II SA/Wa 980/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, Protokolant specjalista Joanna Głowala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2025 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego oddala skargę Prezes Rady Ministrów (zwany dalej: Prezesem RM, organem), decyzją z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...]), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), zwaną dalej: K.p.a., utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] marca 2024 r. nr [...] o odmowie przyznania R. S. (zwany dalej także: wnioskodawcą, skarżącym) świadczenia specjalnego. Decyzje powyższe zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z dnia [...] lipca 2023 r. R. S. (ur. w 1954 r.) zwrócił się do Prezesa RM o przyznanie świadczenia specjalnego. W uzasadnieniu wniosku podał, że jest działaczem opozycji antykomunistycznej, co potwierdził decyzją Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2022 r. Ponadto wskazał i udokumentował, że postanowieniem z dnia [...] czerwca 2023 r. został odznaczony Krzyżem Wolności i Solidarności. Wyjaśnił, że z tego powodu był represjonowany i zmuszany do zmiany miejsca pracy, co skutkowało niższymi zarobkami, a tym samym niższymi składkami odprowadzanymi do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Wnioskodawca udokumentował, że w 2001 r. ukończył studia podyplomowe na Uniwersytecie [...] w zakresie [...]. Ponadto podał, że w jego pierwszej pracy, tj. w [...] "[...]" [...] — największej spółdzielni produkcyjnej w województwie [...] - pełnił funkcję kierownika [...]. W sierpniu 1980 r. po powrocie z rocznego przeszkolenia w Szkole Oficerów Rezerwy przy Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Zmechanizowanych w [...], wspólnie z Mistrzem Zakładu Remontowo-Budowlanego J. W. założył Komisję [...]. Fakt ten spowodował wobec niego represje i w październiku 1980 r. został odwołany z funkcji kierownika [...], a następnie karnie przeniesiony na [...] do odległej od spółdzielni o 10 km fermy trzody chlewnej w [...]. W marcu 1981 r. został zmuszony do zmiany miejsca pracy i znalazł pracę w Rejonowym Przedsiębiorstwie [...] "[...]" w [...] jako specjalista ds. produkcji, a następnie zastępca kierownika działu produkcji. Jak podał, mimo wniosku Dyrektora Przedsiębiorstwa o awansowanie go na jego zastępcę Komitet Wojewódzki PZPR w [...] odmówił jego nominacji. Od Dyrektora wie, że głównym przeciwnikiem był Prezes [...] "[...]" [...] J. K. - członek egzekutywy Komitetu Wojewódzkiego PZPR w [...]. Mimo zmiany pracy dalej prowadził działalność opozycyjną i po wprowadzeniu stanu wojennego pomagał w organizacji pomocy żywnościowej strajkującej [...]. Jego działalność opozycyjna była przyczyną kolejnych zmian zatrudnienia. Od 26 kwietnia 1996 r. do 31 marca 1997 r. był zarejestrowany w Urzędzie Pracy i był uprawniony do pobierania zasiłku dla bezrobotnych (zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy z [...] maja 2003 r.), Wnioskodawca udokumentował następującą aktywność zawodową: 1. od 1 sierpnia 1992 r. do 31 października 1995 r. - przewodniczący sekretariatu [...] w Komisji Krajowej NSZZ "Solidarność"; 2. od 22 maja 1991 r. do 21 maja 1993 r. "Solidarność" w [...]; 3. od 7 listopada 1990 r. do 17 sierpnia 2017 r. - zastępca dyrektora, starszy inspektor wojewódzki w [...] Urzędzie Wojewódzkim w [...]; 4. od 10 października 1990 r. do 6 listopada 1990 r. — komendant straży [...] w [...] Spółka Akcyjna - Oddział Operacyjny w [...]; 5. od 5 września 1989 r. do 31 sierpnia 1990 r. - starszy inspektor miejski w Urzędzie Miejskim w [...]; 6. od 1 września 1988 r. do 4 września 1989 r. - wiceprezes zarządu w K. "[...]" Spółka z o.o.; 7. od 1 marca 1988 r. do 31 sierpnia 1988 r. - wiceprezes ds. produkcji i gastronomii w S.w [...]; 8. od 1 września 1987 r. do 29 lutego 1988 r. - główny specjalista ds. przetwórczości rolnej - Związek [...] - Oddział w [...]; 9. od 1 marca 1987 r. do 31 sierpnia 1987 r. - dyrektor zakładu usług handlowych w "[...]" sp. z o.o.; 10. od 15 grudnia 1982 r. do 28 lutego 1987 r. - dyrektor oddziału wojewódzkiego Krajowego Biura [...] "[...]" w [...]; 11. od 1 marca 1981 r. do 14 grudnia 1982 r. — specjalista ds. produkcji, zastępca kierownika działu produkcji w Rejonowym Przedsiębiorstwie Przetwórczym Przemysłu [...] "[...]" w [...]; 12. od 2 maja 1979 r. do 28 lutego 1981 r. - kierownik produkcji zwierzęcej w R."[...]" w [...]. Do wniosku wnioskodawca załączył dokumenty wskazujące, że od 22 maja 1991 r. do 31 października 1995 r. przebywał na urlopie bezpłatnym w związku z zatrudnieniem w ramach stosunku pracy z wyboru w Komisji Krajowej NSZZ "Solidarność". Ponieważ nie zgłosił powrotu do pracy w Urzędzie Wojewódzkim w [...], stosunek pracy uległ wygaśnięciu z dniem 31 października 1995 r. Na mocy wyroku Sądu Wojewódzkiego w [...] z [...] czerwca 1997 r. został przywrócony do pracy w Urzędzie Wojewódzkim i podjął pracę 6 czerwca 1997 r. Ponadto w latach 1995-1996 wnioskodawcy nie wypłacono wynagrodzenia, premii i ekwiwalentu za urlop. Wnioskodawca złożył także m.in. kopię aktu urodzenia swojej matki S.S., która jak podał, była repatriantką z miasta [...] w województwie [...] i córką właściciela zakładu kamieniarskiego w [...] – J. S. Wyjaśnił nadto, że cała parafia wraz z księdzem proboszczem ewakuowała się z [...] do gminy [...]. Wnioskodawca poinformował, że działając w opozycji współpracował z K. M. i wymienił w tym zakresie studia na Akademii Rolniczej w latach 1974-1979, kolportaż prasy podziemnej KPN, "Solidarność" 80, [...], [...], [...] i [...]. Ponadto poinformował, że społecznie pełni funkcję wiceprezesa zarządu S. w [...] i jest ekspertem ds. rolnictwa i ochrony środowiska. Podał także, że jest synem żołnierza AK Inspektorat [...], który zmarł w 2021 r. w wieku 97 lat. Pismem z dnia 28 września 2023 r. organ wyjaśnił wnioskodawcy przesłanki przyznawania świadczeń specjalnych i wezwał do uzupełnienia wniosku poprzez szczegółowe przedstawienie i udokumentowanie okoliczności uzasadniających uznanie jego sytuacji za szczególną w rozumieniu art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251 ze zm.), tj. wybitnych i niepowtarzalnych osiągnięć w jakiejś dziedzinie aktywności, w tym wskazanie cech wyróżniających go z grona innych działaczy opozycji antykomunistycznej. W przypadku powoływania się na szczególne zdarzenie losowe organ wezwał do wykazania i udokumentowania wymaganego elementu wyjątkowości. