie dotyczył przedmiot skargi z dnia [...] stycznia 2025 r. Skoro Rada była niewłaściwa w sprawie, to nie do zaakceptowania jest rozstrzygnięcie ww. skargi w postaci uznania jej bezzasadności na podstawie art. 229 pkt 3 k.p.a.
Uwzględniając powyższe Sąd zważył, że przedmiotem uchwały Rady Miejskiej z dnia [...] lutego 2025 r. nr [...] była skarga Z.G. na działania Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2025 r. w związku z odmową wszczęcia postępowania wyjaśniającego dotyczącego zarzutów poświadczenia nieprawdy.
Skarżący w ww. skardze zwrócił się do Rady Miejskiej "o rozpatrzenie skargi na działania Burmistrza Miasta i Gminy [...] (...) w związku z odmową wszczęcia postępowania wyjaśniającego dotyczącego zarzutów poświadczenia nieprawdy przez Wiceburmistrz H. K". W treści skargi Skarżący, kwestionując przedmiot odpowiedzi Burmistrza na swe wcześniejsze wystąpienia z dnia [...] listopada 2024 r. oraz z dnia [...] stycznia 2025 r., podkreślał w pkt 2: "Moja skarga odnosi się natomiast do zarzutu poświadczenia nieprawdy przez Wiceburmistrz w dokumentach konkursowych i jako taka powinna być rozpatrzona niezależnie od tamtych spraw" (tj. bezstronności przedstawiciela Rady Rodziców w postepowaniu konkursowym na dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego - uwaga Sądu). W pkt 3 skargi ponownie podnosił: "(...) skarga dotyczy konkretnego działania urzędnika - poświadczenia nieprawdy. Odmowa jej rozpatrzenia z powołaniem się na kwestie proceduralne związane z konkursem jest błędna (...)". W pkt 4 wskazywał, że brak wyjaśnień w sprawie zarzutów wobec Wiceburmistrz jest sprzeczny z zasadami rzetelności administracyjnej. W konkluzji Skarżący zawnioskował po pierwsze, o wyjaśnienie, dlaczego Burmistrz odmówił wszczęcia postępowania wyjaśniającego w tej sprawie, po drugie, o podjęcie działań wyjaśniających w sprawie poświadczenia nieprawdy przez Wiceburmistrz (...)".
W świetle powyższego, przedmiot skargi - zdaniem Sądu - nie budzi wątpliwości. Skarżący domagał się oceny działania (w istocie zaniechania) Burmistrza w związku z podniesieniem zarzutu poświadczenia nieprawdy, a więc zarzutu karnego (art. 271 k.k.).
Zarzut ten, co należy dodatkowo zaznaczyć, został już postawiony w skardze z dnia [...] listopada 2024 r., w której Skarżący w sposób jednoznaczny wskazał: "Dotyczy: poświadczenia nieprawdy w dokumentacji konkursowej przez Wiceburmistrz (...) w trakcie prac Komisji konkursowej na stanowisko Dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w [...] w dniu [...] lipca 2024 r.". Jak wynika z treści ww. skargi oraz pozostałej korespondencji Skarżącego do organu, Wiceburmistrz miałaby poświadczyć nieprawdę poprzez złożenie w procedurze konkursowej niezgodnego z prawdą oświadczenia o bezstronności.
Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że żądanie skargi z dnia [...] stycznia 2025 r. (a tylko ta skarga została rozpatrzona uchwałą Rady Miejskiej z dnia [...] lutego 2025 r.), nie mieści się w pojęciu sprawy administracyjnej mogącej stanowić przedmiot skargi w rozumieniu art. 228 k.p.a. Przepis ten stanowi, że przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. W zakresie przedmiotowym tego przepisu nie mieści się kwestia podejmowania działań wyjaśniających przez organ wykonawczy gminy w sprawie zarzutu karnego - poświadczenia nieprawdy, ani kwestia oceny podjęcia (odmowy podjęcia) takich działań przez organ stanowiący.
