II SA/Wa 993/16
WyrokWSA w Warszawie2016-11-25
Skład orzekający: Adam Lipiński, Andrzej Góraj, Maria Werpachowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy trudna sytuacja życiowa i materialna wnioskodawcy, wynikająca z błędów medycznych, chorób i utraty pracy, stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek" uzasadniający przyznanie świadczenia specjalnego na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS?Ratio decidendi
Trudna sytuacja życiowa i materialna wnioskodawcy, nawet jeśli jest wynikiem zdarzeń losowych lub błędów medycznych, nie stanowi samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia specjalnego na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Świadczenie to może być przyznane jedynie w "szczególnie uzasadnionych przypadkach", które wymagają wykazania wybitnych, niepowtarzalnych zasług lub wyjątkowych zdarzeń losowych o znaczeniu ogólnokrajowym, a nie jedynie trudnej sytuacji bytowej czy powszechnie występujących problemów zdrowotnych.Stan faktyczny
Z. F. złożył wniosek o przyznanie świadczenia specjalnego z powodu trudnej sytuacji życiowej, wynikającej z utraty pracy po długotrwałej chorobie, błędów medycznych, które doprowadziły do zawału serca, oraz choroby nowotworowej żony. Organ administracji odmówił przyznania świadczenia, uznając, że wnioskodawca nie wykazał wybitnych zasług ani nadzwyczajnych zdarzeń losowych. WSA w Warszawie oddalił skargę Z. F., podzielając stanowisko organu.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.), Sędziowie WSA Andrzej Góraj, Maria Werpachowska, , Protokolant specjalista Wiesława Jesiotr, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2016 r. sprawy ze skargi Z. F. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego - oddala skargę -
Prezes Rady Ministrów decyzja z dnia [...] kwietnia 2016 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymał w mocy swoja poprzedzająca decyzję z dnia [...] marca 2016 r. przyznania Z. F. świadczenia specjalnego.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na zasady przyznawania świadczenia specjalnego w oparciu o przepis art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 748. ze zm.) wskazane w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 października 2006 r. sygn. akt P 38/05 (123/9A/2006) oraz na orzecznictwo w tym przedmiocie sądów administracyjnych.
Z. F. wystąpił o przedmiotowe świadczenie wnioskiem z dnia [...] września 2015 r., który uzupełnił pismami z dnia [...] października 2015 r.
Wniosek uzasadniał świadczeniem pracy zawodowej na rzecz społeczeństwa korzystającego z usług MPK w R., świadczeniem pracy na rzecz zakładu i pracowników w ZZ Pac. MPK, pracą na rzecz miasta i osiedla w radzie osiedla, udzielaniem się na rzecz honorowego krwiodawstwa, zdarzenie losowe (zawał mięśnia sercowego) i błędem lekarskim, który spowodował, że wnioskodawca znalazł się trudnej sytuacji bytowej – to jest nie spełnia warunków do nabycia prawa do emerytury lub renty w trybie zwykłym i z powodu złego stanu zdrowia nie może podjąć pracy, co powoduje, że nie ma niezbędnych środków utrzymania.
Prezes Rady Ministrów na podstawie zgromadzonego w spawie materiału dowodowego, w oparciu o dokumenty i oświadczenia przedłożone przez zainteresowanego ustalił następujący stan faktyczny:
Z. F. ma 61 lat (urodzony w 1954 r.) i legitymuje się stażem pracy wynoszący 42 lata. Pracę zawodową zaczął już w wieku 15 lat. Z wykształcenia jest technikiem mechanikiem. Zatrudniony był w latach 1969-1982 u kilku pracodawców (początkowo jako uczeń tokarz, następnie m.in. tokarz, pomocnik operatora, dyspozytor). Na podstawie wyboru w latach 1976-1977 zatrudniony został w Zarządzie Wojewódzkim ZSMP w K. Później przeszedł do pracy w Miejskiej Komunikacji Samochodowej w S., a w 1982 r. przeniesiony został do Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego w R. Zatrudniony był w dziale organizacji, gdzie zajmował się sporządzaniem rozkładów jazdy i rozpatrywaniem zgłaszanych w tym zakresie wniosków, co wiązało się wielokrotnie z pracą po godzinach oraz w soboty i niedziele, ale miał wiele satysfakcji z tej pracy. Prawie całe życie zawodowe związany był z komunikacją miejską (lata 1971-2011), działając przez cały ten czas społecznie w związku zawodowym pracowników macierzystego przedsiębiorstwa. Ostatnio pracował na stanowisku specjalisty ds. ruchu. Umowa o pracę została rozwiązana bez zachowania okresu wypowiedzenia z powodu długotrwałej choroby. W 2010 r. wnioskodawca otrzymał nagrodę jubileuszową z tytułu 40 lat pracy. Pozwem z dnia [...] września 2011 r. wystąpił do Sądu Rejonowego Sądu Pracy w R. o przywrócenie do pracy na dotychczasowych warunkach, jednakże jak wynika z pozostałych dokumentów, do pracy nie został przywrócony.
