II SA/Wa 988/24

WyrokWSA w Warszawie2025-06-18

Skład orzekający: Joanna Kruszewska-Grońska, Sławomir Antoniuk, Dorota Kozub-Marciniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić udostępnienia informacji publicznej, powołując się na "nadużycie prawa do informacji publicznej", jeśli nie udowodni, że wnioskodawca działa w złej wierze i w celu innym niż troska o dobro publiczne?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może odmówić udostępnienia informacji publicznej, powołując się na "nadużycie prawa do informacji publicznej", jeśli nie udowodni, że wnioskodawca działa w złej wierze i w celu innym niż troska o dobro publiczne. Samo posiadanie przez wnioskodawcę indywidualnego interesu w uzyskaniu informacji nie dyskwalifikuje wniosku, a organ musi wykazać konkretne okoliczności świadczące o próbie wykorzystania instytucji dostępu do informacji publicznej w celu innym niż realizacja dobra publicznego.
Stan faktyczny
Stowarzyszenie wystąpiło do Rektora Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego (SGGW) o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej liczby zgłoszeń od pracowników w latach 2020-2023 w zakresie mobbingu, dyskryminacji i naruszenia zasady równego traktowania, a także liczby rozpatrzonych na korzyść wnioskodawcy zgłoszeń. Rektor SGGW odmówił udostępnienia informacji, uznając wniosek za informację przetworzoną i wezwał do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego. Następnie wydał decyzję o odmowie, powołując się na nadużycie prawa do informacji publicznej, argumentując, że wniosek został złożony z inicjatywy byłego pracownika uczelni, który pozostaje w sporze sądowym z SGGW. Stowarzyszenie zaskarżyło decyzję, zarzucając naruszenie przepisów Konstytucji RP i ustawy o dostępie do informacji publicznej, w tym brak podstaw do uznania wniosku za nadużycie prawa.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Rektora Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego i zasądził od Rektora na rzecz Stowarzyszenia zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, , Protokolant referent Marta Stec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na decyzję Rektora Szkoły [...] w [...] z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Rektora Szkoły [...] w [...] na rzecz Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] kwotę 680 (słownie: sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z [...] marca 2024 r. Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...] (dalej: "skarżący", "stowarzyszenie"), powołując się na art. 61 ust. 1 Konstytucji RP i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902; dalej: "u.d.i.p."), wystąpiło do Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego (dalej: "SGGW", "uczelnia") o udostępnienie informacji w następującym zakresie: 1. liczby zgłoszeń otrzymanych od pracowników SGGW w 2020 r. dotyczących: a) art. 943 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r., poz. 277 ze zm.; dalej: "k.p.") - mobbing, b) art. 183a k.p. - zakaz dyskryminacji, c) art. 183d k.p. - naruszenie zasady równego traktowania; 2. liczby zgłoszeń otrzymanych od pracowników SGGW w 2021 r. dotyczących: a) art. 943 k.p. - mobbing, b) art. 183a k.p. - zakaz dyskryminacji, c) art. 183d k.p. - naruszenie zasady równego traktowania; 3. liczby zgłoszeń otrzymanych od pracowników SGGW w 2022 r. dotyczących: a) art. 943 k.p. - mobbing, b) art. 183a k.p. - zakaz dyskryminacji, c) art. 183d k.p. - naruszenie zasady równego traktowania; 4. liczby zgłoszeń otrzymanych od pracowników SGGW w 2023 r. dotyczących: a) art. 943 k.p. - mobbing, b) art. 183a k.p. - zakaz dyskryminacji, c) art. 183d k.p. - naruszenie zasady równego traktowania; 5. liczby zgłoszeń rozpatrzonych na korzyść wnioskodawcy/pokrzywdzonego i z jakiego artykułu w: a) 2020 r., b) 2021 r., c) 2022 r., d) 2023 r. Jednocześnie skarżący wniósł o przekazanie informacji w formie elektronicznej na adres skrytki ePUAP. Pismem z [...] marca 2024 r. Rektor SGGW (dalej też: "organ") poinformował stowarzyszenie, że nie dysponuje dokumentem, który spełniałby kryteria i wymagania zawarte we wniosku. Dlatego na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. wezwał skarżącego do wykazania w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, iż udostępnienie żądanej informacji publicznej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego oraz w jakim zakresie występuje ta szczególna istotność - pod rygorem wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej w trybie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Organ wskazał, że zakres wnioskowanych informacji obejmuje obowiązek przetworzenia, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Uczelnia nie posiada centralnego rejestru/zbioru zawierającego żądane informacje. W związku z powyższym konieczne jest przetworzenie, tj. zgromadzenie i przygotowanie danych, a następnie sporządzenie (wytworzenie) nowego dokumentu na bazie posiadanych przez SGGW danych. Skutkuje to zakwalifikowaniem żądanej informacji jako informacji przetworzonej. Ponadto organ powiadomił skarżącego, iż jego wniosek zostanie rozpatrzony w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpowiedzi na niniejsze wezwanie, nie dłużej jednak niż dwa miesiące od dnia złożenia wniosku. Decyzją z [...] kwietnia 2024 r. nr [...] Rektor SGGW, na mocy art. 16 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. oraz art. 104 § 1 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej: "k.p.a."), odmówił udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej. W uzasadnieniu ww. rozstrzygnięcia organ stwierdził, że wniosek stowarzyszenia o udostępnienie informacji publicznej mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p., bo SGGW jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia posiadanej informacji o walorze publicznym, jak również żądana informacja stanowi informację publiczną. Według organu, należało też dokonać oceny, czy złożony wniosek nie stanowi nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej. W tym kontekście Rektor SGGW podniósł, iż z urzędu wiadomo mu, że [...] września 2023 r. do uczelni wpłynął wniosek o udzielenie informacji publicznej o tej samej, niezmienionej treści, złożony przez byłego pracownika SGGW, pozostającego w sądowym sporze pracowniczym. Spór ten dotyczy zarzutu nierównego traktowania pracowników oraz nieprawidłowości w wypłacie należnego wynagrodzenia. W sprawie wszczętej ww. wnioskiem została wydana ostateczna decyzja o odmowie udzielenia informacji publicznej z uwagi na nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej, a to z uwagi na próbę wykorzystania informacji publicznej do indywidualnych, prywatnych potrzeb, w celu przygotowania i wytoczenia przeciwko uczelni powództwa z zakresu prawa pracy. W ww. postępowaniu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej wnioskodawczyni powoływała się m.in. na stowarzyszenie. W tej sytuacji organ uznał, że rozpoznawany wniosek skarżącego został złożony z inicjatywy byłego pracownika SGGW w celu prywatnym - do wykorzystania w sporze z byłym pracodawcą. Z tej też przyczyny Rektor SGGW nie dał wiary wyjaśnieniom stowarzyszenia, zawartym w piśmie z 28 marca 2024 r. (które wpłynęły do organu 2 kwietnia 2024 r.), oceniając wniosek informacyjny skarżącego jako nieuzasadniony. Organ powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: "NSA") z 23 listopada 2016 r., sygn. akt. I OSK 1601/15, w którym przyjęto, iż nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej polega na próbie skorzystania z tej instytucji dla osiągnięcia celu innego niż troska o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa i jego struktur, przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, jawność działania administracji i innych organów władzy publicznej (orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Celem u.d.i.p. nie jest więc zaspokajanie indywidualnych (prywatnych) potrzeb w postaci pozyskiwania informacji wprawdzie publicznych, lecz przeznaczonych dla celów innych niż wyżej wymienione. Takie informacje mogą być uzyskiwane na zasadach przyjętych dla danego rodzaju stosunków (por. J. Drachal). W świetle powyższego, działanie stowarzyszenia nie świadczy o zamiarze uzyskania informacji publicznej w celu jej wykorzystania dla dobra wspólnego, lecz w innych celach, a mianowicie na potrzeby postępowań sądowych skierowanych przeciwko uczelni, jej organom oraz pracownikom. Konkludując, organ stanął na stanowisku, że przedmiotowy wniosek stanowi nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej, co legło u podstaw odmownej decyzji. In fine decyzji Rektor SGGW odnotował, iż w ramach realizacji obowiązku przewidzianego w art. 16 ust. 2 pkt 2 u.d.i.p., stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji publicznej zajął radca prawny M. K. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję stowarzyszenie (reprezentowane przez radcę prawnego J. D.) zarzuciło naruszenie prawa, tj.: 1) art. 1 ust. 1 i art. 2 ust. 2 u.d.i.p. poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że nie ma podstaw do udzielenia informacji publicznej, ponieważ skarżący nadużył prawa do tej informacji, a wniosek miał na celu realizację indywidualnych potrzeb poprzez pozyskanie informacji przeznaczonych dla celów innych niż wskazane w u.d.i.p., przez co wniosek nie powinien być rozpoznany w trybie u.d.i.p.; 2) art. 7 i art. 8 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie i ograniczenie skarżącemu prawa do informacji publicznej, pomimo braku wyraźnej podstawy do jego wyłączenia, gdyż obowiązujące przepisy prawa nie znają pojęcia "nadużycia prawa do informacji" jako podstawy do odmowy udostępnienia informacji publicznej; 3) art. 54 ust. 1 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie i ograniczenie stowarzyszeniu prawa do pozyskiwania informacji; 4) art. 61 ust. 3 Konstytucji RP przez jego błędne zastosowanie i uznanie, że złożony przez skarżącego wniosek stanowił nadużycie prawa do informacji publicznej, co uprawnia do ograniczenia konstytucyjnego prawa do informacji. W oparciu o ww. zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi stowarzyszenie zaakcentowało, iż Rektor UW nie jest w żaden sposób uprawniony do badania czy dokonywania oceny motywów, jakimi kieruje się podmiot występujący o udostępnienie informacji publicznej. Przyjmując, że wnioskowana informacja mieści się w zakresie przedmiotowym u.d.i.p., organ powinien ją udostępnić bez jakiegokolwiek badania motywacji wnioskodawcy (tu: skarżącego). Możliwość złożenia wniosku informacyjnego i jego realizacja służy interesowi publicznemu, gdyż tym samym organ działa w sposób jawny. Organ rozpoznający wniosek informacyjny, poza sytuacją przewidzianą w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., nie ma żadnych podstaw do żądania wykazania interesu publicznego w uzyskaniu wnioskowanej informacji. Skarżący dostrzegł również, iż wprawdzie Rektor SGGW wezwał go do wykazania interesu publicznego w pozyskaniu informacji publicznej z uwagi na jej przetworzony charakter, ale w rzeczywistości chodziło mu o ocenę motywacji skarżącego. Zatem to organ nadużył prawa, domagając się wykazania interesu w pozyskaniu informacji publicznej. Prawo do informacji jest prawem konstytucyjnym, zaś stosownie do treści art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Ograniczenie prawa do informacji może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa. W ocenie skarżącego, w przedmiotowej sprawie nie zaszła żadna okoliczność, która mogłaby stanowić podstawę do ograniczenia przysługującego mu konstytucyjnego prawa do informacji publicznej. Obowiązujące przepisy prawa, w tym u.d.i.p., nie znają pojęcia "nadużycia prawa do informacji". Koncepcja nadużycia prawa do informacji publicznej została przyjęta tylko w orzecznictwie. Niedopuszczalne jest natomiast ograniczanie tego konstytucyjnego prawa poprzez zastosowanie przesłanki niemającej żadnej podstawy w obowiązującym przepisie rangi ustawowej. Konkludując, stowarzyszenie podkreśliło, iż jego wniosek w istocie zapewnia kontrolę nad działalnością Rektora SGGW oraz stosowaniem przez niego zasady przejrzystości działania. Prawo do informacji publicznej jest uprawnieniem, które powinno umożliwiać wpływ społeczeństwa na politykę państwa czy działalność podmiotów publicznych, a więc nie może być ograniczane w dowolny sposób. W odpowiedzi na skargę Rektor SGGW wniósł o oddalenie skargi. Organ nie podzielił argumentacji skargi i podtrzymał stanowisko odnośnie nadużycia przez skarżącego prawa do informacji publicznej. Dodał, że były pracownik uczelni domaga się w pozwie przeciwko SGGW m.in. zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w związku z nierównym traktowaniem go przez bezpośredniego przełożonego, a sprawa ta toczy się przed Sądem Rejonowym dla [...], [...] Wydział [...]. Wbrew twierdzeniom stowarzyszenia, prawo dostępu do informacji publicznej jest ograniczone przez prywatne interesy, zaś wydana decyzja o odmowie dostępu do informacji publicznej jest prawidłowa, dlatego skargę należy uznać za bezzasadną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Tutejszy Sąd podziela jedynie ocenę Rektora SGGW, że wniosek informacyjny skarżącego z [...] marca 2024 r. mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Przepis art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. stanowi, że obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności między innymi podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującego w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Stosownie do art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r., poz. 1571 ze zm.), uczelnia posiada osobowość prawną. Natomiast zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, uczelnia jest uczelnią publiczną, jeżeli jest utworzona przez organ państwa. Nie jest sporne w sprawie i nie budzi także wątpliwości Sądu, iż SGGW jest uczelnią publiczną i państwową osobą prawną, a Rektor SGGW jako organ reprezentujący uczelnię (vide art. 23 ust. 2 ww. ustawy) jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania będącej w jego posiadaniu informacji publicznej (vide wyrok NSA z 31 marca 2023 r., sygn. akt III OSK 7514/21). Rektor uczelni wyższej jest organem władzy publicznej w rozumieniu art. 7 Konstytucji RP, a więc adresatem wyrażonej w tym przepisie zasady praworządności. Ciąży na nim konstytucyjny obowiązek działania na podstawie i w granicach prawa (vide wyrok NSA z 10 września 2013 r., sygn. akt I OSK 1377/13). Ponadto w świetle art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. uczelnia publiczna jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, zarówno dlatego, że wykonuje zadania publiczne, jak i dlatego, iż dysponuje majątkiem publicznym. Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych. Doprecyzowaniem ww. przepisu jest art. 6 ust. 1 u.d.i.p., który przykładowo wymienia rodzaje informacji o walorze publicznym. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone (vide wyrok NSA z 21 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 678/11). Charakter publiczny należy przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności. O zakwalifikowaniu określonej informacji jako podlegającej udostępnieniu w rozumieniu u.d.i.p. decyduje kryterium rzeczowe, tj. treść i charakter informacji. Przedmiot wniosku skarżącego z [...] marca 2024 r. mieści się w pojęciu informacji publicznej, bo odnosi się do faktów, a mianowicie incydentów mobbingu, naruszenia zasady dyskryminacji i równego traktowania, zgłaszanych przez pracowników SGGW w ramach wykonywanych przez uczelnię zadań publicznych. Kwalifikacja prawna przedmiotu wniosku nie była sporna między stronami postępowania. Ogólnie rzecz ujmując, konstrukcja zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji świadczy o błędnym pojmowaniu przez organ prawa do informacji publicznej. Po pierwsze, wbrew stanowisku Rektora SGGW, kryterium rozróżnienia sprawy publicznej od niepublicznej, a tym samym informacji publicznej od innej informacji nie jest kryterium interesu (celu) wnioskodawcy w uzyskaniu informacji publicznej. Przeczyłoby to istocie prawa dostępu do informacji publicznej, które zarówno w doktrynie, jak i w judykaturze kwalifikowane jest jako konstytucyjne publiczne prawo podmiotowe (vide B. Kudrycka, S. Iwanowski, Prawo obywateli do informacji o działaniach organów administracji publicznej, PiP z 1999 r. nr 8, s. 70). Nieprawidłowe jest stanowisko Rektora SGGW, z którego wynika, że jeżeli celem wniosku jest realizacja subiektywnego (indywidulanego, prywatnego) interesu podmiotu, który go złożył, to wniosek ten - z tego właśnie powodu - nie dotyczy sprawy publicznej. Wniosek informacyjny "każdego" jest wnioskiem podmiotu publicznego prawa podmiotowego o udostępnienie informacji publicznej, czyli z istoty swej jest skierowany na realizację tego prawa, a zatem będącego istotnym elementem interesu prawnego, który - jako właśnie interes prawny - jest obiektywnym interesem indywidulanym. Tymczasem zgodnie z art. 2 ust. 2 u.d.i.p., od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego (vide wyrok NSA z 14 czerwca 2024 r., sygn. akt III OSK 1210/23). O ile kryterium "sprawy własnej" jako kryterium służące kwestionowaniu publicznego charakteru wnioskowanej informacji nie znajduje racjonalnych i prawnych podstaw, to konieczne jest dostrzeganie zbiegu w określonych sprawach takich jej obszarów, które mają aspekt niepubliczny (prywatny, własny), bo z tego powodu informacje dotyczące tych obszarów nie mają charakteru informacji publicznej (vide wyroki NSA: z 26 listopada 2021, sygn. akt III OSK 4568/21; z 7 kwietnia 2022 r., sygn. akt III OSK 4371/21; z 17 maja 2022 r., sygn. akt III OSK 1205/21; z 14 lipca 2022 r., sygn. akt III OSK 1682/21; z 15 lipca 2022 r., sygn. akt III OSK 1362/21 i z 17 marca 2023 