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca nadesłał kopię m.in. następujących dokumentów: 1. oświadczenia świadków w sprawie jego działalności opozycyjnej; 2. zaświadczenie Konfederacji Polski Niepodległej z [...] czerwca 2022 r. w którym wskazano, że R.S. kolportował prasę podziemną i brał udział w licznych demonstracjach opozycji; 3. akta z Instytutu Pamięci Narodowej w sprawie operacyjnego rozpracowania krypt. "[...]", w których figurują: K. W., W. J., R. M., M. A., S. M. i S.P.; 4. legitymację z [...] marca 1979 r. potwierdzającą odznaczenie wnioskodawcy złotą odznaką Studenckiego Koła Naukowego przy Instytucie [...] Akademii Rolniczej w [...]; 5. dokumenty dotyczące, K. L., który jak podał wnioskodawca był członkiem Prezydium Komisji Krajowej NSZZ "Solidarność" w [...] i którego działanie spowodowało odwołanie wnioskodawcy z funkcji przewodniczącego sekretariatu rolnictwa w Komisji Krajowej NSZZ "Solidarność"; 6. powołanie R. S. w skład Komitetu [...] dla [...] 2021-2027. Z dołączonego do pisma biogramu odznaczonych Krzyżem Wolności i Solidarności opracowanego na podstawie oświadczeń świadków wynikało, że R. S. od sierpnia 1982 r. działał w [...], kolportował wydawnictwa bezdebitowe: "[...]", "[...]", "[...]", a także organizował pomoc dla rodzin osób internowanych i uwięzionych. Od 1984 r. zaangażował się w działalność Międzyzakładowego Robotniczego Komitetu Solidarności, brał udział w akcjach ulotkowych i pikietach na rzecz obrony więźniów politycznych. Od 1987 r. współpracował z Polską Partią Socjalistyczną, a następnie z PPS-Rewolucja Demokratyczna. Wnioskodawca poinformował, że oprócz funkcji społecznej wiceprezesa zarządu [...] Rady [...] został powołany na przewodniczącego obchodów [...]. Ponadto poinformował, że pełni również funkcję rzecznika prasowego [...] w [...] i nadesłał w tym zakresie kopię legitymacji z [...] maja 2022 r. W toku prowadzonego postępowania organ zwrócił się do Dyrektora Wydziału Rodziny i Polityki Społecznej w [...] Urzędzie Wojewódzkim o spowodowanie ustalenia aktualnej sytuacji socjalno-bytowej wnioskodawcy i jego najbliższej rodziny oraz Instytutu Pamięci Narodowej o przeprowadzenie kwerendy w zasobie archiwalnym i nadesłanie kopii dokumentów dotyczących działalności wnioskodawcy. Nadto zwrócił się do wnioskodawcy o wszelkie inne niż dotychczas nadesłane informacje, które w aspekcie przyznawania świadczeń specjalnych, mogłyby być pomocne oraz istotne w ocenie sprawy. Przede wszystkim poprosił o wskazanie i udokumentowanie jego indywidualnych dokonań, które jednocześnie wyróżniałyby go z grona innych działaczy opozycji antykomunistycznej. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca podał, że z przesłanych przez niego dotychczas dokumentów jednoznacznie wynika, że jest osobą legitymującą się wybitnymi i niepowtarzalnymi zasługami i osiągnięciami na niwie zawodowej i społecznej. W związku powyższym wnioskodawca wskazał, że po raz kolejny przedstawia i dokumentuje indywidualne dokonania. W tym zakresie podał, m.in. że jest synem żołnierza Armii Krajowej i przymusowego robotnika w okresie okupacji niemieckiej od 9 czerwca 1941 r. do 31 marca 1945 r., który jak podał wnioskodawca, do swojej śmierci, tj. [...] lutego 2022 r. nie otrzymał zadośćuczynienia z tytułu niewolniczej pracy. Wnioskodawca przesłał kopię aktu zgonu R.S. S. (jego (ojca) i kopię zaświadczenia Zarządu Tartaku "[...]" potwierdzającego pracę w wyżej wymienionym okresie w tartaku w charakterze pomocnika i przy obróbce drewna na wszystkich maszynach stołowych. Wnioskodawca podał też, że jego ojciec uciekł w marcu 1945 r. na ziemie zachodnie tj. [...] i zatrudnił się jako gajowy, a później leśniczy Nadleśnictwa [...] unikając aresztowania przez NKWD i UB. W tym zakresie nadesłał kopię legitymacji z [...] maja 1945 r. potwierdzającą, że jego ojciec udaje się z polecenia Wojewody [...]do Nadleśnictwa [...] jako gajowy. Ponadto wnioskodawca udokumentował: 1. ukończenie w 1974 r. Państwowego Technikum Hodowlanego w [...], a także odbycie studiów magisterskich na Wydziale [...] Akademii Rolniczej w [...] i w tym samym roku uzyskanie tytułu magistra inżyniera [...]; 2. mianowanie go uchwałą Rady Państwa z [...] czerwca 1980 r. na stopień podporucznika; odbycie przeszkolenia wojskowego w okresie od 4 lipca 1979 r. do 30 czerwca 1980 r.; 3. otrzymanie tytułu i brązowej odznaki wzorowego podchorążego; 4. uczestniczenie w szkoleniu "Produkty tradycyjne i regionalne województwa [...] - ochrona, przykłady dobrych praktyk"; 5. otrzymanie pamiątkowej [...] zrekonstruowanej z okazji setnej rocznicy Powstań [...]; 6. nadanie mu przez Stowarzyszenie "[...]" Środowisk Patriotycznych w Kraju i Za Granicą Honorowego Medalu Stowarzyszeniowego; 7. otrzymanie 8 listopada 2019 r. listu gratulacyjnego od [...] Spółdzielni Mieszkaniowej z podziękowaniami za bezinteresowny, osobisty wkład i zaangażowanie w pracy społecznej na rzecz społeczności członkowskiej Spółdzielni; 8. uczestniczenie w panelu naukowo-dyskusyjnym na temat "Gospodarka - Zmiany -Zarządzanie" zorganizowanym przez Akademię [...] w [...]; 9. udział w badaniu eksperckim projektu Regionalne Obserwatorium Procesu Transformacji, ROPT. Wnioskodawca podał, że w grudnia 1981 r. nastąpiło załamanie produkcji drobiarskiej z powodu embarga na dostawy kukurydzy, soi i mączek rybnych z USA. Jak podał, Komitet Centralny PZPR w Warszawie podjął decyzję o rozbiciu Zakładów Drobiarskich "[...]" i dał możliwość prowadzenia produkcji drobiarskiej Polskiemu Związkowi Producentów i Hodowców Drobiu oraz działalności gospodarczej pod nazwą "[...]". W marcu 1982 r. powołano na terenie całej Polski 33 oddziały [...]. Do grudnia 1982 r. nie powstał taki oddział w [...] z uwagi na bardzo silną pozycję "[...]" w [...] i zapowiedzi dyrekcji, że nie dopuszczą do jego utworzenia na terenie województwa [...]. Po wielu miesiącach nie znaleziono chętnego do podjęcia się tej funkcji. Po namowie prezesów Wojewódzkiego Związku Hodowców i Producentów [...] w [...], wnioskodawca podjął się zorganizowania i uruchomienia oddziału w [...], ale na skutek działań dyrekcji "[...]" w [...] miał problemy z utrzymaniem się na rynku. Udało mu się jednak przezwyciężyć wszelkie problemy i po roku działalności ww. podmiot był już najlepszym oddziałem "[...]" w Polsce. Jednak 28 marca 1987 r. został odwołany z funkcji dyrektora oddziału w [...], po zwolnieniu dyscyplinarnym E.G. - głównego specjalisty ds. hodowli i produkcji drobiarskiej, który był spokrewniony z M. G. - ówczesnym I sekretarzem Komitetu Wojewódzkiego PZPR w [...] i członkiem Komitetu Centralnego. Dalej podał, że mimo sugestii Komitetu Wojewódzkiego PZPR i dyrektora naczelnego "[...]" o przywrócenie E. G. do pracy wnioskodawca stanowczo tego odmówił z uwagi na jego prestiż wśród załogi i malwersacje finansowe tego pracownika. Z tego powodu został zmuszony do odejścia i rezygnacji z funkcji dyrektora. Osobą, która przyczyniła się do jego problemów z Komitetem Wojewódzkim PZPR w K. był J.K. – członek egzekutywy PZPR w [...] i prezes [...] "[...]" w [...]. Kolejne zmiany miejsc pracy były konsekwencją zaleceń Komitetu Wojewódzkiego PZPR w [...] o niewyrażaniu zgody na zatrudnianie wnioskodawcy na stanowiskach kierowniczych w jednostkach państwowych i publicznych. Jak podał, zmiany ustrojowe spowodowały, że on - doświadczony działacz gospodarczy, a także działacz podziemia NSZZ "Solidarność", kolporter prasy podziemnej i współorganizator dowożenia żywności strajkującej [...], został mianowany, zgodnie z dołączoną kopią dokumentacji, z dniem [...] listopada 1990 r. na stanowisko zastępcy dyrektora Wydziału Przedsięwzięć Publicznych w Urzędzie Wojewódzkim w [...]. Wyjaśnił, że w tym okresie aktywnie wspierał szeroko pojęte zmiany w sektorze rolnictwa i pomagał w reaktywowaniu się bratniego Związku NSZZ "Solidarność" Rolników Indywidualnych w województwie [...]. Efektem jego pracy była, jak napisał, pomoc w zorganizowaniu struktur NSZZ "Solidarność" Rolników Indywidualnych na terenie województwa [...] i wyboru władz tego związku oraz delegatów na Zjazd Krajowy. Za zasługi w zorganizowaniu struktur tego związku został wybrany na delegata na Zjazd Krajowy NSZZ "Solidarność" Rolników Indywidualnych z województwa [...]. Następnie pełnił funkcję przewodniczącego sekretariatu [...]" i, jak podał, pełnił tę funkcję w najtrudniejszym okresie transformacji rolnictwa. Dalej podał, że w okresie bezrobocia na skutek jego interwencji w Ministerstwie Ochrony Środowiska przy współudziale C. M. z zarządu Regionu [...] udało się uzyskać zgodę na zbieranie nieodpłatnie chrustu w lasach państwowych, w związku z czym osoby bezrobotne mogły ogrzewać swoje mieszkania. Wyjaśnił też, że w swojej działalności był przeciwnikiem zakładania spółek pracowniczych w byłych PGR-ach przez byłych dyrektorów PGR-ów. Ponadto podał, że jego działalność na rzecz byłych pracowników PGR-ów była szeroko komentowana w mediach społecznościowych. Dalej podał, że podczas jednej z wizyt i spotkań z członkami NSZZ "Solidarność" został napadnięty i pobity przez byłych funkcjonariuszy SB. Jak napisał, był to efekt jego protestów z powodu przejmowania majątków byłych PGR-ów przez fikcyjne spółki pracownicze. Jak podał, w wyniku tego zdarzenia od 14 czerwca 1995 r. do 25 kwietnia 1996 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim. W dniu 31 października 1995 r. na nadzwyczajnym zjeździe delegatów sekretariatu rolnictwa, zwołanym z naruszeniem statutu NSZZ "Solidarność", został odwołany z funkcji przewodniczącego sekretariatu [...]. Dalej podał, że zawiadomiony o terminie tego zjazdu postanowił tam pojechać i w trakcie jazdy samochodem do [...] uległ ciężkiemu wypadkowi samochodowemu. Przez 7 dni leżał nieprzytomny w Szpitalu Wojewódzkim w [...], a następnie leczył się w Szpitalu Uniwersyteckim w [...]. Na początku grudnia 1995 r., gdy przebywał w domu rodzinnym, otrzymał pismo z Urzędu Wojewódzkiego w [...], że wobec niezgłoszenia przez niego powrotu do pracy został zwolniony, mimo tego, iż jak podał wnioskodawca, jego żona przekazywała zaświadczenia lekarskie do Urzędu. Wnioskodawca poinformował też, że od 1974 r. jest członkiem Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Rolnictwa (NOT) Federacji Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych i od 1982 r. jest rzeczoznawcą SITR ds. [...]. Od 2009 r. do 2013 r. był wiceprezesem Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Rolnictwa, oddział w [...]. Od 2013 r. do 2020 r. był prezesem oddziału SITR w [...] i wiceprezesem zarządu głównego SSITR w [...]. Instytut Pamięci Narodowej, w odpowiedzi na wezwanie organu przesłał jedynie akta paszportowe R. S.. Natomiast Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] poinformował, że R. S. nie korzysta z pomocy Ośrodka. Ponadto poinformował, że wnioskodawca nie zgłosił się do Ośrodka, zarówno w wyznaczonym z urzędu terminie, jak również nie nawiązał żadnej innej formy kontaktu z pracownikiem socjalnym, zaś trzykrotne próby wejścia w środowisko zamieszkania wnioskodawcy okazały się bezskuteczne. W związku z powyższym Ośrodek nie miał możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i ustalenia aktualnej sytuacji socjalno-bytowej. W związku z faktem, że przed przyznaniem świadczenia specjalnego organ jest zobligowany do ustalenia sytuacji materialnej wnioskodawcy, a wnioskodawca, mimo prośby organu, nie ujawnił swojej sytuacji socjalno-bytowej, ani też nie ujawnił czy kiedykolwiek ubiegał się o świadczenie pieniężne lub pomoc pieniężną przyznawaną przez Szefa Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, organ w toku postępowania wystąpił do: Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o informację dotyczącą świadczeń otrzymywanych przez wnioskodawcę oraz Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych o informacje, czy R. S. kiedykolwiek ubiegał się o świadczenie pieniężne lub pomoc pieniężną, którą przyznaje Szef Urzędu. W odpowiedzi na powyższe zapytania Szef Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych przekazał, że wnioskodawca nie występował o przyznanie pomocy pieniężnej, natomiast decyzją Szefa Urzędu z [...] listopada 2022 r. przyznano mu bezterminowo świadczenie pieniężne miesięcznie począwszy od listopada 2022 r. Aktualna wysokość tego świadczenia wynosi 1.780,96 zł. Natomiast ZUS poinformował, że wnioskodawca od 8 września 2019 r. otrzymuje emeryturę, która od 1 marca 2023 r. wynosi 6.471,53 zł. Ponadto do akt sprawy wpłynęło pismo J. B. posła do Parlamentu Europejskiego z dnia 30 stycznia 2024 r., w którym potwierdził, że R.S. jest mu znany osobiście jako działacz opozycji demokratycznej w PRL. Ponadto poinformował, że wnioskodawca był w sierpniu 1980 r. współzałożycielem [...] w [...] "[...]" w [...], a po jej rejestracji w MKZ "[...]" został jej wiceprzewodniczącym. Potwierdził również, że wnioskodawca po wprowadzeniu stanu wojennego organizował i dostarczał żywność strajkującym w [...]. Ponadto udzielał się w [...]w [...]. Był także kolporterem prasy podziemnej i wydawnictw bezdebitowych. Prasę taką kolportował między [...], [...], [...] i [...]. Brał także udział w organizacji pomocy dla rodzin osób internowanych i uwięzionych. Ponadto zaangażował się w prace "Międzyzakładowego Robotniczego Komitetu Solidarność". W szczególności brał udział w akcjach ulotkowych i pikietach w obronie więźniów politycznych, a także w licznych demonstracjach politycznych. Podał także, że po zmianach ustrojowych wnioskodawca brał czynny udział w pracach struktur Zarządu Regionu [...] NSZZ "Solidarność". Był współorganizatorem Sekretariatu [...] Komisji Krajowej NSZZ "Solidarność" oraz przez dwie kadencje jego przewodniczącym, jako oddelegowany Dyrektor Wydziału [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] 1 członek Komisji Krajowej NSZZ "Solidarność" w [...]. Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] marca 2024 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251 ze zm.), odmówił przyznania wnioskodawcy świadczenia specjalnego. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wskazuje na istnienie szczególnego przypadku dającego podstawę do przyznania świadczenia specjalnego. Wyjaśnił przy tym, że warunkiem uzyskania świadczenia specjalnego przyznawanego przez Prezesa Rady Ministrów (w trybie szczególnym) są jasno i dokładnie udokumentowane okoliczności, które wskazują, że wnioskodawca podczas swojej działalności, np. sportowej, artystycznej, naukowej, społecznej, położył wybitne i niepowtarzalne zasługi, a jego obecna sytuacja socjalno-bytowa jest rażąco niesprawiedliwa w odniesieniu do jego dokonań. Taka okoliczność nie występuje natomiast w niniejszej sprawie. W złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy R. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie wnioskowanego świadczenia. Przytaczając orzecznictwo sądów administracyjnych, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 października 2006 r. sygn. akt P 38/05 oraz stanowisko doktryny wnioskodawca podniósł, że celem art. 82 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest przede wszystkim stworzenie możliwości uhonorowania osób zasłużonych dla społeczeństwa. Obecne sformułowanie przepisu nie odwołuje się do zasług beneficjenta, co wskazuje, że ta kompetencja Prezesa Rady Ministrów obejmuje także prawo do przyznania świadczeń nie tylko osobom szczególnie zasłużonym, lecz także innym, których sytuacja może zostać zakwalifikowana jako "szczególnie uzasadniony przypadek". Ustawa nie definiuje pojęcia "szczególnie uzasadnionego przypadku", zatem każdorazowo powinien on być badany i oceniany w sposób indywidualny. Wykładnia językowa i celowościowa art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych prowadzi do wniosku, że jest to unormowanie o charakterze wyjątkowym, mające za zadanie polepszenie sytuacji materialnej osób, których szczególne zasługi dla życia społecznego uzasadniają odstępstwo od ogólnie przyjętych zasad przyznawania tego rodzaju świadczeń. Osoba, której to świadczenie może zostać przyznane, musi znacznie różnić się od innych osób w znaczeniu pozytywnym. Zdaniem wnioskodawcy wskazane we wniosku i dalszych dokumentach jego zasługi mieszczą się w uznaniu administracyjnym uprawniającym do zaliczenia jego sytuacji do szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wnioskodawcę uznać należy za osobę szczególnie zasłużoną, odróżniającą się od innych osób. Jego działalność i dokonania wskazane i udokumentowane w wydanej decyzji wyróżniają go spośród innych działaczy opozycji antykomunistycznej. Z tego tytułu nie tylko uzyskał status działacza opozycji antykomunistycznej, ale i został uhonorowany odznaczeniami w tym w postaci Krzyża Wolności i Solidarności. Co więcej, za szczególną działalność społeczną prowadzoną już po roku 1989 r. został odznaczony, jako jedna z nielicznych osób, przez Marszałka Województwa [...] Repliką [...]. Ponadto otrzymał liczne dyplomy uznania organizacji kombatanckich za ofiarną pracę społeczną na rzecz takich organizacji i ich członków, w tym Związku Represjonowanych Politycznie Żołnierzy Górników oraz Związku Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej i Byłych Więźniów Politycznych. Nadmienił też, że Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wskazał, że znaczne zaangażowanie wnioskodawcy w działalność, zagrożoną odpowiedzialnością kamą, mającą na celu odzyskanie przez Polskę suwerenności, nie budziła wątpliwości. Podkreślił też, że aby osoba uznana została za szczególnie zasłużoną nie jest wymagane by jej działalność była powszechnie znana, ani jedyna w swoim rodzaju. Prezes Rady Ministrów, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...]) utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] marca 2024 r. o odmowie przyznania świadczenia specjalnego. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dowodzi istnienia szczególnego przypadku dającego podstawę do przyznania wnioskowanego świadczenia. Podkreślił, że ustawodawca pozostawił wyłącznemu uznaniu organu, jakie okoliczności uprawniające do nabycia świadczenia specjalnego należy uznać za szczególne. Omawiane uprawnienie Prezesa Rady Ministrów historycznie zostało ukształtowane i oparte na założeniu wyróżniania świadczeniami renty lub emerytury ze względu, co do zasady, na szczególne zasługi osób, którym świadczenie takie jest przyznawane oraz chęć szczególnego ich uhonorowania. Brzmienie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych należy odczytywać i wywodzić normę z niego wynikającą w tym właśnie przywołanym historycznym kontekście. Sposób odczytywania treści art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych był również przedmiotem wielokrotnej oceny sądów administracyjnych, które w drodze orzeczniczej wypracowały wykładnię omawianego przepisu. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał (wyrok z 17 stycznia 2007 r. sygn. akt I OSK 894/06), że "(...) szczególnie uzasadniony przypadek wiązać się winien nie tylko z ekstremalnie nawet trudną sytuacją bytową, lecz także ze szczególnymi właściwościami osoby ubiegającej się o przyznanie tego świadczenia, wskazującymi na wyjątkowość danego przypadku w aspekcie społecznym. Chodzić tu może o posiadanie przez wnioskodawcę pewnych cech wyróżniających, jak wybitne osiągnięcia na niwie zawodowej, artystycznej i sportowej czy społecznej, świadczące o zasługach danej osoby wobec społeczeństwa. Sytuacja bytowa spowodowana stanem zdrowia, czy też zdarzeniem losowym nie daje zatem podstaw do domagania się przyznania emerytury lub renty (...)". Stwierdził również (wyrok z 1 sierpnia 2007 r. sygn. akt I OSK 7/07), że "Niedookreślone pojęcie szczególnie uzasadnionych przypadków bez wskazania jakichkolwiek kryteriów i przesłanek oznacza, że ustawodawca pozostawił Prezesowi Rady Ministrów ocenę, czy sytuacja osoby ubiegającej się o świadczenie specjalne nosi znamiona szczególnie uzasadnionego przypadku. (...) celem przepisu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach (...) jest uhonorowanie i zapewnienie godziwych warunków bytowych osobom, które mają wybitne indywidualne zasługi i osiągnięcia w określonej dziedzinie aktywności". Zdaniem organu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, nie wskazuje na istnienie szczególnego przypadku dającego podstawę do przyznania wnioskodawcy świadczenia specjalnego. Podstawą przyznania takiego świadczenia przez Prezesa Rady Ministrów są jasno i dokładnie udokumentowane okoliczności, które wskazują, że wnioskodawca podczas swojej działalności położył wybitne i niepowtarzalne zasługi, a jego obecna sytuacja socjalno-bytowa jest rażąco niesprawiedliwa w odniesieniu do jego dokonań. Taka okoliczność nie występuje w niniejszej sprawie. Z akt nie wynika, aby obecna sytuacja materialna wnioskodawcy była szczególnie trudna, zaś nadesłane przez niego dokumenty nie potwierdzają jego wybitnych, niepowtarzalnych zasług i osiągnięć. O posiadaniu takich zasług nie świadczą bowiem wskazane przez niego represje. W ocenie organu przywołane przez wnioskodawcę okoliczności, nie wskazują na jego ponadprzeciętną aktywność na rzecz opozycji antykomunistycznej. W rozstrzyganiu postępowań o świadczenia specjalne Prezes Rady Ministrów musi kierować się wyłącznie obiektywnymi kryteriami oceny, a taka ocena nie daje podstaw do uznania, że wymieniona we wniosku aktywność opozycyjna wnioskodawcy nosi znamiona działalności wybitnej i wyjątkowej. Jednocześnie, nie deprecjonując podniesionej przez wnioskodawcę postawy i aktywności opozycyjnej, organ zwrócił uwagę, że postawę taką prezentowało wielu obywateli wiążących się z różnymi organizacjami podziemia, opozycją demokratyczną, stających się członkami Solidarności, bądź jedynie sympatyzujących z Solidarnością. Był to masowy protest społeczny w obronie godności i praw pracowniczych. Wszyscy ci działacze postrzegani byli przez ówczesne władze jako osoby zagrażające ustrojowi, co niejednokrotnie skutkowało zwolnieniami z pracy, ich internowaniem, czy też dokonywaniem rewizji w ich miejscu zamieszkania bądź pobytu oraz wzywaniem do stawiennictwa w siedzibach ówczesnych organów bezpieczeństwa. Działania te niejednokrotnie wpłynęły na ich całkowitą i trwałą niezdolność do pracy. Dlatego też zdaniem organu, nie można każdej formy działalności opozycyjnej i związkowej traktować jako wybitnej i niepowtarzalnej. Organ zaznaczył przy tym, że działalność opozycyjna wnioskodawcy nie spowodowała jego internowania, co pośrednio świadczy o tym, że nie był postrzegany przez ówczesne władze jako osoba zagrażająca ówczesnemu porządkowi. Z dokumentów nie wynika ponadto, aby wnioskodawca poddany był inwigilacji lub szykanom w związku z prowadzoną przez niego działalnością. Decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych potwierdza, że wnioskodawca posiada status działacza opozycji antykomunistycznej, ale nie ma on przyznanego statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych. Wyjątkowość omawianego świadczenia wyklucza natomiast dopuszczalność stosowania tej instytucji powszechnie oraz przesądza, że świadczenie przyznawane na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych może być przyznane tylko w rzeczywiście wyjątkowych, nadzwyczajnych sytuacjach. Działacze opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowane z powodów politycznych, którzy posiadają status takiego działacza lub takiej osoby, potwierdzony przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, mają możliwość ubiegania się o świadczenia i pomoc pieniężną na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Wnioskodawca posiada status działacza opozycji antykomunistycznej i otrzymuje z tego tytułu świadczenie pieniężne oraz ma możliwość korzystania z pomocy finansowej na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Ponadto status ten uprawnia go do korzystania z szeregu pozostałych praw sformułowanych w ww. ustawie, jak np.: z ulg przy przejazdach środkami komunikacji miejskiej (50 %) i przy przejazdach w komunikacji krajowej środkami publicznego transportu zbiorowego (51 %), z dotacji na wykonywanie zadań opiekuńczych, z objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, z prawa korzystania poza kolejnością ze świadczeń opieki zdrowotnej i z usług farmaceutycznych udzielanych w aptekach, z prawa korzystania z ambulatoryjnych świadczeń specjalistycznych bez skierowania lekarza ubezpieczenia zdrowotnego, z prawa pierwszeństwa do środowiskowej opieki socjalnej, w tym w uzyskaniu miejsca w domu pomocy społecznej. Organ zaznaczył jednocześnie, że fakt otrzymania przez wnioskodawcę odznaczeń, podziękowań i dyplomów nie stanowi dowodu na okoliczność posiadania przez niego wybitnych zasług w rozumieniu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przyjęcie przeciwnego stanowiska prowadziłoby do stwierdzenia, że każda z odznaczonych osób mogłaby skutecznie dochodzić przyznania jej świadczenia specjalnego przez Prezesa Rady Ministrów. Procedura związana z nadawaniem orderów i odznaczeń jest procedurą zupełnie odmienną od tej dotyczącej rozpatrzenia wniosków o przyznanie świadczenia specjalnego. Otrzymane przez wnioskodawcę odznaczenia stanowią oczywiście wyraz uznania dla jego aktywności, jednakże nie można skutecznie wywodzić z tego faktu istnienia zasług dla całego kraju, a zwłaszcza zasług wybitnych o charakterze wyjątkowym i niepowtarzalnym. Nagrodą za znamienite zasługi, które mogłyby być utożsamione z przyznaniem wnioskowanego przez ww. świadczenia specjalnego, jest Order Orła Białego. Niemniej jednak wnioskodawca nie udokumentował nadania mu takiego orderu. Odnosząc się natomiast do wskazanych przez wnioskodawcę osiągnięć na niwie zawodowej i społecznej organ podniósł, że niewątpliwie, w ocenie wnioskodawcy, jego osiągnięcia są wybitne, lecz jest to jedynie jego subiektywna ocena. Nie można przecież pracy zawodowej (chociażby nawet była wykonywana z dużym zaangażowaniem) traktować jako działalności wybitnej. Przyjęcie za prawidłowy odmiennego punktu widzenia, skutkowałoby przyznaniem świadczenia specjalnego wielu osobom, które wykonywały podobną pracę, co wnioskodawca. Wtedy świadczenia specjalne utraciłyby swój szczególny, przewidziany przez ustawodawcę wyjątkowy charakter. Podobnie wskazana praca społeczna nie posiada charakteru wymaganego w postępowaniach o świadczenia specjalne i jest niewystarczająca do przyznania wnioskowanego świadczenia. Natomiast sugerowane przez wnioskodawcę zasługi członków jego rodziny nie stanowią elementu podlegającego ocenie w niniejszej sprawie. Wnioskodawca jest bowiem osobą dorosłą i dochodzi świadczenia, powołując się na swoją sytuację życiową. Stąd ocenie organu podlegają jedynie jego zasługi. W zakresie natomiast drugiej przesłanki przyznania świadczenia specjalnego, tj. wystąpienie szczególnego zdarzenia losowego, czyli takiego, które można uznać za nadzwyczajne, tzn. posiadające element wyjątkowości w skali kraju, organ stwierdził, że zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy nie wskazuje, by przesłanka ta została spełniona. O wyjątkowości podnoszonych przez wnioskodawcę okoliczności nie może przesądzać jego subiektywne przekonanie, lecz muszą to być takie okoliczności, które ze względów obiektywnych mogą być traktowane, jako szczególne. Wnioskodawca nie wykazał żadnego szczególnego zdarzenia losowego o takim charakterze. Objęcie zaś pojęciem "szczególnie uzasadnionych przypadków", takich okoliczności, jak wypadek samochodowy i pobicie, spowodowałoby odejście od obowiązujących zasad przyznawania świadczeń, w wyjątkowych, niepowtarzalnych przypadkach. Jednocześnie uczyniłoby te świadczenia powszechnymi dla wszystkich takich przypadków, a to nie było celem ustanowienia tego przepisu. Ta materia mogła być ewentualną przesłanką do wytoczenia powództwa odszkodowawczego na drodze cywilnej. Nie może zaś zostać potraktowana jako uzasadniająca istnienie zdarzenia losowego o charakterze szczególnym. W skardze na powyższą decyzję Prezes Rady Ministrów z dnia [...] kwietnia 2024 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego, tj.: 1. art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 K.p.a., poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, przejawiające się pominięciem okoliczności zniszczenia teczki osobowej skarżącego utworzonej przez służbę bezpieczeństwa i faktu potwierdzenia działalności opozycyjnej oraz wybitnych zasług w dziedzinie politycznej przez świadków, jak i w toku postępowania przez byłego Prezesa Rady Ministrów J. B.; 2. art. 80 K.p.a. poprzez sprzeczność dokonanych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, przejawiającą się nieuprawnionym uznaniem, że zabrane w sprawie dowody, w tym działalność opozycyjna uhonorowana Krzyżem Wolności i Solidarności i inne liczne odznaczenia, w tym Repliką [...] nie świadczą o wybitnych zasługach skarżącego; 3. art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, poprzez jego błędną wykładnię i nieuprawnione uznanie, że przepis odnosi się jedynie do osób, które mają niepowtarzalne zasługi i osiągnięcia w określonej dziedzinie aktywności, podczas gdy chodzi tu jedynie o wybitne indywidualne zasługi na polu politycznym, społecznym lub zawodowym, co według skarżącego ma miejsce w jego przypadku. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja wydana została bez wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a także bez uwzględnienia całokształtu zasług skarżącego, w jego mniemaniu świadczących o jego wybitnych indywidualnych zasługach na polu politycznym, społecznym lub zawodowym. Organ w szczególności pominął okoliczność zniszczenia teczki osobowej skarżącego utworzonej przez służbę bezpieczeństwa. Tym samym nie uwzględnił faktu, iż poza zeznaniami świadków, nie było innych adekwatnych dowodów potwierdzających wybitne osiągnięcia na polu społecznym i w istocie politycznym. Skarżący nie mógł więc przedstawić dokumentów wymaganych przez organ, który mógł poszerzyć postępowanie dowodowe o zeznania świadków. Tymczasem osiągnięcia skarżącego były tak istotne, że Urząd do Spraw Kombatantów i Osób represjonowanych stwierdził, że z całości zebranego materiału dowodowego oraz oświadczeń aż czterech świadków (wszystkich działaczy opozycji antykomunistycznej; A. S., C. M., M. W. i R. S.) w sposób jednoznaczny wynika, że R. S. w okresie od stycznia 1956 r. do 4 czerwca 1989 r. łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadził w ramach struktur zorganizowanych lub współdziałających z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Jednocześnie skarżący dodatkowo swoje usługi na omawianym polu tj. jako działalność działacza opozycji demokratycznej, potwierdził oświadczeniem byłego Prezesa Rady Ministrów J. B., który wskazał dodatkowo na współpracę z nim tak przed, jak i po zmianach ustrojowych. Niezależnie od powyższego zabrane w sprawie dowody, w tym wskazujące na aktywną działalność opozycyjną uhonorowaną Krzyżem Wolności i Solidarności oraz potwierdzoną przez byłego Prezesa Rady Ministrów J. B., a także liczne odznaczenia za działalność po 1989 r., w tym uhonorowanie Repliką [...] w ocenie skarżącego świadczą o jego wybitnych zasługach na polu politycznym i społecznym. Skarżący podkreślił, że jakkolwiek przyznanie świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych leży w granicy uznania administracyjnego, to jednak błędne określenie przesłanek takiego uznania stanowi o błędnej wykładni organu. Prezes Rady Ministrów w sposób niesłuszny uznał bowiem, że omawiane świadczenie należy się jedynie osobom, które mają niepowtarzalne zasługi i osiągnięcia w określonej dziedzinie aktywności. Tymczasem Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z 17 października 2006 r. (P 38/05, OTK-A 2006, Nr 9, poz. 123) stwierdził, że w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych chodzi o uhonorowanie i zapewnienie godziwych warunków bytowych osobom, które mają wybitne indywidualne, także (ale nie wyłącznie) w znaczeniu "niepowtarzalne", zasługi i osiągnięcia w określonej dziedzinie aktywności. Ze względu na różnorodność, wyjątkowość, a często nieporównywalność tego typu zasług użycie przez ustawodawcę zwrotu niedookreślonego "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" jest, zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, w tym przypadku w pełni uzasadnione. Wyjaśniono to w orzecznictwie sądów administracyjnych, podkreślając, że aby osoba uznana została za szczególnie zasłużoną, nie jest wymagane by jej działalność była powszechnie znana ani jedyna w swoim rodzaju. Celu ustanowienia emerytury/renty przyznawanej przez Prezesa Rady Ministrów należy więc raczej szukać np. w próbie uhonorowania, a nierzadko wsparcia, osób szczególnie zasłużonych, co jednak nie powinno być oparte na przesłance rozgłosu medialnego w sensie upublicznienia czyichś zasług. Przyznanie świadczenia w niniejszej sprawie uzasadnia wskazana w przywołanych wyżej orzeczeniach, w tym Trybunału Konstytucyjnego, zasadność zapewnienia osobom prowadzącym taką jak skarżący działalność, godziwych warunków bytowych. Reasumując skarżący stwierdził, że w jego sprawie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych do przyznania wnioskowanego świadczenia specjalnego. Prezes Rady Ministrów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 935). Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga R. S. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] kwietnia 2024 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja tego organu z dnia [...] marca 2024 r. odmawiająca skarżącemu przyznania świadczenia specjalnego nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z tym przepisem, Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Brzmienie powołanego przepisu wskazuje na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia. Oznacza to, że organ administracji, działając w ramach swobodnego uznania, ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia w określonym stanie faktycznym. Zaznaczyć jednocześnie należy, że zakres uznania administracyjnego wyznaczony jest zawsze przepisem prawa, a ramy uznania określają normy kompetencyjne, przepisy o postępowaniu administracyjnym i przepisy prawa materialnego. Wydając decyzję o charakterze uznaniowym organ jest związany nie tylko przepisem prawa, ale i celem ustanowionego przepisu. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela. Kontrola sądu administracyjnego w przypadku decyzji wydanej w oparciu o uznanie administracyjne jest zasadniczo ograniczona i sprowadza się do zbadania, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc czy organ administracji publicznej - prowadząc postępowanie - zebrał cały materiał dowodowy, czy wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy dokonał po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz czy przyjęte przez organ rozstrzygnięcie zostało wyczerpująco i jasno uzasadnione zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 K.p.a. Dokonując kontroli decyzji uznaniowych sąd może zatem badać jedynie, czy nie zostały przekroczone granice uznania, czy rozstrzygnięcie nie było dowolne oraz wszelkie te elementy, które w danym akcie nie wiążą się z luzem decyzyjnym pozostawionym organom przez ustawodawcę (por. T. Bigo, Kontrola uznania administracyjnego, "Sprawozdania Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego" 1959, nr 14A). Sąd nie dokonuje natomiast oceny wydanego rozstrzygnięcia z punktu widzenia słuszności, czy sprawiedliwości, lecz sprawdza tylko, czy organ w sposób prawidłowy przeprowadził proces wydania decyzji uznaniowej, czy uwzględnił wszystkie przepisy, czy materiał dowodowy został zebrany w całości, czy pojęcia nieostre zostały prawidłowo zinterpretowane, czy nie pominięto istotnych elementów przy ustalania stanu faktycznego oraz czy wybrał rozwiązanie przewidziane przepisem prawa materialnego (por. wyrok NSA z 20 kwietnia 2010 r., I OSK 130/10 publ. CBOSA). Wskazać jednocześnie należy, że użyte w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych określenie "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" jest pojęciem nieostrym, zawierającym elementy ocenne. Przy stosowaniu pojęcia nieostrego organ jest zobowiązany do udowodnienia poprawności przyjętego przez siebie rozumienia danego pojęcia i przedstawienia argumentów przemawiających za przyjęciem określonego sposobu rozumowania. Organ dokonuje zatem "doprecyzowania" (skonkretyzowania) określonego pojęcia przy uwzględnieniu okoliczności faktycznych indywidualnej sprawy oraz kontekstu normatywnego, w którym to pojęcie funkcjonuje. W przypadku pojęć niedookreślonych chodzi bowiem o pewien luz normatywny, związany z wykładnią tekstu prawnego oraz oceną stanu faktycznego, do którego ma być odnoszona norma prawna. Znaczenie użytego w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych pojęcia "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" orzecznictwo sądowe łączy z wybitnym zasługami w jakiejś dziedzinie aktywności, np. na niwie zawodowej, artystycznej, społecznej, naukowej, sportowej, czy też politycznej. Świadczenie w trybie powołanego przepisu może być też przyznane w przypadku zaistnienia zdarzeń losowych, ale jedynie o charakterze nadzwyczajnym. Brana jest również pod uwagę sytuacja bytowa wnioskodawcy, jakkolwiek nie może być ona jedyną przesłanką przyznania stosownego świadczenia. Trybunał Konstytucyjny badając konstytucyjność powołanego przepisu i stwierdzając w wyroku z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt P 38/05, że jest on zgodny z art. 2 i art. 32 ust. Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 67 ust. 1 Konstytucji, wskazał, że "Świadczenie przyznane przez Prezesa Rady Ministrów nie zostało przewidziane dla sytuacji, w których osoby starsze lub też całkowicie niezdolne do pracy, a zarazem niespełniające warunków do uzyskania świadczeń przewidzianych w ustawie emerytalnej, nie są w stanie podjąć pracy (lub innej działalności zarobkowej) i pozostają w ciężkim położeniu materialnym. Dla wskazanych tu przypadków tzw. szczególnego pokrzywdzenia przewidziana jest instytucja emerytury/renty wyjątkowej, o której stanowi art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a ponadto świadczenia o charakterze socjalnym". Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że "Celu ustanowienia emerytury lub renty przyznawanej przez Prezesa Rady Ministrów należy szukać w sferze uhonorowania osób szczególnie zasłużonych, wybitnych, itd. (...). Chodzi bowiem o uhonorowanie i zapewnienie godziwych warunków bytowych osobom, które mają wybitne indywidualne, także w znaczeniu "niepowtarzalne", zasługi i osiągnięcia w określonej dziedzinie aktywności. Z uwagi na różnorodność, wyjątkowość, a często nieporównywalność tego typu zasług użycie przez ustawodawcę zwrotu niedookreślonego "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" jest w pełni uzasadnione. (...)". Podstawą uzyskania świadczenia specjalnego przyznawanego przez Prezesa Rady Ministrów w trybie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS są przede wszystkim udokumentowane okoliczności, które wskazują, że osoba wnioskująca podczas swojej działalności, np. naukowej, społecznej, gospodarczej, czy politycznej, położyła wybitne i wyjątkowe zasługi, a jej obecna sytuacja socjalno-bytowa jest rażąco niesprawiedliwa w odniesieniu do jej dokonań. Wskazać też należy, że świadczenie specjalne nie może stanowić odszkodowania, rekompensaty, czy też zadośćuczynienia za doznane krzywdy, cierpienia, represje. O jego charakterze przesądza zamieszczenie regulujących je przepisów w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, co jednoznacznie wskazuje, że nie mają one charakteru roszczeniowego. Nie mają one również charakteru stricte socjalnego. W niniejszej sprawie organ dokonał wszechstronnej oceny stanu faktycznego w kontekście przesłanek określonych w ww. przepisie. W następstwie tego stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje na istnienie "szczególnie uzasadnionego przypadku" dającego podstawę do przyznania świadczenia specjalnego. W ocenie Sądu, powyższe stanowisko organu jest uprawnione. Zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, organ prawidłowo zastosował zasady uznania administracyjnego, czego dowodem jest dokonana analiza okoliczności faktycznych sprawy i argumentacja zawarta w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia. Wydając zaskarżoną decyzję organ rozważył wszechstronnie argumenty podniesione we wniosku z dnia [...] lipca 2023 r. oraz w kolejnych pismach składanych przez skarżącego w toku postępowania Z akt sprawy wynika również, że organ pismami z [...] września 2023 r. oraz z [...] listopada 2023 r. poinformował skarżącego o przesłankach jakie powinny być spełnione, aby możliwe było przyznanie przez Prezesa Rady Ministrów renty lub emerytury w trybie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Organ wezwał skarżącego do przedstawienia i udokumentowania okoliczności uzasadniających uznanie jego sytuacji za szczególną w rozumieniu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a także przedstawienia jego sytuacji rodzinnej i socjalno–bytowej. W toku postępowania pismami z [...] listopada 2023 r. organ zwrócił się również do Wydziału Rodziny i Polityki Społecznej [...] Urzędu Wojewódzkiego o poczynienie ustaleń na temat sytuacji socjalno-bytowej skarżącego i członków jego najbliższej rodziny, a także do Dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w [...] o spowodowanie przeprowadzenia kwerendy w zasobie archiwalnym IPN oraz nadesłanie kopii dokumentów dotyczących skarżącego. Pismem z [...] listopada 2023 r. organ wystąpił też do Dyrektora Generalnego Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych o informacje, czy skarżący kiedykolwiek ubiegał się o świadczenie pieniężne lub pomoc pieniężną, którą przyznaje Szef Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych. Czynności podejmowane w toku postępowania przez Prezesa Rady Ministrów wskazują, iż dążył on do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a całość zebranego w sprawie materiału dowodowego została szeroko opisana i oceniona przez organ w zaskarżonej decyzji. Tym samym brak jest podstaw do uznania, że organ nie dopełnił obowiązków wynikających z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Podjęte rozstrzygnięcie organ należycie też uzasadnił - stosownie do wymogów określonych w art. 107 § 3 K.p.a. Nie ma również podstaw do zakwestionowania dokonanej przez organ wykładni art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Pojęcie szczególnie uzasadnionego przypadku zostało przez organ odczytane w zgodzie z poglądami utrwalonymi w orzecznictwie sądów administracyjnych, nawiązującymi do stanowiska zajętego przez Trybunał Konstytucyjny w ww. wyroku z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt P 38/05. Uwzględniając powyższe organ prawidłowo uznał, iż w rozpoznawanej sprawie nie zaistniały przesłanki do przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Świadczenie specjalne może być przyznane osobie legitymującej się wybitnymi, niepowtarzalnymi zasługami i osiągnięciami w jakiejś dziedzinie aktywności, której sytuacja materialna jest rażąco niesprawiedliwa i nieadekwatna do posiadanych dokonań (naukowych, artystycznych, sportowych, politycznych). Taka sytuacja nie ma miejsca w rozpoznawanej sprawie. Nie wystąpiły również zdarzenia losowe o charakterze nadzwyczajnym uzasadniające przyznanie wnioskowanego świadczenia. W niniejszej sprawie argumenty przedstawiane przez skarżącego, przemawiające, jego zdaniem, za zasadnością wniosku o przyznanie świadczenia specjalnego skupiały się na opisie przebiegu jego pracy zawodowej oraz jego działalności opozycyjnej, związkowej i społecznej. W ocenie Sądu należy zgodzić się z organem, że przywołane przez skarżącego w toku postępowania okoliczności, nie wskazują na jego wybitne, niepowtarzalne zasługi w działalności opozycyjnej, związkowej i społecznej. Działalność opozycyjna, do której odwołuje się skarżący, była w latach 80-tych udziałem wielu Polaków. Jak słusznie zaznaczył natomiast organ, działalność opozycyjna skarżącego nie spowodowała jego internowania, co pośrednio świadczy o tym, że nie był postrzegany przez ówczesne władze jako osoba zagrażająca ówczesnemu porządkowi. Z dokumentów nie wynika ponadto, aby skarżący poddany był inwigilacji lub szykanom w związku z prowadzoną przez niego działalnością. Nie można zatem mówić, że działalność ta miała cechy wybitności. Gdyby przyjąć za prawidłowy odmienny punkt widzenia, wówczas należałoby przyznać świadczenia specjalne wielu osobom, które w latach 80-tych w jakikolwiek sposób zaangażowały się w działalność opozycyjną tak jak skarżący, a wtedy świadczenia specjalne Prezesa Rady Ministrów utraciłyby swój wyjątkowy charakter, stając się świadczeniami o charakterze niemal powszechnym. Także fakt uhonorowania skarżącego Krzyżem Wolności i Solidarności oraz Repliką [...] nie stanowi dowodu na okoliczność posiadania przez niego wybitnych zasług w rozumieniu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Otrzymane przez skarżącego odznaczenia stanowią oczywiście wyraz uznania dla jego aktywności, jednakże nie można skutecznie wywodzić z tego faktu istnienia zasług dla całego kraju, a zwłaszcza zasług wybitnych o charakterze wyjątkowym i niepowtarzalnym. Przyjęcie przeciwnego stanowiska prowadziłoby do stwierdzenia, że każda z odznaczonych osób mogłaby skutecznie dochodzić przyznania jej świadczenia specjalnego przez Prezesa Rady Ministrów. Kryteria przyznawania tych odznaczeń nie są jednak tożsame z kryteriami przyznawania świadczenia specjalnego. Także wskazywane przez skarżącego osiągniecia na niwie zawodowej i społecznej nie uzasadniając stwierdzenia, że winien on być zaliczony do grona osób, o których mowa w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń. Nie można też stwierdzić, że sytuacja materialno-bytowa skarżącego jest rażąco niesprawiedliwa i nieadekwatna do posiadanych przez niego dokonań. Skarżący otrzymuje bowiem emeryturę, której wysokość na dzień 1 marca 2023 r. wynosiła 6.471,53 zł. Ponadto, na podstawie decyzji Szefa Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] listopada 2022 r. ma przyznane bezterminowo comiesięczne świadczenie pieniężne, którego wysokość w dacie orzekania przez organ wynosiła 1.780,96 zł. Ma też możliwość korzystania z pomocy finansowej na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Reasumując, w przedstawionym stanie faktycznym zaskarżoną decyzję należy uznać za zgodną z prawem, zaś zarzuty skargi za nieuzasadnione. Sąd nie stwierdził bowiem dowolności w podjętym rozstrzygnięciu. Organ zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy istotny dla podjęcia rozstrzygnięcia w trybie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz w sposób przekonujący wyjaśnił przesłanki podjętej decyzji. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.