W wieku 54 lat Z. F. zaczął chorować i obecnie ma orzeczony lekki stopień niepełnosprawności. Z powodu [...], choroby [...] i po przebytym w 2010 r. [...] pozostaje w stałym leczeniu. Cierpi też na wiele innych schorzeń (m.in. [...]). Po [...] przebywał na zwolnieniu lekarskim, a następnie, przez 4 miesiące, otrzymywał świadczenie rehabilitacyjne.
Zainteresowany podnosił, iż z pewnością pracowałby nadal, gdyby lekarz przyjmujący go w izbie przyjęć w dniu [...] listopada 2010 r. sumiennie podszedł do swoich obowiązków i zamiast wypisać go do domu przyjąłby go do szpitala na oddział [...]. W wyniku tego błędu lekarskiego, po tygodniu doznał [...]. Przeszedł dwa zabiegi, po których nie mógł okresowo powrócić do pracy, co skutkowało obecną sytuacją bytową.
Z powodu długotrwałej niezdolności do pracy zakład pracy rozwiązał z wnioskodawcą, umowę, a prawa do świadczenia rehabilitacyjnego mu nie przedłużono. Zainteresowany wystąpił z wnioskiem o rentę z tytułu niezdolności do pracy, ale decyzja ZUS była odmowna, gdyż nie został uznany za niezdolnego do pracy.
Ponieważ poprawa stanu zdrowia nie nastąpiła załamał się nerwowo i jest pod opieką poradni zdrowia [...]. Obecnie jego jedynym źródłem utrzymania jest zasiłek okresowy z pomocy społecznej, nie ma żadnych oszczędności, a wydatki na leczenie wynoszą około 150 zł miesięcznie.
Wnioskodawca działał też społecznie. Grał w piłkę nożną i tenisa stołowego w Ludowym Zespole Sportowym. W szkole średniej występował w Młodzieżowym Zespole Pieśni i Tańca przy [...] w S. Pracował aktywnie w organizacji młodzieżowej. Od 1973 r. oddawał honorowo krew, na dowód czego nadesłał kopię legitymacji z 1985 r. potwierdzającej nadanie przez Zarząd Główny Polskiego Czerwonego Krzyża odznaki "Zasłużony Honorowy Dawca Krwi"' III Stopnia. Powołał się też na pracę społeczną w radzie osiedla (nadesłał kopię legitymacji wydanej przez Radę Miasta R. potwierdzającej, że w latach 1990-1993 był członkiem Rady Osiedla nr [...] im. [...]).
W niniejszym postępowaniu administracyjnym przed Prezesem Rady Ministrów Z. F. przedstawił następujące dokumenty:
Potwierdzające przynależność do Związku Zawodowego Pracowników MPK w R. W grudniu 1991 r. wybrany został w skład 9- osobowego zarządu tego związku. W wyborach w 1994 r. nie wszedł w skład zarządu, ale w wyniku wyborów, wszedł do Komisji Rewizyjnej tego związku, w której skład wchodził do 2007 r. Od dnia [...] października 2012 r. zarejestrował się jako bezrobotny (zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy z dnia [...] września 2013 r.).
Orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] czerwca 2011 r. uznające wnioskodawcę za niezdolnego do pracy - jednakże w związku z rokowaniem odzyskania zdolności do pracy wnioskodawca nie został skierowany na rentę, lecz przyznane mu zostało świadczenie rehabilitacyjne na okres 4 miesięcy od daty wyczerpania zasiłku chorobowego. Kolejnymi orzeczeniami lekarza orzecznika ZUS i komisji lekarskiej ZUS (z dni: [...] lutego 2013 r., [...] sierpnia 2015 r., [...] września 2015 r.) uznany został za zdolnego do pracy.
Orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności dla Miasta R. z dnia [...] października 2012 r. (nie jest to orzeczenie wydawane dla celów rentowych) wnioskodawca zaliczony został okresowo (od [...] września 2009 r. do [...] października 2015 r.) do lekkiego stopnia niepełnosprawności, z powodu upośledzenia narządu ruchu i chorób układu krążenia co oznacza, że jest zdolny do pracy na otwartym rynku pracy.
Wnioskodawca nadesłał też dokumenty potwierdzające, że w okresie od kwietnia do lipca 2015 r. otrzymywał zasiłek okresowy na podstawie ustawy o pomocy społecznej w kwocie 388 zł, a w lipcu 2015 r. otrzymał zasiłek celowy w kwocie 150 zł.
[...] Urząd Wojewódzki, na podstawie ustaleń dokonanych przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w R., podał iż Z. F. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i synem, urodzonym w 1986 r. Wspólnie zamieszkała w 4-pokojowym mieszkaniu córka prowadzi odrębne gospodarstwo domowe (w związku z powyższym dochodów córki nie podano). Z. F. jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy w R. Żona, leczy się [...], otrzymuje emeryturę w kwocie 998 zł miesięcznie. Syn nie ma żadnego dochodu, jest zarejestrowany jako bezrobotny bez prawa do zasiłku. Opłaty mieszkaniowe (czynsz, gaz i energia elektryczna) wynoszą 800 zł. miesięcznie i regulowane są na bieżąco (córka dokłada do opłat mieszkaniowych 400 zł). Wnioskodawca choruje na [...]. Do [...] października 2015 r. miał orzeczony lekki stopień niepełnosprawności (złożył wniosek o ponowne zaliczenie do osób niepełnosprawnych). Rodzina objęta jest regularną pomocą MOPS w R. od marca 2012 r. w formie zasiłku okresowego oraz zasiłków celowych. Do listopada 2015 r. rodzina otrzymała pomoc w formie zasiłku okresowego na łączną kwotę 4.341 zł, a w postaci zasiłków celowych - 222 zł.
Prezes Rady Ministrów po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie spawy, podtrzymał zasadność decyzji z dnia [...] marca 2016 r.
Organ uznał, iż z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby w sprawie spełnione były przesłanki mogące uzasadnić przyznanie Z. F. świadczenia specjalnego na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, tj. aby wnioskodawca legitymował się wybitnymi, niepowtarzalnymi zasługami w jakiejś dziedzinie aktywności, w tym w działalności zawodowej i społecznej, ani też, aby w sprawie zaistniały nadzwyczajne zdarzenia losowe.
Prezes Rady Ministrów zaznaczył, iż z pełnym zrozumieniem odnosi się do trudnej sytuacji życiowej i materialnej wnioskodawcy, w jakiej znalazł się w wyniku zdarzeń przez siebie niezawinionych, po kilkudziesięciu latach pracy zawodowej. Jednak sam fakt pozostawania w trudnej sytuacji socjalno-bytowej nie uzasadnia przyznania świadczenia specjalnego, bowiem świadczenia te nie mają charakteru socjalnego.
Kilkudziesięcioletnia praca zawodowa, zaangażowanie w działalności społecznej wynikające z przedstawionych dokumentów, w tym w działalności związanej z przynależnością do związku zawodowego pracowników przedsiębiorstwa, w którym wnioskodawca ostatnio był zatrudniony, oraz w działalności na rzecz honorowego krwiodawstwa czy społeczności lokalnej, niewątpliwie zasługują na uznanie. Jednak bez wskazania i udokumentowania wybitnych dokonań wyróżniających wnioskodawcę w gronie wielu innych osób legitymujących się wieloletnią, wzorową pracą zawodową i podobną działalnością społeczną, nie może to stanowić podstawy do uznania przypadku wnioskodawcy za szczególny w rozumieniu powołanego przepisu.
Nadesłane dokumenty nie potwierdzają również, aby sytuacja bytowa wnioskodawcy, w tym materialna, bezspornie trudna, była wynikiem zdarzeń losowych o charakterze nadzwyczajnym.