r., sygn. akt III OSK 2615/21). W konsekwencji prywatny (własny, indywidualny) interes (cel) w pozyskaniu informacji publicznej w żaden sposób nie dyskwalifikuje skarżącego w ubieganiu się o uzyskanie informacji publicznej ani też nie ma wpływu na kwalifikację prawną żądanej informacji. Natomiast taki sposób czynienia użytku z publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej (tj. pozyskiwanie jej własne potrzeby) może być analizowany z perspektywy ewentualnego zjawiska nadużywania tego prawa, a wówczas może prowadzić do odmowy jego ochrony (vide ww. wyrok NSA z 14 czerwca 2024 r., sygn. akt III OSK 1210/23). Po drugie, należy zgodzić się ze stowarzyszeniem, iż organ wydając zaskarżoną decyzję, wadliwie przyjął, że doszło do nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej. W doktrynie oraz w orzecznictwie konstrukcja nadużycia prawa do informacji publicznej pojawia się w kontekście następującej motywacji i celów realizowanych przez wnioskodawców: 1) wykorzystania prawa do informacji w celu zakłócenia funkcjonowania organów administracji (do swoistego pieniactwa z wykorzystaniem prawa do informacji); 2) wykorzystania dla celów gospodarczych, zawodowych lub na potrzeby prowadzenia indywidualnych sporów prawnych; 3) wykorzystania dla szykanowania osób piastujących funkcje publiczne, do pozyskiwania informacji o tych osobach nie w celu społecznej kontroli, lecz dla prowadzenia sporów osobistych, zaspokojenia prywatnych animozji. Nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej polega na próbie korzystania z tej instytucji dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, kontroli przestrzegania prawa przez podmioty życia publicznego, jawność administracji i innych organów. Celem u.d.i.p. nie jest zaspokajanie indywidualnych (prywatnych) potrzeb w postaci pozyskiwania informacji wprawdzie publicznych, lecz przeznaczonych dla celów innych niż wyżej wymienione, czy też stworzenie formalnych mechanizmów umożliwiających destrukcję działalności organów władzy publicznej. W pierwszym przypadku informacje mogą być uzyskiwane na zasadach przyjętych dla danego rodzaju stosunków, np. w trybie procedury cywilnej (vide wyrok NSA z 23 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1601/15), w drugim przypadku dochodzi do naruszenia obowiązku wyrażonego w przepisie art. 82 Konstytucji RP przez brak troski o dobro wspólne (vide ww. wyrok NSA z 14 czerwca 2024 r., sygn. akt III OSK 1210/23). Mechanizm nadużywania prawa dostępu do informacji publicznej pozostaje w bezpośrednim związku z celami i motywami, które towarzyszą wnioskodawcy przy zgłoszeniu żądania udostępnienia informacji publicznej, a cele te i motywy mają charakter subiektywny i mogą mieć znaczenie przy ocenie sposobu czynienia użytku przez wnioskodawcę z przysługującego mu publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej. Istotną przeszkodą w diagnozowaniu nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej może być zatem nieznajomość tych właśnie motywów, jakimi kieruje się podmiot domagający się udzielenia mu informacji publicznej. Jest rzeczą oczywistą, że brak jest jakichkolwiek podstaw domagania się od takiego podmiotu wyjaśniania powodów, dla których chce on skorzystać z przysługującego mu publicznego prawa podmiotowego. W przypadku prawa dostępu do informacji publicznej ustawodawca wyraźnie tę oczywistość potwierdza, stanowiąc w art. 2 ust. 2 u.d.i.p., iż od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Skoro jednak dla stwierdzenia nadużycia tego prawa niezbędne jest ustalenie pozorowania realizacji wartości leżących u jego podstaw, to konieczne jest poznanie rzeczywistego celu wystąpienia z wnioskiem o udostępnienie konkretnej informacji publicznej. Ustaleń w tym zakresie można dokonywać w oparciu o ocenę okoliczności faktycznych danej sprawy, w tym treści wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Pomocne może być stanowisko wnioskodawcy prezentowane w innych pismach kierowanych do podmiotu zobowiązanego. Znaczenie może mieć okoliczność ponawiania wniosków o udzielenie informacji publicznych już udostępnionych wnioskodawcy albo ogólnodostępnych. Wszystkie te okoliczności powinny być przez organ wskazane i ocenione z podaniem argumentacji, dlaczego stanowią one podstawę dla przyjęcia przez organ, że podmiot korzystający z publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej nadużywa tego prawa. Gwarancji przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie i przedstawienia powodów kwalifikacji określonego zachowania jako nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej nie daje forma zwykłego pisma informującego o nieudzieleniu informacji (vide wyrok NSA z 24 stycznia 2025 r., sygn. akt III OSK 2889/23). W przedmiotowej sprawie Rektor SGGW powołał się na tożsamy w treści wniosek informacyjny złożony uprzednio przez byłego pracownika uczelni, z którym SGGW pozostaje w sporze sądowym. Jednakże okoliczność ta nie została w żaden sposób wykazana; organ nie potwierdził jej żadną dokumentacją. Nadto Rektor SGGW nie wyjaśnił, dlaczego ten pojedynczy incydent, jednorazowe działanie, kwalifikuje jako nadużycie prawa do informacji publicznej. Po trzecie, należy podkreślić brak konsekwencji organu w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem informacyjnym stowarzyszenia. O ile w sytuacji konieczności wytworzenia żądanej informacji - specjalnie na wniosek skarżącego, po uprzednim przygotowaniu danych obejmujących zgłoszenia przez pracowników uczelni w latach 2020-2023 przypadków mobbingu oraz naruszenia zakazu dyskryminacji i zasady równego traktowania - Rektor SGGW był uprawniony do zakwalifikowania przedmiotu wniosku jako informacji publicznej przetworzonej oraz wezwania do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego w jej uzyskaniu, o tyle organ w ogóle nie wyjaśnił, czy skarżący odpowiedział na takie wezwanie (zawarte w piśmie Rektora SGGW z [...] marca 2024 r.). W zaskarżonej decyzji organ tylko wzmiankował o piśmie stowarzyszenia z [...] marca 2024 r., które wpłynęło do niego [...] kwietnia 2024 r. i z którego treścią się nie zgadza. Próżno jednak szukać tego pisma w aktach administracyjnych. W tym miejscu zaznaczyć należy, że akta sprawy Rektor SGGW nadesłał dopiero w odpowiedzi na czwarte wezwanie Sądu i po wymierzeniu mu grzywny w kwocie 2.000 zł za nieprzekazanie akt sprawy, stosownie do obowiązku przewidzianego w art. 54 § 2 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Pomimo przyjęcia przez Rektora SGGW, iż przedmiot wniosku stanowi informację przetworzoną oraz powołania art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji, organ jako przyczynę wydania odmownego rozstrzygnięcia wskazał - nie brak wykazania przez skarżącego szczególnie istotnego interesu publicznego (do tej kwestii bowiem w ogóle się nie odniósł), lecz nadużycie przez stowarzyszenie prawa do informacji publicznej. Takie działanie organu jawi się jako nielogiczne i niekonsekwentne. Trudno nie podzielić opinii skarżącego, że skierowane do niego wezwanie w trybie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. było pozorne, skoro Rektor SGGW - mając z urzędu wiedzę o uprzednim tożsamym w treści wniosku informacyjnym byłego pracownika - z góry uznał, iż kolejny wiosek o tej samej treści (stowarzyszenia) stanowi nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej. W świetle przedstawionych uchybień tutejszy Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja organu narusza art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 16 ust. 2 u.d.i.p. Organ nie sprostał obowiązkowi podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i podania w uzasadnieniu decyzji ustaleń będących podstawą rozstrzygnięcia z jednoczesnym przedstawieniem dowodów, na których się oparł. Ponownie rozpoznając wniosek z [...] marca 2024 r., Rektor SGGW uwzględni powyższe wytyczne, a następnie - w zależności od wyniku przeprowadzonej analizy - poczyni stosowne działania, tj. udostępni żądaną informację (w całości albo w części), o ile ją posiada, a jeżeli nią nie dysponuje, to rozważy, czy jej przygotowanie będzie wiązało się z dużym nakładem pracy i zaangażowaniem dodatkowych sił - w przypadku pozytywnej odpowiedzi, wezwie skarżącego do wykazania szczególnej istotności interesu publicznego w udzieleniu wnioskowanej informacji, chyba że już jest w posiadaniu stanowiska skarżącego na takie wezwanie (jak bowiem wyżej wskazano, ani z zaskarżonej decyzji ani z akt administracyjnych sprawy nie wynika, czy stowarzyszenie odpowiedziało organowi na wezwanie z [...] marca 2024 r.). Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania w łącznej wysokości 680 zł (obejmujących wpis od sądowy skargi w kwocie 200 zł oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika skarżącego - radcy prawnego w wysokości 480 zł) rozstrzygnięto w punkcie drugim sentencji wyroku w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło