II SA/Wa 980/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski, Asesor WSA Jacek Fronczyk, Asesor WSA Jarosław Trelka (spr.), Protokolant Małgorzata Płodzicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2006 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie renty specjalnej 1) oddala skargę 2) przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie adw. M. K. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek od towarów i usług w wysokości 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. II SA/Wa 980/06 UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2005 r. K. P. zwróciła się do Prezesa Rady Ministrów, na podstawie art. 82 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), o przyznanie renty rodzinnej na rzecz swojego małoletniego syna K. K. Wskazała, że ojciec tego dziecka zmarł. Pobierała z funduszu alimentacyjnego 200 zł. zasądzonych na dziecko alimentów, a po śmierci ojca dziecka pobierała z ośrodka pomocy społecznej kwotę 170 zł. z Funduszu Alimentacyjnego. Po wyjściu za mąż nie otrzymuje na dziecko nawet tej kwoty. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) odmówił jej też renty rodzinnej po zmarłym ojcu dziecka. ZUS odmówił też świadczenia w drodze wyjątku na rzecz dziecka. Wskazała, że jej dziecko jest alergikiem, często choruje. Wymaga okresowego leczenia szpitalnego. Wniosła o rentę specjalną, która zapewni jej dziecku zaspokojenie potrzeb bytowych, leczenie i rehabilitację. Swój wniosek skarżąca uzupełniła pismem z dnia [...] stycznia 2006 r., w którym opisała przebieg swojej pracy zawodowej i status bezrobotnej, opisała też choroby swoich rodziców, ich sytuację materialną, zawarcie znajomości z ojcem jej dziecka, R. D., jego uchylanie się od alimentacji swojego syna oraz brak kontaktu z nią i z dzieckiem. Wskazała też na fakt prowadzenia w przeszłości postępowania przygotowawczego wobec R. D. z powodu unikania obowiązku alimentacyjnego wobec dziecka, jej starania o rentę rodzinną i świadczenie w drodze wyjątku. Uznała, że wyjątkową okolicznością w sprawie jest choroba jej dziecka i brak renty rodzinnej na jego rzecz. Uznała, że przyczyną jej złej sytuacji jest likwidacja Funduszu Alimentacyjnego. Jej pensja nie wystarcza na pokrycie koniecznych wydatków na dziecko. Decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. Prezes Rady Ministrów odmówił K. K. specjalnej renty rodzinnej. Organ ocenił, że art. 82 ust. 1 ustawy wymaga dla przyznania takiej renty, aby wnioskodawca legitymował się wyjątkowymi okolicznościami, np. zasługami w jakiejś dziedzinie albo wystąpienia szczególnych zdarzeń losowych. Renta specjalna nie jest wyłącznie świadczeniem socjalnym. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca podała, że jej dziecko zostało zaliczone do osób niepełnosprawnych, jej mąż został zwolniony z pracy, ona także otrzymała już wypowiedzenie umowy o pracę i nie nabędzie prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Jako okoliczność szczególną wskazała też fakt utraty przez dziecko w wieku 3 lat ojca. W miejscu jej zamieszkania panuje natomiast wysokie, trzydziestoprocentowe bezrobocie. Decyzją z dnia [...] marca 2006 r. Prezes Rady Ministrów utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] lutego 2006 r. Organ opisał trudną sytuację materialną skarżącej, jej dziecka, męża, korzystanie przez jej rodzinę z opieki społecznej, a jako źródło tych informacji podał pismo [...] Urzędu Wojewódzkiego z [...] stycznia 2006 r. Organ uznał, że w sprawie nie zaszły przesłanki przyznania świadczenia specjalnego. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca uznała, że postępowanie w sprawie powinno być wznowione, gdyż informacje zawarte w ww. piśmie z dnia [...] stycznia 2006 r. są nieprawdziwe. Wskazała, że w chwili wydawania ostatecznej decyzji już nie pracowała, podobnie, jak jej mąż. Wniosła o uznanie jej skargi za ewentualną skargę o wznowienie postępowania. Uznała, że nie jest prawdą, iż mieszka przy ul. D. w L., a taka informacja zawarta była w piśmie z [...] stycznia 2006 r. Swój pobyt pod tym adresem uznała tylko za krótkotrwały. Wskazała też, że decyzja została niewłaściwie zaadresowana, a ona nie powinna przyjmować takiej decyzji. Uznała, że nie są istotne kwoty udzielonej jej pomocy społecznej przed 2005 r., gdyż wniosła o rentę rodzinną z racji likwidacji Funduszu Alimentacyjnego w 2005 r. Podała także, że nie jest prawdą, iż jej rodzice udzielają jej pomocy rzeczowej, jak twierdził organ w zaskarżonej decyzji. Wskazała, że jej rodzina zamieszkuje u jej rodziców, co miesiąc płaci rachunki telefoniczne i ponosi koszt korzystania z energii elektrycznej. Uznała też, że organ zaniechał zgromadzenia materiału dowodowego, pominął fakt wystąpienia wyjątkowych okoliczności w sprawie. Wniosła o uchylenie lub zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie renty dla jej dziecka. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i nie zgodził się z zarzutami skargi. Wskazał, że informacje zawarte w piśmie z dnia [...] stycznia 2006 r. są prawdziwe, a zaskarżona decyzja opisuje sytuację materialną sprzed, jak i po utracie przez skarżącą i jej męża pracy oraz po uznaniu jej dziecka za osobę niepełnosprawną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Sąd analizuje zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem materialnym i formalnym obowiązującym w dacie wydania tej decyzji. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga analizowana według tych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca wniosła o przyznanie świadczenia na rzecz swojego małoletniego syna, K. K. Jako podstawę swojego wniosku wskazała art. 82 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zwanej też dalej "ustawą". Prezes Rady Ministrów przeprowadził więc postępowanie administracyjne, którego przedmiot został określony wnioskiem skarżącej. W postępowaniu tym konieczne było ustalenie, czy w niniejszej sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek", który, jak stanowi powyżej wskazany przepis, uprawnia organ do przyznania świadczenia na warunkach i w wysokości innej, niż określone w ustawie. Decyzje wydawane na podstawie art. 82 ustawy, z uwagi na nieokreśloność przesłanki "szczególnie uzasadniony przypadek", uznać należy za typowy przykład decyzji uznaniowych. Nie oznacza to oczywiście przyzwolenia na dowolne, arbitralne rozstrzygnięcie organu, ale nakazuje odwołać się do istniejącej praktyki orzeczniczej Prezesa Rady Ministrów, a także praktyki orzeczniczej sądów administracyjnych w tych sprawach. Tak więc utrwaloną zasadą w takich sprawach jest, że osoba, która ubiega się o świadczenie w trybie art. 82 ustawy, powinna wylegitymować się przede wszystkim wybitnymi zasługami na niwie zawodowej, artystycznej, społecznej, czy też politycznej (wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 czerwca 2005 r., II SA/Wa 1954/04, LEX 171678). Wniosek o takie świadczenie uzasadniać też mogą szczególne zdarzenia losowe. Nie można co prawda pominąć złej sytuacji materialnej wnioskodawcy, ale sama w sobie nie pozwala ona przyznać tego świadczenia. Sytuacja taka jest tylko jedną z dwóch kumulatywnie wymaganych przesłanek przyznania świadczenia specjalnego. Potwierdza tę zasadę także orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 października 2006 r. (sygn. P 38/05, nie zostało jeszcze promulgowane), w którym Trybunał uznał art. 82 ustawy za zgodny z Konstytucją i potwierdził, dla przyznania świadczenia specjalnego, konieczność wystąpienia tych dwóch przesłanek, tj. szczególnych zasług wnioskodawcy w jakiejś dziedzinie bądź szczególnych zdarzeń losowych oraz jego złej sytuacji materialnej. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy ocenić należy, że skarżąca, przedstawicielka ustawowa K. K., nie wykazała, aby jej małoletni syn mógł wylegitymować się tymi szczególnymi zasługami w określonej dziedzinie. Trudno zresztą oczekiwać, żeby dziesięcioletnie, chore dziecko takie zasługi posiadało. Podnoszone przez skarżącą okoliczności, tj. stan bezrobocia jej i jej męża, zły stan zdrowia i niepełnosprawność jej dziecka oraz wysokie bezrobocie w miejscu zamieszkania skarżącej, likwidacja Funduszu Alimentacyjnego, przedwczesna śmierć ojca dziecka, jakkolwiek potwierdzają wystąpienie jednej z wymaganych przesłanek, tj. trudnej sytuacji materialnej, to nie są wystarczające dla przyznania K. K. wnioskowanego świadczenia. Zasadnie więc organ odmówił tego świadczenia. Odnosząc się do zarzutu wystąpienia przesłanki wznowienia postępowania uznać go należy za chybiony. Art. 145 § 1 pkt 1 Kpa nakazuje wznowić postępowanie, gdy dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Zauważyć należy, że pismo z [...] stycznia 2006 r. nie było "fałszywe", lecz co najwyżej, w dacie wydania decyzji z dnia [...] lutego 2006 r., w pewnym zakresie nieaktualne. Dotyczy to informacji, że skarżąca i jej mąż otrzymują wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę. Istotnie – w dniu [...] lutego 2006 r. mąż skarżącej był już bezrobotny. Z kolei w dniu wydania kolejnej decyzji w sprawie, tj. w dniu [...] marca 2006 r., bezrobotną była także skarżąca. Okoliczności te nie miały jednak wpływu na zasadność odmowy przyznania świadczenia specjalnego. Analogicznie nie miała takiego wpływu informacja o miejscu zamieszkania skarżącej, pobieraniu przez nią w przeszłości pomocy społecznej oraz korzystaniu z pomocy jej rodziców. Te okoliczności nie są istotne dla sprawy, gdyż opierając się na treści pisma z dnia [...] stycznia 2006 r. i uznając informacje w nim zawarte za w całości prawdziwe organ nie kwestionował trudnej sytuacji materialnej skarżącej. Z uzasadnienia wydanych w sprawie decyzji jednoznacznie wynika, że organ uznaje tę sytuację za "niewątpliwie" trudną (str. 3 decyzji z [...] marca 2006 r.). Nadal jednak organ zauważał, że osoba, na rzecz której wystąpiono o świadczenie specjalne, nie legitymuje się drugą wymaganą przesłanką, tj. szczególnymi zasługami w jakiejś dziedzinie. Sąd ocenę tę w pełni podziela. W sprawie nie wystąpiły też żadne szczególne zdarzenia losowe, które uzasadniałyby przyznanie wnioskowanego świadczenia. Opisane przez skarżącą okoliczności dotyczące jej sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz stanu zdrowia jej dziecka za takie szczególne zdarzenie losowe uznane być nie mogą. Argumentacja skarżącej wynika z niezrozumienia celu, jakiemu służyć ma świadczenie specjalne – nie jest to świadczenie o charakterze wyłącznie socjalnym. Do pomocy o takim socjalnym charakterze powołane są inne organy działające na innych podstawach prawnych. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 przywołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd skargę oddalił uznając, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja podjęta została zgodnie z prawem obowiązującym w chwili jej wydawania.