Problemy zdrowotne wnioskodawcy, skutkujące okresową niezdolnością do pracy, co w konsekwencji spowodowało skorzystanie przez dyrekcję zakładu pracy, w którym był zatrudniony, z możliwości przewidzianej przez art. 53 Kodeksu pracy, nie stanowią zdarzeń losowych o charakterze nadzwyczajnym w rozumieniu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Zdarzenia takiego nie stanowi też błąd lekarski, na który powołuje się wnioskodawca. Podnieść należy, że renty i emerytury specjalne nie stanowią formy odszkodowania czy zadośćuczynienia z jakiegokolwiek tytułu, a ewentualnych roszczeń finansowych z tytułu poniesionych start czy doznanych krzywd w wyniku błędu lekarskiego można dochodzić w przewidzianym przepisami trybie.
Z. F. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, którą zaskarżonej decyzji Prezesa Rady Ministrów zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa , poprzez :
a) pominięcie przez organ w rozważeniach dotyczących tego czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek uzasadniającego przyznanie świadczenia specjalnego, okoliczności, że trudna sytuacja bytowa rodziny skarżącego uległa drastycznemu pogorszeniu w związku z tym, że jego żona, która zapewnia ze swojej emerytury utrzymanie rodzinie, zachorowała na nowotwór złośliwy, usunięto jej nerkę i leczy się ona onkologicznie a w związku z tym uszczupliło się i tak skromne jedyne źródło utrzymania rodziny skarżacego;
b) błędne i nieuzasadnione przyjęcie, że sama okoliczność istnienia możliwości dochodzenia w odrębnym postępowaniu roszczeń finansowych z tytułu poniesionych strat i doznanych krzywd w wyniku błędu lekarskiego, powoduje że okoliczność doznania zawału serca i szeregu jego konsekwencji na polu zdrowotnym, zawodowym i finansowym, nie stanowi nadzwyczajnego zdarzenia losowego szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 82 ust. l ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych;
c) błędne przyjęcie, że błąd lekarski w związku, z którym skarżący doznał zawału serca i w konsekwencji stał się niezdolny do pracy i z powodu długotrwałego okresu niezdolności do pracy został zwolniony z pracy, nie stanowi zdarzenia losowego o charakterze nadzwyczajnych, podczas gdy błędy lekarskie stanowią przecież zdarzenia o charakterze jednostkowym a nie powszechnym i doznanie zawału serca w związku z błędami lekarskimi powinno być uznane za nadzwyczajne zdarzenie losowe;
d) nieuwzględnienie, że zbieg kilku negatywnych zdarzeń o charakterze losowym, które dotknęły mnie i moją rodzinę (tj. to, że w związku ze stwierdzonym błędem lekarskim sprowadzającym się do niedokładnego i nienależytego procesu diagnostycznego, doznanie zawału serca i w konsekwencji stanie się niezdolnym do pracy i z powodu długotrwałego okresu niezdolności do pracy zwolnienie z pracy, a sytuacja bytowa rodziny skarżącego dodatkowo pogorszyła się w związku z chorobą nowotworową żony - jedynego żywiciela rodziny) stanowi, oceniając łącznie, nadzwyczajne zdarzenie losowe, uzasadniające przyznanie świadczenia specjalnego i ocenianie tych poszczególnych okoliczności w oderwaniu od siebie, podczas gdy pozostają one ze sobą w oczywistym związku i łącznie świadczą o tym, że zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek uzasadniający przyznanie świadczenia specjalnego;
e) przekroczenie granic uznania administracyjnego przy wydaniu decyzji odmawiającej przyznania świadczenia specjalnego, przejawiające się w ograniczeniu uzasadnienia tego rozstrzygnięcia do przedstawienia sprawozdania z dokumentacji przedłożonej przez skarżącego oraz ustaleń przeprowadzonych przez jednostki organizacyjne pomocy społecznej.
W konkluzji skargi, Z. F. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej oraz utrzymanej nią w mocy decyzji.
W uzasadnieniu skargi nadmienił, iż błąd lekarski, na który powoływał się w niniejszej sprawie jest okolicznością niesporną i został stwierdzony orzeczeniem Okręgowego Sądu Lekarskiego w T z dnia [...] lutego 2013 r., wymierzającym lekarzowi karą upomnienia.
Skarżący powołał także orzecznictwo sądów administracyjnych w zakresie spraw o świadczenie specjalne.
W odpowiedzi na skargę Prezes Rady Ministrów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując uzasadnienie zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy – Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka, co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
Badana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przyznanie świadczenia na podstawie art. 82 ust. l ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r. poz. 748 ze zm.) jest możliwe w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Przepis ten nie precyzuje warunków, jakie powinny być spełnione, aby renta lub emerytura mogła być przyznana w trybie tego przepisu. Przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczeń specjalnych sytuacja bytowa wnioskodawcy brana jest pod uwagę, jednak nie stanowi jedynego kryterium przyznawania tych świadczeń. Mimo, iż podejmowane przez Prezesa Rady Ministrów w niniejszych sprawach decyzje mają charakter uznaniowy, to jednak uznanie to nie ma w pełni charakteru dowolnego, ale jest ograniczone wypracowanymi w praktyce orzeczniczej jasno określonymi kryteriami.
Świadczenie specjalne może być przyznane osobie znajdującej się w trudnej sytuacji bytowej, o ile w sprawie występują też inne okoliczności, wskazujące na jej szczególny charakter. Mogą to być wybitne zasługi wnioskodawcy, które muszą być obiektywne oraz szczególne, a więc jednostkowe, wyjątkowe, mające znaczenie dla całej Polski, a nie tylko dla małej lokalnej społeczności. Mogą to być szczególne zdarzenia losowe, które również muszą być wyjątkowe.
Zasada przyznawanie świadczenia specjalnego z uwagi na kryterium wybitnych zasług została potwierdzona przez wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 października 2006 r. Sygn. akt P 38/05 (123/9A/2006) oraz liczne orzecznictwo sądów administracyjnych.
Przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczeń specjalnych sytuacja bytowa wnioskodawców, brana jest pod uwagę, jednak nie stanowi jedynego kryterium przyznawania tych świadczeń. W przeciwnym wypadku świadczenia specjalne zastępowałyby świadczenia przyznawane w ramach pomocy społecznej, co nie było zamiarem ustawodawcy przy stanowieniu przepisu art. 82 ust, 1 ww. ustawy.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Prezes Rady Ministrów prawidłowo zastosował wskazany wyżej przepis ustawy i w sposób bardzo skrupulatny i wszechstronny wyjaśnił wszelkie aspekty sprawy, a w szczególności te, które mogłyby, zgodnie z przedstawionymi wyżej kryteriami, stanowić o przyznaniu dochłodzonego przez zainteresowanego świadczenia specjalnego.
Organ przeanalizował działalność i życiorys Z. F., nie dopatrując się szczególnych i wybitnych zasług. Dlatego, bacząc na rozmiar zgromadzonego materiału i przeprowadzenie jego rzeczowej i dogłębnej analizy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie podziela argumentacji skargi o naruszeniu art. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa.
Zgromadzony w sprawie materiał nie wykazał legitymowania się przez skarżącego wybitnymi zasługami dla Polski. Jego dokonania społeczne - młodzieżowa działalność sportowa (piłka nożna, tenis stołowy) i taneczna, zaangażowanie w działalność związkową, działalność w radzie osiedla oraz działalność w PCK (Zasłużony Honorowy Dawca Krwi III stopnia) - nie mają charakteru wyjątkowego i wybitnego w skali kraju, aczkolwiek są godne pochwały i świadczą o dobrej obywatelskiej postawie skarżącego.
Z kolei fakt pokrzywdzenia skarżącego przez błąd lekarski (wadliwie postawiona diagnoza co do czasu trwania leczenia) sam w sobie nie stanowi okoliczności uzasadniającej przyznania żądanego świadczenia, albowiem świadczenie to nie zastępuje ewentualnych odszkodowań.
Z pewnością nie można kwestionować tragizmu zdarzeń w postaci zawału serca, którego doznał skarżący, czy choroby onkologicznej żony skarżącego, braku pracy. Stwierdzić natomiast należy, że taka kategoria wypadków losowych oraz chorób ma charakter powszechny i nawet tak tragiczne zdarzenia losowe jak zapadnięcie na zdrowiu, powiązane z przyczynieniem się osób trzecich, brak pracy, nie może stanowić samodzielnej podstawy przyznania renty specjalnej. Wszystkich zdarzeń losowych prowadzących do pogorszenia stanu zdrowia są niestety tysiące i w ich wyniku sytuacja zdrowotna i bytowa wielu osób ulega pogorszeniu.
Określenie stopnia niepełnosprawności oraz wynikającej z niego zdolności do podjęcia pracy stanowi natomiast kompetencję odpowiedniego organu rentowego i Prezes Rady Ministrów nie może kwestionować przyjętych w tym zakresie, w odrębnym postępowaniu, ustaleń. W niniejszej sprawie brak jest potwierdzenia przez stosowny organ aktualnego braku możliwości świadczenia pracy przez skarżącego.
Objęcie pojęciem "szczególnie uzasadnionych przypadków", do którego to pojęcia odwołuje się art. 82 ust. 1 omawianej ustawy, takich okoliczności jak pogorszenie stanu zdrowia w wyniku doświadczonych chorób, prowadziłoby do konieczności oparcia tego wyjątkowego świadczenia na zasadzie powszechności, co stanowiłoby nadużycie instytucji ubezpieczeniowych w celach niezgodnych z zasadą, według której świadczenie to ustanowiono (porównaj wyrok NSA z dnia 6 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 1869/06 ).
Także sama sytuacja spowodowana stanem zdrowia czy też zdarzeniem losowym nie daje podstaw do domagania się przyznania emerytury lub renty na podstawie wymienionego przepisu, bowiem wówczas świadczenie to zastępowałoby świadczenia przyznawane w ramach pomocy społecznej, co również nie było zamiarem ustawodawcy (porównaj wyroki NSA z dnia 17 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 894/06 oraz z dnia 6 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 1869/06).
Skarżący argumentuje, iż jego przypadek należy traktować jako skumulowanie różnego rodzaju nieszczęść (jego choroba, błąd w diagnozie lekarskiej, zwolnienie z pracy, brak obecnie pracy, choroba żony, brak pracy dla syna), które w sumie powinny, w jego ocenie, skutkować przyznaniem świadczenia – jako że są to zdarzenia natury losowej.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest to argumentacja chybiona.
Po pierwsze, celem omawianej regulacji nie jest naprawianie wszelkich krzywd i nieszczęść. Cele tej regulacji wskazano wyżej, omawiając pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku".
Po drugie, jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny, Prezes Rady Ministrów ma prawo w sposób zindywidualizowany określić, czy konkretny przypadek należy uznać za przypadek "szczególnie uzasadniony", upoważniający do zastosowania kompetencji określonej w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. To na organie spoczywa obowiązek prawidłowego uzasadnienie takiego uznania.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Prezes Rady Ministrów w niniejszej sprawie wyczerpująco uzasadnił przyczyny odmowy uznania przypadku skarżącego za "szczególnie uzasadnionego przypadku", odwołują się w tej materii do obiektywnych ocen i wypracowanej praktyki orzeczniczej.
W tym zakresie organ trafnie wskazuje na potrzebę rozważania w kontekście art. 82 ust. 1 omawianej ustawy, szerszej płaszczyzny problemu, niż wyłącznie uwzględniającej jeden przypadek konkretnego obywatela.
Należy odnieść się do skali danych zdarzeń losowych. Na pewno każde tragiczne z punktu widzenia ofiary zdarzenie losowe ma charakter nadzwyczajny. W tej materii nie można jednak kierować się ocenami subiektywnymi ale obiektywnymi.
Organu rozpatruje rocznie wiele tysięcy wniosków o rentę specjalną z uwagi na zdarzenia losowe i dlatego musi kierować się obiektywizmem i zasadą równego traktowania obywateli. Dlatego przyznanie renty specjalnej skarżącemu, stanowiłoby naruszenie zasady równości w kontekście tysięcy innych równie tragicznych i nieodosobnionych przypadków, gdy ofiary często pozostają w o wiele gorszych warunkach bytowych i którym oczekiwanej pomocy w zakresie niniejszej regulacji, w oparciu o tak sformułowany przepis art. 82 ust. 1 ustawy, przyznać nie można.
Należy stosować równą miarę w stosunku do wszystkich obywateli, w kontekście przepisów prawa i możliwości finansowych przez Państwa. Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie podkreślał w swym orzecznictwie, iż z zasady równości, wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji, wynika nakaz jednakowego traktowania podmiotów prawa w obrębie określonej klasy (kategorii) a zatem i zdarzenia.
Reasumując, należy potwierdzić za organem, iż ujawnione w administracyjnych aktach sprawy okoliczności nie dają podstaw do przyznania Z. F. świadczenia w trybie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się naruszenia prawa przez Prezesa Rady Ministrów, które mogło by skutkować stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji lub decyzji poprzedzającej, bądź które skutkowało by uchyleniem powyższych decyzji i dlatego, na mocy art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło