II SA/Wa 950/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.) Sędziowie WSA Ewa Kwiecińska Ewa Marcinkowska Protokolant specjalista Aleksandra Weiher po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lipca 2011 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] , wydaną na podstawie art. 2 ust. 1, art. 5, art. 6, art. 7 i art. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71 poz. 734 z późn. zm.) oraz art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 1996 r. Nr 3, poz. 74 ze zm.) oraz wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2006 r., sygn. akt P 4/05 (Dz. U. Nr 84 poz. 587), Prezydent [...] odmówił E. B. przyznania dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że E. B., występując o przyznanie dodatku mieszkaniowego na lokal nr [...] przy ulicy [...] , podała, że lokal ten jest miejscem jej zamieszkania oraz dołączyła wydatki poniesione na lokal wystawione na swoje imię i nazwisko. Organ wskazał również, że E. B. dołączyła do wniosku wyliczenie opłat czynszowych obejmujące dwie osoby z informacją, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Organ podał również, że zarządca budynku, poświadczając wniosek zainteresowanej o przyznanie dodatku mieszkaniowego zaznaczył, że E. B. jest w trakcie wypowiedzenia warunków umowy najmu ze skutkiem na dzień 31 października 2008 r. Organ poinformował, że w trakcie postępowania administracyjnego przeprowadził postępowanie wyjaśniające, mające na celu ustalenie czy zainteresowana spełnia przesłanki zawarte w ustawie, pozwalające na przyznanie jej pomocy w postaci dofinansowania do czynszu i stwierdził, że nie posiada ona tytułu prawnego do lokalu nr [...] przy ulicy [...] . Z zebranych bowiem przez organ dowodów wynika, że w dniu 2 kwietnia 2008 r. Zakład Gospodarowania Nieruchomościami wypowiedział E. B. umowę najmu na przedmiotowy lokal z uwagi na niezamieszkiwanie w nim przez okres ponad 12 miesięcy. W wypowiedzeniu wskazano też faktyczny adres jej zamieszkiwania w [...] przy ulicy [...] . Reasumując organ wskazał, że w momencie rozpatrywania wniosku E. B. o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie posiadała ona tytułu prawnego do tego lokalu. Od tej decyzji E. B. odwołała się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] , które decyzją z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ przypomniał stan faktyczny sprawy i powołując się na treść przepisu art. 2 ust.1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wskazał, że dodatek mieszkaniowy jest świadczeniem, które przysługuje uprawnionemu podmiotowi jeśli spełnia określone ustawą warunki. Jego przyznanie nie jest uzależnione od uznania organu. Organ podał też, że przepis ustawy o dodatkach mieszkaniowych zawiera enumeratywny katalog warunków, od spełnienia których uzależnione jest przyznanie świadczenia. Dodatek mieszkaniowy przysługuje m.in. najemcy lub podnajemcy lokalu mieszkalnego, a więc podmiotowi legitymującemu się tytułem prawnym do zajmowanego lokalu. Organ stwierdził, że E. B. nie można uznać za osobę legitymującą się tytułem prawnym do zajmowanego lokalu mieszkalnego, ponieważ umowa najmu została jej wypowiedziana ze skutkiem na dzień 31 października 2008 r., a jak wynika z akt sprawy nadesłanych do SKO skuteczności tego wypowiedzenia najemca nie podważył. Organ wskazał też, że Kolegium nie może również oceniać słuszności wypowiedzenia umowy najmu, ponieważ organ odwoławczy nie jest uprawniony do dokonywania tego rodzaju oceny. Do rozstrzygania sporu o bezskuteczność wypowiedzenia umowy najmu właściwy jest bowiem sąd powszechny, a nie organ administracji publicznej. Kolegium stwierdziło również, że E. B. nie jest osobą oczekującą na przysługujący jej lokal zamienny lub socjalny. Organ wskazał przy tym, że dodatek mieszkaniowy przysługuje również osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny (art. 2 ust. 1 pkt 5). Ustawa o ochronie lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego w art. 14 ust.1 i ust. 2 pkt 1 przewiduje sytuację, gdy w wyroku nakazującym opróżnienie lokalu sąd orzeka o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego bądź o braku takiego uprawnienia wobec osób, których nakaz dotyczy. Takie orzeczenie jednak nie zostało w sprawie E. B. wydane. Organ II instancji powołał się na wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2007 r. sygn. akt I OSK 214/06, w którym stwierdzono, że w sytuacji gdy brak jest prawomocnego wyroku, który orzekałby o przyznaniu prawa do lokalu socjalnego, nie można uznać, że zostały spełnione przesłanki z art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji prawidłowo uznał, że brak tytułu prawnego do zajmowanego lokalu, bądź w razie braku takiego tytułu nieoczekiwanie na lokal socjalny lub zamienny wyłącza możliwość przyznania prawa do dodatku mieszkaniowego. Organ podkreślił też, że przyznanie dodatku mieszkaniowego nie jest uzależnione od uznania organu administracji publicznej, lecz od spełnienia kryteriów wskazanych w ustawie. Przepisy ustawy o dodatkach mieszakowych precyzyjnie określają zasady przyznawania dodatków mieszakowych, w związku czym organ odwoławczy nie mógł przyznać świadczenia, mimo niespełnienia kryterium ustawowego, nawet w sytuacji szczególnie uzasadnionej. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] stała się przedmiotem skargi wniesionej przez E. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, uzupełnionej następnie pismami z dnia 15 lipca 2009 r., 19 sierpnia 2009 r. i 15 października 2009 r. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła jej uchybienia prawne i wskazała, że wynikają one z braku pełnej wiedzy Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Zarzuciła również, że została pozbawiona lokalu mieszkalnego w sytuacji, gdy nie posiada żadnego innego mieszkania. E. B. do skargi dołączyła szereg załączników, w tym również pozew o uznanie wypowiedzenia umowy najmu za bezskuteczny, złożony w dniu 6 marca 2009 r. do Sądu Rejonowego [...] przeciwko ZGN [...] . W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i ponowił argumenty zawarte w swojej decyzji. Zawiadomieniem z dnia 18 kwietnia 2011 r. Sąd Rejonowy [...] Wydział Cywilny w [...] poinformował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że w sprawie z powództwa E. B. przeciwko [...] ZGN [...] zapadł wyrok z dnia [...] stycznia 2011 r. sygn. akt [...] , w którym ustalono, że wypowiedzenie z dnia 2 kwietnia 2008 r. przez Miasto [...] umowy najmu lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w [...] przy ulicy [...] E. B. jest bezskuteczne. Podano również, że wyrok ten jest prawomocny z dniem 15 marca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Analizując niniejszą sprawę pod tym kątem, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę kontrolowanej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2009 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 2008 r. w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego był art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.), w myśl którego dodatek mieszkaniowy, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 3 i 4, przysługuje: 1. najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych, 2. osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego, 3. osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych znajdujących się w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom samodzielnych lokali mieszkalnych, 4. innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem, 5. osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny. Organ odmawiając skarżącej przyznania dodatku mieszkaniowego wskazał, że przepis ustawy o dodatkach mieszkaniowych zawiera enumeratywny katalog warunków, od spełnienia których uzależnione jest przyznanie przedmiotowego świadczenia. Dodatek mieszkaniowy przysługuje m.in. najemcy lub podnajemcy lokalu mieszkalnego, a więc podmiotowi legitymującemu się tytułem prawnym do zajmowanego lokalu. Organ stwierdził, że E. B. nie można uznać za osobę legitymującą się tytułem prawnym do zajmowanego lokalu mieszkalnego, ponieważ umowa najmu została jej wypowiedziana ze skutkiem na dzień 31 października 2008 r., a jak wynika z akt sprawy nadesłanych do SKO skuteczności tego wypowiedzenia najemca nie podważył. Kolegium stwierdziło również, że E. B. nie jest osobą oczekującą na przysługujący jej lokal zamienny lub socjalny. W rozpoznawanej sprawie niesporne jest, że w chwili orzekania zarówno przez organ I instancji jak i przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] , w kwestii przyznania skarżącej dodatku mieszkaniowego, pismem z dnia 2 kwietnia 2008 r. została jej wypowiedziana umowa najmu lokalu nr [...] przy ulicy [...] ze skutkiem na dzień 31 października 2008 r., z powodu niezamieszkiwania najemcy w lokalu przez okres dłuższy niż 12 miesięcy. Niesporne jest również, że skarżąca nie spełniała też innych przesłanek umożliwiających przyznanie jej dodatku mieszkaniowego, o których mowa w art. 2 ust. 1 powołanej ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Jednakże ta sytuacja uległa zmianie, ponieważ wyrokiem z dnia [...] stycznia 2011 r. o sygn. akt [...] (prawomocnym z dniem 15 marca 2011 r.) Sąd Rejonowy [...] Wydział Cywilny ustalił, że wypowiedzenie z dnia 2 kwietnia 2008 r. przez Miasto [...] umowy najmu lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w [...] przy ulicy [...] E. B. jest bezskuteczne. Nie ma tym samym podstaw do stwierdzenia, że skarżąca nie mieści się w katalogu podmiotów, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Oznacza to zatem, że w dacie orzekania przez organ o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego wypowiedzenie skarżącej umowy najmu lokalu, dokonane przez ZGN [...] , było bezskuteczne. Przenosząc te uwagi na grunt przepisów o postępowaniu, stwierdzić należy, że w dacie orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaistniała sytuacja, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej jako P.p.s.a.), tj. wystąpiła przesłanka do wznowienia postępowania administracyjnego przewidziana w art. 145 § 1 pkt 7 kpa. Wyrok Sądu Rejonowego [...] Wydział Cywilny z dnia [...] stycznia 2011 r., ustalający, że wypowiedzenie z dnia 2 kwietnia 2008 r. umowy najmu lokalu mieszkalnego E. B. jest bezskuteczne. Wobec powyższego, rozpoznając skargę, WSA w Warszawie był zobligowany do wydania rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. W każdym bowiem innym przypadku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny ocenia stopień naruszenia prawa, czy to materialnego czy procesowego i w zależności czy naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (prawo materialne), czy mogło mieć istotny wpływ (prawo procesowe) uchyla zaskarżone orzeczenie administracyjne. Natomiast w sytuacji zaistnienia przesłanki dającej podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a.), sąd zawsze zobowiązany jest uchylić decyzję. Wobec tego, że w dacie orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania administracyjnego przewidziana w art. 145 § 1 pkt 7 kpa, należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. uchylić zarówno zaskarżoną, jak i utrzymaną nią w mocy decyzję. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 uzasadnione jest treścią art. 152 P.p.s.a.