Innymi słowy, przeprowadzenie czy też nieprzeprowadzenie przez organ gminy postępowania wyjaśniającego w kwestii zarzutu karnego nie może stanowić przedmiotu postępowania skargowego w trybie przepisów Działu VIII k.p.a. Organ administracji nie jest władny oceniać w tym trybie działania (zaniechania) innego organu w przedmiocie czynności wyjaśniających w sprawie zarzutów karnych. Kwestia ustalenia zasadności zarzutów karnych (poświadczenia nieprawdy) nie należy bowiem do zakresu kompetencji jurysdykcyjnej organów gminy, a w konsekwencji nie jest możliwe otwarcie drogi postępowania skargowego w tym przedmiocie.
Rada Miejska, w wyniku rozpatrzenia skargi dotyczącej zaniechania działania Burmistrza w przedmiocie zarzutów karnych (odmowy wszczęcia postępowania), uznała tę skargę za bezzasadną (§ 1 uchwały z dnia [...] lutego 2025 r. stanowi, że: "uznanie się za bezzasadną skargę Pana Z.G. z dnia [...] stycznia 2025 r. na działania Burmistrza Miasta i Gminy [...] w związku z odmową wszczęcia postępowania wyjaśniającego dotyczącego zarzutów poświadczenia nieprawdy przez Wiceburmistrz (...)"). Rozstrzygnięcie uchwały nie budzi zatem wątpliwości do go jego zakresu i przedmiotu.
Natomiast w uzasadnieniu uchwały Rada Miejska wskazała m.in., że "Zarzut poświadczenia nieprawdy przez osobę pełniącą funkcje publiczne jest zarzutem daleko idącym i może rodzić poważne konsekwencje prawne. W chwili obecnej właściwe organy prowadzą czynności sprawdzające w tej sprawie".
Jednocześnie Rada przedstawiła argumentację mającą wskazywać na brak podstaw do podważenia zgodności z prawdą oświadczenia Wiceburmistrz o bezstronności, złożonego w procedurze konkursowej.
Rada wskazała bowiem, że "(...) przedstawione przez Skarżącego okoliczności, podnoszone zarówno w skardze z dnia [...] listopada 2024 r. (pkt 1, 2 i 3) oraz w skardze z dnia [...] stycznia 2025 r. (pkt 3), nie mogą - w ocenie Rady - stanowić podstawy do podważenia wiarygodności oświadczeń złożonych przez H. K., jako członka komisji konkursowej, o jej bezstronności. Oświadczenia o przywołanej treści zostały złożone wobec każdego z kandydatów biorących udział w przedmiotowym konkursie. Oświadczenia te dotyczą możliwych do sprawdzenia faktów i nie obejmują swoim przedmiotem stanu wiedzy czy odczuć członka komisji względem poszczególnych kandydatów. Poświadczenie nieprawdy musi natomiast dotyczyć faktów i okoliczności poddających się weryfikacji, nie zaś opinii, ocen czy przypuszczeń. Skarżący nie powołał w swoim wystąpieniu żadnych okoliczności faktycznych czy prawnych, które świadczyłyby o tym, że I Zastępca Burmistrza złożyłaby oświadczenie niezgodne z zakresem określonym przez dyspozycję powołanego przepisu, co do któregokolwiek z kandydatów biorących udział w konkursie".
Rada Miejska podjęła zatem rozstrzygnięcie merytoryczne - ustosunkowała się do kwestii słuszności bądź niesłuszności zarzutów natury karnej. Pominęła przy tym zasadniczą kwestię, a mianowicie, że zarzuty natury karnej wykraczają poza przedmiot postępowania skargowego (art. 227 i nast. k.p.a.), a ponadto, że ani Rada Miejska ani Burmistrz nie są organami właściwymi do oceny zasadności zarzutów karnych, tudzież do oceny zasadności podjęcia i prowadzenia (odmowy podjęcia i prowadzenia) postępowania wyjaśniającego w przedmiocie zarzutów karnych, a co za tym idzie w przedmiocie ustalenia znamion przestępstwa. Właściwe w tym zakresie są bowiem organy ścigania, a czynności wyjaśniające odnośnie popełnienia przestępstwa prowadzone są na podstawie odrębnych od k.p.a. przepisów prawa.
Rada, uwzględniając powyższą kwestię, powinna zatem stwierdzić niewłaściwość organów gminy w tej sprawie oraz zwrócić skargę Skarżącemu. Organ administracji publicznej dokonuje bowiem zwrotu skargi, jeśli jej przedmiot mieści się w zakresie właściwości organów wymiaru sprawiedliwości, a taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.
Uwzględniając powyższe Sąd doszedł do przekonania o trafności rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody.
Organ nadzoru prawidłowo uznał, że organy gminy nie są powołane do rozpatrywania skarg w przedmiocie wyjaśnienia zarzutu kryminalnego, a skarga, która ma tak określony przedmiot, nie może zostać rozpatrzona merytorycznie przed tymi organami. Trafnie stwierdził, że uznanie skargi za bezzasadną stanowi rozstrzygnięcie merytoryczne i przesądza o uznaniu swojej właściwości w sprawie przez organ gminy. Rada Miejska rozstrzygnęła merytorycznie skargę z dnia [...] stycznia 2025 r. pomimo tego, że jej przedmiot należał do właściwości organów wymiaru sprawiedliwości. Kwestia ta - jak podkreślał organ nadzoru - wprost wynika z zestawienia przedmiotu skargi z rozstrzygnięciem uchwały z dnia [...] lutego 2025 r. o bezzasadności skargi.
Organ nadzoru wskazywał jednocześnie na niekonsekwencję Rady Miejskiej, która z jednej strony podjęła próbę oceny zarzutu karnego (poświadczenia nieprawdy w oświadczeniu o bezstronności) podzielając stanowisko Burmistrza w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w tej sprawie, a z drugiej strony wskazała na to, że inne, właściwe organy, prowadzą czynności wyjaśniające w tej sprawie.
Organ nadzorczy trafnie podkreślał, że o zasadności czy bezzasadności skargi może decydować tylko organ właściwy w jej przedmiocie, a Rada Miejska nie była właściwa w przedmiocie określonym w skardze z dnia [...] stycznia 2025 r. Uznając bezzasadność skargi dokonała oceny jej żądania - stwierdziła bezzasadność prowadzenia czynności wyjaśniających zarzut karny. Rozstrzygnięcie to wykracza nie tylko poza zakres postępowania skargowego (art. 227 k.p.a.), ale również nie należy do jurysdykcji administracyjnej. Do zadań rady gminy nie należy bowiem badanie słuszności odmowy wyjaśnienia zarzutu natury karnej przez inny organ gminy, względnie polemika z tym zarzutem, w ramach postępowania, o którym mowa w przepisach Działu VIII k.p.a.
Z powyższych względów Sąd nie stwierdził podstaw do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego. Sąd nie podzielił zarzutu skargi dotyczącego naruszenia przez organ nadzoru art. 91 ust. 1 u.s.g. w związku z art. 229 pkt 3 i art. 240 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że Rada Miejska - rozpoznając skargę na działanie/zaniechanie Burmistrza - naruszyła właściwość jurysdykcyjną i wykroczyła poza zakres swoich kompetencji dokonując oceny zarzutu karnego.
Nie ma racji strona skarżąca twierdząc, że przedmiotem skargi było zaniechanie Burmistrza "polegające na odmowie wszczęcia postępowania wyjaśniającego zmierzającego m.in. do uzyskania publicznych wyjaśnień od I Zastępcy Burmistrza i podjęcie wobec niej działań dyscyplinujących, a nie jak błędnie ustalił organ nadzoru rozpatrzenie zarzutu karnego".
W tym miejscu należy zaznaczyć, że w oparciu o art. 106 § 3 p.p.s.a. (zgodnie z którym sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie), Sąd przeprowadził dowód uzupełniający z dokumentów załączonych do skargi, w tym ze skargi z dnia [...] stycznia 2025 r. Sąd stwierdził, że skarga została złożona w związku z "odmową wszczęcia postępowania wyjaśniającego dotyczącego zarzutów poświadczenia nieprawdy (...)", a Skarżący żąda rozpatrzenia skargi "na działania Burmistrza" właśnie w związku z odmową wszczęcia postępowania w tym przedmiocie. Treść skargi (w szczególności pkt 2 i 3), o czym była już mowa powyżej, potwierdza tak zakreślony przedmiot skargi.
Bez istotnego znaczenia dla powyższej oceny pozostają pozostałe załączone do skargi pisma, w tym poprzednia korespondencja Skarżącego z dnia [...] listopada 2024 r. oraz z dnia [...] stycznia 2025 r. (choć w treści tych pism Skarżący również wskazuje na poświadczenie nieprawdy przez Wiceburmistrza - k. 11 akt sądowych "Podsumowanie", k. 14 akt sądowych). Istotne jest bowiem to, że przedmiotem uchwały Rady Miejskiej z dnia [...] lutego 2025 r. jest wyłącznie skarga z dnia [...] stycznia 2025 r., której przedmiot nie budzi wątpliwości i która została rozstrzygnięta merytorycznie, tj. poprzez uznanie skargi na bezzasadną.
Nie ma zatem racji strona skarżąca twierdząc, że organ nadzoru dokonał błędnych ustaleń co do tego, że przedmiotem skargi jest rozpatrzenie zarzutu karnego, a ponadto błędnie ocenił jakoby Rada Miejska podejmując zaskarżoną uchwałę dokonała oceny zarzutu karnego.
Jak trafnie podniósł organ nadzoru w odpowiedzi na skargę, zarzut błędnego ustalenia przedmiotu skargi przez organ nadzoru strona skarżąca próbuje wykazać poprzez rozróżnienie uzyskania publicznych wyjaśnień od kwestii rozpatrzenia zarzutu karnego. Kwestia wyjaśnień publicznych w istocie przewija się w historii wzajemnych relacji Skarżącego z Gminą [...], co potwierdza załączona do skargi korespondencja. Tym niemniej w skardze skierowanej do Rady Miejskiej Skarżący w ogóle nie podnosi żądania uzyskania wyjaśnień publicznych. Wyjaśnienia te uznać należy za sposób postępowania, który mógłby znaleźć zastosowanie w sprawach spornych relacji obywateli z gminą. Natomiast uzyskanie wyjaśnień publicznych w sprawie rozpatrzenia zarzutu poświadczenia nieprawdy, prowadziłoby do rozpatrywania zarzutu karnego bez zachowania właściwych w takim przypadku rygorów w zakresie gwarancji procesowych dla świadka lub oskarżonego w postępowaniu karnym. Wyjaśnianie przed organem gminy sprawy karnej nie jest prawnie dopuszczalne i to bez względu na zastosowany sposób tego wyjaśnienia. Do kompetencji organów gminy nie należy rozważanie kwestii dokonania takich wyjaśnień bądź ich odmowy.
Nieuzasadnione są pozostałe argumenty skargi, które sprowadzają się do podkreślania braku związku pomiędzy rozpatrzeniem skargi uchwałą z dnia [...] lutego 2025 r. a zarzutem karnym. Jak już wyżej wskazano, w uzasadnieniu ww. uchwały Rada Miejska dokonała ocen natury prawnokarnej, co nie da się pogodzić ani z przedmiotem postępowania skargowego, ani tym bardziej z pozycją ustrojową organu stanowiącego gminy, rozpatrującego sprawę na podstawie przepisów Działu VIII k.p.a. Organ ten w przypadku ujawnienia w toku swojej działalności przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego, winien zachować się stosownie do postanowienia art. 304 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 46 ze zm.), dalej: "k.p.k.", a w przypadku toczącego się postępowania karnego, winien oczekiwać na jego wynik, na który następnie może się powołać. Jeżeli zatem, jak wynika z akt sprawy, w sprawie zarzutów karnych formułowanych przez Skarżącego toczyło się postępowanie karne (Rada Miejska powoływała się na czynności sprawdzające podejmowane przez właściwe organy), to powinna ona oczekiwać na jego zakończenie, a nie podejmować rozstrzygnięcie merytoryczne w tym przedmiocie.
Rada podnosiła w skardze do Sądu, że w uzasadnieniu zakwestionowanej uchwały omówiła przepisy prawne mające zastosowanie w procedurze konkursowej dotyczącej obsadzenia stanowiska dyrektora szkoły oraz jej przebieg, a ponadto odnosiła się do kwestii podnoszonej w uprzedniej korespondencji Skarżącego "w celu kompleksowego wyjaśnienia Skarżącemu przesłanek jakimi kierował się uznając za słuszne i prawidłowe działanie Burmistrza w sprawie (poprzez odmowę wszczęcia postępowania wyjaśniającego)". Wskazać jednak należy, że żądanie Skarżącego rozpatrzenia jego skargi z dnia [...] stycznia 2025 r. sprowadzało się do ściśle określonej kwestii, tj. wyjaśnienia zarzutów poświadczenia nieprawdy, bez wdawania się w ocenę innych wątków dotyczących postępowania konkursowego.
Rację ma zatem organ nadzoru wskazując w odpowiedzi na skargę, że w uzasadnieniu kwestionowanej uchwały Rada Miejska podjęła kwestie, które nie należały do przedmiotu skargi na Burmistrza wniesionej w dniu [...] stycznia 2025 r. Rada Miejska samodzielnie "rozszerzyła" przedmiot tej skargi, do czego nie była uprawniona. Uzasadnienie uchwały zawiera bowiem argumentację, która wykracza poza przedmiot rozstrzygnięcia. Rozstrzygnięcie dotyczyło bezzasadności skargi z dnia [...] stycznia 2025 r., a nie innych skarg Skarżącego czy też zarzutu braku bezstronnego i rzetelnego wyjaśnienia tych skarg przez organ gminy, co - jak argumentowano w skardze do Sądu - było intencją Rady.
Rada podkreślała również, że Wojewoda [...] jako organ nadzoru, po przeanalizowaniu akt postępowania konkursowego (w tym treści oświadczeń członków komisji konkursowej o bezstronności), nie znalazł podstaw prawnych do stwierdzenia nieważności zarządzenia Burmistrza Miasta i Gminy [...] (z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...]) w sprawie zatwierdzenia nierozstrzygniętego konkursu na stanowisko Dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w [...]. Z argumentacji Rady nie wynika jednak aby na tamtym etapie kwestionowana była prawidłowość oświadczenia Wiceburmistrz o bezstronności, a tym bardziej, aby były podnoszone zarzuty poświadczenia nieprawdy w tym oświadczeniu.
Ponadto, jak trafnie wskazał Wojewoda, charakter działań możliwych do podjęcia w ramach nadzoru jest ściśle określony. Przepis art. 91 ust. 1 u.s.g. przewiduje, że organ nadzoru dokonuje oceny uchwały i zarządzenia organu gminy pod względem legalności. Postępowanie nadzorcze regulują przepisy rozdziału 10 u.s.g., które przewidują w postępowaniu nadzorczym odpowiednie zastosowanie przepisów k.p.a. Status strony postępowania nadzorczego oraz jej uprawnienia wynikają jednak z ustawy samorządowej. Organ nadzoru nie może prowadzić postępowania nadzorczego w zakresie szerszym, aniżeli wynikałoby to z przesłanki legalności aktu samorządowego. W konsekwencji w trybie postępowania nadzorczego nie jest możliwe przeprowadzenie dowodów na okoliczność bezstronności członków komisji konkursowej, a więc co do kwestii, której konsekwencję stanowi skarga z dnia [...] stycznia 2025 r.
Uwzględniając powyższe Sąd podziela stanowisko organu nadzoru, że Rada Miejska rozstrzygnęła merytorycznie skargę z dnia [...] stycznia 2025 r. z naruszeniem swej właściwości, bowiem przedmiot skargi należał do właściwości organów wymiaru sprawiedliwości. Wynika to wprost z zestawienia przedmiotu ww. skargi z rozstrzygnięciem uchwały z dnia [...] lutego 2025 r. o bezzasadności skargi. Skoro Rada była niewłaściwa w sprawie, to nie do zaakceptowania jest w świetle obowiązującego prawa merytoryczne rozstrzygnięcie skargi w postaci uznania jej bezzasadności na podstawie art. 229 pkt 3 k.p.a.
W związku z powyższym Sąd stwierdza, że zakwestionowana przez organ nadzoru uchwała jest sprzeczna z prawem (art. 19 k.p.a. w związku z art. 229 pkt 3 i art. 240 k.p.a., a w konsekwencji art. 7 i art. 163 Konstytucji RP) w stopniu istotnym, co w świetle art. 91 ust. 1 u.s.g. musiało skutkować wydaniem przez Wojewodę rozstrzygnięcia nadzorczego stwierdzającego nieważność uchwały.
Organ nadzoru spełnił wszystkie warunki wydania zaskarżonego aktu nadzoru, w tym również wydał rozstrzygnięcie z zachowaniem ustawowego terminu.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło